اعترافات مستشرقان دربارة پیامبر اعظم(ص)

حمید محمّدی

مستشرقان يا خاورشناشان مجموعه‌اي از دانشمندان و تجّار مزدور غربي بودند كه به منظور تحقّق اهداف مختلفي، نظير شناخت بازار تجاري «ايران»، زمينه‌سازي براي استعمار، تبشير و تبليغ مسيحيت، توسعة سلطة حكّام غربي و ... به شرق و به خصوص ايران سفر كرده بودند و جالب است بدانيم بيش از یک سوم سفرهاي اين جمعيت دست‌نشانده به ايران بوده است.

مطلقاً نمي‌توان به اين جمعيت و آثارشان اعتماد كرد؛ ليكن گاه در لابه‌لاي اين آثار، اعترافاتي از دستشان در مي‌رود كه خواندني و جالب است. علاقه‌مندان می‌توانند به «مركز جهاني اطّلاع‌رساني اهل بيت(ع)» مراجعه كنند. در اينجا با هم برخي از آرا و اعترافاتشان دربارة شخصيّت شمارة يك عالم هستي، حضرت محمّد(ص) مروری خواهیم داشت:

سر پرسی سايکس

عقيدة شخصی من اين است که [حضرت] محمّد(ص) در ميان مشاهير عالم، بزرگترين انسانی است که با يک مرام عالی، تمام همّ خود را مصروف اين داشت که شرک و بت‌پرستی را از ريشه منهدم ساخته و به جای آن، افکار بلند اسلام را برقرار سازد و خدمت وافر و نمايانی که از اين راه به نوع بشر نموده، خدمتی است که من آن را ستايش نموده و سر تعظيم فرود می‌آورم.1

رينولد الين نيكلسون

با ظهور [حضرت] محمّد [(ص)] پردة نفوذ ناپذير ظلمت آن عهد ناگهان كنار زده شد و مردم «جزيرة العرب»، اساس محكم سنن تاريخی پيدا كردند.2

توماس كارلايل

دشمنان اگر به نظر حقيقت بنگرند، خواهند فهميد در نفس اين مرد بزرگ افكاری فوق طمع و دنيوی و جاه و سلطنت بوده است.

به‌رغم ادّعای دشمنان، هرگز پيامبر مرد شهوت‌پرست نبوده است. از روی ستم و عناد او را متّهم به شهوت‌رانی نموده‌اند. چقدر ستم و بی‌انصافی است كه شخصی مانند پيامبر را به شهوت‌رانی متّهم كنيم يا اينكه بگویيم جز شهوت و لذّت نفسی خود همّتی نداشت! ميان پيامبر و شهوت و لذّت‌پرستی چقدر فاصله بود!

و جنجالی كه برخی از نصاری اخيراً بر پا كرده‌اند كه پيامبر اسلام چرا نُه زن داشت؟ البتّه روی كين و غرض‌رانی بوده؛ و گرنه قضيه آفتابی و پيش منصف محتاج به بيان نمی‌باشد؛ زيرا كه پيامبر اكرم در ريحان شباب و عنفوان جوانی (25 سالگی) كه موقع بروز شهوت انسانی است، به يك زن بيوة چهل ساله قناعت و اكتفا كرده تا فوت خديجه كبری(س) (سه سال به هجرت مانده) زن ديگری را نگرفت؛ در صورتی كه آن اوقات (دورة جاهليّت)، گرفتن ده زن نيز بين عرب

شايع و متداول بود و نيز در عين حال كه تازيان در آن هنگام دختران را وقعی نگذاشته و آنها را زنده به گور می‌كردند و فرزند نرينه از خديجه به خُردی در گذشته و ديری نمی‌زيست، آن حضرت به همين منظور نيز زن ديگری را علامه نكرد و به همان زن بيوه و سالخورده بسنده كرده و او را به غايت دوست داشته و بسی نوازش می‌كرد؛ حتّی روزی عايشه از او سؤال كرد كه او يا من؟ فرمود: «او اوّل زنی بود كه به من ايمان آورد. محترمه بود و عالمه. پرهيزكار بود و باتقوا.»

باری. مسئلة تعدّد زوجات بعد از فوت خديجه بود كه پيامبر در آن زمان بين پنجاه و شصت بود؛ كسي‌كه مردم او را به جلوست و عفّت نسبت می‌دادند و محمّد امينش می‌خواندند، كسی كه در بيست و پنج سالگی زن چهل ساله را می‌گيرد و تا سنّ پنجاه سالگی به يك زن سالخورده بسنده می‌كند، چگونه مي‌شود به او نسبت شهوت‌رانی داد؟!

و نيز آن بار سنگين نبوّت و سياست در تربيت مردم و تهيّة وسایل مدنيّت و تحمّل آن اذيّت‌ها و رنج‌ها و تصدّی آن همه جنگ‌ها و مدافعه‌ها، چگونه همّتی برای شهوت می‌گذارد؟ اگر قصّه درست می‌بود، بايستی آن وقت كه جوان و بيكار و آسوده فكر بود، زن‌های متعدّد داشته باشد (با توجّه به وضعيت آن زمان كه امری راحت و از راه مشروع و نامشروع هر دو موجود بود)؛ نه در هنگام پيری و تراكم.

روشن است كه تعدّد زوجات، چنانچه از تعمّق و تمحيص تاريخی می‌باشد، پس از بيانات گذشته، بر شخص با انصاف و خبير راجع به تقويت و پيشرفت دين مقدّس اسلام می‌بوده‌اند؛ نه برای عيش و شهوت‌رانی.

گرچه «قرآن»، مشتمل بر آيات بليغة توحيد و تمجيد مقام ارجمند خداوندي است، ولي يگانه چيزي‌كه در رأی من سزاوار تقديس و تقدير و مورد اعجاب است، همانا شعاع نظرهای نافذ محمّد(ص) است به اسرار امور، كه در ميان آيات قرآنی، ساطع و نمايان و تأثير عميقی در آيينة دل‌های بی‌رنگ دارد و اين بزرگترين مزيّتي‌ است كه به حق، باعث تقديس و اعجاب است و اگر به ديدة عقل بنگريم، اين معنی موهبت و فضل خداوندي است كه به محمّد(ص) از طرف خداوند حكيم اعطا گرديده.

خوشا محمّد(ص) که با لباس خشن و طعام خشن سعی در اصلاح عالم و تبليغ توحيد خداوند حق نموده، روز و شب در رنج و تعب، كوشش در نشر عدل و فضائل اخلاق مي‌كرد و ابداً مانند اشخاص ضعيف النّفس در تحمّل شداید و رنج‌ها، طمع و ميل به شهرت اسم يا نيل به سلطنت نداشت و هرگز نمي‌خواست هيچ قسم سيطره در عالم داشته باشد؛ بلكه نشر دين توحيد و عدل را در عالم، وظيفة روحی و انسانی خود مي‌شمرد.3

لرد درهن

پيش‌گويی‌هايی كه قرآن دربارة آينده كرده است، اطّلاعات درست و شگفت‌انگيزی که دارد، آن‌چنان است كه حضرت محمّد(ص) كه استادی نديده است، به هيچ وجه نمی‌تواند از پيش خود، آنها را فراهم ساخته و انشا كند.4

آلفونس دولامارتين، شاعر و نويسندة فرانسوی

اگر بزرگیِ هدف، كمیِ وسايل و عظمتِ نتيجه را برای يك نابغة بشری مقياس بگيريم، در تاريخ، نظيری مانند حضرت محمّد(ص) نمی‌توان يافت. وی در ثُلث اراضی مسكونی، امپراطوری‌ها، ارتش‌ها، قوانين، خاندان‌ها و توده‌های عظيم بشری را به حركت در آورد. بيشتر و با عظمت‌تر از آن، اين است كه عقل‌ها، انديشه‌ها، عقيده‌ها و روان‌ها را به نهضت در آورد.

