خطابه بلند«محمد» كه سلام ودرود پاك خداوند بر او باد، در گرماگرم غدير، سرودهاي آسماني بود كه واسپس قرنهاي دراز دوري و دلتنگي، آهنگ گوشنواز آن در همه عوالم هستي طنين افكنده است.
كران تا كران باديه و گرداگرد غدير را انبوه زايران كوي دوست پوشانده بود، منبري از جهاز اشتران بر پا شد و سكوتي بر تمامي صحرا سايه افكند، و همگان حيران، گوش و چشم به بلنداي منبر داشتند و محمد، كه همگان را به نام خداي كعبه، خداي آسمان و خداي زمين ميخواند و دعوتي بزرگ به سوي همه پرهيزكاري و تقوي...
تشبيب قصيده بلند غدير كه به آنهارسيد صداي محمد رساتر از هر زمان در باديه پيچيد:
من كنت مولاه فهذا علي مولاه
همه چيز گفته شده بود. همه آنچه كه بود و همه آنچه كه بر كاروان بزرگ مسلمين در آن برهه از تاريخ ميرفت و اينك گوشها نيوشاي كلامي ميشد براي روزهايي كه در پيش بود، سالها و قرنهايي كه زمين بي»محمد«، صلي الله عليه وآله وسلم، بناگزير سپري ميساخت.
و آنك اين محمد، صلي الله عليه وآله وسلم، بود كه از آيندهاي دور ميگفت:
اي مردم! به خدا و پيامبرش باور آريد و به نوري كه به او نازل شده ايمان آوريد، پيش از آنكه خشم خداي شما را فرو گيرد و به مجازات، رخسارتان به عقب باز گردانده شود.
اي مردم! اين نور از جانب حق تعالي در من سرشته شده و بعد از آن در طينت علي و سپس در نسل او قرار داده شده تا آنگاه كه نوبت به امام قائم، مهدي رسد و اوست كه سرانجام حق خدا و حقوق ما را باز خواهد ستاند؛ كه خداوند، عزّ و جلّ، ما را بر تمام مقصران و دشمنان و مخالفان و خائنان و معصيتكاران و ستمگران حجت قرار داده است.
گوشها و دلها همچنان در گيرودار درك اين معني از هستي بود كه فرازي ديگر چون نور از بلنداي منبر به گوش رسيد:
اي مردم! من منذر و ترسانندهام و علي، هادي و رهنماست.
اي مردم! من، پيامبرم و علي، وصي من است.
اي مردم! آخرين امام ما همان امام قائم «مهدي» است.
اوست، ياريكننده دين خدا.
اوست، انتقامگيرنده از ستمكاران.
اوست، گشاينده دژهاي استوار و ويرانگر قلاع مستحكم.
اوست، ستاننده كين و منتقم خونهاي به ناحق ريخته اولياي خدا.
اوست، حامي دين حق.
اوست، جرعهنوش درياي ژرف حقايق و معاني.
اوست، معرّف هر صاحب فضيلت و هر نادان بيفضيلت.
اوست، برگزيده خداوند و منتخب پروردگار عالم.
اوست، وارث همه دانشها و محيط به همه علوم.
اوست، خبردهنده شؤون خداوند و مراتب ايمان.
اوست، رشيد و رهسپار صراط مستقيم.
اوست، آن كس كه امور خلايق به او واگذار شده است.
اوست، آن كس كه همه پيشينيان به ظهور وي بشارت دادهاند.
اوست، حجت پايدار خداوند كه حجت ديگري بعد از او نيست؛ زيرا حقي نيست كه با او نيست و نوري نه كه در او نباشد.
اوست، آنكس كه پيروزي بر او ميسر نيست و كسي را در برابر او، نصرت نتوان كرد.
اوست ولي خدا در گستره زمين و قدرت حق در ميان خلايق، و امين در پيدا و پنهان پروردگار.
ديگر همه چيز گفته شده بود، همه دين به كمال رسيده بود و محمد آرام از فراز جهاز اشتران فرود آمد تا شاهد هميشه حضور امتي باشد كه حجت بر وي تمام آمده بود.