اشاره: بيش از هزار سال است كه مسجد مقدس جمكران ميعادگاه منتظران و سجدهگاه مشتاقان كوي مهدي، عليهالسلام، است. و هر شب چهارشنبه هزاران عاشق دلسوخته از گوشه و كنار ايران اسلامي و ديگر كشورها به اين مسجد رو ميآورند تا شايد نشاني از آن يار غايب از نظر بيايند.
به منظور فراهم آوردن امكان ارتباط گستردهتر خوانندگان موعود با مسجد شريف جمكران بر آن شديم كه در هر شماره صفحاتي را به اين مسجد اختصاص دهيم.
مطالبي كه در اين صفحات درج ميشود همگي توسط معاونت فرهنگي مسجد مقدس جمكران تهيه و تدوين شده و در اختيار علاقهمندان موعود قرار گرفته است.
مظهر جمال و جلال خدا
تلخيص متن سخنراني حضرت آيةالله امامي كاشاني به مناسبت نيمه شعبان 1420 در مسجد مقدس جمكران
بحث انتظار فرج در احاديث فراوان آمده است. سني و شيعه اين مساله را مطرح كرده و هر يك احاديثبسيار مهمي در اين زمينه نقل كردهاند كه بنده به يكي دو تا از اين احاديث اشاره ميكنم.
يكي از آن احاديث عبارتست از اينكه:
لانتظار من الفرج
يعني انتظار بخشي از ظهور امام عصر، عليهالسلام، استيا انتظار مرحلهاي از فرج امام زمان، عليهالسلام، است. اين به چه معناست؟ اينكه اين قدر اهتمام براين امر شده است و انبياي سلف و كتابهاي آنها نظير تورات و انجيل و... جامعه را منتظر ناجي دانستهاند و سفارش كردهاند كه به انتظار مصلح باشيد يعني چه؟
گر چه مسيحيان ميگويند ما در انتظار مسيح هستيم و يهوديان در انتظار فردي به اسم ديگر هستند؛ اما بهرحال اينكه سفارش ميشود منتظر باشيد؛ اين خود يك مكتب است.
مكتب انتظار يعني مكتب احياي دين، مكتب انتظار يعني مكتب فرج، مكتبي كه جامعه را الهي ميكند. انتظار يعني آماده بودن. زبان حال منتظر اين است كه من برخاستهام و در انتظار هستم تا او بيايد، تا تمام افكارش را پياده كنيم. آماده شدن براي چنين هدفي بسيار مساله مهمي است.
در برخي از روايات ما هست كه انتظار فرج معرفت وجود مبارك امام عصر، عليهالسلام، است. اگر آن حضرت را بدرستي شناختيم منتظر هستيم بنابراين به صرف اينكه بگوئيم و بشنويم و به عنوان جشن ميلاد سر و صدا برپا كنيم و كوچه و بازار را چراغاني كنيم و به اين امور اكتفا كنيم به ما منتظر و به عملمان انتظار نميگويند. آيا انتظار به اين معني كافي استيا انتظار يك فكر استيك روحيه خاصه پيدا كردن است؟ انتظار واقعي آنست كه افكار ما امام زماني شود انديشههاي ما الهي گردد در آنها يافت نشود مگر اموري كه با ملاكها و معيارهاي الهي مطابقت داشته باشد و چيزي برخلاف رضاي خدا و امامعصر، عليهالسلام، در آن خطور ننمايد.
مناسب است كه كمي اين بحث را بيشتر مورد توجه قرار دهيم. در قرآن كريم در ضمن آياتي به اين حقيقت اشاره شده است كه آدم ابوالبشر مسجود ملائكه و محسود شيطان رجيم گشت. سؤال اين است كه چرا آدم مسجود ملائكه واقع شد؟ قرآن خود در پاسخ ميفرمايد: چون خداوند متعال براي آدم اسماء را تعليم كرد يعني آدم خزانه اسماء الهي شد و اين اسماء عبارت از حقايق بودند؛
عبارت از مجموعه ارزشهاي معنوي و انساني بودند كه به واسطه تعليم آنها آدم خصيتبسيار والايي پيدا كرد و اين معارف از طرف حضرت آدم، عليهالسلام، بعدها به پيامبر بعدي از او به پيامبر بعد تا به پيامبر اكرم، صلياللهعليهوآله، و بعد از آن حضرت به اوصياي آن حضرت رسيد و چون همواره در عالم هستي يك انسان كاملي وجود دارد كه داراي اين اسماء است؛ امروزه وجود مبارك امام عصر، عجلاللهتعاليفرجه، وارث و خزانه اين اسماء است. بنابراين، اين اسماء در وجود مقدس آن حضرت است و مجموعه ارزشهاي معنوي منادياش امام عصر است. به عبارت ديگر آن حضرت با داشتن اسماء چهره خدا و وجه خدا ميشود. در سوره مباركه الرحمن ميخوانيم:
كل من عليها فان و يبقي وجه ربك ذوالجلال و الاكرام.
تمام قرا «ذوالجلال» خواندهاند، و بنابراين «ذوالجلال» وصف وجه است؛ يعني وجه خداست كه داراي جلال و جمال است. وجه خدا يعني چهره خدا، يعني صورت خدا، يعني تمام نور خدا و تمام جلوه خدا.
بنابراين اسمائي كه خدا تعليم كرد و ملائكه سجده كردند به آدم؛ آن اسماء آن قدر بلند و ارزشمند است كه ميشوند جلال و جمال خدا؛ يعني صفات ثبوتيه و سلبيه خدا. بنابراين آن چيزي كه باقي است وجه و چهره خداست و آن عبارت از همه ارزشهاي الهي است. پس ارزشهاي الهي است كه باقي است.
امام عصر، عليهالسلام، مجموعه آن ارزشهاست؛ يعني همه حقيقت، همه فضيلت، همه حكمت همه عدالت، همه رحمت، همه رحمانيت و همه آنچه جمال و جلال است، در وجود امام زمان، عليهالسلام، تجسم يافته است. و ما منتظر چنين كسي هستيم. در قرآن كريم در سوره نور ميفرمايد:
الله نور السموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح في زجاجة الزجاجة كانها كوكب دري.
يعني نور خدا از مشكوة ميدرخشد؛ در مشكوة هم چراغي هست، پس نور خدا تابشش از چراغ است، نور خدا به چراغ وارد ميشود چراغ مشكوة را روشن ميكند و آن گاه مشكوة جهان را روشن مينمايد؛ يعني خداوند جل و علا نورش در مصباح است و آن مصباح هم در مشكوة قرار داده شده است. به عبارت ديگر نور خدا دو حجاب دارد كه يكي مصباح و ديگري مشكوة استبعد از آن دو حجاب است كه نور خدا قرار دارد، چهره خدا قرار دارد. بنابراين اين انسان كامل چهره خداست، وجه خداست كه جهان را روشن ميسازد.
جامعه بشري در انتظار آن وجه خداست؛ در انتظار او كه تمام زيبايي است. لذا جامعه منتظر بايد خود زيبا بشود و مظهر خدا گردد تا به وجه خدا بتواند نزديك بشود.
حالا جا دارد كه حساب كنيم كه آيا صندوقخانه قلب ما الآن چنين است؟ آيا صفات ما نشات گرفته از جلال و جمال حق است؟ اگر چنين نباشد، يعني آنچه غالب است هواي نفس باشد و با هواي نفس بودن با امام عصر بودن نميسازد.
امام عصر، عجلاللهتعاليفرجه، خداپرست است... اگر ما دنبال شهوت رفتيم؛ امير ما شهوت بود و هر جا كه خواست ما را برد. يا همراه خشم رفتيم يا دنبال لذات دنيا؛ يعني پول و مقام و... رفتيم. آيا باز ميتوانيم بگوييم ما عاشق امام زمان هستيم؟ ما منتظر امام زمانيم؟ اگر جوانان ما اسير هوي و هوس شدند دنبال هوي رفتند بديهي است كه نميتوانند ادعاي منتظر بودن بكنند؛ چون كسي كه عاشق امام زمان شد دنبال حق، صداقت و عدالت ميرود... دنبال نماز بموقع ميرود. ولي اگر ديديم من و شما اذان صبح را گفتند
ولي به خواب ادامه داديم آيا با چنين حالي ميتوانيم ادعاي دلبستگي به امام عصر، عليهالسلام، بكنيم؟ جامعه منتظر آنست كه وقتي با امام زمان، عليهالسلام، عهدبست كه همواره پيرو او باشد در همه حال رضايت او را مقدم بر همه چيز ميدارد و هرگز عهدي را كه با امام بسته است نميشكند... وقتي افراد جامعه چنين شدند جامعه ميشود جامعه منتظر.
برطبق روايات اين مسلم است كه تا جامعه ما جامعه منتظر واقعي نشود امام، عليهالسلام، ظهور نخواهند كرد بالاخره حداقل بايد يك گوشه دنيا منتظر بشوند تا زمينه براي آمدن آن حضرت فراهم گردد.
از مطالعه اوضاع جهان در مييابيم كه در غرب و شرق عالم امت و جامعه منتظري وجود ندارد؛ اگر چيزي هست در همين ايران و جوامع شيعي است كه كم و بيش دنبال حق و عدالتاند. منتهي اگر بنا باشد كه شهوات بر دختر و پسر ما حاكم گردد يا حب مقام بر ما حكومت كند و حب جاه ما را به خود مشغول نمايد اين نميگذارد كه جامعه، جامعه منتظر باشد. بايد به گونهاي خود را بسازيم كه همه بطور طبيعي برويم به دنبال امام عصر، عليهالسلام، تمام وجودمان پر باشد از عشق به آن حضرت و اين نميشود مگر با شناختن امام زمان، عليهالسلام. ما مسؤوليت داريم كه امام زمان، عليهالسلام، را به مردم بشناسانيم تا آنها اخلاق امام عصر، عليهالسلام، را بشناسند و به سوي آن گرايش پيدا كنند و آن را سرمشق خود قرار دهند. چرا كه او جلوه خداست مظهر خداست، هيچ راهي براي خدايي شدن جز تبعيت از او وجود ندارد... آري بودند و هستند افرادي كه به ظاهر اين عالم اكتفاء نكرده و نميكنند به باطن عالم توجه پيدا ميكنند لذا آن عالم رباني عالم آشناي با باطن عالم ميفرمايد: وقتي در حرم سامرا در نماز صبح نشسته بوديم و مشغول نماز بوديم يك مرتبه امام جماعت كه يكي از مراجع بودند وقتي «السلام عليكم و رحمةالله و بركاته» را گفت؛ ديدم عجيب مضطرب است. لذا شب در مجلس درس عرض كردم موقع نماز صبح بسيار مضطرب بوديد مگر چه خبر بود؟
فرمود: وقتي سلام نماز را گفتم ناگهان متوجه شدم كه وجود مبارك امام زمان، عليهالسلام، به طرف سرداب تشريف ميبرند وقتي من عبارت «السلام عليكم و رحمةالله و بركاته» را ذكر كردم حضرت به من نگاهي كرد و فرمودند: «و عليك السلام و رحمةالله و بركاته...» آري او وارث انبياء و مرسلين استبا او بايد هميشه ارتباط خود را حفظ كنيم. مردي كه اين مسجد جمكران را بنا نمود يك چنين فردي بود و اين مكان مقدس مورد توجه آن حضرت است اينجا بايد استغفار و توبه را مغتنم بشماريم اينجا جاي توبه و استغفار امام عصر، عليهالسلام، است...