هيچ فردی داوطلبانه يا از روی اجبار، هدفی عالی‌تر از هدف پيامبر

اسلام نداشته است؛ زيرا دين اسلام موجب از بين بردنِ موهوم‌پرستی گرديده است. همان موهوم پرستی‌ای كه بين خدا و مخلوقش به وجود آمده بود و همچنين باعث نزديك كردن انسان به خدا و توسعة عقيدة معقولِ خداپرستی می‌باشد و در ميان آن‌همه هرج و مرج و بی‌نظمی و اغتشاشِ بت‌پرستان و معتقدان به خدايان متعدّد، اسلام، تنها فكر منطقی می‌باشد.

هيچ پيامبری نتوانسته است مانند پيامبر اسلام انقلابی آن‌چنان مقدّس و طولانی و پر اهميّت در آن مدّت خيلی كم به مرحلة عمل در آورد؛ زيرا هنوز دو قرن از آغاز كار پيامبر اسلام نگذشته بود كه دين او نُضج گرفت و اوّل بار در سه ناحية «عربستان» و سپس در ساية كلمة توحيد «سواحل رود سيحون» و «هند غربی» و «مصر» و «حبشه» و تمام «آفريقای شمالی» و بيشتر جزاير «مديترانه» و قسمتی از خاك «فرانسه» و قسمت عمدة سرزمين «اسپانيا» گسترش يافت.5

بارتلمی هيلر

[حضرت] محمّد(ص) از همة اعراب باهوش‌تر و در دين‌داری از همه كس محكم‌تر و نسبت به مردم مهربان‌تر بوده است و به واسطة همين برتری بود كه بدان قدرت و عظمت فوق‌العادّه رسيد. ما اين دين برزگی كه او آورد و مردم را بدان دعوت كرد، برای پيروانش يكی از نعمت‌های بزرگ خداوندی می‌شماريم.6

گوستاو لوبون

اضافه بر آنچه گفته شد، طبق گفتة تاريخ نويسان عرب، حضرت محمّد(ص) بسيار خوددار و متفكّر، كم حرف، احتياط كار، خوش قلب، در رفتار و كردارِ خود بسيار مراقب ادب و پاكيزگی خويش بود تا پس از اينكه به ثروت و اقتدار نيز رسيد، هيچگاه كارهای خود را به ديگری واگذار نكرد. او مردی بود بردبار در برابر سختي‌ها و دشواري‌ها، خوددار و متحمّل، دارای همّتی بلند و در برخوردها مهربان و خوش‌رو بود.

يكی از خدمت‌گزارانش نقل می‌كند كه هجده سال تمام خدمت او را انجام می‌داد و در طول اين مدّت هيچگاه سخن تند يا كردار ملال‌آوری حتّی برای تنبيه كردن وی نيز از او نديد.

حضرت محمّد(ص)، جنگجويی دلاور و ماهر در فنون جنگی بود. اگر احساس خطری می‌نمود، فرار نمی‌كرد و بدون جهت نيز خود را به مهلكه نمی‌انداخت.

پيامبر اسلام توانست يك هدف مقدّس واحد برای تمام ملّت‌های عرب بنا كند. ملّت‌هايی كه هدف و ايده، در آنها وجود نداشت و همين بنای عالی پيامبر(ص) بود كه توانست به خوبی عظمت و شخصيّت او را آشكار نمايد.

ما اگر بخواهيم ارزش اشخاص را به كردار و آثار نيكشان بسنجيم، به طور مسلّم حضرت محمّد(ص) بزرگترين مرد تاريخ است.

معجزة كبرای پيامبر(ص) اين بود كه توانست پيش از مرگ خود، قافلة پراكندة عرب را گرد هم آورد و از اين كاروان سرگردان و پريشان، ملّت واحدی تشكيل دهد؛ بدان‌سان كه همه را در برابر يك دين خاضع كرده، فرمانبر و مطيع يك پيشوا گرداند.7

مكس مولر

مكس مولر (1900 ـ 1813م.) لغوی و زبان شناس و مستشرق آلمانی انگليسی است. او می‌گويد: نزديك است مسيحيان بفهمند كه پيامبر يكی از مصدّقان و ياری‌كنندگان آيين و تعليمات مسيح بوده و آن وقت دهشت خواهند كرد از دشمنی و خصومتی كه به نام دين در قرن‌های گذشته مسيحيان مرتكب آن شدند.8

نوفاليس

رسيدن انسان به حقيقتی از حقايق و درك سرّی از اسرار قوانين جامعة بشری، بزرگترين معجزه می‌باشد و از اين مقام ارجمند و مرتبة رفيعه به اين كلمه تعبير می‌شود: محمّد، پيامبر حق از طرف خداوند قادر دانا و فرستادة اوست.9

جان ديون پورت

جان ديون پورت (1789 ـ 1877م.)، اسلام شناس معروف انگليسی در كتاب «يك منقبت دربارة محمّد و قرآن»، چاپ لندن، سال 1986م. چنين می‌نويسد:

حضرت محمّد [(ص)] را بايد يك مصلح دينی و قانون‌گذاری دانست كه در قرن هفتم ميلادی در «عربستان» ظهور كرده است. وی بدون ترديد بزرگترين شخصيّتی است كه قارّة آسيا می‌تواند به وجود چنين فرزندی مباهات كند.

تُولْستوی

لئو تولستوی (1910 ـ 1828م.) نويسندة مشهور روسی در كتاب خود، به نام «محمّد[(ص)]» می‌گويد:

جای هيچ‌گونه شبهه و ترديد نيست كه پيامبر اسلام از بزرگان مصلحان دنيا است؛ آن هم مصلحی كه به جامعة بشريت خدمات شايانی كرده است و اين فخر و مباهات برای او بس است كه يك ملّت خونريز و وحشی را از چنگال اهريمنان عادات زشت و شنيع برهانيد و راه ترقّی را بر روی آنان بازكرد و حال آنكه هر مرد عادی نمی‌تواند به چنين كار شگرفی اقدام كند و نتيجه بگيرد.

بنابراين شخص شخيص پيامبر اسلام، سزاوار همه گونه احترام و اكرام می‌باشد. شريعت پيامبر اسلام به علّت توافق آن با عقل و حكمت در آينده عالم‌گير خواهد شد.

ادوارد كيب بن، مورّخ انگليسی

شخص محمّد [(ص)] از نظر جمال و زيبايی صوری امتيازاتی داشت و اين امتيازات را جز از نظر كسانی كه فاقد آنند، نمی‌توان ناچيز انگاشت. او پيش از آنکه به سخنرانی بپردازد، چه شنونده يك نفر بود و چه جمعی بودند، همه مجذوب لطف و محبّت او می‌شدند و توجّه همه به سوی او جلب می‌شد. صورت آراسته و آمرانه، سيمای موقّر و باشكوه، چشمان نافذ، تبسّم مليح و جاذب، محاسن پرمو، قيافه‌ای كه نمايندة تمام احساسات روحی وی بود و سرانجام نكات و لطائفی را كه در محاوره به كار می‌برد، همه را وادار می‌كرد كه در برابر او صدای هلهله و تكريم را بلند كنند.

در امور اجتماعی و كارهای مربوط به زندگی، كلّية آداب و رسوم كشورش را دقيقاً رعايت می‌كرد. تواضع و احترام او در برابر اغنيا و بينوايان يكسان بود. وضوح و صراحتی كه در گفتار نشان می‌داد، جای اختفايی برای مقاصد نهايی او نمی‌گذاشت. آداب معاشرتی را كه در برابر دوستان، از نظر رفاقت و سابقه نشان می‌داد، همان بود كه به عموم مردم، از نظر بشر دوستی رعايت می‌كرد.

حافظه‌اش قوی و پردامنه و هوش و ادراكش سهل و اجتماعی بود. نيروی تصوّرش عالی، قضاوتش صريح و روشن و سريع و قاطع بود؛ هم دارای قدرت فكر و انديشه بود و هم دارای قدرت عمل و اقدام.

و گرچه نقشة او به تدريج با موفّقيت توسعه پيدا می‌كرد، با اين حال، اوّلين فكر رسالت الهی وی دارای نشان نبوغ اصيل و عالی است.

استانلی لين پول

از نظر قدرت انديشه و علوّ فكر و زيبايی و صفای احساس، دارای موهبت خاصّی بود. بيمار را عيادت و هر جنازه‌ای را تشييع می‌كرد. دعوت هر غلامی را برای شام می‌پذيرفت. جامه‌اش را خودش رفو می‌كرد. بزهايش را خودش می‌دوشيد و كارهای خانه‌اش را شخصاً انجام می‌داد. گفته‌های گذشتگان را به طور خلاصه نقل می‌كرد. وقتی كه با كسی دست می‌داد، هيچ وقت زودتر از طرف مقابل دستش را عقب نمی‌كشيد. از كسانی كه تحت حمايت و سرپرستی او می‌زيستند، او با وفاترين حمايت كننده بود. هر كسی او را می‌ديد، خود به خود به او احترام می‌كرد. هركس به او نزديك می‌شد، او را به شدّت دوست می‌داشت. هركس او را ديده چنين توصيف كرده و گفته است.

نه بيشتر از آن تاريخ و نه بعد از آن تاريخ، كسی را مانند او نديده‌ام. هيچ‌كس به سكوت و كم‌حرفی او ديده نشده است و هر وقت حرف می‌زد، آکنده از استحكام و متانت و حزم بود. آنچه را می‌گفت، هيچ وقت كسی نمی‌توانست آن را فراموش كند.

پيامبر اسلام يكی از بزرگترين و عالی‌مقام‌ترين شخصيّت‌های تاريخ جهان است و كتابش همان قرآن می‌باشد كه مجموعه‌ای از وحی‌های

الهی و شاهكار زبان عربی است.

پيامبر اسلام، مردی بسيار شجاع بود و در ضمن تواضع، ايمانی بس قوی داشت و خود را بندة خدا می‌دانست. او بسيار نماز می‌خواند و بسيار روزه می‌گرفت و در هر حال، عادل و منصف و نسبت به همه مهربان و با محبّت بود.

پيامبر اسلام در ظرف 32 سال با شخصيّت بارز و قوّت كلام و اخلاق و رفتارش توانست يكی از بزرگترين مذاهب روزگار را پايه‌گذاری كند و يكی از كامل‌ترين تمدّن‌ها و فرهنگ‌ها را بنيان‌گذاری نمايد. وی يكی از بزرگترين قانون‌گذاران و مربّيان مذهبی و سياستمداران و مردان كارزار می‌باشد؛ در حالی‌كه مدرسه نديده و درس نخوانده بود.

در مغرب زمين، مسيحيان عموماً تصوّرات واهی و خطایی از پيامبر اسلام دارند و حال آنكه وی مردی، بسيار قانع و متواضع و متين و محجوب بود. به ابلاغ رسالتش، ايمانی فوق‌العادّه داشت و در حين پيامبری‌اش دائم اين نكته را به مردم گوشزد می‌كرد كه بنده و فرستادة خداست و با اینکه نفس خود را به سختی رنج می‌داد، ولی با همة مردم، مهربان و رئوف بود.10

پی‌نوشت‌ها: