امام صادق(ع) دربارة ویژگی‌های آخرالزّمان به یکی از یارانشان فرمودند:
«...هر گاه ديدی كه حق و اهل حق از ميان رفتند و ناحق، همه جا را فرا گرفت و قرآن كهنه شمرده شد و در آن تحريفاتی به وجود آوردند و آن برحسب نظرها تفسير و تأويل شد و ديدی كه دين وارونه گشته است، همچون ظرف آب و اهل باطل بر حق چيره گشتهاند و شرّ و بدی آشكار است و از آن بر حذر نمیدارند و بدكاران را معذور میشمارند و فسق هويدا شده و مردان به مردان كفايت كنند و زنان به زنان و ديدی مؤمن دم میبندد و سخن او پذيرفته نمیآيد و فاسق دروغ میگويد و دروغ و افترايش را باز پس نمیزند و ديدی كه كوچك، بزرگ را خوار میشمارد و پيوند خويشی گسسته میگردد و ديدی كه با ستايندة فسق و فجور ملاطفت میشود و سخن او رد نمیشود و پسران خود را به جای زنان قرار میدهند و زنان با زنان ازدواج میكنند و ستايش رو به فزونی نهاده و مرد ثروت خويش را در غير طاعت خدا خرج میكند و از اين كار جلوگيری نمیشود و دستش را نمیگيرند.
[آنگاه که] ديدی اگر كسی كوشش مؤمن را ببيند، از آن به خدا پناه برد و همسايه، همسايه را بيازارد بیهيچ مانعی و ديدی كافر شاد است به آنچه در مؤمن بيند و خوش است به آنچه از فساد در زمين میبيند و ديدی كه آنان كه از خدا نمیهراسند آشكارا مِی مینوشند و برای آن انجمن میكنند و ديدی كه آمر به معروف خوار است و فاسق نسبت به آنچه خدا دوست ندارد، توانمند است و ستوده و ديدی قرآندانان خوار میشوند و هر كه هم آنان را دوست میدارد، خوار میگردد و راه خير بسته شده است و راه شرّ و بدی باز است و در آن میروند و خانة خدا بیزائر مانده و فرمان ترك آن را میدهند و مرد میگويد، آنچه را نمیكند و ديدی مردان خويش را برای استفادة مردان آماده میكنند و زنان خود را برای زنان.
[آنگاه که] ديدی وسيلة زندگی مرد از دبر اوست و وسيلة زندگی زن از فرج او و ديدی زنان انجمن میكنند چنان كه مردان و ديدی فرزندان عبّاس آشكارا زنانگی را پيشه كردند و خضاب بستند و سر را شانه زدند، چنانچه زنان برای شوهران خود و به مردان پول دادند به خاطر فروجشان.
[آنگاه که] ديدی انسان توانگر گرامیتر است از انسان مؤمن و ربا پديدهای است كه بر آن عيب گرفته نمیشود و زنان را به زنا بستانند و ديدی كه زن با شوهر خود، بر سر هم‌بستر شدن با مردان سازش كند و ديدی بيشتر مردم و بهترين خانهها، آن باشد كه زنان را در فسقشان ياری میرساند و مؤمن را ديدی كه غمگين است و تحقير شده و ذليل و ديدی كه بدعت و زنا آشكار شده است و مردم به گواه باطل اعتماد میكنند و ديدی كه حلال حرام و حرام حلال، شمرده میشود و ديدی كه حكم دين به رأی، معيّن میشود و قرآن و احكامش معطّل مانده است و برای جسارت به خدا و ارتكاب كار بد، مردم انتظار شب را نمیكشند و ديدی كه مؤمن نمیتواند كارهای زشت را انكار كند؛ مگر به قلبش و ديدی مال فراوانی در راه به خشم آوردن خدا خرج میشود و واليان و فرماندهان كافران را نزديك خويش میسازند و اهل خير را از خود دور میكنند و در حكومت رشوه میگيرند و ديدی فرمانروايی و گرفتن منصب به مزايده گذارده میشود و ديدی مردان با محرمان خود زنا میكنند و به آنها، از گرفتن زن اكتفا كنند.
