فاجعة بازاریابی برای محصولات دگرژن‌شده در ایران

در یادداشت پیش رو که آن را عبدالله شهبازی، نویسنده، مورّخ و پژوهشگر ایرانی نگاشته، آمده است:

محصولات دگرژن‌شده پس از مخالفت‌های گستردة مردم «فرانسه» و ممنوعیت رسمی در «روسیه» و «اسکاتلند»، به بازار ایران سرازیر می‌شوند.

به گزارش «بولتن نیوز»، متن این یادداشت که در صفحة شخصی دکتر شهبازی نیز منتشر شده، به شرح زیر است:

در ایران مرسوم است که سیاست‌های مخرّب را با نام‌های زیبا بزک و قالب کنند.

«اصلاحات ارضی» در «انقلاب سفید شاه و ملّت» (دهة ۱۳۴۰ ه‍ .ش.)، اصلاحات ارضی نبود؛ بلکه تقسیم مزارع بزرگ و یکپارچة زراعی ایران به قطعات کوچک بود، بدون توجّه به قوانین ارث اسلامی که نسل به نسل این مزارع را کوچک و کوچک‌تر می‌کند و به وضع فاجعه‌بار کنونی می‌رساند. «ملّی کردن جنگل‌ها و مراتع» نام زیبایی بود برای استقرار مالکیت دولت بر ۸۴% اراضی کشور و سپردن تولیت آن به دستگاه‌های دولتی که دیوان‌سالاران هر چه بخواهند با آن بکنند و وضع فجیع کنونی را بیافرینند.

این روزها نیز تحت عناوین زیبا، فاجعه‌ای به نام واردات انبوه محصولات کشاورزی از نظر ژنتیکی دستکاری شده از فرانسه، در جریان است.1

زمانی که سفر خرداد ۱۳۹۳ ه‍ .ش. وزیر جهاد کشاورزی به فرانسه را دنبال می‌کردم، حیران شدم که چگونه می‌توان با افتخار از انعقاد قرارداد برای صادرات محصولات کشاورزی طبیعی (ارگانیک) ایران به فرانسه و وارد کردن محصولات «اصلاح شده» (دگرژن‌شده) از این کشور سخن گفت. آن زمان در فیس‌بوکم نوشتم: یعنی چه؟ دنیا به ما می‌خندد. محصولات کشاورزی ارگانیک بدهیم به فرانسه و محصولات از نظر ژنتیک دستکاری شده بگیریم؟

«محصول اصلاح شده» نامی زیبا است که برخی مقامات و کارشناسان دولتی ایران برای «محصولات از نظر ژنتیکی دستکاری شده»، یا به

تعبیر من «دگرژن‌شده»۲ به کار می‌برند. «بازی تغییر نام» شاید برای گمراه کردن ایرانیان مؤثّر باشد؛ ولی در رسانه‌های خارجی ممکن نیست. نتیجه، این گزارش انگلیسی «پرس تی. وی.» و سایر رسانه‌های غیرفارسی‌زبان است که ماوقع را با نام‌های واقعی بیان می‌کند:

Under the agreement, Iran will SELL ORGANIC PRODUCTS to the EU and IMPORT GENETICALLY MODIFIED pear and apple trees and grapevines.3

هر کس با فضای جهانی آشنا باشد، می‌فهمد که اعلام توافق فوق در رسانه‌های غربی تا چه حد برای ایران تحقیرآمیز بوده است. بیننده و خوانندة غربی تصوّر می‌کرد فرانسه با قبیله‌ای عقب‌مانده، ساکن صحاری دوردست و فاقد هرگونه دسترسی به وسایل ارتباط جمعی، قرارداد کشاورزی منعقد کرده است؛ یعنی با کسانی که نه محصول ارگانیک را می‌شناسند و نه با جنبش ضدّ محصولات دستکاری شدة ژنتیکی آشنا هستند. فرانسه، مهد یکی از مهم‌ترین جنبش‌های ضدّ محصولات دگرژن‌شده است.

«بیزنس دگرژن‌سازی»، که در رأس آن «مافیای دگرژن‌ساز» و غول‌هایی چون کمپانی «مونسانتو» قرار دارد، هر چند در گسترة جهانی بسیار قدرتمند است، ولی سال‌هاست کارش به رسوایی کشیده.۴ پس از انتشار تحقیقاتی که نشان می‌داد بذرهای دستکاری شده، موجب تومورهای سرطانی می‌شود، دولت روسیه ورود بذرهای کمپانی مونسانتو به این کشور را ممنوع کرد و در آوریل ۲۰۱۴م. مدودف،‌ نخست‌وزیر روسیه، ممنوعیت ورود هر گونه محصولات دگرژن‌شده را اعلام کرد.۵ افتخار روسیه این است که از طریق گسترش باغچه‌های خصوصی خانوادگی، موسوم به «داچا»، مردم چهل درصد محصولات غذایی مورد نیاز خویش را تأمین می‌کنند.6

هم‌زمان با تلاش برای تبدیل ایران به بازار بزرگ محصولات دگرژن‌شدة کشاورزی از طریق فرانسه، علاوه بر روسیه، پارلمان و دولت اسکاتلند نیز کشت محصولات دگرژن‌شده را ممنوع اعلام کرد. ریچارد لاکهید، از مقامات اسکاتلند گفت: دولت [محلّی] اسکاتلند تصمیم به ممنوعیت استفاده از محصولات دگرژن شده گرفته است؛ زیرا نمی‌خواهد با آیندة بخش ۱۴ میلیارد پوندی غذا و نوشیدنی اسکاتلند قمار کند. او افزود: اسکاتلند در سراسر جهان به خاطر طبیعت زیبایش شهرت دارد و ممنوعیت استفاده از بذر دگرژن‌شده از طبیعت سرسبز و تمیز کنونی حفاظت می‌کند و آن را رشد می‌دهد.7

تلاش‌هایی چون کمپین «نه به محصولات دستکاری شده ژنتیکی»۸ مفید و قابل ستایش است؛ ولی شاید استفتاء از مراجع تقلید مؤثّرترین راه باشد برای ممانعت از بروز این فاجعة انسانی و زیست‌محیطی در ایران.

پی‌نوشت‌ها: