گفت‌وگو با حجّت الاسلام و المسلمين سعيد معمار منتظرين
حجّت الاسلام و المسلمین سعید معمار منتظرین از روحانیان با صفای اصفهانی است که در حوزه‌های «اصفهان» و «قم» تحصیل کرده و از محضر علمای این دو شهر بهره برده است. وی جایگاه ویژه‌ای در بین اقشار مختلف مردم شهر و استان اصفهان دارد. سخنرانی‌های پرمحتوای ایشان در «حسینیة خوردآزاد» و «مسجد رضوی»، بهانه‌ای بود برای انجام گفت‌وگویی خواندنی که در ادامه، آن را خواهید دید.
• با تشكّر از اينكه وقت خود را به رغم مشغلة بسيار در اختيار ما قرار داديد. در ابتدا بفرمایيد توجّه به امام عصر(عج) در جامعة امروز ما چه جایگاهی دارد و چه نيازي را ميتواند پاسخ دهد؟
مهم‌ترين نياز هر انسان، نياز به آرامش و مقام امن است. از همين رو افراد براي تحصيل مقام امن به طور دائمی در حال تلاش و كوشش هستند. به تعبير «قرآن»، مقام امن زماني حاصل خواهد شد كه وجود انسان از شرك پاك بشود:
«الَّذينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ؛1
براي كساني كه ايمان بياورند و ايمانشان لباس ظلم نپوشد، امنیّت وجود دارد و آنان هدایت‌یافته‌اند.»
در آية ديگري خداي متعال شرك را به ظلم تفسير فرموده و می‌فرماید:
«إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظيمٌ؛2
شرك، ظلم بزرگي است.»
بنابراين «لَمْ يَلْبِسُوا إيمانَهُمْ بِظُلْمٍ» يعني «لَمْ يَلْبِسُوا إيمانَهُمْ بِشرکٍ». براي تطهير از شرك يك راه وجود دارد: آن هم دريافت توحيد از راه ولايت است. هيچ‌كس غير از وليّ خدا، «مطهِّر» و پاك‌كننده نيست. «آية تطهير»، تنها در شأن اهلبيت(ع) نازل شده و آنها چون «مطهَّر»اند و خداي متعال آنها را پاك كرده، «مطهِّر» هم ميتوانند باشند. انس با اين بزرگواران، فهم معارف اين بزرگواران، قرار گرفتن در دايرة اين بزرگواران، آرام آرام انسان را تطهير ميكند و هر چه درجة تطهير انسان بيشتر شود، به مقام امنيّت نزديكتر خواهد شد. زماني تطهير انسان كامل خواهد بود كه ولايت اوّل و خاتم اوصيا براي او كاملاً
قبول شود و مورد پذيرش قرار بگيرد. بنا بر تفسيري كه در بعضي از روايات شده، ايمان در حقيقت همين پذیرش ولايت است. وقتی این پذیرش به اوج خودش برسد، لباس ظلم را از تن خواهد كند و شخص قلبي مملوّ از توجّه به خدا، بلكه مملوّ از حبّ خدا پیدا می‌کند و هيچ‌گونه توجّهي به غير خدا در او، وجود نخواهد داشت.
اگر كسي همة ائمّة هدي(ع) را به جز حضرت بقیّةالله، ارواحنا له الفداء، بپذيرد به دليل نقصاني كه در پذيرش ولايت مواليان عظام(ع) براي او ايجاد می‌شود، به همين مقدار مشرك شده و لباس ظلم بر ايمان او افكنده خواهد شد و اينجاست كه از نعمت امن، امنيّت، آرامش و طمأنينه محروم خواهد ماند و ناچار براي پر كردن اين نياز و خلأ، به مكاتب، ايسمها و تفکّرات گوناگون دنياي امروز روی می‌آورد؛ همان‌ها که بزرگترين دليل براي بطلان آنها، وجود تشكّلها، تعارضها و تناقضات فكري درون آنها است.
توجّه به حضرت وليّ عصر، ارواحنا له الفداء، بزرگترين ماية تحصيل امن و آرامش است. البتّه وجود خود حضرت بقیّةالله، ارواحنا له الفداء، موجب همة اين عوالم وجود خواهد بود؛ چون ابر و باد و مه و خورشيد و فلك براي چرخيدن و گردش و حركت بايد يك غايتي داشته باشند، غايت آنها آن است كه براي انسان كامل، انسان معصوم، حركت كنند؛ نه انسان ناقص یا انسان خطاكار و عاصي.همه به طفيلي وجود حضرت بقیّةالله(عج) در قيد حياتند و مرزوقند و روزي مي‌برند.
اين تعبيري كه در «دعاي عديله» آمده است: «وَ بِيُمْنِهِ رُزِقَ الْوَرَی وَ بِوُجُودِهِ ثَبَتَتِ الْأَرْضُ وَ السَّمَاءُ.»3
مبتني بر همين اصل است. «بِيُمْنِهِ رُزِقَ الْوَرَی»؛ يعني چون حضرت حضور دارند، بقيّه هم مرزوق ميشوند. اينكه در حديث قدسي آمده است: «خَلَقتُ الأشياءَ لِاَجلِكَ»4 نيز بيان كنندة همين واقعيّت است. پس بايد حركتمان، راه رفتنمان، همه چيزمان به عشق و محبّت حضرت بقیّةالله(ع) باشد؛ چه بدانيم، چه ندانيم، چه بخواهيم، چه نخواهيم، چه انسان مؤمن، چه انسان مشرك، چه انسان موحّد،چه انسان منافق، حضرت مظهر رحمت رحمانيّة حضرت حقّند و رحمت رحمانيّة حضرت حق، براي همة مخلوقات، عام است.
«قرآن كريم»، در توصیف حضرت ولیّ عصر(عج) تنها در یک کلمه ميگويد:«بَقِيَّةُ اللهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ.»5
«بقیّةالله» يعني كسي كه تمام صفات حضرت حق، جلّ جلاله، در او خلاصه شده است. اگر ميگوييم «هو مَعَكُم اَيْنَ ما كُنْتُم؛6 هر جا باشيد خداوند هم با شما هست»، كسي كه هم «بقیّةالله» است، چون مظهر صفات خداوندي است، بايد، «هو مَعَكُم اَيْنَ ما كُنْتُم» باشد؛ يعني همه‌جا با ما باشد. پس بر اين مبنا، حضرت بقیّةالله(عج) در همة آنات و در تمام حالات با ما همراه هستند و به تعبير رواياتي كه در «بصائرالدّرجات»7 آمده، هيچ چيزي از وجود ما در محضر حضرت بقیّةالله(عج) پنهان نيست. البتّه اين اصل كلّي از آية شريفة «سورة مباركة يس» هم كه ميفرمايد: «وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ في إِمامٍ مُبينٍ»8 قابل استخراج است.
راه دستیابی به چنین معرفتی هم از اين طریق است كه ما بدانيم حضرت بقیّةالله(عج) لحظه به لحظه به ما توجّه دارند و همة ما تحت مشاهدة اين بزرگوار هستيم. اميرالمؤمنين(ع) ميفرمايند:
«مَنْ أَحَبَّ شَيْئاً لَهِجَ بِذِكْرِهِ؛9
وقتي كسي، كسي را دوست بدارد، دائماً ميخواهد از او تعريف بكند، مرتب از او ياد كند.» این حالت تا آنجا ادامه پیدا می‌کند كه فرد دائماً خودش را در محضر حضرت دوست ميبيند، ديگر بين خودش و او جدايي نميبيند. پس عمده، تحصيل معرفت است. معرفت هم از چند راه قابل تحصيل است:
قبل از هر چیز باید دربارة احوال حضرت وليّ عصر(عج) مطالعه کرد؛ خواندن كتابهايي مثل «مكيال المكارم» نوشتة مرحوم آيت‌الله سيّدمحمّدتقي اصفهاني،10 جلد 51، 52، 53 «بحارالانوار» مرحوم علّامة عالي‌مقام، مجلسي(ره)، كه با عنوان «مهدي موعود(ع)»11 هم ترجمه شده است. بعضي از كتبي كه اخيراً نوشته شده مثل «خورشيد مغرب» از آقاي محمّدرضا حكيمي و «دادگستر جهان»12 نوشتة آقاي ابراهيم اميني. علاوه بر مطالعة اين آثار، تبعيّت از خواستههاي حضرت مهدي(عج) آرام‌آرام محبّت را زياد ميكند. همچنین خواندن دعاهايي كه مربوط به حضرت است؛ مانند «زيارت آل‌ياسين»، «دعاي عصر غيبت» كه در انتهاي «مفاتيح» آمده و عصرهاي جمعه خوانده ميشود و... خلاصه اینکه انسان بايد اوّل خود را شست‌وشوي قلبي بدهد تا مورد توجّه حضرت وليّ عصر(عج) قرار بگيرد و ايشان هم عنايت بكنند؛ در اين صورت است که اين محبّت چندين برابر خواهد شد.
• نقش مطبوعات و رسانه‌ها در ترويج فرهنگ مهدويت چيست؟
به نظر ميرسد قبل از اينكه مطبوعات و رسانه‌هاي گروهي بخواهند نقش داشته باشند، بايد متفكّراني كه صاحبنظر هستند در فرهنگ اسلامي، يك تقرير صحيح و همه جانبه از قضية مهدويّت ارائه كنند كه برداشت از آن موجب تعطيلي بعضي از احكام الهي نشود. بعد از اينكه آن تقرير صحيح ارائه شد و جامعيّت تفكّر مهدوي عرضه شد، آن وقت رسانه‌هاي گروهي ميتوانند نقش بسيار مؤثّري در ارائة فرهنگ مهدويّت داشته باشند.
بزرگترين تأثير اين كار، القاي روحيّه اميد و باز شدن افق فكري براي ديدن يك آيندة روشن و در حقيقت رو به كمال ديدن نظام آفرينش است؛ به عنوان نمونه، در بعضي از کتاب‌هایی كه اخيراً دربارة حضرت مهدي(عج) نوشته شده، آمده است كه آيا وقتي حضرت مهدي(عج) تشريف ميآورند، از «آواكس»، كامپيوتر و اينترنت استفاده ميكنند يا نه؟ بعد جواب دادهاند كه حضرت وليّ عصر(عج) به هيچ عنوان مخالف علم و پيشرفتهاي علمي نيستند و از اين وسايل حتماً استفاده خواهند كرد. چند نكته در اين جواب مورد غفلت قرار گرفته است:
نکتة اوّل اینکه: جواب دهنده فرض را بر اين قرار داده زماني كه حضرت وليّ عصر(عج) می‌آیند، همچنان عصر اينترنت ادامه خواهد داشت. ما در بيست سال گذشته، عصر بشقاب پرندهها، عصر اتم، عصر اينترنت را داشتهايم. الآن عصر اينترنت است. الآن عصر تكنولوژي جديد با اين عنوان شناخته می‌شود. بشر مدام در حال تكامل علمي است. الآن متفكّران تراز اوّل علوم تجربي دائماً در حال خلق و اختراع جديد هستند. اصلاً نمي‌شودجلوي این را گرفت. بعد از این هم به دليل ارتباطات، تمام كرة زمين را تحت تأثير خودش قرار خواهد داد.
نكتة دوم كه مهم‌تر از اوّلی هم باید در نظر گرفته شود، اين است كه آيا حضرت بقيّة‌الله(عج) در وضع موجود، ميخواهند انقلاب كنند؟ مثل انقلاب ايران يا بنا دارند كل شيوههاي چگونه زندگي كردن بشر را به صورت جهاني تغيير دهند. اگر بناست حضرت وليّ عصر(عج) تشريف بياورند و در وضع موجود اصلاح بكنند، حرف آقايان درست است، امّا اگر بناست «وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثينَ»13 محقّق شود، لازمهاش اين است كه سفرة اين عالم و زندگي با اين نحوة حاکم بر عالم امروز، به طور كلّي تغيير كند. ما روايات مسلّمي داريم كه فرموده‌اند حضرت بقيّة‌الله(عج) با شمشير قيام خواهند كرد14 و در سندشان هم هيچ خدشهاي نميشود، وارد كرد و با اين بيان كه حضرت از «آواكس» استفاده ميكنند و از بمب‌افكن استفاده ميكنند و ائمّة ما(ع) كه با تكامل علمي مخالف نبودهاند، به هيچ عنوان سازگاري ندارند.
نكتة سوم اينكه: خود نظام زندگي امروز بشري، آرام‌آرام به سمتي حركت ميكند كه شيوههاي زندگي انسان را در معرض تغيير جدّي قرار دهد. چه بسا در بيست سال آينده، به كلّي شيوة زندگي انسان روي كرة زمين تغيير بكند؛ مثلاً جايگزين كردن انرژيهاي خورشيدي به جاي انرژيهاي غيرخورشيدي كه امروز دارند از آنها استفاده ميكنند. پيشبيني اتمام منابع زيرزميني و به خصوص نفت، زمينه را براي تغيير روشهاي زندگي و كاهش مصرف بيروية انرژيهاي موجود، فراهم ميكند.
نكتة چهارم اينكه در روايات آمده تا زمان ظهور تنها دو حرف از 27 حرف علم روشن شده است. همة این اكتشافات كه هنوز معلوم نيست و ما اطّلاع نداريم و نميدانیم تا کجا ادامه پیدا خواهد کرد؛ زیرا هر روز يك كشف جديد در عالم علم اتّفاق ميافتد، همة اینها تازه دو حرف از علم ميشود. بعد از تمام آنها 25 حرف ديگر در زمان ظهور كشف خواهد شد. اصلاً آن 25 حرف قابل مقايسه با اين دو حرف نيست. ژان گيتون در مصاحبه‌ای بيان كرده بود، پيشرفتي كه بشر در قرن بيستم انجام داده، به هيچ عنوان قابل مقايسه با پيشرفت علمي بشر در سه هزار سال گذشته تاريخ علم نيست.
نكتة پنجم اينكه، خداي متعال اراده كرده است، در زمان ظهور تمام جنود خودش را حامي حضرت مهدي(عج) قرار بدهد. زمينها، آسمان‌ها، حتّي به تعبیر روایات ابرها به فرمان امامند.15 در روايت است كه حضرت يك يهودي را تعقيب ميكند، او پشت سنگي پنهان ميشود، سنگ به زبان در ميآيد و می‌گوید كه يك يهودي پشت سر من مخفي شده است.16 در روايتي در كتاب «سفينة البحار» آمده است: روزي متوكّل ميخواست از امام هادي(ع) زهر چشم بگيرد، دستور داد همة سواره نظام و پياده‌نظام و تيراندازها بيايند و رژه بروند تا قدرت خودش را به امام هادي(ع) نشان بدهد و خوفی در امام ايجاد كند. پس از اتمام سان و رژه، حضرت هادي(ع) فرمودند: «حالا ما هم ميخواهيم قدرتمان را نشان بدهيم.» يك لحظه امام فرمودند: «نگاه كن.» به محض اينكه نگاه كرد ديد، ملائكه از روي زمين تا زير طاق آسمان و همه آماده و مسلّح صف به صف ايستادهاند، به امام(ع) عرضه می‌دارند: ما آمادهايم. متوكّل تا این صحنه را دید از هوش رفت.17 كسي كه چنین قدرتی داشته باشد، چه احتياجي به آواكس یا اينترنت و كامپيوتر دارد؟ اين توهين به امام(ع) است. من نميخواهم ارزش تحقيقات علمي را پايين بياورم؛ آن مطلب در جايگاه خودش محفوظ؛ امّا عظمت امام(ع) مافوق اين حرفهاست. قرآن کریم ميفرمايد: «وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»18 اين يكي از حرفهاي غلطي است كه در زمان ما مطرح ميشود. درست است که ائمّة ما(ع) با پيشرفتهاي علمي مخالف نيستند؛ امّا زمان ظهور بناست حركت با طيّ‌الارض باشد. بنابراین كلّ اين شرايط تغيير خواهد كرد.
عزيزان باید توجّه داشته باشند كه زمينههاي تغيير شرايط هم به دست خود بشر دارد، انجام ميشود؛ برای نمونه اگر عزيزان بتوانند دربارة موضوع تازة تكنولوژي سبز، تحقيقی بكنند، می‌بینند بيست سال آينده ممکن است این فناوری همة كرة زمين را فرا بگيرد و ما دوباره بازگشت به طبيعت و يك زندگي طبيعي را در جوامع انساني مشاهده كنيم. از همین‌رو، رسانه‌هاي گروهي، مشروط به اينكه تقرير صحيحي از قضية ظهور و قضيّة مهدويّت داشته و ارائه كنند، ميتوانند
بسيار مؤثّر واقع بشوند. مهم‌ترين تأثير این فعالیّت هم ايجاد بينشي است كه اجازة احساس به بن‌بست رسيدن در زندگي انساني را به افراد نخواهد داد و افق فكري آنها را چنان باز ميكند كه دائماً احساس نشاط، اميد و آرامش در زتدگی داشته باشند. اساساً اين تنها نقطهاي است كه بشر ميتواند آرامش خودش را به دست بياورد.
• مباحث مهدويّت را چگونه ميتوان با توجّه به نيازهاي دنياي امروز، به روز كرد؟
اصلاً هيچ احتياجي نيست ما بحث مهدويّت را به روز بكنيم؛ چون مهدويّت به روزترين بحث امروز دنياست و مرتّب روز به روز هم اين بحث، تازهتر، شفّافتر و جدّيتر ميشود. در يك روايت آمده است كه «إِنَّ اللهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِر»19 امروز خود سردمداران فاسد دنيا، زمينة به روز كردن مهدويّت را دارند فراهم ميكنند. وايتهد20 ميگويد بار ديگر جهان وضوح و روشني خود را از دست داد؛ زيرا پروفسورها از پيغمبران پيشي گرفتند، تا اینجا بشر قدرت واقع بيني ندارد.
ژان ژاك روسو21 در يكي از كتابهايش كه چندين دهة قبل منتشر شده است، ميگويد: آن چنان معضل زندگي انسان روي كرة خاكي پيچيده شده كه ديگر به دست بشر عادّي مشكلات حل نخواهد شد؛ بلكه به دست خدايگان اصلاح خواهد شد.
تكنولوژي جديد، ناخواسته بزرگترين تأثير را در طرح قضيّه مهدويّت گذاشته است. بنده بر خلاف كساني كه معتقدند تكنولوژي صددرصد يك پيام است و انسان را به تسخير خودش در آورده بر این باورم که اوّل بايد مشخص بكنيم كدام انسان، كدام بشر؟ لازمة قبول مطلب یاد شده اين است كه انسان موجودي است بيهويّت. وقتي انسان موجودي بيهويّت شد، به راحتي عوامل خارجي با او بازي ميكنند و به هر سمتي بخواهند او را جهت ميدهند، در صورتي كه ما در معارف اسلامي بر اساس بحث فطرت معتقديم، انسان، داراي اصالت و داراي هويّت است و اين اصالت و هويّت به او اجازه نميدهد كه هر شيء خارجي به راحتي بتواند زمام شخصيت او را به دست بگيرد. اگر انسان چنان‌كه بايد، رشد كرده و در فضاي فرهنگ اسلامي و انساني، قرار گرفته باشد، به جاي اينكه تكنولوژي پيشرو باشد، تكنولوژي پيرو می‌شود؛ يعني تکنولوژی برای چنین فردی، جنبة ابزاري پيدا خواهد كرد؛ در مقابل، اگر اين انسان چنان‌كه بايد، رشد نكرده، نظرش شكوفا نشده و هنوز در فضاي فرهنگ اسلامي قرار نگرفته باشد، تكنولوژي براي او جنبة پيشرو خواهد داشت، نه پيرو و ابزاري. آنچه از فقه ما انتظار ميرود، اين است كه فقه، جنبة پيرو بودن تكنولوژي را معيّن بكند و اصول كلّي را كه بايد اين تكنولوژي پيرو آن اصول پيشرو باشد، تبيين کنند.
قضيّه مهدويّت يكي از آن عناصر عمدهاي است كه فطرت به او چنان قوام ميبخشد و آن را چنان شكوفا ميكند كه به راحتي ميتواند از هر ابزاري در اين مسير استفاده كند. الآن بخشي از كساني كه در كشور ما دارند از تكنولوژي جديد استفاده ميكنند، ناخودآگاه در همين مسير دارند، قرار ميگيرند؛ يعني جنبة ابزاري براي آنها پيدا كرده است.
ديدگاه امثال تافلر،22 مك لوهان23 يا نيل پستمن24 در فضايي كه آنها زندگی و فكر ميكنند، براي آنها درست، كاملاً منطقي است؛ منتهي ما در فضاي «الاسلامُ يعلوا و لا يعلي عليه»25 فكر ميكنيم و اسلام آن‌چنان علوّ دارد كه هيچ چيز نميتواند برتر از آن انديشه واقع بشود. آيهاي هم در قرآن داريم كه ميگويد: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ»26 شما به خويشتن توجّه كنيد، بيرون از شما ديگر نميتواند به شما ضرر بزند. اگر تكنولوژي با شخصيّت عدّهاي بازي می‌كند، آنها شخصيّتهايي هستند در قالب انسانهاي با شخصيّت؛ يعني به ظاهر با شخصيت. مثال سادهاش اين است كه يك دختر دو ساله را نگاه كنيد. او تا بچّه است با يك عروسك كوچك بازي ميكند، خيلي هم لذّت ميبرد. همين دختر وقتي پانزده سالش شد به او بگوييد اين كار را بكن، خجالت ميكشد؛ چرا؟ چون شخصيّت او از علوّ برخوردار شده، هر چه شخصيّت بالا برود، تأثيرش بر محيط خارج بيشتر و تأثّرش از محيط خارج از خودش كمتر خواهد شد. تمسّك به مهدويّت، شخصيّت را اين چنين رشد ميدهد كه تأثيرگذار باشد و تأثّر او كم بشود تا جايي كه بعضي ميتوانند به مرحلهاي برسند كه تأثيرشان صددرصد و تأثّر آنها صفر بشود كه اين مرز نهايي استقلال شخصيّت انساني در تفكّر ديني ما خواهد بود.
• در پايان اگر توصيه و سفارشي به خوانندگان موعود داريد، مطرح بفرماييد.
جناب شيخ محمود(شبستری) ميفرمايد:
رمق دارد دو چشم اهل ظاهر
نبيند از مظاهر جز مظاهر
پيش از اين عرض كردم كه همة عالم به طفيل انسان معصوم و انسان كامل حركت ميكند. به بيان ديگر همة عالم دلشان خوش است كه خلقتشان به غايت خودش رسيده، براي يك كسي دارند كار ميكنند كه آن شخص لايق است كه همة وجودشان را برای او بذل كنند. آنها ميچرخند، ما هم در اين چرخيدن بهره ميبريم. پس خورشيد طلوعش به خاطر وجود حضرت وليّ عصر(عج) است. طلوع ماه هم به خاطر وجود حضرت بقية‌الله(عج) است. صبح تا شب، همة عالم ظهور، جمال حضرت وليّ عصر(عج) است. آن وقت ما مرتّب نشستهايم، ميگوييم: خدايا، چشمان ما را به ظهور حضرت وليّ عصر(عج) روشن كن. ميدانيد مثل چه ميماند؟ مثل اينكه كسي، شمعي را در روز روشن كند و در بيابان راه بيفتد و دنبال خورشيد بگردد. اگر چنین کسی را در راه ببينيد، به او بگوييد چه كار ميكني؟ ميگويد: شمع روشن كردهام، دارم دنبال خورشيد ميگردم. شما به او خواهید گفت: مگر اختلال مغزي داريد؟ همین‌طور باید حواسمان باشد وجود حضرت وليّ عصر(عج) همة عالم را روشن كرده است. آن وقت ما به دنبال چه ميگرديم؟ ما بايد دنبال خودمان بگرديم. به نظر ميرسد ما بايد مقداري در محضر حضرت حاضر بشويم. حضرت كه غايب نيستند، به قول آن خانمي كه گفته بود: ما غائب و او منتظر آمدن ماست.
ما باید توجّهمان را به حضرت وليّ عصر، ارواحنا له الفداه، بيشتر بكنيم. صبح و عصر به ياد حضرت باشيم. كسي خواب پيامبر(ص) را ديده بود.
از ایشان پرسیده بود چه كار كنم كه حضرت وليّ عصر(عج) را ببينم؟ حضرت رسول(ص) به او فرموده بودند: «هر صبح و عصر يك ساعت براي امام حسين(ع) گريه كن.» اين رؤيا، رؤياي صادقه است؛ چون با روايات هماهنگ است. ميگويد: «مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُم.»27 شما تا با حضرت وليّ عصر(عج) سنخيّت پيدا نكنيد، نميتوانيد حضرت را ادراك كنيد. ما باید حدّاقل با يكي از كارهاي امام زمان(عج) سنخيّت پيدا كنيم. يكي از كارهاي امام زمان(عج) اين است كه هر صبح و عصر، براي جدّ غريبشان، امام حسين(ع) اشك ميريزند.28 توسّل به امام حسين(ع) خيلي مجرّب است.در «زيارت عاشورا» هم دارد.
«يَا أَبَا عَبْدِ اللهِ إِنِّي أَتَقَرَّبُ إِلَی اللهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ إِلَی أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِلَی فَاطِمَةَ وَ إِلَی الْحَسَنِ وَ إِلَيْكَ بِمُوَالاتِكَ»29
صدقه براي سلامتي حضرت وليّ عصر(عج) راه ديگري است. شاید بعضي سؤال كنند: مگر حضرت(ع) به صدقه دادن ما احتياج دارند؟ نه! شما سوار تاكسي ميشويد، دوست صميمي‌تان هم در تاكسي نشسته است. وضع مالی او خيلي خوب هم باشد، شما زودتر از او پول در ميآوريد و به رانندة تاكسي ميدهيد. در حقيقت شما ميخواهيد به دوستتان بگوييد، دوستت دارم؛ همین؛ وگرنه به این چند تومان شما که هيچ احتياجي ندارد. صدقهاي كه ما براي سلامتي حضرت مهدي(عج) ميدهيم، در واقع ميخواهيم بگوييم، آقا جان دوستتان داريم. فلسفهاش همين است و بس.
بهترين راهها، همين توجّه به حضرت است. با این حال، اهل رياضت ميگويند: مرتّب بگوييد «يابن الحسن» تا كم‌كم برایتان ملكه بشود. وقتي محبّت در دل اهل محبّت زياد شد، به چیز ديگری نيازي نيست، خودش ميآيد. آن جواني كه زنش را دوست دارد، در مغازة خيّاطي هر چه كوك ميزند، به ياد زنش است. شما مرتّب به او تلقين ميكنيد؟ اين محبّت در وجودش است. خلاصه اگر محبّت زياد شد، طبعاً ياد حضرت(ع) هم زياد خواهد شد؛ ان شاء الله. موفّق باشيد.
پی‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. سورة انعام(6)،آیة82.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. سورة لقمان(31)، آیة13.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. «زاد المعاد - مفتاح الجنان»، ص 423؛ «مفاتیح الجنان»، دعای عدیله.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. «مشارق أنوار اليقين في أسرار أميرالمؤمنين(ع)»، ص 283؛ «الجواهر السنية في الأحاديث القدسية» (كلّيات حديث قدسی)، ص710.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سورة هود(11)، آیة86.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. سوره حدید(57)، آیة4.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. اين كتاب نوشته محمّد بن حسن صفّار (م 290 ق.) از علمای شيعه اماميه و صحابی امام حسن عسكری(ع) است كه دربارة شناخت ائمّه و خصوصيات امام نوشته شده است. كتاب «بصائر الدّرجات» مشتمل بر 1881 حديث میباشد كه در ده بخش تنظيم شده و هر بخش حدوداً شامل بيست باب است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. و همه چيز را در كتاب آشكار كنندهای برشمردهايم! سورة یس(36)، آیة12.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. «عيون الحكم و المواعظ» (لليثي)، ص 453؛ «غرر الحكم و درر الكلم»، ص 583.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. «مكيال المكارم فی فوائد الدعاء للقائم(ع)»، اثر عربی سيّد محمّدتقی موسوی اصفهانی است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. با قلم مرحوم استاد علی دوانی.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. «دادگستر جهان» اثر آيت‌الله ابراهيم امينی، از كتابهای عمومی در مباحث
مهدويت بوده كه به شرح احوال و پاسخ به شبهاتی درباره امام مهدی(عج) پرداخته و به زبان فارسی، در سال 1346ه .ش. نوشته شده است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. ما میخواهيم بر مستضعفان زمين منّت نهيم و آنان را پيشوايان و وارثان روی زمين قرار دهيم! سورة قصص(28)، آیة5.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. برای نمونه نک: «الغیبه نعمانی»، ص 244،254،308.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. برای نمونه: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ(ع) لَقَدْ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِي الْمُفْتَقِدِينَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللهُ جَمِيعاً إِنَّهُمْ لَيَفْتَقِدُونَ عَنْ فُرُشِهِمْ لَيْلًا فَيُصْبِحُونَ بِمَكَّةَ وَ بَعْضُهُمْ يَسِيرُ فِي السَّحَابِ يُعْرَفُ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِيهِ وَ حِلْيَتِهِ وَ نَسَبِهِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَيُّهُمْ أَعْظَمُ إِيمَاناً قَالَ الَّذِي يَسِيرُ فِي السَّحَابِ نَهَاراً (كمال الدّين و تمام النعمة، ج2، ص: 673): امام ششم(ع) فرمودند: «اين آيه دربارة آن كسانی از ياران قائم(ع) نازل شده كه مفقودشدگانند و آن گفتة خدای عزّوجلّ است، هرجا باشيد خدا شما را بياورد. آنان شب از بستر خود گم شوند و بامداد در مكّه باشند و برخی در ابر سير كنند و هر كدام به نام خود و پدر و شمائل و فاميل معرفی شوند.» گويد: عرض كردم: قربانت! كداميك ايمانشان قويتر است؟ فرمودند: «آنها كه در روز با ابر سفر كنند.»
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. «فلا يبقی شيء ممّا خلق اللّه يتواری به يهودي إلّا أنطقه اللّه عزّ و جلّ، لا حجر و لا شجر و لا دابّة إلّا قال: يا عبد اللّه المسلم هذا يهودي فاقتله (التّشريف بالمنن في التعريف بالفتن، ص: 173؛ زمخشری، الفايق في غريب الحديث، ج2، ص: 430).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. محمّد بن علی بن حمزه طوسی، «الثاقب في المناقب»، ص: 558؛ «الخرائج و الجرائح»، ج1، ص: 414؛ «كشف الغمة في معرفة الأئمة» (ط-القديمة)، ج2، ص: 395.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. لشكريان آسمان‌ها و زمين تنها از آن خداست.سورة فتح(48)، آیة4و7.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19. خدا گاهی اين دين را به دست مرد بیدينی تأييد می‌كند. «شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد»، ج14، ص: 234؛ ابن ابی‌جمهور، «عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية»، ج4، ص 127؛ «منية المريد»، ص: 144. البته روایت به این شکل هم نقل شده است: إِنَّ اللهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ وَ بِأَقْوَامٍ لا خَلاقَ لَهُم (منية المريد، ص: 335).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۰
20. آلفرد نورث وایتهد(1947-1861) فیلسوف و ریاضی دانی است که تلاش های برجسته ای برای فراهم ساختن نظام متافیزیکیِ مبتنی بر جهان شناسی علمی به انجام رسانده است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۱
21. ژان-ژاک روسو (۱۷۱۲ - ۱۷۷۸) متفکّر سوییسی، در سدة هجدهم و اوج دورة روشنگری اروپا می‌زیست.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۲
22. الوین لویس تافلر متولّد ۱۹۲۸م.، نویسنده و آینده‌پژوه آمریکایی یهودی تبار.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۳
23. «مارشال مك لوهان»، پروفسور مركز مطالعات رسانه‌اي تورنتو و مطرح‌كننده مفهوم «دهكده جهاني»، 1911م.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۴
24. نیل پستمن از منتقدان و صاحبنظران شهره در زمینه رسانه و تکنولوژی است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۶
26. ای كسانی كه ايمان آوردهايد! مراقب خود باشيد! اگر شما هدايت يافتهايد، گمراهی كسانی كه گمراه شدهاند، به شما زيانی نمیرساند. سورة مائده(5)، آیة105.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۷
27. هر كه به جمعی شبيه شود، از آنهاست (إعتقادات الإمامية (للصدوق)/ ترجمه حسنی، ص: 6؛ شرح فارسی شهاب الأخبار(كلمات قصار پيامبر خاتم ص)، ص: 156).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۸
28. این مطلب به صراحت در زیارت ناحیّه مقدّسه آمده است:..فَلَأَنْدُبَنَّكَ صَبَاحاً وَ مَسَاءً، وَ لَأَبْكِيَنَّ عَلَيْكَ بَدَلَ الدُّمُوعِ دَما (المزار الكبير (لابن المشهدي)، ص: 501).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۹
29. ای ابا عبد الله من به خدای تعالی و به رسولش(ص) و به امير المؤمنين(ع) و به فاطمه(س) و به حسن(ع) به سوی تو به واسطه دوست داشتن و محبّتم به شما تقرّب میجويم... مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج 2، ص: 775؛ المزار الكبير (لابن المشهدي)، ص: 482؛ المزار (للشهيد الاول)، ص: 181؛ البلد الأمين و الدرع الحصين، ص: 270؛ المصباح للكفعمي (جنة الأمان الواقية)، ص: 483.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