خانواده سالم، پیش‌نیاز جامعه سالم

دکتر سیما فردوسی

دربارة سلامت روان افراد یک جامعه و پیشگیری از ابتلای آنها به اختلالات روانی، همواره موارد زیادی توصیه می‌شود؛ امّا یکی از مهم‌ترین مواردی که گاهی نسبت به آن بی‌توجّهی صورت می‌گیرد، نقش مهمّ خانواده در این قضیه است.

خانوادة‌ سالم کارکردهای مختلفی دارد؛ از جمله اینکه می‌تواند امید به زندگی افراد را افزایش داده و آنها را از افسردگی و پوچی دور کند. افراد در یک خانوادة متعادل، با ارتباط سازنده‌ای که با یکدیگر دارند، مشکلات خود را مطرح کرده و از دیگر اعضا، هم‌فکری و مشورت می‌گیرند.

امّا آنچه مشاهده می‌شود، این است که امروزه متأسّفانه از سویی، به دلیل مشغلة زیاد افراد و از سوی دیگر، به دلیل فعّالیت‌ شبکه‌های مجازی، مادرها و پدرها و فرزندان وقت زیادی را برای صحبت کردن با یکدیگر اختصاص نمی‌دهند. همین موضوع باعث می‌شود رفته‌رفته از یکدیگر دور شده و به سمت انزوا و افسردگی پیش بروند.

همچنین این موضوع سبب می‌شود فرزندان از خواهر و برادرهای خود نیز فاصله گرفته و بیشتر به جمع‌های دوستانه علاقه نشان‌دهند؛ در حالی‌که این دوستان که گاهی خانواده‌ها نیز آنها را نمی‌شناسند و صرفاً اینترنتی و مجازی هستند، ممکن است خطرات بسیار زیادی برای آنها به همراه داشته باشند.

برای حفظ صمیمیت خانوادگی لازم است تلاشی دوسویه از سمت پدرها و مادرها و فرزندان صورت بگیرد. والدین با مشورت گرفتن از فرزندان دربارة امور مختلف خانه می‌توانند در آنها اعتماد به نفس را تقویت کرده و احساس مسئولیت را در آنها پررنگ کنند یا به عنوان مثال، به جای سختگیری‌های زیاد که باعث دل‌زده شدن فرزندان از محیط خانواده می‌شود، با تعیین قوانین و توافق بر سر حدّ و مرزهایی که در خانواده باید رعایت شود، از آنها انتظار رعایت آن مقرّرات را داشته باشند.

آگاه‌سازی فرزندان از خطراتی که در جامعه ممکن است وجود داشته باشد و آ‌نها را تهدید کند، یکی از وظایف پدر و مادرهاست که می‌توانند این کار را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در حین بحث‌های خانوادگی انجام دهند و به آنها این فرصت را بدهند اتّفاقاتی را که برایشان می‌افتد، تعریف کرده و دربارة آن بحث و گفت‌وگو کنند و جوانب مختلف آن را بسنجند. این کار باعث می‌شود نوجوان و جوان نظرهایی را که از دوستان و گروه همسالان خود می‌گیرد، در جمع خانوادگی نیز مطرح کرده و بهترین تصمیم را بگیرد.

به این ترتیب، نوجوانان و جوانان ‌می‌توانند از نگرانی‌های والدینشان کاسته و مبنای یک رابطة خوب را بگذارند و از این طریق، به آن حسّ استقلالی که در این سن نیاز دارند، دست پیدا کنند و محیط خانه را مانند یک محیط سرشار از بایدها و نبایدها نبینند که فقط باید از قوانین آن سرپیچی کنند تا به آزادی و استقلال دست پیدا کنند.

امروزه، این مسئله ثابت شده است کودکانی که به شیوه‌های درست پرورش یابند، احتمال رشد مهارت‌ها در آنها بسیار بیشتر است و همچنین احتمال بروز مشکلات رفتاری در آنان کمتر به چشم می‌خورد. بنابراین با ایجاد محیط خانوادگی سالم می‌توان به داشتن جامعة سالم امیدوار بود.