احاديث و روايتهاي ظهور بسيار زياد و متواتر است و در اين بين، برای مردم مشرق زمين صفات ويژهاي ذکر شده است. در روایات رسیده از پیامبر اعظم(ص) شاهد اسامی برخی از ملّتها یا سرزمینهایی هستیم که ظاهراً نقش خاصّی را در آخرالزّمان و هنگامة ظهور ایفا میکنند و نیز ارتباط خاصّی با امر ظهور و نهضت آن حضرت دارند. «یمن»، «عراق»، «مصر»، «فلسطین»، «شام» و «ایران» نمونههایی از این مناطقند. در این مجال، نگاهی به روایاتی میاندازیم که متوجّه اهل خراسان (ایران) هستند.
پیامبر رحمت و رأفت دربارة ویژگیهای یاران اهل خراسان آخرین جانشین خود، یعنی حضرت مهدی(ع) بیاناتی دارند که به اجمال، به چند نمونه از آنها اشاره میکنیم.
پیامبر اکرم(ص) میفرمایند: «آنها کسانی هستند که اگر دین در ثریا باشد، مردانی از ایشان به سوی آن رفته و به آن دست مییابند»، ۱ «پس از من در (نوع) رابطهشان با اهل بیت من مورد آزمایش قرار میگیرند»، ۲ «سرسپردگان و پیروان حضرت مهدی(ع) هستند»، ۳ «مانند آهن محکم و استوار»، ۴ و «مانند شیر درّنده، شجاع و مقاومند»، ۵ «همة آنها بهشتی خواهند بود.»6
نمونههای بسیاری از این احادیث در کلام مبارک پیامبر اکرم(ص) دیده میشود؛ امّا آنچه که به عنوان نشانة این گروه آمده است، «رایات سود» یا همان پرچمهای سیاه رنگ است که از مشرق ظهور میکند. اینکه صاحبان این پرچمها چه کسانی هستند و چه خواهند کرد، سؤالی است که جواب آن را در روایات جستوجو کردیم:
«کسی که آنها را یاری کند، خداوند را یاری کرده است، در غیر این
صورت، خداوند آنها را خوار و ذلیل میکند.»
پیامبر اکرم(ص) از بلاهایی که به اهل بیت او خواهد رسید، یاد کردند تا آنکه فرمودند:
«پرچمی از مشرق به رنگ سیاه ظهور کرده که هر کس آن را یاری کند، خداوند را یاری کرده و هر که آن را یاری نکند، خداوند او را خوار و ذلیل مینماید. تا آنکه صاحبان پرچم نزد مردی میآیند که همنام من است و او را امیر خود میگردانند و خداوند نیز او را تأیید و یاری میکند.» ۷
البتّه تعداد روایاتی که در مورد «پرچمهای سیاه» وارد شده، متعدّد و فراوان است و شاید اصل آن، یک حدیث باشد که به صورتهای متعدّدی بیان شده است؛ امّا آنچه که پس از تحقیقات به آن رسیدیم، مطمئن شدیم که اصل حدیث متوجّه آمادگی طایفهای از خراسان برای پیروی و یاری حضرت مهدی(ع) است. ۸
هرکه از آنها آگاهی یابد به سوی آنها برود و با ایشان بیعت نماید.
آن حضرت میفرمایند:
«پرچمهای سیاهی از سمت مشرق پدیدار خواهند شد که دارندگان آنها، دلهایی سختتر و محکمتر از آهن دارند و هر کسی خبر آنها را بشنود، باید به سوی آنها رفته و با ایشان بیعت نماید، هرچند از روی یخ بگذرد.» ۹
در این روایات، نام مبارک حضرت مهدی(ع) و نیز برخی از صفات ایشان هم آمده است:
حضرت مهدی(ع)، خلیفةالله، هم در میان آنهاست.
«هرگاه دیدید پرچمهای سیاه از سمت خراسان ظاهر شدهاند، نزد آنها رفته هرچند از روی یخ بگذرید. خلیفةالله، حضرت مهدی(ع) در میان آنهاست.» ۱۰
اگر کوهها بر سر راهش قرار گیرند، آنها را نابود میسازد
مردی از فرزندان امام حسین(ع) از سمت مشرق خروج خواهد کرد که اگر کوهها بر سر راهش قرار گیرند، آنها را منهدم کرده و از میانشان راه میگشاید.
روایات، حاکی ظهور گروهی قدرتمند از مشرقند که به فرماندهی شخصی به نام شعیب بن صالح از قبیلة «بنیتمیم» است. وی با یاران سفیانی نبرد کرده و آنها را شکست میدهد تا آنکه وارد «بیتالمقدّس» شده و آمادة حکومت حضرت مهدی(ع) میگردد و از سمت «شام» توسط سیصد نفر نیز یاری میشوند، بین خروج او (شعیب) و رسیدن حضرت مهدی(ع) هفتاد و دو ماه طول میکشد. ۱۲
در روایت دیگری آمده است:
«فتنهها شهر «زوراء» را فرا میگیرد تا آنکه بسیاری از زن و مردها کشته میشوند و اموالها غارت میگردد و چه تجاوزهایی که به نوامیس مردم صورت میگیرد. خداوند رحمت کند کسی که زنان بنیهاشم را در آن روز پناه دهد که آنان حرمت و آبروی من میباشند... سپس مردی از قبیلة «بنیعقیم» به نام شعیب بن صالح خروج میکند، پرچم شعیب، سیاه و هدایت شده به نصر و یاری و کلام الهی بوده است تا آنکه خود را به حضرت مهدی(ع) میرساند و میان رکن و مقام با او بیعت میکند.» ۱۳
هر که از او پیروی نماید، نجات یافته و هر که از او تخلّف کند، هلاک خواهد شد
رسول خدا(ص) میفرمایند: «قیامت بر پا نخواهد شد، تا آنکه قائم ما برای حق، به اذن خداوند متعال قیام کند. هر کس از او پیروی کند، نجات یافته و هر کس از او تخلّف کند، هلاک خواهد شد. به خاطر خدا، به هر شیوهای، هر چند از روی یخ بگذرید، نزد او بروید که او خلیفة خداوند عزّوجلّ است.» ۱۴
همانطور که مشاهده میفرمایید در این احادیث، تعبیر به این مضمون آمده است که... «ولو حبواً علی الثّلج؛ هرچند از روی یخ بگذرید.» این تعبیر در روایات، مختصّ به بلاد «خراسان» است. ۱۵
صاحبان پرچمهای سیاه جنگی خواهند کرد که هرگز مانند آن، اتّفاقی نیفتاده است.
پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «گنجی در نزد شماست که بر سر آن، جنگی میان سه نفر از فرزندان پادشاهان اتّفاق میافتد که هیچیک در آن، به پیروزی نمیرسند. سپس از سمت مشرق، پرچمهای سیاهی پدیدار میشود، آنها نبردی خواهند کرد که هرگز مانند آن اتّفاق نیفتاده است.» (راوی گوید: سپس حضرت چیزی فرمودند که آن را به خاطر ندارم) آنگاه فرمودند: «هنگامی که آن پرچمها را دیدید، به هر وسیلهای که میتوانید، هر چند از روی یخ بگذرید، خود را به آنها رسانده و با ایشان بیعت کنید؛ زیرا او خلیفة خدا، حضرت مهدی(ع) است.» ۱۶
البتّه قابل ذکر است که روایات آغاز امر ظهور را که گروهی از مشرق برخاسته و خود را آماده و مهیّا برای پیروی از آن حضرت میکنند، مورد توجّه قرار میدهند و چیزی از ظهور خود آن حضرت از مشرق در این روایات وجود ندارد. مشهور و متواتر آن است که حضرت مهدی(ع) در «مکّه» ظهور خواهند کرد.
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. قرطبی، «الجامع لأحکام القرآن»، ج16، ص76؛ طبرسی، مجمع البیان، ج5، ص108.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. «کنزالعمال»، ج11، ص124.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. «منتخب الاثر»، ص304.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. «ینابیع المودة»، ص491؛ «بحارالانوار»، ج51، ص84.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. «جمع الجوامع»، ج1، ص1019.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. «کنزالعمال»، ج4، ص299.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. «بحارالانوار»، ج28، ص78.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. کورانی، علی، «معجم الاحادیث المهدی(ع)»، ج2، ص390.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. «اثبات الهداة»، ج3، ص596؛ «ینابیع المودة»، ص182.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. ابن طاووس، «ملاحم»، ص53؛ «ینابیع المودة»، ص182.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. «منتخب الاثر»، ص199؛ «اثبات الهداة»، ج3، ص614.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. «ملاحم» ابن طاووس، ص49.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. همان، ص137.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. «عیون اخبار الرّضا»، ج2، ص59.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. «منتخب الاثر»، ص204.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. «بحارالانوار»، ج51، ص83.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