دستورالعمل قرآني آيت الله قاضي

آيت الله سيد علي قاضي، از شخصيت‌هاي کم‌نظير جهان تشيّع و از اوتاد يگانه جهان اسلام است، وي استاد کثيري از عرفا و علماي روزگار ما، از جمله علّامه طباطبايي و آيت الله بهجت بوده است. در ميان تعليمات مرحوم آيت الله العظمی قاضی به مواردي برمی‌خوريم كه گويای احاطة بسيار ايشان بر آيات و روايات و نيز تعبّد آن حكيم فرزانه و تمسّك شديد آن عارف يگانه به ريسمان محكم «قرآن» و عترت می‌باشد. استاد سيّد حسن قاضی طباطبايی، فرزند مرحوم قاضی، در يادداشت‌های خود به نمونه‌هايی اشاره فرموده‌اند كه جا دارد با بيان آنها اين اوراق را متبرّك و نورانی سازيم:

1. آن مرحوم برای تقويت حافظه، خواندن «آيت‌الكرسی» و «معوذتين» (دو سورة مباركة ناس و فلق) را سفارش می‌فرمودند؛

2. مرحوم قاضی برای طلب وسعت رزق اين آيات را قرائت می‌نمودند:

«اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهارا؛1

و از پروردگارتان طلب بخشش كنيد كه او بسيار آمرزنده است تا از آسمان، فراوان بر شما فرو فرستد و شما را با دارايی و فرزندان نيرو بخشد و برای شما نهرهايی قرار دهد.»

3. به همه سفارش می‌كردند اين ذكر را قرائت كنند: ٍ

«أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ مِنْ جَمِيعِ ظُلْمِي وَ جُرْمِي وَ إِسْرَافِي عَلَى نَفْسِي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ؛

از خداوندی كه هيچ معبودی جز او نيست، به خاطر تمامی ظلم‌ها و گناهانم و ستمی كه بر خود روا داشته‌ام، طلب بخشش می‌كنم و به سوی او باز می‌گردم.»

4. آن مرحوم در هنگام اضطراب و ناراحتی‌های روحی، خواندن اين كلمات را سفارش می‌كردند:

«لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ‏ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلى‏

كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِير. أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ، وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِ‏ أَنْ يَحْضُرُونِ، إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيم‏؛

هيچ معبودی، جز خداوند يكتای بی شريك وجود ندارد و ستايش و حكومت، مخصوص اوست و او بر هر كاری تواناست. از وسوسه های شياطين به خدا پناه می‌برم و به تو پناه می‌برم ای پروردگارم! از اينكه نزد من حاضر شوند، همانا خداوند شنوا و داناست.»

5. برای حفظ امنيّت خانه دستور می‌دادند كه اين دعا بر روی كاغذی نوشته و بر درب منزل آويخته شود:

«يا حافِظَاً لا ينسی، يا نِعمَةً لا تُحصی أنتَ قُلتَ وَ قولُكَ الحَقّ: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُون»‏2؛

ای نگهبانی كه فراموش نمی كنی و ای نعمتی كه هرگز به شماره در نمی آيی، تو فرمودی و سخن تو حق است، همانا قرآن را ما نازل كرديم و خود آن را حفظ خواهيم كرد.»

6. در صورت ترس از زيان خوراكی يا نوشيدنی به خواندن اين كلمات سفارش می‌نمودند:

«بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ خَيرِ الأسماء اِلهِ الأرض وَ السَّماءِ الرَّحمن الرَّحيمِ الذَّی لا يَضُّرُ مَعَ اسمُهُ سَمٍّ وَ لا داءٍ؛

به نام خداوند بخشندة مهربان، بهترين نام‌ها، معبود زمين و آسمان‌ها، خداوند رحمان و رحيمی كه با نام او، هيچ سم و بيماری ای زيان نمی‌رساند.»

7. آن مرحوم سفارش می‌فرمودند در صورت روبه‌رو شدن با شخص ستمگری كه از او می‌ترسيد، دست‌ها را باز كنيد و اين حروف را بر دست راست بشماريد:

«بسم الله الرّحمن الرّحيم؛ كهیعص» و بر دست چپ نيز «بسم الله الرّحمن الرّحيم؛ حمعسق» خوانده شود؛ سپس انگشتان دو دست را داخل يكديگر نماييد.

8. برای ايمنی از نيش زدن حيوانات موذی، اين دعا را سفارش می‌فرمودند:

«أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ الَّتِي لَا يُجَاوِزُهُنَّ بَرٌّ وَ لَا فَاجِرٌ مِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ وَ مِنْ شَرِّ مَا بَرَأَ وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها إِنَّ رَبِّي عَلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ؛

به كلمات تامّة خداوند، كلماتی كه هيچ نيكوكار و بدكاری از آن تجاوز نمی‌كند. پناه می‌برم از شرّ آنچه آفريده است، او بر همة آنان تسلط دارد. همانا پروردگارم بر صراط مستقيم است.»

9. زمانی كه در «نجف اشرف» بيماری مالاريا شيوع پيدا كرد، مرحوم قاضی به افراد مبتلا توصيه می‌نمودند آياتی از قرآن را كه در مورد حضرت ابراهيم(ع) است، تلاوت نمايند؛ مانند اين آيه:

«قُلْنا يا نارُ كُوني‏ بَرْداً وَ سَلاماً عَلى‏ إِبْراهيمَ وَ أَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَخْسَرينَ؛3

گفتيم: ای آتش! بر ابراهيم سرد و سلامت شو و آنان خواستند با او مكر كنند، پس آنان را خوار كرديم.»

10. مرحوم آيت الله شيخ علی قسام، يكی از شاگردان ايشان چنين نقل فرمودند:

من از جهت فراموشكاری و كمی حافظه، برای آقا سيّد علی قاضی شكايت كردم و مخصوصاً متذكّر شدم از اينكه چيزی را در جايی می‌گذارم، بعد به ذهنم مراجعه كرده و چيزی به ياد نمی‌آورم. مرحوم قاضی فرمودند:

زمانی كه چيزی را در جايی قرار می‌دهی، بخوان:

بِسم الله الرَّحمنِ الرَّحيمّ، فَإنَّكَ سَوفَ لَن تَنساهُ ان‌شاء‌الله تعالی.

مرحوم قاضی قرائت دعای زير را به مدّت چهل شب، هر شب يك بار تا صد بار برای برآورده شدن حاجت سالكان درگاه الهی مفيد می‌دانستند:

«ٍإِلَهِي كَيْفَ أَدْعُوكَ وَ أَنَا أَنَا وَ كَيْفَ أَقْطَعُ رَجَائِي مِنْكَ وَ أَنْتَ أَنْتَ إِلَهِي إِذَا لَمْ أَسْأَلْكَ فَتُعْطِيَنِي فَمَنْ ذَا الَّذِي أَسْأَلُهُ فَيُعْطِيَنِي إِلَهِي إِذَا لَمْ أدعوك [أَدْعُكَ‏] فَتَسْتَجِيبَ لِي فَمَنْ ذَا الَّذِي أَدْعُوهُ فَيَسْتَجِيبَ لِي إِلَهِي إِذَا لَمْ أَتَضَرَّعْ إِلَيْكَ فَتَرْحَمَنِي‏ فَمَنْ ذَا الَّذِي أَتَضَرَّعُ إِلَيْهِ فَيَرْحَمَنِي إِلَهِي فَكَمَا فَلَقْتَ الْبَحْرَ لِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ نَجَّيْتَهُ أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُنَجِّيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَ تُفَرِّجَ عَنِّي فَرَجاً عَاجِلًا غَيْرَ آجِلٍ بِفَضْلِكَ وَ رَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.»

11. مرحوم سيّد هاشم حدّاد از استاد خويش، مرحوم قاضی نقل فرموده‌اند كه قرائت «كهيعص»4 و «حمعسق»5 و آية «وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَ قَدْ خابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْما»6 برای دفع شرّ دشمن مفيد است.

آنچه ذكر شد، برخی از دعاهايی است كه آن مرحوم به شاگردان خويش می‌آموختند و دعاهای ويژه‌ای نيز وجود داشت كه ايشان جز برای افراد خاصّی نقل نمی‌كردند.

پی‌نوشت‌ها: