بخش پاياني

اشاره: هزاره‏گرايي ميراث قديم اديان است كه امروزه در جوامع مسيحي بيش از ساير جوامع تجلي يافته است.

در قسمت اول اين مقاله نويسنده به بررسي جريان منجي‏گرايي در آيين يهود و مسيحيت پرداخته و به تفصيل در مورد انتظار در مسيحيت و ريشه‏هاي هزاره‏گرايي مسيحي سخن گفت.

در اين قسمت از مقاله نويسنده پس از اشاره مختصري به برخي از رگه‏هاي هزاره‏گرايي در آيين اسلام به بررسي بازتابهاي عيني هزاره‏گرايي در اعصار جديد مي‏پردازد.

هزاره‏گرايي در جهان اسلام

پژوهشگران دريافته‏اند كه هزاره‏گرايي تقريبا در همه فرهنگهاي ديني و اجتماعي جهان يافت مي‏شود. برخي از مسلمانان نيز تصور كرده‏اند كه قرآن مجيد نيز در آيه‏اي از هزاره‏گرايي سخن گفته است:

يدبر الامر من السماء ثم يعرج اليه في يوم كان مقداره الف سنة مما تعدون (1) برخي از مفسران اين آيه را مربوط به روز قيامت مي‏دانند، در حالي كه روز قيامت از نظر قرآن پنجاه هزار سال است. (2) اينك به نشانه‏هاي از وجود هزاره‏گرايي در جوامع اسلامي اشاره مي‏كنيم:

1- مسلمانان از همان آغاز، پايان جهان و فرارسيدن روز داوري را نزديك مي‏دانستند. پس از چندي، برخي گفتند كه عمر جهان 6000 سال است و حضرت رسول اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، در ميانه هزاره ششم برانگيخته شده و عمر اسلام 500 سال خواهد بود. پس از سپري شدن آن مدت و پايان نيافتن جهان، گفته شد عمر جهان 7000 سال است و حضرت رسول اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، در آغاز هزاره هفتم مبعوث شده و عمر اسلام 1000 سال خواهد بود. ارقام ديگري نيز در زمانهاي گوناگون مطرح شده است. (3) برخي از عارفان فاصله ميان رحلت‏حضرت رسول اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، تا 1000 سال پس از آن را «روز محمدي‏» ناميده‏اند. (4)

2- بابا طاهر عريان كه در حدود سال 1000 م. (برابر با 391 ق.) به دنيا آمده، مي‏گويد:

مو آن بحرم كه در ظرف آمدستم چو نقطه بر سر حرف آمدستم به هر الفي الف قدي بر آيه الف قدم كه در الف آمدستم

3- حكيم خاقاني شرواني

مي‏گويد:

گويند كه هر هزار سال از عالم آيد به وجود اهل وفايي محرم آمد زين پيش و ما نزاده ز عدم آيد پس از اين و ما فرو رفته به غم (5)

4- از اواخر قرن نهم هجري اين باور ميان گروهي از مسلمانان پيدا شده بود كه بدن حضرت رسول اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، تنها 1000 سال در قبر مي‏ماند و نشانه‏هاي قيامت و قيام حضرت مهدي، عليه‏السلام، و ظهور دجال در قرن دهم خواهد بود. جلال الدين سيوطي، دانشمند بزرگ مصر (متوفاي 930 ق.) كه شاهد گسترش اين گرايش بوده، نادرستي آن را در رساله‏اي به نام «الكشف عن مجاوزة هذه الامة الالف‏» اثبات كرده است (6) .

5- دروزيان لبنان معتقدند كه الحاكم بامرالله، بنيانگذار آن فرقه كه از پادشاهان فاطمي مصر بوده، در سال 411 ق. (1021 م.) بدون اينكه تكمه‏هاي لباسش باز شود، از ميان آنها بيرون آمده و به آسمان رفته است. آنان مي‏گويند وي 1000 سال پس از صعود خود، يعني حدود بيست‏سال ديگر، به زمين باز خواهد گشت.

6- هنگامي كه سال 1000 ق. نزديك مي‏شد، مدعيان بي‏شماري در كشورهاي اسلامي پيدا شدند. اكبر شاه از پادشاهان مسلمان هندوستان مدعي شد كه عمر اسلام از بعثت‏حضرت رسول اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، تا هزار سال است. وي مي‏گفت: از آنجا كه بعثت‏سيزده سال پيش از هجرت بوده، سيزده سال قبل از سال 1000 پايان اسلام است و نوبت‏به آيين تازه‏اي مي‏رسد كه وي آن را اعلام مي‏كند. اكبر شاه به كمك يكي از دانشمندان عصر خود، با درهم آميختن چند دين، چيزي به نام «دين الهي‏» يا «آيين اكبري‏» را پديد آورد و آن را بر مردم تحميل كرد. اين مكتب صلح كل (7) را تبليغ مي‏كرد و پس از درگذشت اكبر شاه، از رونق افتاد.

7- در سال 1260 ق. هنگامي كه 1000 سال از وفات حضرت امام حسن عسكري، عليه‏السلام، گذشته بود، فردي به نام «سيد علي محمد شيرازي‏» برخاست و مدعي شد كه باب حضرت امام زمان، عليه‏السلام، است. او پس از چندي خود را مهدي منتظر خواند و سرانجام ادعاي نبوت كرد. وي مي‏گفت از سال 260 ق. كه سال درگذشت امام يازدهم است، دوران فترت 1000 ساله‏اي آغاز شده و اكنون آن دوران پايان يافته و عصر جديدي فرا رسيده است. همچنين او وجود امام دوازدهم را انكار كرد و گفت‏خود وي امام دوازدهم است. عبارات عجيب و غريبي را نيز ساخت و آنها را به عنوان وحي به مردم نشان داد. اين فرد بابيگري پديد آورد و فتنه‏هايي كرد كه در تاريخ ثبت‏شده است. علماي اسلام وي را دوبار محاكمه كردند. او در نخستين محاكمه، به علت احتمال جنون و نوشتن توبه‏نامه، تبرئه شد. وي توبه خود را شكست و باز هم آن نغمه‏ها را ساز كرد و به همين دليل در محاكمه مجدد به اعدام محكوم گرديد و در شهر تبريز به دار آويخته شد. بابيگري بعدا به بهاييگري تحول يافت.

8- در سال‏1336 ش. كتابي به نام پيشگوييهاي علمي قرآن و اعلام شروع هزاره آخر دنيا نوشته شخصي به نام دكتر سيد صادق تقوي در تهران منتشر شد. در اين كتاب 200 صفحه‏اي مي‏خوانيم كه واپسين هزاره جهان در سال 1331 ق. برابر با 1291 ش. و 1912 م. آغاز شده است.

ششصد و شصت و شش

دومين عدد كتاب مكاشفه يوحنا، عدد666، معروف به «عدد وحش‏» است كه فكر بشر را به مدت تقريبا دو هزار سال مشغول كرده است: (8)

... و ديدم وحشي از دريا بالا مي‏آيد كه ده شاخ و هفت‏سر دارد و بر شاخهايش ده افسر و بر سرهايش نامهاي كفر است. و آن وحش را كه ديدم مانند پلنگ بود و پايهايش مثل پاي خرس و دهانش مثل دهان شير و اژدها قوت خويش و تخت‏خود و قوت عظيمي به وي داد. و يكي از سرهايش را ديدم كه تا به موت كشته شد و از آن زخم مهلك شفا يافت و تمامي جهان در پي اين وحش در حيرت افتادند. و آن اژدها را كه قدرت به وحش داده بود، پرستش كردند و وحش را سجده كرده، گفتند كه كيست مثل وحش و كيست كه با وي مي‏تواند جنگ كند. و به وي دهاني داده شد كه به كبر و كفر تكلم مي‏كند و قدرتي به او اعطا شد كه مدت چهل و دو ماه عمل كند. پس دهان خود را به كفر بر خدا گشود تا بر اسم

او و خيمه او و سكنه آسمان كفر گويد. و به وي داده شد كه با مقدسين جنگ كند و بر ايشان غلبه يابد و تسلط بر هر قبيله و قوم و زبان و امت‏بدو عطا شد. و جميع ساكنان جهان، جز آناني كه نامهاي ايشان در دفتر حيات بره‏اي كه از بناي عالم ذبح شده بود مكتوب است، او را خواهند پرستيد. اگر كسي گوش دارد بشنود. اگر كسي اسير نمايد به اسيري رود و اگر كسي به شمشير قتل كند مي‏بايد او به شمشير كشته گردد.در اينجاست صبر و ايمان مقدسين. و ديدم وحش ديگري را كه از زمين بالا مي‏آيد و دو شاخ مثل شاخهاي بره داشت و مانند اژدها تكلم مي‏نمود. و با تمام قدرت وحش نخست در حضور وي عمل مي‏كند و زمين و سكنه آن را بر اين وا مي‏دارد كه وحش نخست را كه از زخم مهلك شفا يافت‏بپرستيد. و معجزات عظيمه به عمل مي‏آورد تا آتش را نيز از آسمان در حضور مردم به زمين فرود آورد. و ساكنان زمين را گمراه مي‏كند به آن معجزاتي كه به وي داده شد كه آنها را در حضور وحش بنمايد و به ساكنان زمين مي‏گويد كه صورتي را از آن وحش كه بعد از خوردن زخم شمشير زيست نمود بسازند و به وي داده شد كه آن صورت وحش را روح بخشد تا كه صورت وحش سخن گويد و چنان كند كه هر كه صورت وحش را پرستش نكند، كشته گردد. و همه را از كبير و صغير و دولتمند و فقير و غلام و آزاد بر اين وا مي‏دارد كه بر دست راست‏يا بر پيشاني خود نشاني گذارند. و اينكه هيچ كس خريد و فروش نتواند كرد جز كسي كه نشان يعني اسم يا عدد اسم وحش را داشته باشد. در اينجا حكمت است پس هر كه فهم دارد عدد وحش را بشمارد زيرا كه عدد انسان است و عددش ششصد و شصت و شش است. (9)

مفسران مسيحي همواره براي شناسايي وحش كتاب مكاشفه تلاش كرده و افرادي را نشان داده‏اند كه نرون، قيصر آزاردهنده مسيحيان مناسبترين آنهاست. تركيب عبري «نرون قسر» (يعني «نرون قيصر») به حساب ابجد با666 برابر است. برخي از تفسيرهاي ديگر عدد666 در ادامه مقاله خواهد آمد.

در همه پيشگوييهاي مربوط به آخرالزمان خبرهاي وحشتناك و نگران كننده‏اي وجود دارد. وصف اين فتنه‏ها در هوديت‏به گونه‏اي بود كه در گذشته برخي از بزرگان يهود از ترس مقدمات ظهور موعود آخرالزمان، دعا مي‏كردند خدا ظهور را در عصر آنان قرار ندهد! (10) درميسحيت گفته مي‏شود در آخرالزمان هنگامي كه شيطان آزادي مجدد به دست مي‏آورد، آشوب و ناامني جهان را فرامي‏گيرد و ستمكاراني ظاهر مي‏شوند و جنگهاي خونيني در سراسر جهان درمي‏گيرد. مسلمانان نيز با استفاده از آيه شريفه:

احسب الناس ان يتركوا ان يقولوا آمنا و هم لا يفتنون (11)

پيوسته نگران فتنه‏هاي آخرالزمان بوده‏اند و اصطلاح «فتنه‏» از آغاز اسلام در عرف مسلمانان

بسيار رواج داشته است. در مجموعه‏هاي حديثي قديم جهان اسلام مانند صحيح بخاري كه در قرن سوم هجري نوشته شده، بخشي به نام «كتاب الفتن‏» وجود دارد كه از آشوبهاي آخرالزمان سخن مي‏گويد. اين گونه احاديث «ملاحم‏» ناميده مي‏شوند. ملاحم جمع «ملحمة‏» به معناي جنگ است.

هرمجدون (12)

جايي به نام «هرمجدون‏» به عنوان ميدان جنگ آخرالزمان در كتاب مكاشفه‏16:16 آمده است. هرمجدون براي مسيحيان بسيار اهميت پيدا كرده است و كارشناسان حدس مي‏زنند كه در سال 2000 بيش از ده ميليون گردشگر به مناسبت ورود به هزاره جديد از اين مكان ديدار كنند. دولت غاصب فلسطين نيز در آنجا پاركها و هتلهايي ساخته و شرايط را آماده كرده است. بازار گرم هزاره‏گرايي ميان مسيحيان ساده‏دل، مبالغ هنگفتي را نصيب صهيونسيتها مي‏كند.

دجال (13)

«دجال‏» در زبان عربي به معناي «آب طلا» است و به همين علت، افراد بسيار دروغگو كه باطل را حق جلوه مي‏دهند، «دجال‏» ناميده مي‏شوند. دجال ستمكاري است كه در آخرالزمان مردم را گمراه خواهد كرد و در هر سه دين يهوديت، مسيحيت و اسلام مطرح شده است. گاهي افرادي در هر سه جامعه ديني مي‏گويند: دجال تولد يافته و زنده است. براي مثال گفته مي‏شود: حضرت رسول اكرم، صلي‏الله‏عليه‏وآله، وي را ديد و فرمود اين دجال است كه دنيا را پر از آشوب و فتنه مي‏كند. نگراني مردم از دجال بدان اندازه بود كه خليفه دوم هنگام فتح شام، از علماي اهل كتاب درباره دجال پرسيد. نام دجال نزد افراد و جوامع ديني پيوسته مطرح بوده است و برخي از كتابها و فيلمها نام «دجال‏» را بر خود دارند. «دجال‏» لقب دغلبازي است كه نزد يهوديان «آرميلوس‏» و نزد مسلمانان «صائد بن صيد» ناميده مي‏شود. همچنين در اسلام فردي به نام «سفياني‏» مطرح است و گاهي شخص او را نشان داده‏اند!

برخي از فرقه‏هاي انجيلي (14) تشكيل دولت اسرائيل را نشانه ظهور عيسي مي‏دانند و معتقدند براي شتاب دادن به ظهور، بايد دست صهيونيستها را باز گذاشت. در مقابل اين فرقه‏ها فرقه‏هايي هستند كه با اين افكار مبارزه مي‏كنند، مانند Understanding (EMEU) Evangelicals for Middle East يعني «پيروان انجيل براي فهم مساله خاورميانه‏» كه در سال‏1986 م. بنيانگذاري شده است. نويسنده‏اي به نام دنالد واگنر كتابي را در ابطال آن افكار نوشته است. (15)

در جستجوي دجال

از گذشته‏هاي دور برخي از شخصيتهاي ديني و سياسي جوامع مسيحي، «دجال‏» معرفي شده‏اند؛

مخصوصا پاپها و پادشاهان اروپا هنگامي كه با يكديگر اختلاف پيدا مي‏كردند، اين عنوان را به يكديگر نسبت مي‏دادند. لوتر پس از آن كه در برابر كليساي كاتوليك قيام كرد و مورد تكفير پاپ قرار گرفت، دستگاه پاپي را «دجال‏» ناميد.

اينك چند نمونه از نامزدهاي بي‏شمار عنوان «دجال‏» يا «وحش نشاندار666»، آتش افروز و دغلبازي كه مجروح مي‏شود، ولي از خطر مرگ مي‏رهد:

- ناپلئون و هيتلر، به خاطر جنگ‏افروزي؛

- ميخائيل گورباچف، به خاطر نشان ماه گرفتگي كه بر پيشاني دارد؛

- هنري كيسينجر، وزير خارجه اسبق امريكا كه يك صهيونيست فريبكار است؛

- رنالد ريگان، رئيس جمهور امريكا و طراح «جنگ ستارگان‏» كه نامهاي‏6 حرفي او Reagan) (Ronald Wilson نشان دهنده رمز666 است؛

- صدام، به سبب گردنكشي و عدم توجه به خواست جامعه جهاني هنگام اشغال كويت؛

- پاپ ژان پل دوم، مخصوصا به خاطر زخمي شدن بر اثر سوء قصدي كه به جان وي شد و رفع خطر مرگ از او؛

همچنين برخي از تواناييهاي جديد بشر، مانند شكستن هسته اتم، تسخير فضا، اختراع ماهواره و طراحي شبكه‏هاي جهاني كامپيوتر نشانه يك تحول جهاني و ظهور دجال به شمار رفته است.