گفت‌وگو با «واندانا شیوا» درباره تراریختگی
به گزارش خبرنگار اقتصادی «خبرگزاری تسنیم»، اخیراً مطّلع شدیم، که کشت محصولات کشاورزی عقیم و پر ریسک تراریخته در دستور کار دولت محترم قرار گرفته است؛ به طور خاص تمرکز بر کشت برنج و پنبة تراریخته، با استفاده از بذرهای عقیم و به بهانه‌های غیرقابل قبول و غیرعلمی، شامل دو بهانة «پُرمحصولی» و «کاهش استفاده از سموم»، وجهة همّت مسئولان جهاد کشاورزی قرار گرفته و اسنادی از ابعاد این موضوع نزد خبرگزاری تسنیم، موجود است که در آیندة نزدیک منتشر خواهد شد.
این دو بهانه، کاملاً توسط مراجع علمی مردود اعلام شده است؛ چنان‌که مطالعات علمی نشان می‌دهد استفاده از سموم در این روش در «آمریکا»، طیّ 16 سال اخیر سه برابر شده و همچنین بذرهای عقیم تراریخته، از برخی انواع بذر عادی، حتّی کم‌محصول‌تر هستند! امّا مافیای قدرتمند تجارت جهانی تراریخته، با نفوذ بر دولت‌ها، بسیاری از ملّت‌ها را استثمار و وابسته کرده است. در حاشیة «سومین همایش بین‌المللی توسعة تجارت محصولات ارگانیک» پای صحبت فعّال زیست‌محیطی بین‌المللی نشسته‌ایم که تجربة تلخ استفاده از این محصولات را در سطح دنیا و خصوصاً در «هندوستان»، برای ما بشکافد.
پروفسور واندانا شیوا (Vandana Shiva) بانوی هندی فیزیکدان، منتقد، نویسنده و فعّال اجتماعی است. وی یکی از بزرگترین مدافعان کشاورزی ارگانیک و مخالف توسعة محصولات دستکاری ژنتیکی در دنیا است که از جمله، در تدوین یکی از پراهمّیت‌ترین پروتکل‌های ایمنی زیستی، به نام «کارتاهنا» نقش فعّالی ایفا کرده است. خانم شیوا تألیفات زیادی در دفاع از «نظریّة آزادی بذرها»، حقوق کشاورزان و کارآفرینی زنان منتشر نموده است. نام برده همچنین موفّق به اخذ چندین جایزة معتبر، از جمله «جایزة صلح سیدنی» و «جایزة آلترناتیو نوبل» شده است.از سوی دیگر، شاید جالب باشد که بدانیم مرد شمارة یک دیپلماسی کشورمان، دو دهة پیش در کسوت یک فعّال زیست‌محیطی و در رأس یک هیئت هفت نفرة تخصّصی، در تصویب کنوانسیون زیست‌محیطی کارتاهنا، نقشی فعّال ایفا کرده است. وی پس از این اجلاس، در سال 1378، نامه‌ای مفصّل به رئیس جمهور وقت می‌نویسد و خطر استفاده از محصولات دستکاری ژنتیکی
(تراریخته) را گوشزد می‌کند. او در این نامه، به صراحت از احتمال استفاده از این محصولات به عنوان «سلاح» و «برای عقیم‌سازی یک نسل»، یا «تغییر حالات روحی و روانی یک نسل» سخن می‌گوید. حال پس از طیّ دو دهه، گفت‌وگوی خانم پروفسور واندانا شیوا بر گفتار دکتر ظریف صحّه می‌گذارد.
تغییر زندگی خانم شیوا، بر اثر بزرگترین فاجعة صنعتی تاریخ
خانم پروفسور! شما دارای مدرک دکترای فیزیک کوانتوم هستید؛ ولی اکنون به‌عنوان یک فعّال محیط زیست و ترویج کنندة کشاورزی ارگانیک فعّالیت می‌کنید. چه اتّفاقی موجب تغییر مسیر در زندگی شما شد؟
من تا سال 1984م. در زمینة فیزیک کوانتوم فعّالیت می‌کردم. این فعّالیت‌ها ادامه داشت تا اینکه در دوم دسامبر 1984م.، بزرگترین فاجعة صنعتی جهان تا این لحظه رخ داد. در این حادثه نشت گاز یونیون کارباید از یک کارخانة تولید سم، در شهر زیبای «بوپال» در «هند»، منجر به مرگ آنی سه‌هزار نفر شد و آمار کشته‌شدگان پس از دو هفته، به هشت‌هزار نفر رسید. در این حادثه، پانصدهزار نفر در معرض استنشاق گاز سمّی متیل سیانات قرار گرفتند و پس از آن نیز سی‌هزار نوزاد مبتلا به فلج و ناهنجاری‌های مغزی متولّد شدند. اثرات این بحران هنوز تمام نشده است و ادامه دارد.
در همان سال، در ایالت «پنجاب»، خشونت‌ها بر اثر اعتراض کشاورزان رو به افزایش نهاد. آنها خواستار فروش محصولاتشان به‌قیمت مناسب و همچنین آزادی کشت محصول در زمین‌هایشان بودند. در همین اثنا بود که شرکت‌های تولیدکنندة بذر، به اسم «انقلاب سبز» وارد اراضی پنجاب شدند و نوعی برده‌داری جدید را رایج نمودند.
در نتیجة این انقلاب به‌اصطلاح سبز، کلّیة رودخانه‌های پنجاب به موادّ شیمیایی آلوده شدند و نیز منابع آبی زیرزمینی منطقه رو به نابودی رفتند. بسیاری از مردم و کشاورزان بر اثر مصرف سموم شیمیایی به سرطان مبتلا شدند و آمار سرطان به‌شدّت رو به افزایش گذاشت و اپیدمی شد.
وقتی که من به جزئیات این حوادث تکان دهنده آگاه شدم، تصمیم گرفتم زندگی خودم را در راه تولید مسالمت آمیز غذا وقف کنم.
بزرگترین کمپانی‌های بیوتکنولوژی، همان تولیدکنندگان بمب‌ها!
به هر حال انقلاب سبز، تحوّل بزرگی در کشاورزی ایجاد کرد و بروز برخی وقایع اجتماعی، اقتصادی اجتناب ناپذیر بود!
بگذارید کمی به عقب برگردیم. در سال 1905م. زمانی که آلبرت هاوارد، یکی از رهبران کشاورزی ارگانیک، به «هندوستان» آمد، مشاهده کرد که به‌رغم وجود حشرات زیاد، هیچ آفتی محصولات کشاورزی را تهدید نمی‌کند و خاک آنجا بسیار حاصلخیز است. جالب است بدانید او در کتاب «وصیّت‌نامة کشاورزی» به این نکته اشاره کرده است که دهقانان هندی و روش‌های مبارزة آنها با آفات، بهترین پروفسور او در زندگی بوده‌اند.
این کتاب برای من راهنمایی بود تا میان آنچه در گذشته و کشاورزی قدیم هندوستان وجود داشت و اتّفاقاتی که پس از انقلاب سبز در هندوستان ایجاد شده است، ارتباط برقرار کنم و بفهمم که اشکالات انقلاب سبز از کجا ناشی می‌شود. من بسیاری از واقعیت‌های تلخ انقلاب سبز را در کتاب «ستم‌های انقلاب سبز» بیان کرده‌ام.
من در سال 1987م. به کنفرانسی در «سازمان ملل»، با موضوع بیوتکنولوژی نوین دعوت شدم. آنجا با کمال تعجّب متوجّه شدم که تمام کمپانی‌های بیوتکنولوژی، همان‌هایی هستند که سال‌های طولانی تولید کنندة سموم شیمیایی بوده‌اند! این تعداد انگشت شمار در تجارت جهانی بسیار رشد کرده و بزرگ شده بودند؛ زیرا در عین حال که تولیدکنندة جنگ افزارهای شیمیایی و موادّ منفجره بودند، به تولید کودها و سموم شیمیایی نیز اشتغال داشتند.
بهتر نیست به کمپانی‌های تولید کنندة سموم، نگاه توطئه‌ای و بدبینانه نداشته باشیم و یک رابطة برد - برد میان آنها و کشاورزان تعریف کنیم؟
متأسّفانه این ممکن نیست. این کمپانی‌ها مشغول غارت کشاورزان و منابع مالی کشورها هستند و از این بالاتر، به بازنویسی علم کشاورزی اقدام کرده و تحریف عملیات کشاورزی را در دستور کار قرار داده‌اند. آنها می‌گویند بدون موادّ شیمیایی شما نمی‌توانید کشاورزی کنید! این اصلاً صحیح نیست. غذا از طریق فرآیندهای زیستی گیاه در خاک و مابین گونه‌های مختلف به وجود می‌آید. این کشاورزی محیط زیستی و طبیعی است؛ سموم شیمیایی کشنده هستند. این سموم انسان‌ها، زنبورها و پروانه‌ها را از بین برده و بسیاری از حشرات را در معرض انقراض قرار می‌دهند. آلودگی غذا به سموم شیمیایی موجب از بین رفتن سلول‌های بدن می‌شود و سلامت بدن ما به سلامت غذاهای ما وابسته است.
نظریّة آزادی بذرها
شما نظریّة «آزادی بذرها» را مطرح کرده‌اید. این نظریّه طرفداران زیادی را در سطح جهان پیدا کرده است. لطفاً در این زمینه، توضیح بفرمایید.
ببینید! غذا از دانه‌های گیاهان به وجود می‌آید. از بدو خلقت همة غذاها از بذر به وجود آمده‌اند و تنوّع بذرها، طیّ تاریخ سبب حیات بشر شده است؛ یعنی هرگونه تهدید، انحصار و تحریم بذرها، حیات بشر را به خطر خواهد انداخت. نابودی بذرها، یعنی پایان حیات بشر. به همین دلیل است که من بحث «آزادی بذرها» را مطرح کرده‌ام؛ برای مثال در هندوستان، خربزه و خیارهای بومی بسیار خوشمزه‌ای وجود دارد؛ ولی امروزه نه تنها در هند، بلکه در اغلب نقاط جهان خربزه‌ها و خیارها بسیار بی‌مزّه شده‌اند. سؤال اینجاست که چرا مزّه و ارزش غذایی میوه‌ها و سبزیجات محو و ناپدید شده است؟ دلیل این اختلالات این است که این صفات از بذرهای ما خارج شده و درحقیقت با تجاری‌سازی بذرها، بذرهای تجاری با این شرایط، پرورش یافته‌اند.
درواقع، زبان، فرهنگ، تنوّع زیستی و بذرهای ما تحت سلطة استعمار قرار گرفته است. در کشور هندوستان که یکی از خاستگاه های برنج
جهان است، بیست هزار نوع برنج وجود دارد. در «مکزیک» از یک گونه ذرّت وحشی، هزاران نوع ذرّت مشتق شده است. این نقطه عطف اصلاح هوشمندانة بذرها است؛ یعنی انتخاب آگاهانة بهترین ارقام و در نظر گرفتن هوشمندی ذاتی گیاهان در تلاقی‌ها و اشتراک صفات.
در جهانی که ما در آن با تغییر اقلیم، گرسنگی، سوء تغذیه و بیماری‌های گوناگون مواجه هستیم، تأمین بذرهای سالم یک عامل مهم برای آیندة بشر و تضمین امنیّت غذایی به شمار می‌رود.
دستکاری ژنتیکی، روشی غیر محاسبه‌پذیر و نامطمئن است
گرچه این نظریّة شما در سطح بومی و محدود و همچنین برای حفاظت از ذخایر ژنتیکی، کاملاً صحیح است، ولی باید قبول کرد که تولید انبوه و تجاری غذا، نیاز به تولید بذرهای دستکاری‌شدة ژنتیکی را در بشر ایجاد کرده است.
دانش زیست شناسی جدید به ما می‌گوید، کلّیة موجودات زنده، قابلیت خودتنظیمی و خودساماندهی دارند. موجودات زنده، مانند ماشین‌ها نیستند که ما اجزای مختلف خارجی را در کنار هم قرار دهیم و به یک عملکرد برسیم. بنابراین میان مهندسی انسان‌ها در ساخت ماشین آلات و مکانیسم خودتنظیمی موجودات زنده، تفاوت‌های بسیار زیادی وجود دارد. اخیراً دو دانشمند شیلیایی در این زمینه مطالعاتی کرده‌اند و واژة «Autopoietic» یا «خودسازنده» را برای بذرها به کار برده‌اند؛ زیرا بذرها قادرند خودشان را بسازند. در مقابل واژة Allopoietic وجود دارد که در این حالت، تولید توسط عامل خارجی صورت می‌پذیرد.
انتقال یک ژن باوجود موانع بین گونه‌های موجودات زنده، تلاشی در جهت وارد ساختن یک عامل خارجی است که در برنامة خودسازندگی موجود زنده وجود ندارد. وقتی که یک ژن خارجی متعلّق به یک گیاه دیگر را توسط تفنگ ژنی به داخل یک سلول پرتاب می‌کنیم یا یک سلول را به اگرباکتریوم آلوده می‌کنیم، حتّی نمی‌توانیم بگوییم که مهندسی کرده‌ایم؛ زیرا مهندسی همراه با تدبیر و محاسبات دقیق است. در این موارد، ما حتّی نمی‌دانیم که ژن‌ها به کدام قسمت ژنوم منتقل می‌شوند. مهندسان ژنتیک همواره معتقدند که این فرایند بسیار دقیق است؛ در حالی که اینطور نیست و اتّفاقاً روشی بسیار نامطمئن است.
به هر حال، حتّی در شناخت اجزای اتم نیز در ابتدا، نظریات مختلفی وجود داشت و به مرور زمان، آزمایش‌های علمی سبب شکل‌گیری و تکمیل دانش شیمی شد. در مورد مهندسی ژنتیک هم به نظر شما بهتر نیست قدری صبر کنیم و با پیشرفت آن همگام شویم؟
نکتة اوّل اینکه در علم شیمی قابلیت تولیدمثل وجود ندارد. یک اتم نیتروژن نمی‌تواند اتم نیتروژن دیگری را تولید کند؛ ولی در بیولوژی این خطر وجود دارد و هم‌زمان با تکثیر موجودات، ریسک‌ها و
مخاطرات آنها هم تکثیر می‌شوند و عدم توانایی بشر در کنترل آنها فاجعه بار خواهد بود. تمامی موجودات دستکاری‌شدة ژنتیکی شامل سه ژن هستند. اوّل ژن تولیدکنندة سمّ Bt یا ژن مقاومت به علف‌کش؛ دوم ژن مقاومت به آنتی‌بیوتیک و سوم ژن پروموتر ویروسی.
مهندسان ژنتیک ژن‌های مقاومت به آنتی‌بیوتیک را، به عنوان شناساگر، جهت تشخیص انتقال موفّقیت‌آمیز ژن خارجی مورد استفاده قرار می‌دهند. سلول‌هایی که ژن خارجی دریافت نکرده‌اند، در محیط حاوی آنتی‌بیوتیک از بین می‌روند و تنها سلول‌هایی که ژن را دریافت کرده‌اند، به واسطة ژن‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک قادر به رشد و جداسازی هستند. امروزه اسناد علمی زیادی اثبات می‌کند که در اثر انتقال افقی ژن‌های باکتریایی با این ژن‌ها، فاجعة مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها نیز در حال گسترش است. این یکی از پیامدهای کشاورزی محصولات دستکاری شدة ژنتیکی است.
و نکتة دوم، در حالت عادی وقتی یک ژن را به یک سلول منتقل می‌کنیم، سلول‌ها ژن جدید را رد می‌کنند؛ زیرا این ژن یک عامل خارجی برای سلول بوده و به آن تعلّق ندارد؛ برای مثال حتّی هنگام پیوند اعضای بدن انسان نیز پزشکان مطمئن نیستند که بدن آن عضو را بپذیرد و همواره امکان رد کردن عضو توسط بدن پذیرنده وجود دارد. برای وارد سازی و بیان یک ژن خارجی، مهندسان ژنتیک از پروموترهای ویروسی استفاده می‌کنند که از ویروس‌های بسیار بدخیم جداسازی می‌شوند. این ابزار تضمین می‌کند که ژن مورد نظر خاموش نخواهد شد.
پای منافع کمپانی‌ها در میان است
پس چرا با وجود این نقص‌های تکنیکی کماکان در «آمریکا» شاهد کشت و مصرف محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی هستیم؟
مطالعات انجام شده توسط سرآلینی و دیگران یک پیام دارد و آن پیام این است که باید کلّ سیستم اینها مورد ارزیابی قرار گیرد. در ایالات متّحدة آمریکا تاکنون هیچ‌گونه ارزیابی سلامتی صورت نگرفته است. به همین دلیل است که کمپانی‌های تولیدکنندة بذرهای دستکاری‌شدة ژنتیکی نخست به دنبال ثبت پتنت رفته‌اند تا از یک حفاظ قانونی در جهت توزیع و فروش انحصاری محصولات و سود سرشار ناشی از حقّ مالکیت معنوی این محصولات برخوردار شوند و همچنین بتوانند سموم شیمیایی خودشان را به صورت انحصاری در تمامی دنیا، به فروش برسانند. در سطوح بالاتر، تصویب این قوانین در «سازمان تجارت جهانی» نیز سود این شرکت‌ها را تضمین می‌کند. چون در کنار آن قادر خواهند بود سود سموم و کودهای شیمیایی خود را به صورت انحصاری بفروشند.
به هر حال هر فنآوری موافقان و مخالفانی دارد؛ شاید برخی دولت‌ها و ملّت‌ها آگاهانه تولید و مصرف محصولات دستکاری شدة ژنتیک را پذیرفته‌اند!
من از نخستین همایش بیوتکنولوژی نوین در سال 1987م. تا این لحظه با این موضوع درگیر بوده‌ام و به دولت‌های زیادی نیز در این زمینه مشورت داده‌ام؛ حتّی در تدوین پروتکل «کارتاهنا» و کنوانسیون تنوّع زیستی مشارکت داشته‌ام. من به کلّیة افراد توصیه می‌کنم مادّة 3/19 پروتکل کارتاهنا را مطالعه نمایند. این یک قانون بین‌المللی است. در این قانون به تأثیرات موجودات دستکاری‌شدة ژنتیکی بر روی محیط زیست توجّه شده است. این قانون توسط من و یک گروه متخصّص بین‌المللی تنظیم شده و اصل مهمّی در آن گنجانده شده است. بررسی تأثیرات موجودات دستکاری شده ژنتیک بر روی محیط زیست و ایمنی زیستی، تأثیرات آنها بر روی سلامت عمومی و تأثیرات GMOها بر روی مسائل اجتماعی، اقتصادی مرتبط با تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان.
آمریکایی‌ها، تحت فشار کمپانی‌های تجاری: محصولات تراریخته و معمولی کاملاً همسان هستند
پروتکل ایمنی زیستی «کارتاهنا» توسط بسیاری از کشورها و از جمله ایران، پذیرفته شده است. در ایران عدّه‌ای با این پروتکل مخالفند و اعتقاد دارند که این یک پروتکل بازدارنده است. این افراد در تأیید ادّعایشان عدم عضویّت آمریکا در این پروتکل را مطرح می‌کنند. نظر شما چیست؟
چندی پیش کارگردانی فرانسوی، فیلم مستندی تهیّه کرد. در این فیلم، صحنه‌ای وجود دارد که نشان می‌دهد، جرج بوش (رئیس جمهور اسبق آمریکا) در خلال بازید از کمپانی «مونسانتو» از مدیران ارشد این کمپانی می‌پرسد: دولت آمریکا چه کمکی می‌تواند به شما بکند؟
آنها در پاسخ می‌گویند: فقط لغو قوانین بازدارنده. بعد از این بازدید بود که دولت آمریکا قوانین محدود کنندة بیوتکنولوژی را حذف و قوانین جدید را، کاملاً برخلاف اصول علمی وضع کرد. به این قوانین، «همسانی ذاتی» می‌گویند که به معنی یکسان‌سازی مقرّرات محصولات دستکاری شدة ژنتیکی با محصولات غذایی معمولی و رایج است.
خوب چه اشکالی دارد که آزمایش‌های تغذیه‌ای و بهداشتی یکسانی برای محصولات غذایی عادی و تراریخته اعمال شود؟
چون همسان نیستند؛ مثلاً وقتی شما سیب‌زمینی معمولی را می‌خورید، هیچگاه معدة شما دچار التهاب نمی‌شود؛ ولی نتایج یک تحقیق نشان داده که تغذیة خوک‌ها با انواعی از ذرّت و سویای دستکاری شدة ژنتیک، موجب ایجاد التهاب‌های شدید در معدة آنها شده است. اخیراً یک دانشمند هندی اثبات کرده که تولید فرمالدهید در گیاهان معمولی به صورتی است که مرتّباً پس از تشکیل، تخریب شده و از تجمّع آنها در گیاه جلوگیری می‌شود؛ ولی در گیاهان دستکاری شدة ژنتیکی فرمالدهید تولید شده مرتّباً تجمّع یافته و از بین نمی‌رود. علاوه بر این، تحقیق مستندات زیادی جهت ردّ فرضیة «همسانی ذاتی» گیاهان دستکاری شدة ژنتیکی وجود دارد. چنانچه تاکنون هرگز به تغییرات ایجاد شده در فرایندهای بیوشیمیایی و مسیرهای آنها توجّهی نشده است و فقط ظاهر سالم محصولات دستکاری شدة ژنتیکی مورد توجّه قرار گرفته است.
نتیجة چشم‌پوشی از خطرات محصولات دستکاری شدة ژنتیکی، سالم بودن آنها نیست. در آمریکا این طور وانمود می‌شود که توجّه به جزئیات فرآیندهای بیوشیمیایی، سبب ایجاد هزینه‌های غیرضروری برای دولت و کمپانی‌های تولیدکنندة این محصولات می‌شود؛ در
حالی‌که آنها هزینه‌های بسیار زیادی را با این عملکرد غیرمسئولانه به مردم و محیط‌زیست وارد می‌کنند.
آیا در سایر کشورها نیز محصولات دستکاری شدة ژنتیکی، هم ارز محصولات طبیعی مورد بررسی قرار می‌گیرند؟
در سایر کشورها نیز بعضاً آزمایش‌هایی انجام می‌شود که کافی نیست؛ برای مثال آنها همواره تأثیرات سمّ Bt تولید شده توسط باکتری «باسیلوس تورنجنسیسِ» موجود در طبیعت را به طور جداگانه مورد بررسی قرار می‌دهند و بعد این طور نتیجه‌گیری می‌کنند که سمّ تولید شده توسط محصولات دستکاری شدة ژنتیکی نیز تأثیرات مشابهی دارد. آنها هیچگاه سمّ Bt تولید شده توسط گیاهان دستکاری شدة ژنتیکی را به طور جداگانه مورد بررسی قرار نداده‌اند.
مرگ مشکوک 1800 حیوان در اطراف مزارع تراریخته
مدافعان محصولات دستکاری شدة ژنتیکی، Bt را یک پروتئین اختصاصی جهت نابودی کرم ساقه‌خوار برنج یا کرم غوزة پنبه معرفی می‌کنند، نظر شما در مورد Bt چیست؟
سمّ Bt همان‌طور که برای کرم‌ها، هزارپایان، زنبورها و پروانه‌ها مضر است، قطعاً برای سایر موجودات نیز مضر است. چنانچه در یکی از مناطق کشت پنبة دستکاری شدة ژنتیک Bt در هندوستان، مرگ مشکوک تعداد 1800 عدد از انواع حیوانات در اطراف مزارع گزارش شد. دولت محلّی پس از کالبد شکافی حیوانات، تخریب کامل معدة این حیوانات را گزارش نمود.
اگر به پتنت کمپانی تولید کننده سمّ Bt دقّت کنید، مشاهده خواهید کرد که در مورد Bt ادّعا شده «یک سمّ اختصاصی با دز بالا!!» امّا این سم به هیچ وجه اختصاصی عمل نمی‌کند. مطالعات نشان داده است که با مصرف Bt موجودات زندة خاک و حشرات گرده‌افشان، نظیر پروانه‌ها و زنبورها نیز از بین خواهند رفت.
از بین رفتن 10% پروانه‌های بومی آمریکا در اثر محصولات تراریخته
در مورد علف‌کش‌ها چطور؟
مطالعات «دانشگاه کرنل» نشان داده است که اسپری علف‌کش رانداپ (گلایفوسیت) در بیست سال اخیر، سبب از بین رفتن علف‌های میزبان پروانه‌های بومی آمریکا شده است و جمعیت این پروانه‌ها را تا 10% کاهش داده و آنها را در معرض انقراض قرار داده است. بنابراین لطمات محصولات دستکاری شدة ژنتیکی بر روی سلامت افراد و محیط زیست یک بحث کاملاً جدّی است.
تأثیرات اجتماعی تراریختگی برابر با زخم کهنة استعمار در هند
لطفاً کمی در مورد تأثیرات اجتماعی، اقتصادی محصولات دستکاری شدة ژنتیکی توضیح دهید.
خسارت‌های اجتماعی، اقتصادی محصولات دستکاری شدة ژنتیکی، بر کشاورزان و روستاییان، بسیار جدّی‌تر از لطمه‌های زیست‌محیطی و سلامتی است. هندوستان کشور پنبه و منشأ بسیاری از گونه‌های آن است. وقتی که ما تحت استعمار «انگلستان» قرار گرفتیم، سیاست سایر مستعمرات در مورد هندوستان هم پیاده شد؛ یعنی تصرّف موادّ اوّلیة مستعمره، فرآوری موادّ اوّلیه در کارخانجات انگلیسی، تبدیل آنها به محصولات مصرفی و سپس فروش آنها در کشور استعمار شده به قیمت پایین‌تر؛ به طوری که مستعمره هیچگاه به فکر فرآوری موادّ اوّلیه و تولید محصول نهایی در کشور خود نباشد.
در هندوستان نیز انگلیسی‌ها با تصرّف پنبة تولیدی کشاورزان و تولید پارچة تحت کنترل شرکت‌های بریتانیایی، منسوجات را در هندوستان به قیمت بسیار پایین‌تر از سایر ممالک می‌فروختند. کشاورزان هندی در آن زمان، مجبور به تولید پنبه و نیل (برای رنگ آبی پارچه) بودند. آنها حتّی نمی‌توانستند غذای خود و خانواده‌اشان را تولید کنند. این روند استعمار تا زمان ظهور گاندی ادامه یافت.
گاندی در دنیا نماد مبارزة مسالمت‌آمیز با استعمار است. شما به کدام جنبة شخصیّتی گاندی علاقه‌مندید؟
من از گاندی چیزهای زیادی آموختم. من لذّت و هنر خودکفایی و خودسازندگی را از گاندی یاد گرفتم. گاندی گفت: اگر پارچه‌هایمان را خودمان تولید نکنیم، همیشه مستعمرة انگلستان خواهیم بود. من هم اعتقاد دارم که باید از بذرها و دانه‌هایمان محافظت کنیم تا یک بار دیگر مستعمرة ابرقدرت‌ها نشویم. گاندی سراغ یک پیرزن 84 ساله رفت و ریسندگی و بافندگی را آموخت. سپس ریسندگی و بافندگی را به تمام مردم هندوستان یاد داد. رشته‌های نازک پنبه برای هندی‌ها مانند طناب آزادی از استعمار است.
مطلب دیگری که من از گاندی یاد گرفتم این است که حقیقت، از هر قانونی بالاتر است و حقیقت آزادی، تکثیر و تبادل بذر میان کشاورزان، حقّی است که نمی‌توان از آنها سلب کرد. من همواره به تمام ملّت‌ها، دولت‌ها و پارلمان‌ها می‌گویم که آنها مسئولیت بسیار سنگینی در قبال بذرها، خلقت موجودات زنده و تنوّع زیستی دارند. باید مسئولانه برخورد کنند و نباید قوانینی وضع کنند که از آزادی بذرها ممانعت شود.
مصادرة غیرقانونی بذرها توسط کمپانی‌های تراریخته
اکنون بذرهای دستکاری شدة ژنتیکی پنبة Bt مونسانتو در 95% از پنبه‌زارهای هندوستان کشت می‌شود؛ این موضوع سطح زیر کشت این محصولات را در جهان، افزایش چشمگیری داده است. شما به عنوان مخالف محصولات دستکاری شدة ژنتیکی در هندوستان چه اقداماتی انجام داده‌اید؟
زمانی که «کمپانی مونسانتو» به صورت غیرقانونی بذرهای دستکاری شدة ژنتیکی پنبة Bt را وارد هندوستان نمود، من از آنها به دادگاه عالی هندوستان شکایت کردم. مونسانتو فکر می‌کند که جز قوانین تجاری و انحصاری آنها، هیچ قانون دیگری نباید اجرا شود و همه‌جا عرصة تاخت و تاز آنهاست. مونسانتو بذرها را به نام خودش ثبت می‌کند؛ در حالی‌که آنها مخترع بذرها نیستند. به صرف وارد کردن یک یا دو ژن از هزاران ژن یک موجود زنده، نمی‌توان مالک آن بذر شد. بنابراین کشاورزان
همواره این حق را دارند که قسمتی از محصولاتشان را برای بذرگیری و کشت فصل بعد ذخیره کنند. در قانون هندوستان یک مادّه وجود دارد که فرآیندهای بیولوژیک، به عنوان اختراع محسوب نمی‌شوند. پس بذر، اختراع مونسانتو نیست!
بر مبنای این قانون، مونسانتو بسیاری از پتنت‌هایش را در هندوستان از دست داد. متعاقباً قانونی تحت عنوان «حقوق کشاورزان» توسط من نگارش شد. مطابق این قانون، هرگونه تبادل، اصلاح، بذرگیری، ذخیره‌سازی و فروش بذر نمی‌تواند جرم محسوب شود. مهم نیست که چه اتّفاقی برای کمپانی‌های تولید کنندة بذر خواهد افتاد؛ زیرا این یک قانون ده هزار ساله است که از ابتدای تاریخ کشاورزی رعایت شده است.
چرا مخالفان محصولات دستکاری شدة ژنتیکی، همواره مونسانتو را در کانون انتقاداتشان قرار می‌دهند؟
من در مورد تهدیدات مونسانتو برای امنیّت غذایی کشورها مطالب زیادی را منتشر کرده‌ام؛ برای مثال مقاله‌ای دارم تحت عنوان «چگونه مونسانتو قوانین بین‌المللی را وضع و نقض می‌کند.» آنها قانون رعایت مالکیت حقوق معنوی را در «سازمان تجارت جهانی» نوشتند و تصویب کردند. نمایندة مونسانتو در یک اجلاس دولتی در «واشینگتن» گفت: ما قانونی را وضع کردیم که در ازای آن، به دولت آمریکا پول می‌دهیم و با این حمایت دولتی، کلّیة محصولاتمان را به تمام دنیا تحمیل می‌کنیم و آنها را تحت فشار قرار می‌دهیم. او در ادامه گفت: در این حالت، ما بیمار، تشخیص و درمان را یک‌جا خواهیم داشت! طبق این گفته، بیماران، کشاورزانی هستند که از خودشان بذر دارند. تشخیص و درمان هم در این است که حقّ تولید، بذرگیری و ذخیرة بذر توسط کشاورزان را غیرقانونی کنند. تمام تلاش مونسانتو و دولت آمریکا بر این قرار گرفته است که کاری کنند تا کشاورزان اختیار تکثیر و مالکیت بذرهای خودشان را نداشته باشند. این کار کاملاً غیرقانونی است.
مونسانتو تا این لحظه، همواره تلاش کرده است تا با زد و بند، رشوه و ارتباطات فراقانونی، به کار خودش ادامه دهد. من بر مبنای تجربة خودم در مواجهه با مونسانتو، به تمام ملّت‌ها و دولت‌ها توصیه می‌کنم که به افرادی که در دولت، دانشگاه‌ها یا مراکز تحقیقاتی تحت تأثیر کمپانی‌های تولیدکنندة بذر و سیاست‌های آنها قرار می‌گیرند، توجّه کنند. متأسّفانه افرادی پیدا می‌شوند که با صدای بلند مدام تکرار می‌کنند محصولات دستکاری شدة ژنتیکی برای آیندة کشور ضروری و حیاتی است.
همة تلاش کمپانی‌های تولیدکنندة بذر، معطوف به ترغیب کشاورزان برای مصرف سموم و موادّ شیمیایی زیادتر است؛ برای مثال انتقال ژن مقاومت به علف‌کش راندآپ (گلایفوسیت)، جهت فروش بیشتر و
انحصاری این علف‌کش است.
با این منظور، مونسانتو و سایر تولیدکنندگان بذرهای دستکاری شده، مدل تجاری را طرّاحی کرده‌اند که کشاورزان مجبورند هرساله، بذرها و سموم شیمیایی انحصاری آنها را با هم خریداری نمایند.
خودکشی 300 هزار کشاورز هندی به دلیل جنون تجاری مونسانتو
به هر حال مونسانتو مدّعی است که در جهت تأمین امنیّت غذایی و افزایش درآمد کشاورزان عمل می‌کند!
جنون تجاری کمپانی‌هایی، مانند مونسانتو و حقّ مالکیت انحصاری بذرها سبب شده طیّ چندین سال، قیمت بذر در هندوستان گاهی تا 80 برابر افزایش یابد. آنها پس از ورود به یک کشور، بعد از مدّتی مالک کلّیة کمپانی‌های بومی تولیدکنندة بذر می‌شوند و نمایندگی تکثیر و فروش بذرهایشان را به آنها می‌دهند. چنین روشی در کشورهای جهان سوم که بیش از 70% جمعیت آنها را کشاورزان تشکیل می‌دهند، موجب شده این افراد تحت فشار تکنولوژیک ابرقدرت‌های بذر، روز به روز فقیرتر و بدهکارتر شوند؛ به طوری که در پانزده سال گذشته، 300 هزار نفر کشاورز پنبة Bt به دلیل ورشکستگی در اثر افزایش هزینه‌های سم، آفت کش و بذر و ثابت بودن قیمت فروش محصول با نوشیدن علف‌کش راندآپ اقدام به خودکشی نمودند.
نقش محصولات دستکاری شدة ژنتیکی در اقدام به خودکشی سیصدهزار نفر کشاورز، در پانزده سال غیر قابل باور است؛ زیرا کشاورزان می‌توانستند بذرهای مونسانتو را نخرند و بذرهای دیگری را کشت کنند. شاید دلیل خودکشی موضوع دیگری باشد!
در تعاریف سازمان ملل اقدام عامدانه در جهت آسیب رساندن به گروهی از مردم، مصداق کشتار دسته‌جمعی است. کمپانی مونسانتو هم با این سیاست سودجویانه و کنترل 95% از بازار بذر پنبة هندوستان و انداختن کشاورزان در ورطة ورشکستگی و خودکشی، عامل نوعی کشتار دسته جمعی است. همچنین قراردادن زنبورها، پروانه‌ها و میکروارگانیسم‌های خاک در خطر انقراض نیز یک فاجعة اکولوژیک است.
شما در حالی مونسانتو را متّهم به نسل‌کشی می‌کنید که کشاورزان آمریکایی نیز میلیون‌ها هکتار از اراضی خود را به کاشت بذرهای دستکاری شدة ژنتیکی این کمپانی اختصاص داده‌اند. چرا در آمریکا هیچ کشاورزی اقدام به خودکشی نکرده است؟
کشاورزان آمریکایی، نظیر همکاران هندی‌اشان اقدام به خودکشی نمی‌کنند؛ زیرا آنها از دولت آمریکا یارانه دریافت می‌کنند. پس هیچگاه مقروض و ورشکسته نمی‌شوند و به نقطه‌ای نمی‌رسند که به زندگی خود خاتمه دهند.
آلوده‌شدن طبیعت به محصولات تراریخته
رهاسازی محصولات دستکاری ژنتیک چه تأثیرات زیست‌محیطی به‌دنبال خواهد داشت؟
در نخستین نگاه به محصولات دستکاری‌شدة ژنتیک، پدیدآورندگان آن ادّعا می‌کنند که این یک اختراع مدرن و پیشرفته است؛ در‌صورتی‌که اینطور نیست و آنها بذرهای بومی را با ژن‌های نامربوط آلوده می‌سازند. کمپانی‌هایی نظیر «مونسانتو» آلایندة ژنوم موجودات هستند؛ نه مخترع موجودات جدید؛ چراکه وارد کردن یک ژن تولیدکنندة سم (نظیر Bt) درواقع آلوده‌کردن ژنوم آن گیاه است، همچنین وقتی که شما گیاه آلوده به ژن خارجی را در مزرعه کشت می‌دهید، این آلودگی توسط گرده‌افشانی در محیط زیست پخش می‌شود و تنوّع زیستی را در معرض خطر انقراض قرار می‌دهد. آلوده شدن وسیع مزارع آمریکا و کانادا به ژن‌های تولیدکنندة سم یا مقاوم به علف‌کش و در معرض انقراض قرار دادن گرده‌افشان‌ها نتیجة این اختراع کورکورانه است.
جالب است که وقتی یک ژن از یک مزرعة تراریخته (GMO) به مزرعة طبیعی مجاور منتقل می‌شود و آن را آلوده می‌کند، قانون مونسانتو می‌گوید که ژن، جزو دارایی‌های آن کمپانی است و مزرعة آلوده شده باید بهای آن را بپردازد! در‌صورتی که طبق قوانین محیط‌زیستی آلوده‌کنندة مزرعه، باید ضررهای آلوده شدن مزرعه به ژن Bt (مقاوم به علف‌کش) را بپردازد؛ امّا طبق قوانین مونسانتو آلوده‌کننده پول می‌گیرد و تشویق می‌شود!
بنابراین ثبت بذرها به‌عنوان میراث جوامع، یک ضرورت واجب‌الاجرا جهت محافظت آنها در برابر تهاجم ژن‌های آلوده است. در جهان امروز، موجودات زنده و تنوّع زیستی بزرگترین میراث کشورهایی نظیر «ایران» است.
امروزه مونسانتو هزینة بسیار گزافی جهت تبلیغات و پیشبرد مقاصد اقتصادی خودش می‌پردازد. آنها تازه فهمیده‌اند که با وارد کردن مثلاً سه ژن به‌صورت کاملاً کورکورانه در ژنوم یک گیاه که حاوی 000/30 ژن است. ابهامات بسیار زیادی وجود خواهد داشت که آنها از آن بی‌خبرند!
به هر حال از بدو پیدایش کشاورزی دخالت عامل انسانی و تهیّة بذرهای هیبرید وجود داشته است.
تلاقی‌ای که کشاورزان جهت تهیّة هیبریدها انجام می‌دهند، شامل انتقال هوشمندانة صفات در کلّ ساختار ژنوم یک موجود زنده است. این کار بر مبنای هارمونی و خودتنظیمی آن موجود زنده انجام می‌شود. اسرار زیادی در این‌باره وجود دارد که نهایتاً موجب تثبیت یک ژن یا صفت در نسل‌ها و جمعیت‌های مختلف می‌شود. ایدة «هم‌ارزی ذاتی بین تراریخته‌ها و محصولات طبیعی» فقط به این دلیل غلط نیست که گیاهان دستکاری‌شدة ژنتیک با والدین خودشان هم‌ارز نیستند. مونسانتو در این زمینه کاملاً متناقض و دگم عمل می‌کند.
شیزوفرنی کمپانی‌های تراریخته
لطفاً در مورد عملکرد متناقض مونسانتو در توجیه هم‌ارزی بین محصولات دستکاری‌شدة ژنتیک و محصولات رایج توضیحات بیشتری بفرمایید.
آنها جهت دریافت مالکیت انحصاری و حقّ امتیاز بذرهایشان، این‌گونه
ادّعا می‌کنند که این بذر کاملاً جدید است و تاکنون در طبیعت یا جامعه وجود نداشته است و به همین دلیل آن را ثبت پتنت می‌کنند؛ امّا زمانی که از آنها خواسته می‌شود تا تأثیرات این محصولات بر محیط زیست و سلامت جامعه به‌طور جداگانه و به‌عنوان محصول جدید مورد ارزیابی قرار گیرد، آنگاه ادّعا می‌کنند که بذر دستکاری‌شدة ژنتیک دقیقاً مشابه بذرهایی است که در طبیعت وجود دارد!
واقعیت اینجاست که اگر هم‌ارزی ذاتی موجودات دستکاری‌شدة ژنتیکی با محصولات طبیعی وجود داشته باشد، آنگاه به‌لحاظ منطقی آیا امکان پتنت کردن و فروش انحصاری این محصولات به‌عنوان یک موجود جدید وجود خواهد داشت؟ این یک تناقض آشکار است. مونسانتو در این زمینه، دچار نوعی شیزوفرنی است؛ زیرا هر زمان که صحبت از سود و مالکیت بذرهاست، می‌گوید این یک محصول جدید و مدرن است و هرزمان که صحبت از ارزیابی مخاطرات می‌شود، می‌گوید GMO یک موجود طبیعی است!
ایجاد اَبَرعلف‌ها و اَبَرآفات بر اثر کشت تراریخته
به هر حال آنها تولید محصولات دستکاری شده را یک رخداد علمی جدید ارزیابی می‌کنند، شاید از این منظر حق با آنها باشد.
پرتاب کورکورانه و تصادفی یک ژن به داخل یک سلول، کار یک تکنیسین ضعیف است؛ نه یک کار علمی، خصوصاً زمانی که این کار به تولید یک موجود زنده یا بذر ختم می‌شود. در این حالت، شما هرگز نمی‌دانید که چه‌چیزهایی را تغییر می‌دهید. در حال حاضر، فقط دو کاربرد انتقال ژن وجود دارد که تجاری شده است:
1. تولید گیاهان مقاوم به علف‌کش؛
2. گیاهان مقاوم به آفات که حاوی ژن Bt هستند؛ آنها طوری طرّاحی شده‌اند که در برابر علف‌کش‌ها و آفات مقاوم باشند؛ ولی نتیجة آن، تولید اَبَرعلف‌ها (علف‌های مقاوم در برابر علف‌کش‌ها) و اَبَرآفات (آفات مقاوم به سمّ Bt) بوده است. آنها هرگز در راه رسیدن به اهدافشان موفّق نبوده‌اند؛ زیرا این‌گونه تصوّر می‌شد که با پرتاب کورکورانة یک ژن به داخل سلول، سیستم جدیدی به وجود بیاید. آنها سیستم جدیدی ایجاد نکرده‌اند؛ همان‌گونه که علف‌ها و آفت‌ها هم به‌واسطة سیستم خودتنظیمی‌ا‌شان در برابر علف‌کش‌ها و سمّ Bt سازگار و مقاوم شده‌اند. واقعیت پیدایش ابرعلف‌ها و ابرآفات، دلیلی بر هوشمندی حیات در موجودات زنده، در راه تکامل طبیعی و جهت نجات یافتن از عوامل محدود کنندة خارجی است. انکار تکامل موجودات و ظرفیت سازگاری آنها با شرایط سخت محیطی، در واقع انکار علم است و این حقیقت اثبات می‌کند که ذهن کمپانی‌هایی، نظیر مونسانتو تا چه‌اندازه تکامل‌نیافته است.
قوانین پروتکل ایمنی زیستی کارتاهنا در این مورد چه می‌گوید؟
وقتی که صحبت از قانون ایمنی زیستی می‌شود، مقرّرات پروتکل کارتاهنا بسیاری از راهکارها را معیّن می‌سازد. این پروتکل از ما می‌خواهد به تأثیرات زیست‌محیطی تراریخته‌ها بر گرده‌افشان‌ها، میکروارگانیسم‌های خاک، گیاهان وابسته و فواصل گرده‌افشانی توجّه کنیم. همچنین در مباحث سلامتی نیز گروه‌های بسیار خبره تحقیقات دقیقی را انجام داده‌اند. دربارة مباحث اجتماعی، اقتصادی هم همین‌طور. این علم ایمنی زیستی است و مونسانتو و دیگر کمپانی‌ها این علم را نمی‌خواهند، خواستة آنها این است که مردم نسبت به این علم ناآگاه بمانند و دستاورد تکنسین‌ها در پرتاب ژن‌های نامربوط به موجودات را دانش روز جهان معرفی کنند.
دروغ بودن ادّعاهای «کاهش مصرف سموم» و «پرمحصولی و تأمین غذا»
یکی از دیگر ادّعاهایی که مدافعان محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی مطرح می‌کنند، این است که در این نوع کشاورزی از موادّ شیمیایی کمتری استفاده می‌شود، آیا اینطور است؟
این ادّعا هم به‌هیچ وجه صحیح نیست. با افزایش کشت محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی، از علف‌کش‌ها و سموم زیادتری استفاده می‌شود؛ چنانچه برای کشت پنبه‌های Bt در هندوستان، اکنون آفت‌کش بیشتری استفاده می‌شود.
ادّعای دیگری هم در خصوص محصولات دستکاری‌شدة ژنتیک وجود دارد و آن «پرمحصولی و افزایش عملکرد» است، در این زمینه نظر شما چیست؟
محصول دستکاری ژنتیک هرگز موجب افزایش عملکرد نمی‌شود؛ زیرا عملکرد یک صفت «مولتی‌ژنیک» است و با یک ژن، به‌تنهایی نمی‌توان عملکرد را افزایش داد. عملکرد از والدی می‌آید که این ژن در آن
جاسازی شده است؛ برای مثال بذر دستکاری شدة ذرّت مونسانتو که از یک والد مکزیکی تهیّه شده است، در ارزیابی عملکرد باید با همان والد مورد مقایسه قرار گیرد؛ نه با یک رقم بومی در آمریکا! سؤال مهمّی در این زمینه وجود دارد: چرا مونسانتو و سایر بنیادهای به‌ظاهر خیریّه، در کشورهایی، نظیر «سوریه»، مکزیک و «فیلیپین» مراکز بین المللی تحقیقات گندم، ذرّت و برنج تأسیس کرده‌اند؟ پاسخ این است که این کشورها مهم‌ترین خاستگاه‌های این گیاهان هستند و آنها قادر خواهند بود بهترین والد را برای میزبانی ژن‌های خارجی گزینش کنند. بنابراین عملکرد بالای ارقام دستکاری شدة ژنتیک، بر اثر صفات برتر والد آن است و این عملکرد چشمگیری که آنها ادّعا می‌کنند، در مقایسه با والد اصلی تکرار نخواهد شد!
دوم اینکه رویکرد تک‌کشتی محصولات دستکاری‌شدة ژنتیک باعث افزایش آمار تولید آنها شده است؛ نه افزایش عملکرد آنها؛ یعنی برای مثال وقتی شما سطح زیر کشت پنبه را در دنیا افزایش می‌دهید، تولید پنبه هم افزایش می‌یابد؛ یا وقتی دانه سویای بیشتری می‌کارید، تولید سویا افزایش می‌یابد و این ربطی به عملکرد ندارد.
انحصار حقوقی مونسانتو
چرا فقط 4 محصول پنبه، ذرّت، سویا و کانولای دستکاری‌شدة ژنتیک در جهان توسعه‌یافته و همة آمار را به خودش اختصاص داده است؟
زیرا اینها محصولاتی هستند که مونسانتو آنها را ثبت پتنت کرده و برای هر هکتار از اراضی زیر کشت دنیا، حقّ امتیاز دریافت می‌کند.
چرا بسیاری از اسناد، دولت آمریکا را بزرگترین حامی مونسانتو معرفی می‌کند؟
در یک مقالة یک‌صفحه‌ای در یک مجلّة آمریکایی در 6 نوامبر 2002م. تحت عنوان «چرا عمو سام عاشق غذاهای شیطانی است؟» نموداری وجود دارد که نشان می‌دهد تراز تجاری کلّیة محصولات آمریکایی، به‌جز موادّ غذایی منفی است؛ زیرا آمریکا جز محصولات غذایی، سایر تولیداتش را به کشورهای دیگر برون‌سپاری کرده است. این موضوع نشان می‌دهد که چرا آمریکایی‌ها نسبت به تولید، صادرات و گسترش کشت محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی اصرار می‌کنند. یکی از این دلایل، اقتصادی است؛ زیرا به‌ازای گسترش این محصولات، دولت آمریکا نیز حقّ امتیاز دریافت می‌کند. بنابراین توسعة مونسانتو در واقع افزایش درآمدهای دولت آمریکا است؛ ولی این دلیل اصلی نیست و مسئلة مهم‌تر، موضوع ژئوپولیتیک است، هنری کیسینجر در زمان جنگ «ویتنام»، جملة معروفی بیان کرده است: غذا یک سلاح است؛ با قدرت نظامی می‌توان دولت‌ها را کنترل کرد و با غذا می‌توان ملّت‌ها را تحت کنترل درآورد. من در مورد محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی می‌گویم: وقتی آمریکا بذرها را کنترل می‌کند؛ یعنی حیات بشر را کنترل می‌کند و حسّ وجود یک امپراتوری را جهت تسخیر حیات و زندگی انسان‌ها ایجاد می‌کند، پس اهداف جهانی دولت آمریکا مهم‌تر از اهداف اقتصادی محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی است.
افزایش 10برابری «اوتیسم» با کشت محصولات تراریخته
یکی از اظهارات عجیب شما، ادّعای ارتباط افزایش تولید محصولات دستکاری‌شدة ژنتیکی مقاوم به علف‌کش راندآپ (گلایفوزیت) با شیوع بیماری «اوتیسم» می‌باشد، این اظهارات شما تا چه‌اندازه مستند است؟
دانشمندان MIT در سال 2013م. نشان داده‌اند که متناسب با افزایش تولید محصولات مقاوم به علف‌کش راندآپ، شیوع بیماری اوتیسم در آمریکا افزایش داشته است و منحنی‌های آنها با یکدیگر کاملاً همبستگی داشته‌اند. سه فرآیند علمی در مورد ارتباط بیماری اوتیسم و فرآیندهای نوروبیولوژیک وجود دارد که پروفسور استفانی سِنِف آنها را توضیح داده است؛ اوّلاً راندآپ فلزّات را گیر می‌اندازد و به‌اصطلاح کلات می‌کند؛ یعنی ما در غذاهایمان عناصر فلزی می‌خوریم؛ ولی راندآپ نمی‌گذارد که آنها در دسترس سلول‌های بدن قرار گیرند.
امّا نکتة دوم نگران کننده‌تر است، مونسانتو همواره می‌گوید راندآپ و محصولات کشاورزی مقاوم به راندآپ کاملاً برای سلامت موجودات زنده بی‌خطر هستند؛ زیرا سلول‌های بدن انسان‌ها و جانوران مسیر بیوشیمیایی شیکیمات را ندارند؛ امّا واقعیت این است که بدن ما از
600 میلیارد سلول تشکیل شده که تنها 600 میلیون آن سلول‌های بدن انسان هستند و بقیّه شامل باکتری‌ها هستند و باکتری‌ها مسیر شیکیمات را دارند. بنابراین باکتری‌های روده بر اثر تخریب این مسیر با مصرف محصولات دستکاری‌شدة ژنتیک آلوده به راندآپ از بین خواهند رفت. این باکتری‌ها آنزیم‌ها و اسیدهای آمینة ضروری و مورد نیاز بدن را می‌سازند. همچنین نوروترانس‌میترهایی که سبب عملکرد صحیح مغز کودکان می‌شود نیز توسط میکروبیوم (باکتری‌های اختصاصی بدن) ساخته می‌شود. آمار نشان می‌دهد که تعداد کودکان مبتلا به اوتیسم، از تعداد حدود 40.000 نفر در سال 1997م. به بیش از 400.000 نفر در سال 2011م. افزایش یافته است. شیوع این بیماری اکنون در نقطة بحرانی قرار گرفته است و در صورت عدم کنترل آن در این نقطه، در سال 2025م. از هر دو کودک آمریکایی یک نفر اوتیستیک (مبتلا به اوتیسم) خواهد بود.
عدّه‌ای از دانشمندان، گیاهان دستکاری شدة مقاوم به خشکی را راهکاری عملی برای مقابله با کم‌آبی و خشکسالی می‌دانند، نظر شما در مورد این ادّعا چیست؟
اخیراً مونسانتو ادّعا کرده که بذرهای مقاوم به خشکی را تولید و حدود 1500 رقم را ثبت پتنت کرده است. من می‌گویم که کلّیة این ارقام از کشورهای جهان سوم ربوده شده است و ممکن است یک یا دو ژن هم به آنها منتقل شده باشد. آنها در سال‌های اخیر، اقدام به خریداری بزرگترین بانک اطّلاعاتی هواشناسی و اقلیم‌شناسی کرة زمین کرده‌اند. آنها می‌خواهند آیندة حیات بشر را کنترل کنند.
در برابر سودهای کلان اقتصادی که به جیب مونسانتو می‌رود و سیاست جهانی دولت آمریکا در کنترل غذای بشر، شما چه راهکاری را جهت رهایی از این برنامه‌ریزی شوم پیشنهاد می‌کنید؟
در برابر چنین اقدامات جنون‌آمیزی، کشاورزی ارگانیک و کشاورزی عاری از GMO یک گزینة جایگزین نجات‌بخش است.
براساس این گفته، هر فرد، هر دولت و هر سازمان موظّف است در راستای تولید محصولات ارگانیک و غیر GMO فعّالیت کند. این یک مسئولیت شخصی، اخلاقی، اکولوژیک و ژئوپولیتیک است؛ همچنان که ما در برابر بدن خودمان و نسل‌های آینده مسئولیم تا غذای سالم به آنها برسانیم.