آخرین وصیّ حضرت ابراهیم(ع)

علی‌اکبر مهدی‌پور

جایگاه حضرت ابوطالب(ع) در تاریخ

حضرت ابوطالب(ع) پیش از بعثت رسول اکرم(ص)، شیخ الأبطح، رئیس بلامنازع قریش و وارث نیاکان پرآوازه و خوشنام خود بود. پس از بعثت رسول اکرم(ص) نیز تنها حامی و مدافع آن حضرت و «ابوالأئمّه»، پدر دوازده امام معصوم(ع) و جانشینان بر حقّ آن حضرت بود.

ولی بالاترین منصب جناب ابوطالب(ع)، مقام وصایت آن حضرت بوده، که آخرین وصیّ حضرت ابراهیم(ع) می‌باشد.

پیامبران و جانشینان آنها، در برترین قلّة رفیع جهان خلقت قرار دارند که در جهان آفرینش، هیچ مقامی بالاتر از مقام حجج الهی وجود ندارد.

حضرت ابوطالب(ع) آخرین حجّت از حجج الهی پیش از پیامبر اکرم(ص) بود. در دوران فترت (میان حضرت عیسی(ع) و پیامبر اکرم(ص)) پیامبر صاحب شریعت وجود نداشت؛ لیکن همواره اوصیای حضرت عیسی(ع) در میان «بنی‌اسرائیل» و اوصیای حضرت ابراهیم(ع) در سرزمین «حجاز» حضور داشتند.

در میان 124هزار پیامبری که خداوند منّان، از زمان حضرت آدم ابوالبشر(ع) تا عصر رسالت نبیّ خاتم(ص) فرستاده، تنها پیامبر ما جهانی بود، که منطق وحی از آن پرده برداشته، می‌فرمایند:

«وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ كَافَّةً لِلنَّاس‏‏؛1

ما تو را جز برای همة مردمان نفرستادیم.»

ولی دیگر پیامبران برای زمان خاص، مکان خاص یا نژاد خاصّ مبعوث بودند. در اینجا، فقط دو استثنا داریم:

1) حضرت آدم(ع) که در زمان او دنیا منحصر به فرزندان آن حضرت بود و لذا نبوّت ایشان رنگ جهانی داشت؛

2) حضرت نوح(ع) که بعد از طوفان، جهان منحصر به فرزندان او شد و فقط ذرّیة ایشان باقی ماندند.2 او نیز به همة آنها مبعوث بود3 و لذا رنگ جهانی داشت.

البتّه حضرت موسی و عیسی(ع) به سوی بنی‌اسرائیل مبعوث بودند. «قرآن» در مورد «تورات» می‌فرمایند:

«وَ جَعَلْناهُ هُدىً لِبَني‏ إِسْرائيل‏؛4

آن را هدایت قرار دادیم، برای بنی‌اسرائیل.»

و در مورد حضرت عیسی(ع) می‌فرمایند:

«وَ رَسُولاً إِلى‏ بَني‏ إِسْرائيل‏؛5

فرستاده شده به سوی بنی‌اسرائیل.»

و از زبان ایشان نقل می‌کند که گفت:

«إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَميعا؛6

من فرستادة خدا هستم، به سوی شما.»

پیامبری که در سرزمین حجاز رسالت داشت، حضرت ابراهیم(ع) بود که «قرآن کریم» از هجرت آن حضرت به سوی حجاز و اقامتش در آن سرزمین خبر داده است.7 پس از ارتحال حضرت ابراهیم(ع) اوصیای آن حضرت در «حجاز» تا زمان بعثت پیامبر اکرم(ص) حضور داشتند.

بی‌گمان هرگز روی زمین خالی از حجّت نبوده و نخواهد بود؛ چنان‌که شیخ صدوق، 65 حدیث در این‌باره نقل فرموده است.8

پیش از ولادت رسول اکرم(ص) حضرت عبدالمطّلب(ع) حجّت خدا بود. امام رضا(ع) در تفسیر فرمایش رسول اکرم(ص) که فرمودند: «أَنَا ابْنُ‏ الذَّبِيحَيْن‏» بر حجّت بودن حضرت عبدالمطّلب تأکید فرموده است.9

آنگاه شیخ صدوق می‌فرمایند:

