افزايش قيمت موادّ غذایی در جهان، به یکی از بحران‌های تازه در اقتصاد جهان بدل شده است.گفته می‌شود، در صورتی که این روند ادامه یابد، میلیون‌ها نفر در کشورهای آفریقایی جان خود را از دست خواهند داد. طبق آمارهای موجود در یک سال گذشته، قیمت موادّ غذایی در جهان ۴۰% افزایش یافته است.
در این میان، قیمت برنج و گندم که اصلی‌ترین موادّ غذایی مورد استفاده در کشورهای آسیایی و اروپایی هستند، بیشتر از دیگر مواد، رشد یافته است. طبق آمارها، طیّ دو سال گذشته، قیمت برنج در جهان 120% و قیمت گندم بیشتر از 200% رشد یافته است.
دلیل رشد قیمت موادّ غذایی در جهان، افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های تولید در کنار استفاده از گیاهان و محصولات کشاورزی برای تولید سوخت‌های گیاهی اعلام شده است. یکی از تحلیلگران می‌گوید:
مشکلات زیست‌محیطی ناشی از آلودگی سوخت‌های فسیلی، سبب شد تا جهانیان به فکر استفاده از سوخت‌های گیاهی و بدون آلودگی بیفتند. این مسئله موجب شد تا محصولات کشاورزی علاوه بر کاربری غذایی، برای تولید سوخت هم استفاده و زمینه برای افزایش قیمت فراهم شود.
در این میان، سازمان‌های بزرگ بین‌المللی نیز عکس العمل نشان دادند و برای اطعام فقرای جهان، خواستار کمک مالی از کشورهای ثروتمند و صنعتی شدند. سخنگوی سازمان ملل در این مورد گفت :
اگر برای مدیریت بحران ایجاد شده در جهان، تمام کشورهای صنعتی با یکدیگر همراه نشوند، باید در انتظار افزایش گرسنگی، سوء تغذیه، فقر و ناآرامی‌ها و تنش‌های سیاسی در جهان بود.
«بانک جهانی» در گزارش اخیر خود، نسبت به افزایش قیمت موادّ غذایی در جهان، ابراز نگرانی کرده است. این مرکز در گزارش اخیر خود با عنوان «افزایش قیمت موادّ غذایی در جهان» نوشته است: دو برابر شدن قیمت موادّ غذایی طیّ دو سال گذشته، سبب شده است تا بر شمار فقرای جهان اضافه شود و اگر این روند تا انتهای سال ادامه یابد، بیشتر از 100 میلیون نفر، توان امرار معاش را از دست می‌دهند و به زیر خط فقر سقوط می‌کنند.
در این گزارش، راهکار مقابله با بحران غذایی در جهان، استفاده از
«نیو دیل برای سیاست‌های غذایی جهان» New Deal for global food policy است. برای اجرای این طرح، بانک جهانی نیازمند 500 میلیون دلار است که تا به امروز 250 میلیون دلار آن توسط دولت کشورهای ثروتمند جهان تأمین شده است. در برخی از خبرها آمده است برای پشت سر گذاشتن این بحران، بانک جهانی به بیشتر از 750 میلیون دلار نیاز دارد.
شایان ذکر است برنامة «غذای سازمان ملل» (UN food programe) وعده‌های غذایی صبحانه و نهار را به کودکان فقیر آفریقایی می‌دهد. این مرکز برای تأمین نیازهای غذایی کودکان و نوجوانان، هر روز صبحانه‌ای به دانش‌آموزان در مدارس می‌دهد و سهم بیشتری از این صبحانه را برنج تشکیل می‌دهد؛ زیرا وضعیت زندگی مردم در سطحی نیست که بتوانند این بخش از نیاز غذایی خود را برآورده کنند؛ امّا افزایش قیمت برنج که یکی از با اهمّیت‌ترین بخش‌ها در بحران غذای جهانی است، سبب شد تا این مرکز توان این هزینة مازاد را نداشته باشد.
به گزارش بانک جهانی، در سه ماه اوّل سال جاری میلادی، رشد قیمت موادّ غذایی سبب شد تا بیشتر از 36 کشور جهان با بحران مواجه شوند و برای تأمین نیازهای خود، وابسته به کمک‌های خارجی باشند. در بسیاری از این کشورها، درگیری‌های داخلی، سیل و هوای بد سبب شده است تا این بحران وخیم‌تر شود.
این مرکز در گزارش تحقیقی خود، نرخ رشد قیمت گندم در سال جاری نسبت به سه سال قبل را بیشتر از 200% اعلام کرد که120% از این رشد، طیّ یک سال گذشته اتّفاق افتاده است. متوسط نرخ رشد قیمت موادّ غذایی در این بازة هفت ساله، 75% بوده که نیمی از آن طیّ یک سال گذشته ایجاد شده است.
بحران غذایی سبب شد تا مردم برخی از کشورهای فقیر جهان اعتراض‌های گسترده‌ای را آغاز کنند؛ برای مثال در «یمن»، کودکان در یک تظاهرات خواستار توجّه مجامع جهانی به وضعیت غذایی کودکان این کشور شدند. در «سومالی»، «مایوریتی» و بخش‌های دیگری از «آفریقا» شورش‌هایی به دلیل رشد قیمت حبوبات و دانه‌های گیاهی برپا شده است و در «مکزیکو سیتی» نیز مردم در اعتراض به تورّم موادّ غذایی، به خیابان‌ها ریختند.
در این شرایط، «آژانس توسعة بین المللی آمریکا» اعلام کرد 39/1 میلیارد دلار برای حلّ بحران غذای جهان، کمک مالی ارائه می‌کند که این سهم می‌تواند از آسیب رساندن این معضل به زندگی مردم فقیر آفریقا و آسیا ممانعت کند.
بانک جهانی در گزارش خود اعلام کرد در صورتی‌که بحران غذایی جهان پایان نیابد، برنامة سازمان ملل برای مقابله با فقر، به نتیجه نمی‌رسد و اجرای آن حدّاقل با هفت سال تعویق صورت می‌گیرد. از طرفی محدودیت‌های مالی بانک جهانی و کم شدن ذخایر غذای این مرکز که تأمین کنندة نیاز بیشتر از 75 میلیون نفر در سراسر جهان است نیز، معضلی دیگر است که به گفتة رئیس بانک جهانی تنها با حمایت دولت‌های متموّل حل می‌شود.