[آنگاه که] ديدی كه مرد به صرف تهمت و گمان كشته میشود و به خاطرخواهی مردان غيرتورزی كنند و جان و مال در راه عشق او دهند و ديدی كه مرد را برای هم‌بستر شدن با زن به نكوهش گيرند
و ديدی كه مرد از كسب هرزگی زنش نان میخورد و اين حقيقت را میداند و نگهش میدارد و ديدی كه زن بر شوهر خود تسلّط دارد و آنچه را شوهر نمیخواهد، انجام میدهد و به شوهر خود خرجی و پول جيب میدهد و ديدی كه مرد، زن و دخترش را به اجاره میدهد و به خوراك و نوشيدنی پستی راضی است و ديدی كه سوگند به خداوند عزّ و جلّ، به ناحق فراوان شده و ديدی كه قمار بازی پديدار گشته است و شراب آشكارا میفروشند و مانعی ندارد و ديدی زن‌ها خود را به كفّار میبخشند و ساز و آواز آشكار گشته است و مردم از آن گذر كنند و هيچ كس كسی را از آن منع نكند و كسی جرئت نكند جلوی آن را بگيرد و ديدی كسی كه از تسلّط او میترسند، مردم را خوار میكند.
و ديدی نزديكتر مردم به فرمانروايان كسی است كه به دشنام ده ما اهل بيت، مدح و ثنا گويد و ديدی هر كه ما را دوست دارد او را ناحق شمارند و گواهي‌اش را نپذيرند و ديدی كه در گفتار ناحق با هم رقابت كنند و ديدی كه قرآن و شنيدنش بر مردم گران است و شنيدن باطل بر مردم، آسان و ديدی همسايه از ترس زبان همسايه، او را گرامی میدارد و ديدی حدود معطّل شده و در آن، بنا بر هوی و هوس عمل میشود و ديدی كه مساجد آراسته گشته است [با نقّاشی و آب طلا كاری] و ديدی كه راستگوتر مردم در ميان ايشان، كسی است كه افترا زند و دروغ گويد و ديدی شرّ پديدار شد و هم سخن‌چينی و ديدی ستمگری شيوع يافت و غيبت را سخن خوشمزه میشمارند و مردم بدان يكديگر را مژده میدهند و ديدی به حجّ میروند و جهاد میطلبند، جز برای رضای خدا و ديدی سلطان مؤمن را به خاطر كافر خوار میكند و ويرانی بر آبادانی چيره میگردد و مردم از كم فروشی روزی میخورند و خونريزی را سبك و آسان میشمرند و مرد برای طلب دنيا رياست طلبد و خود را به بد زبانی شهره كند، تا از او ترسند و امور به او واگذار شود.
[آنگاه که] ديدی نماز را خوار و سبك میشمارند و ديدی مردی را كه مال فراوان دارد؛ ولی از زمان دارايی آن زكاتش را نپرداخته است و قبر مرده را نبش كنند و مخدوشش سازند و كفنش را بفروشند و ديدی كه آشفتگی فراوان شده است و مرد شب كند در غفلت و خماری و بامداد كند در مستی و باكی ندارد كه مردم در چه وضعی باشند و ديدی كه با چهارپايان نزديكی میشود و بهائم يكديگر را بدرند و ديدی مردی به جای نماز خود برود و برگردد؛ در حالی‌كه جامهای به تن ندارد و ديدی دل مردم سخت شده و ديدگانشان خشكيده و ياد خدا بر آنها گران است.
[آنگاه که] ديدی حرام خوردن پديدار شده است و در آن، با يكديگر رقابت میكنند و ديدی كه نمازگزار برای خودنمايی به مردم، نماز میخواند و ديدی مسئلهدان و فقيه دين جز برای دين مسئله میآموزد و دنيا و رياست میجويد و ديدی مردم به همراه كسی هستند كه چيرگی دارد و ديدی طالب حلال نكوهش و طالب حرام ستايش میشود و بزرگش میدارند و ديدی كه در حرمين [«مكّه» و «مدينه»] كاری میكنند كه پسند خدا نيست و كسی جلوشان را نگيرد و احدی ميان آنها و كردار زشتشان مانع نشود.
و ديدی در حرمين [مكّه و مدينه] اسباب لهو پديدار شده است و ديدی مردی كه به حق سخن میگويد يا امر به معروف و نهی از منكر كند، در برابر كسی نزد او برمیخيزد و وی را اندرز میدهد كه: اين تكليف تو نيست و ديدی مردم چشم و هم‌چشمی میكنند و به افراد بد اقتدا میكنند و ديدی روش خير و راه آن، تهی است و كسی از آن گذر نمیكند و ديدی مرده را به باد مسخره میگيرند و كسی از او در هراس نمیافتد و در هر سال، شرّ و بدعت بيش از سال گذشته میگردد و ديدی مردم و محافل، جز از توانگران پيروی نمیكنند و ديدی به گدا چيزی میدهند تا در برابر به او بخندند و برای جز خدا، به او ترحّم میشود.
و ديدی نشانههای آسمانی هست؛ ولی كسی از آنها هراس نمیكند و ديدی مردم چون بهائم بر هم میجهند و كسی از ترس مردم، منكر كار آنها نمیگردد و ديدی كه مرد جز در راه خدا خرج بسياری میكند و در راه اطاعت الهی از اندك دريغ میورزد و ديدی ناسپاسی از پدر و مادر پديدار شده است و پدر و مادر را به چشم كم مینگرند و در پيش فرزند، از همه بدتر باشند و فرزندان از افتراء به آن دو، شاد گردند.
و زنان را ديدی كه بر حكومت چيره شدهاند و هر كاری را به دست گرفتهاند و كاری انجام نشود، جز آنچه آنها طرفدارش باشند و ديدی شخصی به پدرش افترا میزند و بر پدر و مادر خود نفرين میفرستد و از مرگشان شاد میشود و ديدی چون مردی روزی را به سر آورد و در آن گناه بزرگی، اعمّ از هرزگی و كم فروشی و درآمدن به بستر حرام و ميخواری نكرده است، دلتنگ و غمناك گردد و پندارد كه آن روز بر او نامبارك بوده و از عمرش حساب نشده است.
[آنگاه که] ديدی كه سلطان، خوراك را انبار كند و نگه دارد تا گران بفروشد و ديدی خمس و سهم امام به ناحق تقسيم میشود و با آن قمار می‌کنند و ميخواری میكنند و ديدی كه با شراب، به مداوای بيماری میپردازند و برای بيمار، نسخة آن را میگيرند و از آن، درمان میطلبند و ديدی مردم همه در ترك امر به معروف و نهی از منكر و ترك دينداری هماهنگ شدهاند و ديدی باد بر پرچم اهل نفاق میوزد و پرچم اهل حق، بیحركت است و ديدی در برابر گفتن اذان و خواندن نماز مزد میگيرند و ديدی مسجدها پر میشود از كسانی كه از خدا نمیهراسند و در آنها برای غيبت و خوردن گوشت اهل حق گرد میآيند و به وصف نوشابههای مستكننده میپردازند.
[آنگاه که] ديدی كه پيشنماز مست برای مردم نماز میخواند و مستی است لا يعقل، كه مستی او را نكوهش نمیكنند و هر گاه مست شود، گرامي‌اش میدارند و از او ملاحظه میكنند و میترسند؛ در حالی كه او رهاست و كيفر نمیشود و مستی او را معذور میدارند و ديدی كه مال يتيم خور را به شايستگی میستايند و قاضيان بر خلاف آنچه خدا امر كرده، حكم میكنند و ديدی فرمانروايان جنايتكار را برای طمع، امين ساختهاند و ديدی فرمانروايان ارث را برای اهل فسق و بدكاری و جسارت بر خدا تخصيص میدهند، تا از آنها، حق و حسابی بگيرند و آنها را واگذارند، تا هر چه میخواهند انجام دهند و ديدی بر سر منبرها به تقوی توصيه میشود؛ ولی خود گوينده بدان عمل نمیكند و ديدی كه وقت نماز را به چيزی نمیگيرند و ديدی صدقه و زكات را به وساطت ديگران، به مستحقّان دهند و قصد رضای خدا در دادن آنها،
در ميان نيست و به سبب درخواست مردم، آن را پرداخت میكنند و ديدی نهايت همّ مردم شكم و فرج آنهاست و باكی از اين ندارند كه چه بخورند و با كه هم‌بستر شوند و دنيا را ديدی كه بديشان روی آورده است و ديدی كه نشانههای حق و درستی پوسيده شدهاند، در اين هنگام، بر حذر باش و از درگاه خداوند سبحان نجات بخواه.
[آنگاه] بدان كه مردم، گرفتار خشم خدايند و خداوند به آنها مهلت میدهد برای امری كه با آنها خواهد كرد و تو مراقب خويش باش و بكوش تا خداوند عزّ و جلّ تو را بر خلاف روش آنها ببيند و اگر عذابی برايشان فرستاد و تو در ميان آنها قرار داشتی، به دريافت رحمت الهی شتافتهای و اگر از آنها جدا باشی، آنان گرفتار عذاب شوند و تو از آنچه ايشان در آن اندرند، از جسارت بر خداوند عزّ و جلّ بيرون آمدهای و بدان كه خداوند اجر نيكوكاران را تباه نمیكند و همانا كه رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است.»
منبع: كلينی، محمّد بن يعقوب، «بهشت كافی»، ترجمة روضه كافی، قم، چاپ اوّل، 1381، صص66- 73.