روایت شده است که حضرت عبدالمطّلب حجّت بود و حضرت ابوطالب وصیّ او بود.10

از امام کاظم(ع) پرسیدند: آیا حضرت ابوطالب بر پیامبر اکرم(ص) نیز حجّت بود؟

فرمودند: «نه؛ لیکن وصیّت‌ها (ودایع نبوّت) در دست او بود که به آن حضرت تقدیم کرد.»11

علّامه امینی از کتاب «ضیاء‌العالمین»، نقل کرده است که از امیرمؤمنان(ع) پرسیدند: آخرین وصیّ پیش از پیامبر اکرم(ص) چه کسی بود؟ فرمودند: «پدرم.»12

توضیح اینکه کتاب «ضیاء‌العالمین» کتابی ارزشمند در باب امامت، تألیف: ابوالحسن شریف فتونی، متوّفای 1138ق. می‌باشد13 که به گفتة علّامه امینی، در موضوع امامت، کتابی زیباتر و پربهاتر از آن تألیف نشده است.14

امّا آخرین وصیّ حضرت عیسی(ع) در میان بنی‌اسرائیل شخصی بود به نام آبی که بالط نیز نامیده می‌شد.15

او نیز پیامبر اکرم(ص) را درک کرد، به آن حضرت ایمان آورد و آنچه از ودایع نبوّت در نزد او بود، به پیامبر اکرم(ص) تقدیم نمود.16

یکی از دلایل حجّت خدا بودن حضرت ابوطالب(ع)، بشارات غیبی ایشان است که مرحوم کلینی در «اصول کافی» با سلسله اسنادش از ایشان نقل کرده است:

یکم. امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«هنگامی که حضرت فاطمه بنت اسد، بشارت میلاد مسعود پیامبر اکرم(ص) را به محضر حضرت ابوطالب(ع) تقدیم کرد، حضرت ابوطالب فرمودند: «سی سال صبر کن، تو را به همانند او بشارت دهم به جز نبوّت.»17

در این جملة کوتاه چند خبر غیبی هست:

1. حضرت ابوطالب می‌دانست که فرزندش علی(ع) دقیقاً سی سال بعد متولّد خواهد شد؛

2. او می‌دانست که امیر مؤمنان(ع) در تمام فضایل به جز نبوّت، همانند پیامبر اکرم(ص) خواهد بود؛

3. او می‌دانست که مولود مسعودی که حضرت فاطمه بنت اسد(س) بشارت او را آورده، پیامبر خواهد بود؛

4. او می‌دانست که حضرت علی(ع) پیامبر نخواهد بود؛ ولی هم‌سنگ پیامبر(ص) است.

دوم. امام صادق(ع) فرمودند:

«روز تولدّ پیامبر اکرم(ص)، سرزمین «فارس» و کاخ‌های «شام» برای حضرت آمنه خاتون آشکار شد. حضرت فاطمه بنت اسد آن را به محضر حضرت ابوطالب(ع) نقل کرد. حضرت ابوطالب(ع) فرمودند: آیا از این مطلب تعجّب می‌کنی؟! تو نیز وصیّ و وزیر او را به دنیا خواهی آورد.»18

نتیجه:

از این بحث فشرده به این نتیجه رسیدیم که:

1. حضرت ابوطالب، حجّت خدا و آخرین وصیّ حضرت ابراهیم(ع) بود؛

2. در میان پیامبران، تنها پیامبر اکرم(ص) نبوّت عامّه داشت و رسالتش جهانی بود؛

3. حضرت عیسی(ع) فقط به سوی بنی‌اسرائیل مبعوث شده بود؛

4. اوصیای حضرت عیسی(ع) در دوران فترت، حجّت خدا بودند برای قوم بنی‌اسرائیل و آخرین وصیّ او آبی و بالط نام داشت که عهد رسالت را درک کرده، به پیامبر خاتم ایمان آورده است؛

5. پیش از بعثت پیامبر(ص)، حضرت ابوطالب(ع) و پیش از ایشان، حضرت عبدالمطّلب، حجّت خدا و اوصیای حضرت ابراهیم(ع) در سرزمین حجاز بودند.

علّامه مجلسی(ره) می‌نویسد:

شیعیان در مورد حضرت ابوطالب(ع) اجماع کرده‌اند که وی در آغاز بعثت پیامبر اکرم(ص) به آن حضرت ایمان آورد و هرگز بت نپرستید؛ بلکه از اوصیای حضرت ابراهیم(ع) بود.19

جایگاه حضرت ابوطالب(ع) از منظر پیشوایان

سیمای حضرت ابوطالب(ع) در کلام قدسی

یکم. پیک وحی بر حضرت رسول اکرم(ص) فرود آمد و گفت: ای محمّد! پروردگارت به تو سلام می‌رساند و می‌فرمایند: «من دوزخ را حرام کردم بر صلبی که تو را فرود آورد و بطنی که تو را حمل و آغوشی که تو را کفالت نمود.»20

پیامبر اکرم(ص) از حضرت جبرئیل(ع) توضیح خواست، جبرئیل(ع) عرضه داشت:

1. منظور از صلبی که تو را فرود آورد، صلب پدرت عبدالله بن عبدالمطّلب است؛

2. منظور از بطنی که تو را حمل کرد، آمنه بنت وهب است؛

3. منظور از آغوشی که تو را کفالت نمود، آغوش ابو‌طالب است.21

دوم: جابر بن عبدالله انصاری از پیامبر اکرم(ص) روایت کرده است که فرمودند: «در شب معراح به عرش خدا رسیدم، چهار نور مشاهده کردم، پرسیدم: خداوندا! اینها چه نورهایی هستند؟

خطاب شد: اینها عبدالمطّلب، ابوطالب، پدرت عبدالله و برادرت عقیل

می‌باشند. عرضه داشتم: خدایا! اینها با چه عملی به این مقام رسیده‌اند؟

خطاب شد: «با کتمان ایمان، اظهار کفر و شکیبایی بر آن تا هنگامی که بر آن شیوه درگذشتند. درود خدا بر همه‌شان باد.»22

سوم. پیک وحی بر قلب شریف پیامبر اکرم(ص) فرود آمد و عرضه داشت:

«یا محمّد! پروردگارت سلام می‌رساند و می‌فرمایند: اصحاب کهف ایمان خود را کتمان کردند و اظهار شرک نمودند، خداوند به آنها دو بار پاداش داد. ابوطالب نیز ایمانش را مکتوم داشت و اظهار شرک نمود، خداوند به او نیز دو بار پاداش داد.»23

چهارم. خداوند منّان به خاتم پیامبران وحی فرمودند: «من تو را با دو گروه یاری می‌کنم: یکی مخفیانه و دیگری آشکار. سرور و سالار آنان که تو را مخفیانه یاری می‌کنند، عمویت ابوطالب است. سرور و سالار آنهایی که آشکارا تو را یاری می‌کنند، پسرش علیّ بن ابی‌طالب(ع) است.»24

پنجم. پس از ارتحال غمبار حضرت ابوطالب(ع)، پیک وحی نازل شد و عرضه داشت: «ای محمّد! از مکّه خارج شو که دیگر در این شهر یاوری نداری.»25

شیخ مفید در این مورد می‌نویسد:

به طور مستفیض روایت شده که به هنگام ارتحال ابوطالب جبرئیل امین بر پیامبر اکرم(ص) نازل شد و عرضه داشت: «ای محمّد! پروردگارت سلام می‌رساند و می‌فرمایند: از مکّه بیرون رو که یاورت از دنیا رفت.»26

سیمای ابوطالب(ع) در سخنان پیامبر اکرم(ص)

یکم. پیامبر اکرم(ص) سیمای ابوطالب(ع) را این‌گونه ترسیم فرمودند: «حضرت ابوطالب در روز قیامت در زیّ پادشاهان و در سیمای پیامبران محشور می‌شود.»27

دوم. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «خداوند دربارة چهار نفر به من وعدة شفاعت داده است! پدرم، مادرم، عمویم و برادری که در عهد جاهلیّت داشتم.»28

سوم. همچنین فرمودند: «اگر در مقام محمود قرار بگیرم، برای پدرم، مادرم، عمویم و برادری که در جاهلیّت داشتم، شفاعت می‌کنم.»29

چهارم. پیامبر اکرم(ص) به هنگام خاکسپاری حضرت ابوطالب(ع) فرمودند: «به خدا سوگند برای تو طلب مغفرت می‌کنم و در حقّ تو آن‌گونه شفاعت می‌کنم که جنّ و انس از آن دچار شگفتی شوند.»30

پنجم. عبّاس بن عبدالمطّلب از رسول اکرم(ص) پرسید: برای ابوطالب چه امیدی داری؟ فرمودند: «برای او امید هر خیری از پروردگار دارم.»31

ششم. ابن جوزی نقل کرده که پیامبر اکرم(ص) در مورد حضرت ابوطالب(ع) فرمودند: «خداوند او را بیامرزد و رحمت کند.»32

و در مورد جای خالی او فرمودند: «عمو جان! چه زود جای خالی تو را احساس کردم.»33

و در همین زمینه فرمودند: «تا زمانی که ابوطالب زنده بود، قریش نتوانست در حقّ من کاری انجام دهد که خوشایند من نباشد، پس، از او شروع کردند.»34

هفتم. در «مدینه» خشکسالی شد، پیامبر اکرم(ص) نماز باران خواند، باران رحمت، سیل‌آسا فروریخت. حضرت تبسّمی کردند و فرمودند: «خیر کثیر ابوطالب با خداست. اگر زنده بود، دیدگانش روشن می‌شد.» آنگاه فرمودند: «چه کسی اشعار او را انشاد می‌کند؟» امیر مؤمنان(ع) برخاست و اشعار معروف «وَ أبیَضُ یُستَقیَ الغَمامُ بِوَجهِه» را انشاد کرد.

پیامبر اکرم(ص) آن را استماع کرد و برای ابوطالب(ع) طلب مغفرت نمود.

مردی از «کنانه» برخاست و چکامه‌ای در مدح حضرت ابوطالب(ع) انشاد کرد و مورد تأیید پیامبر اکرم(ص) قرار گرفت.35

سیمای حضرت ابوطالب(ع) در سخنان امیر بیان(ع)

یکم. اصبغ بن نباته از مولای متّقیان امیر مؤمنان(ع) روایت می‌کند که فرمودند: «پدرم ابوطالب و نیاکانم عبدالمطّلب، هاشم و عبد مناف، هرگز بت نپرستیدند.»

گفته شد: پس چه چیزی را می‌پرستیدند؟ فرمودند: «به سوی کعبه نماز می‌خواندند، بر دین حضرت ابراهیم(ع) بودند و به آن پایبند بودند.»36

در این زمینه، دامنة سخن بسیار گسترده است، به همین حدیث بسنده کرده، نقش نگین آن حضرت را از امام رضا(ع) نقل می‌کنیم:

امام رضا(ع) می‌فرمایند: «بر نگین انگشتری حضرت ابوطالب(ع) چنین حکّ شده بود: من خدای را به خداوندی، برادرزاده‌ام، محمّد را به پیامبری و پسرم علی را به جانشینی او پسندیدم.»37

به تشرّفی در این زمینه نیز اشاره می‌کنیم:

مرحوم آیت‌اللّهی مقیم «بم»، مشهور به علّامة بم در حدود پنجاه سال پیش با جمعی از اهالی بم به حجّ مشرّف می‌شود. روزی بعد از نماز صبح یک عالم وهّابی به ستون «ابولبابه» تکیه کرده، فصلی در نکوهش حضرت ابوطالب (ع) سخن می‌گوید.

علّامه به دوستان خود می‌گوید: امروز خوب استراحت کنید که شب با شما کار دارم.

آن شب تا صبح بیدار می‌مانند و به حضرت بقیة‌الله، ارواحنا فداه متوسّل می‌شوند. بعد از نماز صبح شخص بزرگواری به ستون ابولبابه تکیه می‌کند و یک ساعت تمام دربارة ایمان حضرت ابوطالب(ع) سخن می‌گوید. به شماری از ابیات حضرت ابوطالب(ع) استشهاد می‌کند و در ضمن برشمردن دلایل ایمان آن حضرت می‌فرمایند:

«مادرم فاطمه بنت اسد، از سابقات به اسلام بود و تا پایان عمر در حبالة نکاح جدّم ابوطالب بود. پیامبر اکرم(ص) مأموریت داشت که نگذارد هیچ زن با ایمانی در حبالة نکاح شخص مشرک بماند. اگر حضرت ابوطالب مؤمن نبود، پیامبر اکرم(ص) وظیفه داشت که در میان آنها جدایی بیندازد؛ در حالی‌که حضرت فاطمه بنت اسد تا پایان عمر شریفش در حبالة نکاح آن حضرت بود.»

داستان این تشرّف را یکی از دوستان از آن مرحوم ضبط کرده بود و من آن را از نوار ایشان استماع نمودم.

علّامة بم یقین داشت که آن شخص حضرت بقیّة‌الله(عج) بوده است؛

زیرا:

1. بعد از ایراد سخنرانی، در برابر دیدگانش ناپدید شده بود؛

2. در طول سخنرانی، حتّی یک نفر از حاضران از مسجد بیرون نرفته بود؛ در حالی که معمولاً اکثر نمازگزاران بعد از نماز صبح از مسجد بیرون می‌روند؛

3. مأموران وهّابی هیچ اعتراض و عکس‌العملی نشان نداده بودند؛

4. با عدم وجود بلندگو، صدایش به طور یکنواخت تا آخر «مسجد‌النبیّ» شنیده می‌شد و لذا صف‌های عقب‌تر به جلو نیامده بودند؛

5. برخی از همراهان مرحوم علّامة بم که دیر رسیده بودند در بیرون مسجد نشسته بودند، کاملاً صدای آن بزرگوار را شنیده بودند؛

6. علّامه که عربی می‌دانست، آن را به عربی شنیده بود؛ ولی همراهان او که عربی نمی‌دانستند، آن را به فارسی استماع کرده بودند.38

فرازهایی از این تشرّف را آقای دکتر محمّد حسن ضرّابی از شخص مرحوم علّامه شنیده و نقل کرده است.39

بهترین‌ آثار

آثار ارزشمند فراوانی دربارة حضرت ابوطالب(ع) چاپ و منتشر شده است که برخی از آنها، اهمّیت ویژه‌ای دارند و آنها عبارتند از:

1. «إیمان أبی‌طالب» (الحجّة علی الذّاهب إلی تکفیر أبی‌طالب)، از ابوعلی فخّار بن معد؛

2. «أبوطالب مؤمن قریش»، از عبدالله خنیزی؛

3. «أسنی المطالب فی نجاة أبی‌طالب»، از زینی دحلان تحقیق صالح الوردانی، چاپ الهدف، قاهره.

4. «بغیة الطّالب فی ایمان ابی‌طالب»، از سیّدمحمّد موسوی عاملی، تحقیق آیت‌الله سیّد محمّدمهدی خرسان.

5. گفتار علّامه امینی در جلد هفتم «الغدیر».

چراییِ مخالفت با حضرت ابوطالب(ع)

محور مظلومیّت‌ها

در نخستین جمله از زیارتنامة‌ امیر المؤمنین(ع)که از ناحیة امام هادی(ع)رسیده، خطاب به مولای متّقیان عرضه می‌داریم:

«درود بر تو ای ولیّ خدا! تویی نخستین مظلوم، و تونخستین کسی هستی که حقّش غصب شد.»40

و در زیارت‌نامة مأثور از امام صادق(ع)آمده است:

«تو نخستین مظلوم هستی و نخستین کسی هستی که حقّش غصب گردید.»41

مولای متّقیان در این باره فرمودند:

«من به تعداد ریگ‌های بیابان و کرک‌های جانوران مورد ستم قرار گرفتم.»42

بر این اساس، مولای متّقیان محور مظلومیّت‌ها است. هر کس به هر مقدار به آن حضرت نزدیک باشد، به همان مقدار در معرض ظلم و ستم قرار می‌گیرد.

اگر حضرت فاطمه(س) همسر مولا نبود، در میان در و دیوار آزرده نمی‌شد.

اگر امام مجتبی(ع) فرزند مولا نبود، با سمّ جفا به شهادت نمی‌رسید.

اگر سالار شهیدان فرزند آن حضرت نبود، با آن وضع فجیع به شهادت نمی‌رسید.

اگر تنها حامی پیامبر(ص) در دوران دشوار مکّه، حضرت ابوطالب(ع) پدر مولا نبود، اسلام و ایمانش مورد شک و تردید قرار نمی‌گرفت.

در «استانبول» شخصی به نام حسین حلمی ایشیق بود که وابسته به تشکیلات فراماسونری بود. چندین انتشارات داشت و هزینة چاپ کتاب‌هایش از اعتبارات مستوره تأمین می‌شد. او بیش از صد کتاب، به بیش از ده زبان علیه تشیّع چاپ و منتشر کرده بود که یکی از آنها «اعتقادات» نام داشت.

این کتاب به صورت مادّه، مادّه تدوین شده بود، در مادّة 99 نوشته بود: «بر هر مسلمانی واجب است که معتقد شود که پدر و مادر پیامبر، مشرک از دنیا رفتند و ابوطالب عموی پیامبر، مشرک از دنیا رفت!»

آیا یکی از واجبات عقیدتی ما این است که باید معتقد باشیم که مثلاً فرعون یا نمرود، کافر از دنیا رفته است؟!

ما در اسلام چنین حکم واجبی نداریم. پس چگونه است که در مورد حضرت ابوطالب(ع)، حضرت عبدالله(ع) و حضرت آمنه(س) چنین حکمی صادر می شود؟!

در ایّام اقامت نگارنده در استانبول (1354-1359 ه‍ .ش.) کنگره‌ای در هتل شرایتون استانبول، به عنوان «المؤتمر العالمی للسیّرة النبویّة»

برگزار شد که نخستین سخنران آن دکتر احسان صبری بود. او در آغاز سخنرانی خود گفت: بر هر مسلمانی واجب است که معتقد باشد پدر و مادر پیامبر، کافر از دنیا رفتند و ابوطالب کافر از دنیا رفت!!

سخنرانی ایشان بیش از یک ساعت طول کشید. اینجانب در آن فاصله، متن استواری در اثبات ایمان حضرت ابوطالب(ع)، حضرت عبدالله(ع) و حضرت آمنه(س)، براساس منابع نوشتم و به هیئت رئیسه تقدیم نمودم.

رئیس هیئت، شیخ احمد کفتارو، مفتی اعظم «سوریه» بود. ایشان آن را قرائت کرد و به دیگر اعضای هیئت رئیسه ارائه داد. پس از اتمام سخنرانی دکتر احسان صبری، اینجانب را به جایگاه دعوت کردند و من متن کامل آن را در که هفت صفحه نوشته بودم، خواندم. پس مادّه واحده‌ای تصویب کردند که دکتر احسان صبری اگر مقاله‌اش را در جایی چاپ کند، باید مقالة اینجانب نیز به عنوان پاورقی آن به پیوست چاپ شود.

پیروان مکتب سقیفه، پیرو خلفایی هستند که قسمت اعظم عمر آنها به بت پرستی سپری شده، سپس تظاهر به اسلام کرده‌اند. تنها خلیفه‌ای که هرگز در برابر بت سجده نکرده، مولای متّقیان می‌باشد که از ده سالگی، در نخستین روز بعثت پیامبر اسلام(ص) ایمان آورده است.

رسول اکرم(ص) می‌فرمایند:

«علی(ع)نخستین کسی است که به من ایمان آورد و مرا تصدیق نمود.»43

مولای متّقیان فرمودند:

«من نخستین مردی بودم که با پیامبر اکرم(ص) نماز خواندم.»44

از این رهگذر نمی‌توانند که در ایمان امیر مؤمنان(ع) اظهار شک و تردید کنند، لذا به پدر بزرگوارش نسبت شرک می‌دهند، تا جایگاه مولای متّقیان را پایین بیاورند.

برای روشن شدن اینکه فقط برای دشمنی با مولای متّقیان(ع) به حضرت ابوطالب(ع) نسبت شرک داده‌اند، به یک متن بسیار شگفت اشاره می‌کنیم:

محی‌الدّین عربی در کتاب «فتوحات» بحث مفصّلی کرده و در مورد حضرت ابوطالب(ع) به صراحت می‌گوید: پیامبراکرم(ص) امر فرمود که عمویش ابوطالب را غسل بدهند، اگرچه او مشرک بود.45

وی در جای دیگر در تفسیر آیة «حَریصٌ عَلَیْکُمْ» می‌نویسد: پیامبر اکرم(ص) بسیار حریص بود که عمویش ابوطالب اسلام را بپذیرد و لذا به او می‌فرمودند: آن را در گوش من بگو، تا من بر آن گواهی دهم.46

در تفسیر آیة شریفة: «إِنَّکَ لا تَهدی مَنْ أَحْبَبْتَ» نیز گفته: پیامبر به شدّت حریص بود که عمویش ابوطالب ایمان بیاورد؛ ولی انجام داد و آنچه در علم خدا گذشته بود، همان واقع شد.47

نیز در جای دیگر می‌نویسد: هنگامی که ابوطالب وفات کرد، حضرت علی(ع)از او ارث نبرد؛ زیرا اهل دو دین مختلف، از یکدیگر ارث نمی‌برند!48

بسیار جای شگفت است که همان محی‌الدّین، در یک صفحه بعد، در باب ایمان فرعون سخن گفته و اعلام کرده که فرعون به نصّ قرآن، مؤمن از دنیا رفته و به عنوان مؤمن مبعوث خواهد شد!49

سپس می‌گوید: فرعون به خوبی می‌دانست که چشم او چشم خدا، گوش او گوش خدا و زبان او زبان خدا است. پس اگر می‌گفت: «أَنَا رَبُّکُمُ الأَعْلی» از زبان خدا می‌گفت!50

این کلام، فقط از کسی بر می‌آید که گوساله را از جلوه‌های خدا بداند و پرستش گوساله را پرستش خدا بداند!51

ایشان همان‌گونه که بر کفر حضرت ابوطالب(ع) تأکید می‌کند، بر ایمان فرعون نیز تأکید کرده52 و در پایان گفته است: حکم فرعون، حکم مؤمنان طاهر و مطّهر است؛ زیرا بعد از ایمانش، از او عصیانی واقع نشد!!53

کسی که گوساله را مظهر خدا و فرعون را مؤمن طاهر و مطهّر می‌داند، چرا وقتی نام مقدّس بزرگ حامی پیامبر، حضرت ابوطالب(ع) را می‌برد، بر شرک و کفر او پای می‌فشارد؟!

نکتة دیگر اینکه ابن عربی به صراحت بیان می‌دارد که هر شخص مکلّف به هنگام مرگ، مؤمن از دنیا می‌رود، از روی علم و آگاهی!

سپس تأکید می‌کند که این قطعی است و هیچ شک و تردیدی در آن نیست!54

پس چگونه است که حضرت ابوطالب(ع) در این میان استثناء شده و کافر از دنیا رفته است؟!

از دیگر مواردی که حقد و حسدش را به اهل بیت(ع) ابراز کرده، در مورد چهار بانویی است که پیامبر اکرم(ص) فرموده‌اند:

«در میان بانوان، چهار بانو به کمال رسیدند: 1. مریم دخت عمران؛ 2. آسیه همسر فرعون؛ 3. خدیجه دخت خویلد؛ 4. فاطمه دخت محمّد(ص).»

این حدیث شریف در ده‌ها منبع حدیثی اهل سنّت آمده و ابن عربی نیز بر آن تأکید کرده است.55 جز اینکه در فتوحات در چهار مورد، آن را نقل کرده، فقط از آسیه و مریم(س) نام برده و حضرت خدیجه و حضرت فاطمه(س) را حذف کرده است.56

موارد پیشنهادی برای پژوهش

1. تهیّة کتابنامه‌ای جامع با کتاب‌شناسی کامل دربارة شخصیت آن حضرت؛

2. تحقیق کتاب ارزشمند «شیخ الأبطح» تألیف مرحوم آیت‌الله شرف الدّین؛

3. تحقیق و نشر کتاب «ابوطالب مؤمن قریش» و «ایمان ابوطالب» با فهرست‌های فنّی؛

4. نشر دیوان‌های حاوی اشعار حضرت ابوطالب(ع)؛

5. تحقیق و نشر کتاب «ابوطالب و بنوه» از سیّد علاء آل سیّد علی خان؛

6. تحقیق و نشر کتاب «عقیل ابن ابی‌طالب» از مرحوم احمدی میانجی؛

7. تحقیق جامع در مورد وصایت حضرت ابوطالب، جهانی بودن رسالت پیامبر اکرم(ص) و جهانی نبودن دیگر پیامبران و اینکه حضرت عبدالمطلب و حضرت ابوطالب وصیّ حضرت ابراهیم(ع) بودند، نه وصیّ حضرت عیسی(ع).

پی‌نوشت‌ها: