رجعت پیشوایان تاریکی برای برپایی انتقام خداوند

مریم پاک آیین

رجعت، یکی از جلوه‌های عدالت خداوند است؛ خداوندی که در وعده‌هایش راستگوست و در برپایی قسط و عدل، همانندی ندارد. پروردگار متعال، در «قرآن کریم» وعده داده است:

«کسانی که کفر ورزیدند، در دنیا و آخرت بسیار عذابشان می‌کنیم و یاوری [برای خلاصی از آن] نمی‌یابند.»1

خداوند در این آیه وعده کرده است که کافران در همین دنیا و در سرای باقی مجازات خواهند شد؛ با این حال، بسیاری از جنایتکاران و امامان ظلم و تاریکی، پیش از آنکه فصل انتقام خداوند سر برسد، به دوزخ برزخ شتافته‌اند و در دنیا مجازات نشده‌اند. رجعت و بازگشت کافران، پاسخی به این آیة کریمه است؛ چرا که «وعده‌های خداوند حق است»2 و لاجرم تحقّق می‌پذیرد.

در آیات و روایات بسیاری از «قرآن»، به بازگشت کافران اشاره شده است. از جملة این آیات، این آیه است که خداوند از زبان کافران می‌فرماید:

«پروردگارا! دو بار ما را به مرگ رسانيدی و دو بار ما را زنده گردانيدی. به گناهانمان اعتراف كرديم. پس آيا راه بيرون ‏شدنی [از آتش‏] هست؟»3 با این حال، بیان تمامی این آیات در وظیفة این مقاله نیست.4

در روایات ما نیز به بازگشت گروهی از کافران و نه تمامی آنها، اشاره شده است. در ادامه به بیان گروه‌های رجعت کننده از میان کافران و منافقان می‌پردازیم.

کدام جنایتکاران بازمی‌گردند؟

معلوم است که برخی از دشمنان مسلّم اهل‌بیت(ع) در قید حیاتند. ابلیس لعین در صدر آنان است و البتّه روزگار او، با ظهور پربرکت حضرت ولیّ عصر(عج) پایان می‌پذیرد؛5 امّا بسیاری از دشمنان خداوند مُرده‌اند. از این میان، در روایات به بازگشت دو دسته اشاره شده است: الف) دشمنان پیامبران الهی؛

ب) دشمنان اهل بیت رسول اکرم(ص).

الف) دشمنان پیامبران الهی(ع)

از آنجایی که خداوند در قرآن کریم به رسولان و فرستادگان خود وعدة یاری داده است، بر اساس روایات تفسیری، دشمنان پیامبران الهی(ع) در شمار رجعت‌کنندگان خواهند بود.

یکی از یاران امام صادق(ع) از ایشان، دربارة این آیه پرسید: «ما فرستادگان خود و كسانی را كه ایمان آورده‏اند، در دنیا و روزی كه شهیدان بر می‏‌خیزند، یاری می‌كنیم.»6 حضرت صادق(ع) فرمودند: «به خدا قسم! این در رجعت است. نمی‌‏دانی كه بسیاری از پیغمبران در دنیا یاری نشدند و كشته گشتند و ائمّه هم كشته شدند و كسی آنها را یاری نكرد؟ تأویل این آیه در رجعت است.»7

همچنین امام صادق(ع) در روایتی مفصّل خطاب به مُفضّل‌بن عمر، بسیاری از رخدادهای زمان رجعت را برشمردند؛ از جمله آنکه اشاره کردند کدامیک از دشمنان بازخواهند گشت. ایشان دربارة دشمنان بازگشت‌کنندة رسول خدا(ص) فرمودند:

«...كسانی را كه دعوت آن حضرت را تكذیب كردند، دربارة پیغمبری‌اش شک نمودند، به گفتار وی اعتنا نكردند، كسانی را كه گفتند او ساحر و كاهن و دیوانه است و از روی هوای نفس سخن می‌گوید و آنها كه با وی جنگ كردند، حاضر می‌كنند تا از روی حق و عدالت، انتقام اعمالی را كه از بعثت آن حضرت تا موقع ظهور مهدی با هر امامی و در هر وقتی از اوقات مرتكب شده‌اند، از آنها بگیرد.»8

از روایت به خوبی پیداست که دشمنان رسول خدا(ص) تنها محدود به مدّت زمان زندگی آن حضرت نشده‌اند؛ بلکه تمامی کسانی‌که راه تکذیب‌کنندگان و منکران را پیموده‌اند نیز در شمار رجعت‌کنندگان قرار می‌گیرند؛ در هر کجای تاریخ که باشند.

ب) دشمنان اهل بیت(ع)

ب.1. غاصبان خلافت

در میان دشمنان اهل بیت(ع) بیشترین روایات به بازگشت غاصبان خلافت اشاره دارد و این قضیه تا جایی در روایات پررنگ است که رجعت باقی دشمنان تحت شعاع قرار گرفته است. به نظر می‌رسد اهمّیت و تأثیرگذاریِ سوءِ منش و روش این دو نفر در دین و شریعت و بنیان‌نهادن رویگردانی از خلیفة برحق در میان مسلمانان، سبب شده است تا آنان به عنوان پیشوایان تاریکی و امامان ظلمت شناخته شوند و گناه دیگرانی که راه آنان را پیمودند و همچنین مرارت‌های شیعیانی که به خاطر آنان و پیروان آنان صدمات و خسارات بسیاری را تحمّل کردند، همه بر گردن آن دو نفر است.

این پیشوایی سبب شده است که نخستین حرکت حضرت بقیة‌الله(عج) در «مدینه»، بیرون کشیدن این دو نفر از همجواری رسول خدا(ص) و فریاد کردن ستم‌های آنان در میان مردم باشد.

جالب اینجاست که در روایت امام صادق(ع) خطاب به مفضّل، بیان شده است که سالم بیرون آمدن بدن این دو نفر از خاک باعث می‌شود که مردم، بار دیگر توسط آنان آزمایش شوند. حضرت صادق(ع) از زبان کسانی که بار دیگر در انتخاب ولیّ شیطان و ولیّ خدا، راه خطا

را پیمودند، می‌فرمایند: «[دوستداران خلفای غاصب می‌گویند:] ای مهدی آل پيغمبر! ما پيش از آنكه بدانيم اينان در نزد خدا و تو چنين مقامی دارند، از آنها بيزاری نجستيم. اكنون كه فضل و مقام آنها برای ما ظاهر شده، چگونه با ديدن بدن تر و تازة آنها و سبز شدن درخت پوسيده از آنان بيزاری بجویيم؟ بلكه به خدا قسم! ما از تو و كسانی كه عقيده به تو دارند و آنها كه به اينان ايمان ندارند و آنها را بر دار زدند و از قبر بيرون آوردند، بيزاری مي‌جویيم.» آنگاه حضرت صادق(ع) ادامه دادند: «در اين وقت، مهدی به امر خداوند دستور مي‌دهد باد سياهی بر آنها بوزد و آنان را مانند ريشه‏های پوسيدة درخت نخل از ميان مي‌برد...»9

این مجازات پیش از برپایی محکمة الهی دربارة جنایات رفته بر اهل بیت(ع) است. با این حال، حضرت مهدی(عج) جنایات این دو را برای مردم شرح می‌دهند و آنگاه «...دستور مي‌دهد هر كس حاضر است و از آنها ظلمی ديده، قصاص كند. آنها هم قصاص مي‌كنند. سپس آنها را دوباره بر همان درخت به دار مي‌كشد و امر مي‌كند آتشی از زمين بيرون آمده آنها را با درخت مي‌سوزاند. آنگاه به باد دستور مي‌دهد تا خاكسترشان را به آب درياها بپاشد...»10

این مجازات، پایان کار دو خلیفة غاصب نیست؛ بلکه پس از برپایی محکمة الهی، بار دیگر به خاطر مشارکت در قتل حضرت صدّیقة طاهره(س) مجازات می‌گردند که شرح آن در این مقاله نمی‌گنجد.11

ب.2. ظلم‌کنندگان به حضرت زهرا(س)

هر چند غاصبان خلافت، در حقیقت، نخستین ظلم‌کنندگان به آل محمّد(ص) هستند و در شمار ستمگران به حقوق حضرت زهرا(س) قرار می‌گیرند، با این‌حال در روایت امام صادق(ع) ذکر شده است که حضرت زهرا(س) علاوه بر شکایت از غاصبان حکومت، از تمامی ظلم‌های رفته بر خودشان سخن می‌گویند. در بخشی از این روایت بلند آمده است:

«ناگاه خديجة كبری و فاطمه دختر اسد (مادر اميرالمؤمنين) محسن سقط شدة فاطمة زهرا(س) را به دست گرفته، ناله‌كنان به نزد پيغمبر(ص) مي‌آيند و مادرش فاطمه(س) اين آية قرآن را مي‌خواند: «اين است آن روزی كه به شما وعده شده بود. امروز هر كس كار نيكی كرده يا عمل بدی نموده، كردة خود را خواهد يافت. امروز هر كس آرزو مي‌كند كه كاش ميان او و عمل بدش زمان متمادی فاصله بود.12»13

امام صادق(ع) در ادامه می‌فرمایند: «... فاطمة زهرا(س) برخاسته و عرض مي‌كند: «خدايا! آن روزی كه به من وعده فرمودی از كسانی كه به من ظلم كرده‏اند و حقّ مرا غصب نمودند و مرا زدند و اولاد مرا به گريه آوردند، انتقام بگير! به وعدة خود وفا كن.» در اين وقت، فرشتگان هفت آسمان و حاملان عرش الهی و ساكنان هوا و اهل دنيا و آنها كه در زير طبقات زمين هستند، با ناله و فرياد مي‌گريند و به خدا شكايت مي‌كنند. در آن روز تمام قاتلان و ظالمان به ما و آنها كه از آنچه بر سر ما آمده، راضی بودند، هزار بار به قتل مي‌رسند...»14

همچنین در روایت دیگری از صادق آل‌محمّد(ص) روایت شده است که: «اگر قائم ما قيام كند، حميراء را به دستش می‏سپارند تا بر او حدّ جاری كند و انتقام دختر رسول اللَّه(ص)، حضرت فاطمه(س) را از او بگيرد.»15

ب.3. دشمنان لعنت‌شدة ابدی

از میان کسانی که در میان دشمنان اهل بیت(ع) شاخص و در میان رجعت‌کنندگانند، می‌توان از معاویة بن ابوسفیان نام برد. امام باقر(ع) در روایتی خواندنی، بیان نمودند که انتقام‌گیری از معاویه و خاندان ملعونش به دست حضرت علی(ع) صورت می‌پذیرد. حضرت باقر(ع) فرمودند:

«علی(ع) دو رجعت دارد؛ یكی با حسین(ع) كه با پرچم خویش بیاید و از معاویه و یاورانش و سایر بنی‌أمیه انتقام می‌گیرد...»16

از دیگر دشمنان امام علی(ع) می‌توان به سعد بن ابی‌وقاص اشاره کرد که امامان از پیوستن به سپاه او در زمان رجعتش هشدار داده‌اند.17 از این دسته روایات معلوم می‌شود که در زمان ظهور، با رجعت

سیاه‌رویان و سپیدرویان عالم، دوباره مردم صف‌آرایی می‌شوند و برخی از جنگ‌هایی که در زمان ظهور اتّفاق می‌افتد نیز از همین‌جا نشئت می‌گیرد.

ب.4. رجعت قاتلان حسین‌بن علی(ع)

از شاخص‌ترین کسانی که رجعت می‌کنند، قاتلان و مشایعت کنندگان در قتل خونین حسین‌بن علی(ع) هستند. انتقام‌گیری از خون امام حسین(ع) در روایات و زیارت‌نامه‌های متعدّدی ذکر شده است. تا جایی که حضرت صاحب‌الأمر(عج) در «دعای ندبه» این‌چنین خطاب می‌شوند:

«أَینَ الطَّالبُ بِدَمِ المَقتولِ بِکَربَلاء؛

کجاست خون‌خواه کشتة کربلا؟»

در «زیارت امام حسین(ع) در روز عاشورا» نیز از خداوند می‌خواهیم که ما را از شمار یاری‌دهندگان حضرت منصور(ع) در خون‌خواهی امام حسین(ع) قرار دهد.

آیة «و کسی که از روی ظلم و ستم کشته شود، برای ولیّ او در خون‌خواهی قدرتی قرار داده‌ایم که نباید در کشتار زیاده‌روی کند؛ همانا او یاری خواهد شد.»18 به تأیید روایات معصومان(ع) دربارة حقّ خون‌خواهی امام حسین(ع) برای حضرت مهدی(عج) است. چنانچه از امام باقر(ع)، دربارة این آیه آمده است: «مراد از آن حسین‌بن علی است که مظلومانه به شهادت رسید و در مورد «برای ولیّ [دم] او در خون‌خواهی قدرتی دادیم» منظور از آن، خروج قائم(عج) برای خون‌خواهی ایشان است و منظور از «در خون‌خواهی اسراف ننماید و همانا او یاری خواهد شد.» حسین‌بن علی است که ایشان مورد نصرت و یاری قرار می‌گیرد و پیروزمند خواهد بود.»19

از روایات رسیده از معصومان(ع) دریافت می‌شود که قاتلان امام حسین(ع)، مشایعت‌کنندگان با آن ملعونان و راضیان به قتل آن جناب، مُرده و زنده در شمار کسانی هستند که از دَم تیغ منتقم می‌گذرند. روایتی از امام رضا(ع) در این‌باره مشهور است. عبد السّلام‌بن صالح هرویّ می‌گوید:

به حضرت رضا(ع) عرض كردم: نظرتان دربارة این حدیث كه از امام صادق(ع) روایت شده است، چیست كه حضرت فرموده‏اند: «زمانی كه قائم(ع) قیام كند، فرزندان قاتلان حسین(ع) را به خاطر كردار پدرانشان خواهد كشت. حضرت فرمودند: «همین طور است.» عرض كردم: پس معنی این آیه چیست: «هیچ‌كس بار گناه دیگری را به دوش نخواهد كشید.»20 حضرت رضا(ع) فرمودند: «خداوند در تمام گفتارهایش درست گفته است؛ لیكن فرزندان قاتلان حسین(ع) از كردار پدرانشان راضی هستند و به آن افتخار می‌‏كنند و هر كس از كاری راضی باشد، مثل كسی است كه آن را انجام داده و اگر كسی در مشرق كُشته شود و دیگری در مغرب از این قتل راضی باشد، نزد خدا با قاتل شریك خواهد بود و قائم(ع) در هنگام قیام خود، به خاطر رضایتشان از كردار پدران، ایشان را خواهد كشت.»21

پی‌نوشت‌ها: