پرتقال

نام‌های متداول

پرتاغال، پرتاگال

Orange, Citus sinesis (L.) osbeck

مشخّصات

درخت کوچک و برگ‌های سبز دارد که از خانوادة Rutaceae می‌باشد. گل‌های آن معطّر و به رنگ سفید و میوة آن در اندازة متوسط است. در برخی اقلام، درشت و پوست آن نارنجی کمی ناصاف و گوشت آن شیرین یا ترش یا میخوش و بسته به انواع مختلف، دارای رنگ زرد یا زرد تیره و قرمز می‌باشد.

قسمت‌های دارویی

پوست و آب میوه

خواصّ درمانی و موارد مصرف

1. پرتقال و آب آن سرشار از مادّة مغذّی گیاهی هسپریتین (Hesperitin) هستند. در تحقیقات آزمایشگاهی، عصارة هیسپریتین سبب مهار رشد سلول‌های سرطانی سینه و تشكیل تومور شده است. هسپریدین (یكی از انواع هسپریتین) به پیشگیری از بروز سرطان حفرة دهانی كمك می‌كند. پوست پرتقال دارای موادّ مغذّی گیاهی، به نام نوبیلتین و تنجرتین است كه سبب متوقّف كردن حملات

سلول‌های سرطانی می‌شود. آب پرتقال سرشار از مادّة مغذّی گیاهی لیمونوئید است كه آن هم دارای خواصّ ضدّ سرطانی می‌باشد.

در یک تحقیق، به منظور مقایسة میزان ابتلا به سرطان در اشخاصی که خیلی فراوان پرتقال می‌خورند با اشخاصی که خیلی کم مصرف می‌کنند، مشخّص شده است که خطر ابتلا به سرطان نای در افراد گروه اوّل 50% کمتر از افراد گروه دوم است.

پرتقال دارای فولات است كه به همراه قرص‌های اسید فولیك، به پیشگیری از بروز اسپینا بیفیدا (بسته شدن لولة عصبی) در جنین كمك می‌كند؛ لذا به مادران باردار، مصرف منابع اسیدفولیك، از جمله پرتقال توصیه می‌شود.

2. پرتقال به طور خاص به دلیل دارا بودن فولات برای پیشگیری از کم‌خونی ناشی از کمبود اسیدفولیک مفید می‌باشد.

3. آب پرتقال را بنوشید. ضدّ عوارض کمی ویتامین C است. تشنگي را فرو می‌نشاند و نرم‌كنندة سينه است.

4. هر روز دو تا سه ليتر آب پرتقال را به مرور بنوشيد. مدرّ و نرم‌كننده است. خون را تصفيه مي‌كند. سنگ كيسة صفرا را از بين مي‌برد، اشتها آور، مقوّي معده، باد شكن، ضدّ اسپاسم و آرام‌بخش است. اسهال صفراوي را قطع مي‌كند، ضدّ سم، ضدّ ويروس و مهار كنندة سرطان است.

5. آب پرتقال را اگر با نمك بخوريد، براي رفع كرم رينگ وُرم مؤثّر است.

خواصّ درمانی تخم پرتقال

1. آن را بکوبید و شب روی پوست صورت ضماد کنید. برای رفع چین و چروک صورت نافع است.

خواصّ درمانی پوست پرتقال

1. آب جوشاندة آن را بنوشید. مدرّ و باد شکن است. ضدّ عوارض کمی ویتامین C، كلسترول خون را كاهش می‌دهد. سينه را نرم و سرفه را تسكين می‌دهد، سرماخوردگي را برطرف و براي رفع سوء هاضمه مفيد است؛

2. مقداري از تازة آن را بجوشانيد و آب آن را دور بريزيد و در ظرفي مقداري قند يا شكر و يك ليتر آب بريزيد و پوسته‌ها را در آن انداخته و پس از 20 دقيقه بجوشانید، در بشقاب بریزید تا سرد شود و قبل از صبحانه، آب آن را بخوريد. ضدّ سم و مقوّي است و يبوست معده را برطرف می‌كند.

3. هر روز تازة آن را به صورت بماليد. كك و مك صورت را برطرف می‌سازد.

4. هر روز آن را با پوست ليمو مخلوط كرده بكوبيد و از خارج بر روي موضع گواتر ضماد كنيد، گواتر را درمان می‌كند.

5. له شدة آن به عنوان مرهم براي اگزما و ناراحتي‌هاي ديگر پوستي مصرف می‌شود.

خواصّ درمانی شكوفه‌هاي پرتقال

نوشيدن دم كردة آن، آشفتگي را برطرف می‌سازد، براي دل به هم خوردگي مفيد است. مسكّن و آرام‌بخش است و سوء هاضمه را برطرف می‌كند.

خواصّ درمانی برگ درخت پرتقال

1. بيست گرم برگ خشك آن را در يك ليتر آب جوش ده تا پانزده دقيقه دم كنيد. بعد آب آن را صاف و شيرين كرده و هر شب قبل از خواب يك فنجان بنوشيد، بي‌خوابي را برطرف می‌سازد. اگر قبل از هر غذاي روزانه يك فنجان بنوشيد معرّق و مسكن است، سينه را نرم و سرفه را تسكين می‌دهد. برونشيت، هيستري، تپش قلب و سكسكه را نیز درمان می‌كند.

2. آب جوشاندة آن براي شست‌وشوي ورم‌ها و كاهش درد آنها نافع است.

ارزش و موادّ غذایی پرتقال