محمود مطهّری نیا/ مصاحبه با پرفسور دکتر علی کرمی
اشاره:
پروفسور دکتر علی کرمی استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی بقیّةالله(عج) دارای تخصّص زیست فناوری (بیوتکنولوژی) پزشکی و فوقتخصّص مهندسی ژنتیک و بیولوژی مولکولی حدود 30 سال است که در کنار تحقیقات و تدریس در حوزههای تخصّصی دانشگاهی خود در عرصة دفاع بیولوژیک، بیوتروریسم و تهدیدهای نوین فعّالیت میکند. وی که مسئول پدافند غیرعامل دانشگاه بقیّةالله(عج) است، در گفتوگویی صمیمی و دلسوزانه دربارة تهدیدهایی صحبت کرد که دشمنان علیه تشیّع و حتّی بشریت به کار میگیرند. امید که این گفتوگو سرآغاز فعّالیتهای بعدی باشد و مقبول طبع شریف امام عصر(عج) قرار گیرد.
• لطفاً، ابتدا بفرمایید معنای بیوتروریسم چیست؟
با تشکّر از شما؛ لازم است در آغاز این را عرض کنم که سلاحهای کشتار جمعی، چهار دسته است: هستهای، بیولوژیک، شیمیایی و رادیولوژیک.
از زمان دفاع مقدّس که به دانشگاه وارد شدم، متوجّه شدم که دشمن علاوه بر تسلیحات عادی، امکان استفاده از یک سری سلاحها را که به سلاحهای کشتار جمعی معروف هستند، دارد. متأسّفانه طیّ سالهای بعد از آن هم دیدیم که صدّام در جنگ، از سلاحهای شیمیایی به نحو گستردهای علیه نیروهای نظامی و غیرنظامی استفاده کرد. معلوم شد این سلاحها کار جمعی دشمنان بینالمللی ماست و صدّام فقط عامل اجرایی آنها بوده است. ما از حدود سال 63 میدانستیم احتمال دارد که صدّام از سلاحهای بیولوژیک یا میکروبی هم استفاده کند. خبر داشتیم که غربیها سلاحهای میکروبی در اختیار صدّام گذاشتهاند که خدا را شکر جنگ تمام شد و او نتوانست از اینها غیر از چند مورد محدود استفاده کند. مثلاً در شهر «سلیمانیّه» که کردهای عراق تظاهرات کرده بودند، آب شهر را با میکروب عامل اسهال و استفراغ آلوده کرده بودند و به این ترتیب، شورش مهار شد یا در چند مورد، علیه رزمندگان ما این سلاحها را تست کرد که سبب عفونت و مسمومیّت رزمندگان شد.
بعد از پایان جنگ، عنوان و شکل ماجرا عوض شد و به جای جنگ، موضوع تهدیدات بیولوژیک در دستور کار قرار گرفت. این مقوله خودش چند نوع است و یک نوع از انواع آن، بیوتروریسم است.
واژة بیوتروریسم از دو بخش تشکیل شده است: بیو و تروریسم؛
بیو به معنای حیات و زندگی است و تروریسم به معنی تهدید و ارعاب
و کشتن افراد.
در کشور ما، مقولة تروریسم موضوع کاملاً شناخته شدهای است و در طول بیش از سی سال بعد از انقلاب، حقیقتاً کشور ما قربانی ترور بوده است. ترور، تهدید و ارعابی است که به حذف فیزیکی فرد منجر شود. ترور عادی با بمب و تفنگ و اسلحه و موادّ منفجره و مانند آن اتّفاق میافتد؛ امّا در کنار آن، چون استفاده از سلاح در کشورها، روز به روز سختتر میشود، بعضیها فکر کردهاند راههای سادهتری هم برای ترور هست که سیستمهای اطّلاعاتی و امنیّتی هم متوجّه این روشها نشوند. این روشها با استفاده از عوامل بیولوژیک، شیمیایی و رادیولوژیک است که به اوّلی «بیوتروریسم»، دومی «کیموتروریسم» و سومی «رادیوتروریسم» گفته میشود.
تعریف سادة بیوتروریسم با این مقدّمه، چهرة زشتی از ترور با استفاده از عوامل و سموم بیماریزای بیولوژیک، یعنی با منشأ زیستی (نه شیمیایی که سلاح شیمایی را به وجود میآورد)، طبیعت و موجودات زنده در عرصههای انسان، دام، محصولات کشاورزی و هر چیزی که با انسان ارتباط پیدا میکند برای ترور، ارعاب، صدمه زدن به یک جامعه است؛ یعنی به جای گلوله و تفنگ که استفاده از آنها سخت، خطرناک و قابل رصد است، میآیند از این موارد استفاده میکنند.
روشهای بیوتروریستی از استفاده از سلاح به مراتب خطرناکترند؛ چون یک سلاح میتواند یک یا نهایتاً چند نفر یا یک بمب مثلاً50 یا 100 نفر را بکشد؛ امّا اگر خدای ناکرده آب، هوا، سبزی و داروی یک شهر آلوده گردد، به یک جمعیت گستردة دهها هزار یا در یک کشور، میلیون نفری آسیب رسانده میشود. مثلاً الآن که در حال ضبط این گزارش هستیم، در شهر «سپیدان» استان «فارس» به دلیل برخی سهلانگاریها، با آلوده شدن منابع آب شهر، حدود 2000 نفر بیماری گوارشی و اسهال و استفراغ گرفتهاند. اینقدر خطرناک است.
دشمنان و به خصوص تروریستها وقتی میزان تأثیرگذاری این سلاح را مشاهده کردند، با کمال تأسّف به آن بیشتر علاقه مند شدند.
ببینید الآن در کشور ما، به واسطة اشراف اطّلاعاتی قوی نیروهای اطّلاعاتی و امنیّتی ما، ترورها تا حدّ زیادی قطع شده است. سربازان گمنام امام زمان(ع) برنامههای ترور را تا آن سوی مرزها روی هوا شکار میکنند؛ امّا وقتی فقط یک خبر دربارة آلوده بودن یک مادّة غذایی، مانند ماجرای روغن پالم پخش میشود، کلّ کشور ملتهب میگردد. عوامل بیولوژیک اصلاً قابل شناسایی و رصد نیستند و شما به راحتی از همة دستگاههای بازرسی میتوانید مثلاً یک بسته خرمای آلوده شده را رد کنید. در حالیکه این دستگاهها یک ناخنگیر کوچک را میتوانند
رصد نمایند، امّا به راحتی میکروبها را رد کرده و وارد کشور میکنند. الآن ما در شرق کشور، معضلی به نام دامهای آلوده و سرگردان داریم که دامها را آلوده میکنند و آنها را در مرزهای ما رها میکنند. این دامها، آلوده به ویروسهایی هستند و وارد گلّههای ما میشوند. سخت است شما بتوانید بفهمید این گاوی که الآن دارد به گلّة شما اضافه میشود، صاحب دارد یا نه؟ سالم است یا بیمار؟ اخباری که دربارة بیماریهای فراگیر دامها در شهرهای مختلف این روزها میشنوید، ناشی از این جریانات است. قاچاق دام از کجا معلوم است با هدف آلوده کردن و بیوتروریسم نباشد، پس بیوتروریسم روشی است بسیار مخفی و متنوّع.
عوامل بیولوژیک مورد استفاده در این سلاحها و تهدیدها هم عبارتند از: ویروسها، باکتریها، میکروبها، قارچها، انگلها، سموم گیاهی و حیوانی، سموم موجود در میکروبها، مانند بوتولیسم.
تصوّر کنید یک نفر این سمّ خطرناک بوتولیسم یا هر سمّ دیگری را وارد آب یک شهر بکند یا در جایی که جمعیت زیادی تجمّع کردهاند، از طریق گلابهایی که روی سر مردم میپاشند، آن را به مردم منتقل کند. مردم هم هیجان زده، خیال میکنند این طرف دارد کار خیر انجام میدهد. راههای انجام این تهدیدات به قدری ساده است که حتّی نیروهای امنیّتی هم نمیتوانند این اقدامات را متوجّه شوند.
• این عوامل تهدیدزا با چه روشهایی به کار گرفته میشوند؟
روشهای به کارگیری این عوامل بسیار گسترده است. در میان چهار روش کشتار جمعی که اشاره کردم، فقط این یکی زنده است، بقیّه مردهاند؛ یعنی شیمیایی، رادیولوژیک و هسته ای موادّ مرده هستند؛ ولی عوامل بیولوژیک ـ البتّه غیر از سم که محصول عامل بیولوژیک است ـ زندهاند و تکثیر میشوند. به همین علّت هم هست که این روزها اخبار بیوتروریسم بیشتر شده و با آن جدّیتر از قبل مواجهیم. چون زنده است، میتواند تکثیر شود. ما بستر تکثیر را هم متأسّفانه فراهم کردهایم. ببینید موضوع زباله در شهرهای ما، اصلاً مقولة کنترل شدهای نیست. مردم رعایت نمیکنند، جویهای آب آلوده به موادّ غذایی میشود و این زبالههای غذایی بستر رشد میکروبها میشود. بوی گند زباله یعنی رشد میکروب. موش و بقیّة حیوانات هم منتقلکننده و دامن زننده به این بیماریها هستند.
دارو هم یکی از روشهای بیوتروریسم است. نمونهاش همین ماجرای فاکتور 8 که از طریق داروهای آلودة فرانسوی، صدها نفر را به هموفیلی و ایدز مبتلا کردند. برخی از شرکتهای دارویی هم هستند که از طریق قاچاق، الآن دارند داروهای آلوده را به کشور وارد میکنند.
جوانان ما بستر تهدیدهای بیولوژیک هستند؛ چون در سنّ باروری و تصدّی مدیریتها و ... هستند. الآن سالنهای ورزشی مورد تهدیدات بیولوژیک شدهاند. سند داریم که این مکملهایی که برای بدنسازی استفاده میشوند، عقیم کنندهاند، داروهای کنترل بارداری ممکن است در نهایت، منجر به عوارض جبرانناپذیری بشوند.
از موارد بسیار مهمّ بیوتروریسم، غذا است. سازمان بهداشت جهانی سال 2015 م. را با شعار امنیّت غذایی از مزرعه تا سفره قرار داد. چرا؟ چون غذا به عنوان یک ضرورت غیرقابل اجتناب، مورد مصرف روزانة بشر از تولّد تا مرگ است. اخیراً موضوع ایمنی و امنیّت غذا به شدّت مورد توجّه قرار گرفته است؛ زیرا بسیاری از بیماریها از طریق آب و غذا منتقل میشوند چه به شکل بیماریهای حادّ چه مزمن که پس از سالها بروز پیدا میکنند.
آلودگی موادّ غذایی به انواع موادّ شیمیایی، سموم و میکربها، میتواند به شدّت مشکلساز شود. دشمن میتواند با آلوده کردن موادّ غذایی چه وارداتی چه داخلی، کشور را دچار مشکل کند. بروز انواع آفات در محصولات کشاورزی و دامی میتواند عمدی باشد. پس باید خیلی مراقب بود.
حال موضوع جدید تری هم در 20 سال گذشته مطرح شده است و آن هم ورود محصولات غذایی دستکاری شدة ژنتیکی یا تراریخته به بازار جهانی است که به GMO معروف است. شکّی در این نیست که از فناوریهای نوین زیستی باید برای ارتقای کیفیت و کمّیت موادّ غذایی استفاده شود؛ ولی حرف ما این است، ابهاماتی در مورد سلامتی محصولات تراریخته، مثل برنج، ذرّت، سویا، و ....برای انسان و طبیعت وجود دارد. این محصولات قبل از ورود به مزرعه باید آزمایشهای مختلف ایمنی را طی کنند و از طرف مسئولان مربوط مجوّز دریافت کنند. حال با کمال تأسّف میشنویم هزاران تن از این محصولات، به عنوان خوراک دام یا روغن یا حتّی محصول قابل مصرف، مثل برنج و ذرّت وارد میشوند؛ در حالیکه مردم اطّلاع ندارند که تراریخته است؟
یا بذرهای تراریخته وارد مزارع کشور شده است آیا نظارتی بر اینها هست، که کنترل شده باشد؟ آیا آزمایشهای لازم برای ایمنی آن برای مردم و طبیعت انجام شده است؟ آیا مجوّز اخذ شده است؟
مسئولان مربوط بایستی در این مورد، بسیار دقّت کنند. سلامت مردم و طبیعت کشور اولویت اوّل امنیت ملّی است.
هدف بعدی بیوتروریسم غذای شماست!
باز از نمونه روشهای استفاده شده، میتوان به پاکت نامه اشاره کرد که افراد برای ابراز دشمنی، مادّة آلودة بیولوژیک را با سمّی روی مثلاً شکلات ریخته و برای خانوادهای پست میکنند. هواپیماهای سمپاشی یا همین پهبادهای دشمن یکی از ابزارهای مورد استفاده برای انتقال این عوامل هستند که ممکن است، شبانه، بیسروصدا بیایند و یک
شهر را آلوده کنند. البتّه به همین علّت، سیستم پدافند هوایی ما فوقالعادّه تقویت شده است. یا موادّ غذایی و محصولات کشاورزی را آلوده و مسموم کنند، موادّ غذایی که قوت روزانة مردم است، بستر مناسبی میباشد که دشمن میتواند مردم را آلوده کند.
به علّت این تنوّع گسترده و عجیب راههای تهدید بیولوژیک، باید در خرید موادّغذایی خیلی دقّت کرد. البتّه وظیفة مسئولان نظام این است که نگذارند این مواد به دست مردم برسد؛ ولی بد نیست خود مردم هم در خریدها دقّت کنند.
• در دنیای کنونی، حملات بیوتروریستی از ناحیة کدام کشورها و گروهها بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد؟
برای پاسخ به این سؤال، ابتدا باید ببینیم کشور مورد مطالعة ما چقدر تهدیدپذیر است؟ مثلاً کشورهای «سوییس» و «سوئد» از نظر ما نسبتاً کشورهای امنی به شمار میآیند؛ امّا کشوری که به دنبال استقلال باشد یا دشمنانی داشته باشد، این کشورها قطعاً تهدیدپذیرترند. ریشة اصلی این تهدیدها، رژیم صهیونیستی و بعد از آن، آمریکاست. یکی از بزرگترین اماکن تولید عوامل بیولوژیک در رژیم صهیونیستی است. مرکز تحقیقات بیولوژیک آنها 300 دانشمند PHD دارد که کار آنها فقط تولید عوامل بیولوژیک برای اهداف خاص و ترور آدمهاست. کار این مجموعه، به دست آوردن راهای رسیدن به این اهداف است.
ببینید طیّ سالهای گذشته، همة رؤسای جمهور «آمریکای لاتین» سرطان گرفتند. هوگو چاوز را در عرض 2 سال با سرطان حاد، بیشک عمدی، حذف کردند. محقّقان را هم از خودشان میفرستند و نمیگذارند اخبار و اطّلاعات مربوط به آن گفته شود. الآن به همین علّت، پرشکی و درمان سرطان در «کوبا» فوقالعادّه پیشرفت کرده و رؤسای جمهور کشورهای همسایة کوبا برای درمان به آنجا میروند. یاسر عرفات را که با آنها دست داده بود، او را هم قطعاً عمدی حذف کردند. اسنادی داریم که خیلیها را از این طریق حذف کردهاند. تروریسم بیولوژیک متأسّفانه در حال تبدیل شدن به یک تهدید جدّی علیه کشورهای مختلف، از جمله ایران است.
متأسّفانه بعد از اینکه شناسایی تروریستهای انتحاری راحتتر شده است، الآن ما انتحاریهای بیوتروریستی را میبینیم که به وجود آمدهاند. به فرد یک لیوان آب آلوده مینوشانند. یک هفته زمان لازم است تا علائم بیماری نمایان شود. وی به راحتی بدون آنکه چیزی مشخّص شود از مرز رد میشود. بعد از چهار روز علائم بیماری نمایان میشود و او سراغ آب شهر و اماکن شلوغ میرود و ... به این ترتیب، الآن دارد چهرة تروریسم عوض میشود و باید به بیوتروریسم جدّیتر
از قبل توجّه شود؛ مثلاً میتوانند در مترو آدامسهایی فوقالعادّه ارزان توزیع بشود و هزاران نفر را آلوده کنند یا در مهدکودکها و ... خیلی روشها دارد که رصد آن را مشکل میکند.
متأسّفانه اخباری در دست داریم که گروههای تروریستی، منطقه را دارند به سلاحهای جنگ نوین مسلّح میکنند. اسنادی را در یکی از جلسات نشان دادم، داعش به شدّت دارد به سمت جنگ بیولوژیک پیش میرود. چون میتواند به شدّت ارعاب به وجود بیاورد.
همچنین اخباری هست که منافقان دورههای آموزشی استفاده از سلاحهای بیولوژیک را در «اردن» دیدهاند که چطور به مسئولان نزدیک شوند و در لحظهای که حواسشان پرت شد، او را آلوده کنند. البتّه ما هم آموزشهای متقابل را به محافظان شخصیّتها دادهایم.
با همة تلاش و زحماتی که در این روزها، در این عرصه کشیده میشود و اشراف اطّلاعاتی خوبی که داریم، متأسّفانه اخبار بدی هم هر از چندگاهی، به گوشمان میخورد؛ مثلاً 70% زیتون ایران آلوده شده است. سندی داریم که رژیم صهیونیستی ویروس خاصّی را فقط برای زعفران ایران دارد طرّاحی میکند. 8 سال است برای آلوده کردن دارند تلاش میکنند و ما جلویش را گرفتهایم. احتمالاً یکی از علل «جنگلهای زاگرس» که این روزها ظاهراً بیدلیل دارند میسوزند، همین عوامل بیولوژیک باشند. البتّه جنبة تلخ ماجرا هم اینجاست که برخی مسئولان این تهدیدها را جدّی نمیگیرند و تا وقتی دچار آسیبها نشویم، هوشیار نمیشوند؛ مثلاً همین سیلی که این روزها آمد و آمادگی کافی برایش وجود نداشت. من همیشه در سخنرانیهای سی سالة خودم بارها گفته و اخطار دادهام که آمادگی پیش از بحران، نه پس از آن. سیستمهای هشدار سریع لازم است قبل از وقوع فاجعه، نه سرو صدا پس از آن. در این سیل اخیر، کلّ خسارات، در عرض 15 دقیقه اتّفاق افتاده بود. سیل رودخانة «قم» هم همینطور بود. این در حالی است که در سونامیهای عظیم آمریکا، مثل «کاترینا» فقط 30 ـ 40 نفر مردند، چون قبل از وقوع حادثه، اخطار کافی داده بودند و از ده روز قبل، شهر تخلیه شده بود.
رشتههای نوینی مثل مهندسی ژنتیک و سنتز بیولوژیک آمده که با آنها، ویروس سنتز میشود و دانشمندان مراکز تحقیقاتی نظامی آمریکا و اسرائیل هر طور دلشان بخواهد، ویروس جدید را سنتز میکنند؛ یعنی ویژگیهای چند ویروس را انتخاب و با هم ترکیب کرده و یک ویروس جدید میسازند. به همین دلیل، به اینها تهدیدات نوین و جنگ نوین گفته میشود.
برخی مقالات انتشار یافته در منابع معتبر، نشان دهندة استفاده از روشهای نوین مهندسی ژنتیک جهت تولید عوامل بیولوژیک نوین، موسوم به کایمرا یا ترکیبی است که بسیار خطرناک تر از ویروسهای طبیعی هستند.
• آیا میتوان سلاحهای بیولوژیک را تقسیم بندی کرد؟
همانطور که سلاحهای نظامی را به دوربرد و نزدیک برد دسته بندی کردهاند، این سلاحها را به سه دستة الف، ب و ج تقسیم کردهاند. از یک منظر دیگر هم به پنج دستة ویروس، باکتری، قارچ، میکروب و سمّ تقسیم میشوند. از منظر دیگر هم انسانی، گیاهی، دامی و حتّی اهداف صنعتی.
طبقهبندی عوامل بیولوژیک بر اساس میزان شدّت و حاد بودن آن که به گروه الف و ب و ج تقسیمبندی میشود، مهم است. بعضی از این ویروسها و باکتریها و سموم که خیلی خطرناکند، اینها را در دستة الف جا میدهند. دستة الف به عوامل کشنده و با قدرت واگیر خیلی زیاد گفته میشود. مثل ویروس آبلة انسانی که همیشه در صدر فهرست الف است؛ هرچند ریشه کن شده؛ امّا ویروس آن وجود دارد و خبر داریم که دشمنان ما آن را تولید هم کردهاند. خبرهای بیماری ابولا را شنیدهاید که چه کرد؟ نزدیک به 18000 نفر را در کشورهای آفریقایی در سال گذشته، کشت. کسی که به این ویروس مبتلا بشود، درمانی ندارد و تقریباً 90% میمیرد. CCHF یا همان تب کریمه «کنگو» از جملة تبهای هموراژیک (خونریزی دهنده) است که خون شُل میشود و از همة مجاری انسان (گوش، بینی، چشم،...) بیرون میزند. هاری، آنفولانزای خوکی و ... اینها همه ویروسهای بیولوژیک خطرناک هستند. در میان باکتریها هم سیاهزخم، باکتری فوقالعادّه خطرناک و کشندهای در دامهاست و انسان به سه شکل گوارشی، پوستی و خونی، ریوی و تنفّسی آن را میگیرد. نوع ریوی آن، از بقیّه خطرناکتر است و حتماً میکشد. همینطور میکروب طاعون که بسیار کشنده بوده و در تاریخ، داستانهای مرگ گستردة آن، به اسم طاعون سیاه معروف است.
ویروسهایی را که کمی ضعیفترند، آنها را به دستة ب میبرند. اینها ناتوان کنندهاند؛ نه کشنده. مثلاً «نوروویروس» یک ویروس است که چنان شما را دچار ضعف میکند که تا چند روز، رمق هیچ کار و حرکتی را ندارید. در اینها، باید آب بدن را کنترل کرد. چون مرتّب از بدن آب دفع میشود؛ امّا همین عامل ناتوان کننده را تصوّر کنید که به یک پادگان یا لشکر منتقل کنند. نمیکشد امّا به راحتی یک نیرو را میتواند زمینگیر کند و زمینة شکست خوردن آنها را فراهم کند. ما در جبهه داشتیم مواردی که گاهی یک گردان ما به همین علّت از خط جدا میشدند؛ چون اینقدر درد داشتند که حتّی یک اسلحه را نمیتوانستند از جایش بلند کنند. در جنگ بیولوژیک وقتی دشمن بخواهد یک منطقه را تصرّف کند، سه روز قبل از حملة نظامی، یک
ویروس را در منطقه پراکنده میکند. بعد از سه روز علائم بیماری که نمایان شد، حملة نظامیاش را آغاز میکند.
سموم بیولوژیک الآن در بیوتروریسم خیلی بیشتر مورد توجّه قرار گرفته است. ما انواع سموم را در طبیعت داریم و در تاریخ هم از آنها استفاده میشده است. برای نمونه، یکی از سموم، دانة کرچک است که سمّی به نام ریسین تولید میکند. 7 تا 10 دانة کرچک تازه را اگر حواستان نباشد و به جای لوبیا بجوید دچار اسهال و استفراغ شدید میشوید که اگر شما را بستری نکنند، کشنده است. پوست این گیاه، سمّی دارد به نام ریسین که در بیوتروریسم مورد استفادة صهیونیستها قرار میگیرد. آن را استخراج میکنند و درون کپسولهایی میگذارند. در اوّلین فرصت، درون آب یا قهوة شخصی میریزند و فرد 48 ساعت بعد میمیرد. سقراط را هم با یک سمّ طبیعی به نام شوکران کشتند. ائمّة ما علیهم السلام همه با سم کشته شدهاند. ابنملجم میگوید، من هزار درهم دادم تا شمشیرم را به سمّی آغشته کنم که میتواند شهری را بمیراند. آن موقع در استفاده از سمومی که از خاک، حیوانات و گیاهان میگرفتهاند، خیلی پیشرفته بودهاند. الآن هم آفریقاییهای بومی، به اشکال مختلف از سموم گوناگون، استفاده میکنند؛ مثلاً «سمّ کورار» از یک گیاه است که به سر نیزههایشان میزنند یا گیاهی را به آب میزنند، ماهیها بیحال میشوند و به راحتی آنها را صید میکنند. سمّهای جانوری هم مثل مار، عقرب یا انواع قورباغهها و ... جالب است این قورباغه را من دیدهام. بسیار کوچک است و حدود یک گرم وزن دارد؛ ولی پوستش میتواند ده نفر را بکشد. دیدهام مارمولک آن را میخواهد بخورد؛ ولی تا میفهمد سمّی است، آن را تف میکند. امّا فرد چون نمیفهمد و میبیند زیبا و ناز است، شروع میکند به بازی و حواسش نیست و از طریق پوست مسموم میشود. البتّه این قورباغهها در جنگلهای مناطق حارّه است. جالب اینکه همة سموم
طبیعی، مانند مار و عقرب و زنبور و ... همه کاربرد دارویی هم دارند؛ ولی متأسّفانه افرادی با افکار خطرناک از این نعمتهای طبیعی، برای بیوتروریسم، سوء استفاده میکنند.
در میان همة این سمّها، از همه خطرناکتر و بینظیرتر، یک باسیل، به نام «بوتولیسم» است که از باکتری اسپور دار که در خاک هم هست، ترشّح میشود. اینکه تا یک نفر زمین میخورد برای جلوگیری از مسمومیّت، او را بستری میکنند و واکسن میزنند، به دلیل همین عوامل خطرناک در خاک است؛ مثل باکتری کزاز و بوتولیسم. متأسّفانه میکروبیولوژیستهای دیوانة ارتشهای مختلف، آن را تولید کردهاند و در ظرفهایی ریختهاند تا در مواقع نیاز، به عنوان سلاح استفاده کنند. جالب است بدانید این سم، کاربردهای پزشکی فراوانی دارد. بوتوکس که در زیبایی و از بین بردن چروکها استفاده میشود یک میلیونیوم رقیق شدة این سمّ است. یعنی با یک قطره از یک بشکة آب آلوده به یک قطره از آن، به راحتی میتوان یک نفر را کشت.
• آیا نمونههای تاریخی هم در بیوتروریسم بوده یا از ویژگیهای دورة جدید است؟
این مطلب را بشر از قدیم میدانست؛ مثلاً میبینید ابوعلی سینا در کتابش آن را آورده است. اوّلین کتاب پزشکی دنیا را هشتصد سال قبل، یکی از نابغههای ما، به نام جرجانی نوشته است. ده سال پیش از این، کتاب را رفتند در کتابخانة دانشگاه تهران پیدا و مطالعه کردند. این کتاب فقط یک فصل دربارة سموم بیولوژیک دارد و دارای ادبیات خیلی ثقیلی است. در آنجا، جملة جالبی دارد و میگوید: امیران کنیزکان را به سم بپرورند و آن را به حیله به دشمنان و رقیبان خود هدیه دهند. شاید خوانده باشید که در قدیم، یک نفر از بچّگی گوسالهای را روی شانهاش میگذاشتند تا هر روز آن را از پلّهها بالا ببرد. این گوساله هر روز بزرگتر میشد و کار این فرد هم روزانه تکرار میشد. گوساله گاو شد؛ امّا چون این فرد آرام آرام متناسب با رشدش آن را جابه جا کرده بود، الآن هم که گاو بزرگ و کاملی شده بود، آن را از پلّهها بالا میبرد. حال در روش بیوتروریسم، برای هلاکت یک امیر رقیب سلطان، کنیزی را از سنّ مثلاً 11 سالگی به طبیب میسپردند تا او را با سمّ رقیق و ضعیف شده، بپروراند و تمرین بدهد. روزانه این سمّ آرام آرام تقویت میشد تا بعد از چند سال، بدنش نسبت به این سم، کاملاً مقاوم میشد؛ همان روشی که برای تولید واکسن علیه سموم مار و عقرب در مراکز واکسنسازی استفاده میشود. سر موعد، آن را به همراه غذایی مسموم به رقیب و دشمنش هدیه میداد. رقیب برای اطمینان از سالم بودن غذا، آن را به خورد این کنیز میداد. کنیز آن را میخورد و چون بدنش مقاوم شده بود، اتّفاقی نمیافتد؛ ولی مثلاً پادشاه تا آن غذا را میخورد، به واسطة سمّ موجود در آن، مسموم میشد. این سم را «هندگیاه البیش» نامگذاری کردهاند.
قدیم برای انجام این دست حملات، گاهی مثلاً شکمبة گوسفند یا سمّی را داخل چاهی که دشمن از آن استفاده میکرد، میریختند تا آنها را بیمار و دچار عفونت کنند. باز در نمونههای تاریخی، یک ماجرای جالبی در شهر «کافا» اتّفاق افتاده است. دربارة این اتّفاق کتاب نوشته شده است. در سال 1346م. به «روسیه»، مغولها حمله میکنند، لشکر قوم تاتار در طول مسیر، دچار طاعون میشوند. قلعة کافا هم به شدّت مقاومت میکردهاند. فرمانده دستور میدهد سربازان مردة سپاه
خودشان را به داخل قلعه پرتاب کنند و آنها را با این روش شکست میدهند. میدانید طاعون از طریق کک منتقل میشود. آن زمان هم که کک فراوان بوده است. در کردستان، خودمان جایی داریم که به کانون طاعون ایران معروف است. با این تاکتیک یک هفته نشده قلعه باز شده و تاتارها پیروز میشوند.
از این اتّفاقات در تاریخ زیاد داریم. آمریکاییها در «ویتنام» با ابزار بیوتروریسم جلو رفتند، انگلیسیها به آفریقاییها پتوهای آلوده دادند و... ژاپنیها و آلمانیها تاریخ طولانی در جنگ بیولوژیک دارند.
جورج مارکوف (1976م.) جاسوس «رومانی» و ساکن «لندن» بود. اطّلاعات را به دست میآورد و آن را به بلوک شرق میفرستاد. سیستم اطّلاعاتی انگلیس او را میخرد و او جاسوس دوجانبه میشود. کا.گ.ب متوجّه میشود و دستور میدهد او را به روش آرام ترور کنند. ما در دنیا، مرگهای فراوانی داریم که از آنها با تعبیر مرگهای مرموز یاد میکنیم که علّتشان مشخّص نیست. عموم اینها، مرگهای بیوتروریستی هستند. ویژگی مرگهای بیوتروریستی این است که کشف آن سخت است. مارکوف را با سمّ «ریستین/لیستین» در چتری میکشند. سه گلولة ریز مسموم را روی نوک این چتر ظاهراً عادی میگذارند. 17سال بعد کا.گ.ب اسناد این ترور را منتشر کرد تا مشخّص شود اینها بخشهایی دارند که روی این موضوعات کار علمی میکنند.
باز از جمله ترورهای تاریخی که به ترور شکلاتی معروف شده، ماجرای وحید حدّاد، پزشک فلسطینی است که در آلمان، با زجر از دنیا رفت.
رهبر «اوکراین» یوشچنکو را که فردی خوش تیپ بود، با سمّ «دیوکسین» ترور کردند. چهرة جوان او بعد از بیماری، دچار خوردگی شد و مثل یک فرد پیر آبلهرو شد.
مصداقهای از این دست، خیلی فراوان است.
یکی از جریانهای سیاسی آمریکا وقتی دید در انتخابات رأی نمیآورد، برای ضربه زدن به رقیب، بیش از 40 ایالت آمریکا را با سالاد دچار «ویروس سالمونلا»، مسموم کردند. این ویروس فرد را دچار اسهال شدید میکند.
در دنیا بحثی به نام توازن مطرح است. تا مثلاً «هند» بمب اتمی به دست میآورد، پاکستان هم برای ایجاد توازن، فوری به آن دست پیدا میکند.
کتابی را «مؤسّسة پژوهشهای سوئد» دربارة سلاحهای کشتار جمعی اسرائیل منتشر کرده است. یک بخش آن دربارة سلاحهای بیولوژیک است. الآن علاوه بر حدّاقل 80 کلاهک هستهای، بزرگترین ذخایر سلاحهای بیولوژیک دنیا را اسرائیل دارد. ببینید این را من نمیگویم؛ سوئدیها گفتهاند. وقتی ما دشمن اصلی و رودرروی آنها هستیم، قطعاً همین الآن دارند برای شخصیّتهای خاصّ ما برنامهریزی میکنند. شک نکنید. چرا بخواهد خود را به زحمت بیندازد.
• چگونه میتوان با حملات بیوتروریستی مقابله کرد؟
در دورة جنگ، ما بیشتر دنبال حفظ نیروهای نظامی بودیم؛ لذا نام اقدامات و فعّالیتهای ما، دفاع بیولوژیک بود. ما در آنجا، چهار مرحله مدیریت بحران را داشتیم. مرحلة اوّل آمادگی است. گام اوّل مرحلة آمادگی، آموزش است. آنچه که باید فرمانده و نیرو و همه بدانند. الآن مخاطبان ما اصلاً نمیدانند تهدید بیولوژیک چیست. همه میدانند میکروب و بیماری چیست. امّا گاهی استادان دانشگاه ما هم تهدید بیولوژیک را نمیدانند، چیست؟ باید به مردم آموزش بدهیم و راست را بگوییم نه اینکه آنها را بترسانیم. مردم ما زیرک و بصیرند. باید به آنها آموزش کافی را بدهیم. این تهدید بالقوّه است که در برخی موارد بالفعل شده است. اگر به مردم گفته شده بود در فلان مسیر قرار است یا حدّاقل احتمال جدّی وجود دارد، سیل بیاید که مردم نمیرفتند آنجا بنشینند تا خودشان و زندگیشان را سیل ببرد.
در مرحلة دوم، پیشگیری است. باید اقداماتی را انجام بدهیم که تهدیدها کاهش یابند؛ مثل واکسیناسیون. بیست سال قبل، یکی از تهدیدهای جامعة ما هپاتیت B بود. در ماجرای فاکتور 8، داروی آلوده به هپاتیت و ایدز، به بیماران هموفیلی تزریق شد. برای مقابله با آن، واکسن هپاتیت ساخته شد. دو نوع ایمنی داریم با واکسن و آنتیبیوتیک. خیلی از عواملی که گفتم، باکتری هستند و با آنتیبیوتیک از بین میروند. ما در
طول دفاع مقدّس، قبل از عملیاتها به نیروهای خاصّمان آنتیبیوتیک میدادیم تا دچار بیماری نشوند. به این، ایمنیسازی دارویی میگویند و تا وقتی آنتیبیوتیک در بدن فرد باشد، او بیمار نمیشود.
ما باید از کاهش تهدید شروع کنیم. ما اگر بتوانیم تعداد دشمنان را کم کنیم، خودبه خود از سطح و میزان تهدیدها کاسته میشود. مثلاً الآن دربارة مذاکرات گفته میشود که باعث کاهش تهدیدها شده است. در مرحلة بعد، باید زیرساختها را ایمن کنیم. اگر زیرساخت بهداشتی،آب، غذا و گوشت سالم باشد و مردم در سلامت باشند، میزان تأثیرگذاری عوامل بیولوژیک کم میشود. نظارتها باید آنقدر قوی باشد که هیچ مادّة غذایی و داروی قاچاق وارد کشور نشود.
الآن در کشور، مقابله با تهدیدهای نرم را پدافند غیرعامل نامگذاری کردهاند؛ در مقابل پدافند عامل که با سلاح و تفنگ و امثال آن است. برای اینها چون فاعل و به وجود آورندة تهدید مجهول است، عملاً با خود او نمیشود مقابله کرد. مشکل دیگر این است که بعد از رفتن عامل، تازه اثرگذاریها اتّفاق میافتد. ذیل پدافند غیرعامل، پدافند زیستی است که به تهدیدهای بیولوژیک میپردازد.
در پدافند زیستی، اوّلین گام ما رصد است. حتّی در شرایط صلح، ما مواظبیم دشمنی، آب ما را آلوده نکند. سازمان آب و فاضلاب باید منابع را غیرقابل دسترسی کند، هیچ لولهای روی زمین نباشد، در هیچ تانکری باز نباشد. این اقدامات برای پیشگیری و حفاظت از استحکامات است. تمام منابع آب ما باید سیستم هشدار داشته باشد، دوربین داشته باشد، نگهبان داشته باشد و در دسترس نباشد، حصار داشته باشد که کسی نتواند وارد شود و آب را الوده کند. در همین همه گیری اخیر (مرداد 94) شهر «سپیدان» منبع شهر سیستم هشدار خرابی پمپ کلر نداشته و نگهبان دائمی نداشته است. خب اگر برق قطع شود یا پمپ کلر خراب شود، فاجعه پیش میآید. اینها خیلی مهم است هیچ منبع آبی در شهرها نباید فاقد سیستم هشدار و دوربین و نگهبان و ثبت دائمی اتّفاقات باشد تا یک تروریست با دسترسی به منبع اصلی آب، فاجعه نیافریند. من این هشدار را میدهم که قبل از فاجعه باید اقدام کنیم نه پس از آن. علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد در زمان آرامش که الآن هست. مدیران ما باید همیشه هوشیار و جدّی باشند و پیشگیری کنند. مانند همین مطلب برای بقیة عرصههای زیستی باید لحاظ شود؛ مثل غذا، مثل کشاورزی، دامپروری شیلات و غیره. متولّی رصد و پایش اطّلاعات وزارت اطّلاعات است؛ چون همة اطّلاعات و اخبار دست آنهاست و در حوزههای تخصّصی خود آن سازمان، مثلاً دامپزشکی، کشاورزی، آفات، بهداشت، موادّ غذایی و دارو. همه متولّی خودش را دارد. اینها باید نسبت به تهدیدات نوین بیوتروریستی هوشیار باشند.
مرحلة دوم مدیریت بحران در حین بحران است. تمام آنچه گفتیم دربارة پیش از بحران بود. وقتی دشمن توانست جایی را آلوده کند، باید سیستم مدیریتی ما جوری آماده باشد که بتواند سریع واکنش نشان بدهد نه اینکه بعد از اتمام فاجعه، تازه به میدان بیایند. انتقادی که ما به سیستم موجود مدیریت بحران کشور داریم، همین است که همیشه بعد از بحران، تازه درگیر میشوند. ببینید ما به اورژانس و آتش نشانی زنگ میزنیم، چند دقیقه بعد، خودشان را فوری میرسانند. اگر خدای ناکرده در جایی اپیدمی و آلودگی رخ داد، آیا سیستمی داریم که حدّاقل ما مثل اورژانس به آن زنگ بزنیم؟ اصلاً چنین چیزی تعریف نشده و حتّی خود بنده هم نمیدانم باید در چنین شرایطی، بگویم افراد به کجا میتوانند زنگ بزنند! چنین شمارهای را الآن اصلاً نداریم. حدّاقل یکی از مراکز 110 یا 115 یا 125 متولّی این امر بشوند تا مردم با اینها تماس بگیرند و آنها هم بقیّة نهادهای مرتبط را مطّلع کنند. در دنیا این هماهنگیها را کردهاند. مردم پلیس را مسئول امنیّت میدانند یا آتشنشانی یا اورژانس یا هلال احمر را. الآن خوشبختانه سازمان پدافند غیرعامل قرارگاههای زیستی را در سراسر کشور درست کرده است. سند ملّی برنامة پدافند زیستی را آماده کردهایم. مدیریت حوادث کشور به دو دسته تقسیم میشوند: طبیعتساز و انسانساز. اوّلی را سازمان مدیریت بحران به عهده دارد و دومی را سازمان پدافند غیرعامل. البتّه توقّع ما این است که این دو یا با هم ادغام شوند یا یک وزارتخانه یا معاونت ریاست جمهوری که قدرت اجرایی بالا داشته باشد؛ بشوند. در کشورهای بحرانخیز، معاون رئیسجمهور، متولّی این امر است. الآن سازمان مدیریت بحران زیر مجموعة وزارت کشور است
و چندان عملکرد مطلوبی ندارد. در سیل اخیر دیدید که منفعل عمل کرد. در سازمان پدافند غیرعامل، ساختار به نحوی تعریف شده است که دانشگاههای علوم پزشکی، وزارتخانههای مختلف و ... در مجموع در سطح کشور، شبکة وسیع، قوی و منسجمی تشکیل دهند که اخبار کلّ کشور از طریق این شبکه، به سرعت و با دقّت به قرارگاه مرکزی در تهران منتقل شود. ما از این طریق، ساختار و سازمان مناسب را درست کردهایم؛ مثلاً در بخش سلامت، ما 19000 خانة بهداشت داریم، پراکنده در تمام روستاها و شهرها که یکی از بهترین اقدامات برای رصد بیماریهاست، ما الگوی جهان هستیم در این شبکة بهداشتی. ولی آموزش و فرهنگسازی کافی انجام نشده است. الآن این مصاحبه یکی از مصادیق ایجاد آمادگی و آمادهسازی است.
تجهیزات تشخیصی کافی ما در عرصة پدافند غیرعامل به میزان کافی نیست. آزمایشگاههای مرجع هنوز ایجاد نشده است. وقتی بخواهیم نمونهای را برای آزمایش بفرستیم، به طور پراکنده برای آزمایشگاههای مختلف و صرفاً در تهران میآید.
• طیّ سالهای اخیر، شاهد انتقال داروها و موادّ غذایی اهدایی دولتهای غربی به کشورهای جنگزده، مانند «عراق»، «یمن» و «ایران» و «افغانستان» و... بودهایم؛ داروهایی که گاه گفته میشود حامل موادّ عقیم کننده یا بیماریزا بودهاند. اوّلاً آیا اینگونه اخبار درست و قابل اعتمادند؟ ثانیاً اگر بله، آیا میتوانیم آنها را در زمرة جنگهای بیولوژیک به شمار بیاوریم؟
در اینگونه مسائل لازم است ما علمی و مستند صحبت کنیم. در این عرصه، شایعات برای ما معضلی شده است. روزانه دربارة اعتبار و صحّت شایعات مختلف از من نظر میخواهند. احتمالاً این روزها، شایعة دربارة نحوة ورود چای به ایران و مطالب بیاساس آن شنیده باشید. یا شایعه دربارة سرقت ژن ایرانیها از طریق گرفتن بزاق که برای به حاشیه کشاندن خبر واقعی، آن را در جامعه پخش کردند. یک گروه تحقیقاتی به سرپرستی یک استاد امریکایی و چند پزشک ایرانی در دانشگاه «استنفورد آمریکا» یکی دوسال قبل با پشتوانة یک انجمن صهیونیستی پروژة ژنوم ایرانیان را انجام دادند. الآن کلّ ژنوم ایرانیها نزد امریکاییها و صهیونیستهاست. عرصة بیولوژیک هم همینقدر شایعهخیز است.
این مطلب را بالقوّه قبول دارم و احساس ناشی از سی سال کار و پیگیری و رصد اخبار در این عرصه، مرا به جایی رسانده است که با قاطعیت میگویم این اتّفاقات قطعاً رخ میدهند؛ امّا همة اخباری که گفته میشود، مستند نیست؛ از جمله آخرین اخبار معتبر در اینباره، این بود که اعلام کردند اخیراً داعش محمولهای کفش به آوارگان سوری در مرز «ترکیه» اهدا کرده است. هرکس این کفشها را میپوشید، دچار یک بیماری پوستی شدید میشد.
استفادة داعش از کفشهای مرگ آلوده به موادّ سمّی که بین پناهندگان سوری در مرز ترکیه به عنوان کمکهای بشردوستانه توزیع شده ولی چنین زخمهایی را ایجاد کرده است.
انواع کارهایی را که الآن دشمنان ما به بهانة کمکهای بشردوستانه میکنند، میتوانم اینطور فهرست کنم: عقیم کردن، ایجاد سرطان،
ایجاد بیماری در سالهای آینده، ریشه کن کردن فلسطینیها.حتّی بالاتر از این موارد الآن جنگ به عرصة مولکولها و ژنتیک وارد شده است. رژیم اسرائیل 15 سال است که روی ژن شیعیان و فلسطینیها کار میکند. همچنین پروژة عظیمی را «پنتاگون»، چهار سال است که در دستور کار خود وارد کرده است. این را حتماً اطّلاعرسانی کنید:
پروژه Fun Vax. در اینترنت بخشهایی از این پروژة محرمانه را میتوانید پیدا کنید. قرار است عامل بیولوژیکیای ساخته شود که روی دین و ایمان مردم اثر بگذارد و به تعبیری حسّ بنیادگرایی را از آنها بگیرد؛ به عبارتی افراد نسبت به ایمان و روحیة انقلابی واکسینه شوند. آنها میخواهند بنیادگرایی را از ریشه، از بین ببرند. از نظر نورولوژیستها میشود. این ویروس از طریق هوا وارد بدن و سپس وارد مغز شده و سیستم دوپامینی مغز را به هم میریزد. میگویند ما نباید با ایران وارد جنگ بشویم، باید خود ملّت را علیه نظام برانگیزیم. آنها معتقدند حدّاقل 40% مردم را میتوان از این طریق تغییر داد.
بنده حاصل نتایج تجربیاتم را در کتابی منتشر کردهام که علاقهمندان میتوانند با مطالعة آن، درک بهتری از چهرة این تهدید داشته باشند.
پروژة فان وکس یا واکسن ضدّ بنیادگرایی که به نظر برخی طرح وزارت دفاع آمریکاست که از سال 2005 م. شروع شده و هدف آن تولید ویروسی سنتز شده است که از طریق سیستم تنفّسی وارد شده و با تکثیر در بدن افراد مسلمان بنیادگرا و ایجاد تغییراتی در هورمونهای مغزی و رفتار و کنش فرد، سبب کاهش نیاز به گرایشهای دینی شده و در نهایت، فرد را به بیدینی و سستی ایمان مبتلا میکند؛ البتّه تردیدهایی در مورد کارایی چنین روش بیولوژیکی وجود دارد؛ زیرا اینکه رفتار یک انسان چقدر تحت تأثیر وراثت است، بحثی چالشی و ادامهدار است و از بین این رفتارها، ایمان مذهبی که فرآیندی بسیار پیچیده است، چقدر تحت تأثیر ژنها و بیولوژی انسان است، مورد بحث میباشد؛ ولی به اعتقاد دانشمندان دیگر، نقش بیولوژی در رفتار و ایمان وجود دارد و این طرح در صورت رفع مشکلات و معایب میتواند کارآیی داشته باشد . به هر حال لازم است این موضوع در کشور ما توسط دانشمندان علوم تجربی، متخصّصان مغز و اعصاب، روانشناسان و دانشمندان حوزة علوم انسانی، به دقّت مورد بررسی قرار گیرد؛ زیرا از نوع تهدیدات فرضی نسل نوین قلمداد میشود.
آمریکاییها دو جلد کتاب جالب منتشر کردهاند که کاش حوزة علمیّة ما روی اینها کار میکرد. بالأخره باید موضعی رسمی و معتبر دربارة این دست مطالب داشته باشیم: «زبان خدا» که دربارة بیولوژی مولکولی است، نویسندة کتاب فرانسیس کالین برای خودش غولی در ژنتیک به شمار میآید. او در این کتاب مدّعی است که ایمان و معنویّت به ژنتیک افراد بستگی دارد.
کتاب زبان خدا نوشتة فرانسیس کالین از دانشمندان بزرگ پروژة ژنوم جهانی که در مورد فطری بودن دین و نقش ژنتیک در آن میباشد.
کتاب بعدی که صدای نژادپرستها را در آمریکا درآورده که بحثهایی مانند فطری بودن ایمان با این کتاب ثابت شده است: کتاب «ژن خدا،
چگونه ایمان به ژنها پیوند داده میشود؟» اثر دن.اچ. هامر میباشد. این کتاب براساس تجزیه و تحلیل ژن مسیحیان و کافران نوشته شده است.
کتاب ژن خدا نوشتة دن هامر استاد دانشگاه و متخصّص ژنتیک مولکولی در آمریکا میباشد. او معتقد است که اعتقادات دینی منشأ بیولوژیک هم دارد، مطالعة این کتاب را به محقّقان حوزههای علوم انسانی توصیه میکنم.