قسم به شکافندة شب، قسم به فجر

ماه‌بانو قیاسی

عالَم و تمام آفریده‌هایش، اسرار بسیاری در خود نهان کرده‌اند. با پرده برداشتن از هر شگفتی، دری باز می‌شود و پرده‌ای دیگر پیدا می‌گردد و این درها و پرده‌ها تمامی ندارد تا جایی که فقط خداوند می‌ماند و اسرار مگو و پوشیده و نهانش: «و نزد خداوند کلیدهای غیبی است که جز او کسی آنها را نمی داند.»1

در میان شگفتی‌های آفریده شده در عالم، بعد از رسول خدا(ص) که پرده‌دار اسرار خداوند است؛2 هیچ شکوهی به شکوه اسرار امیرمؤمنان علیّ‌بن ابی طالب(ع) نمی‌رسد؛ شاید از همین روست که ایشان را «مظهر العجایب» می‌خوانند؛ کسی که فرزندی چون اباعبدالله بن الحسین(ع) داشت که به قول «شهریار»، ابو العجایب (پدر شگفتی‌ها) بود:

به جز از علی که آرد پسری ابوالعجایب

که علم کند به عالم، شهدای کربلا را

سورة فجر، سورة حسین(ع)

هر کدام از سوره‌های «قرآن»، خواصّ مختلفی دارند و تأثیرات هر کدام با دیگری متفاوت است. در میان سوره‌های قرآن، برخی وابستگی نزدیکی به اهل بیت(ع) دارند؛ از جمله «سورة انسان» که مفاهیم آن به تمامی دربارة محبّت اهل بیت(ع) به درماندگان و در راه ماندگان است و پاداش آنان در این راه.

امّا در میان سوره‌ها، یک سوره، مخصوص امام حسین(ع) نازل شده است تا جایی که خاصیت آن سوره را نزدیک شدن به آن پدر مهربان و محشور شدن با او و همراهی با او در بهشت دانسته‌اند.

امام صادق(ع) فرمودند:

«سورة فجر را در نمازهای واجب و مستحبّ خود (در نافله‏ها) تلاوت كنيد؛ زيرا اين سوره، سورة حسين‌بن علی(ع) است. كسی كه آن را بخواند، در روز قيامت با حسين(ع) و در مرتبة او در بهشت خواهد بود، همانا خدای عزّ و جلّ، عزيز و حكيم است.»3

روزی کسی از ارتباط این سوره با امام حسین(ع) پرسید. امام صادق(ع) به او فرمودند:

«منظور از نفس مطمئنّه (در آیات آخر سوره) كه راضی و مرضی (مورد رضایت) است، امام حسين(ع) است. اصحاب امام حسين كه از آل‌محمّد(ص) بودند، فردای قيامت از خدا راضی و خدا هم از آنان راضی خواهد بود.»4

منظور امام صادق(ع) بخش انتهایی سورة فجر است که خداوند در این آیه، خطاب به امام حسین(ع) می‌فرماید:

«ای نفس مطمئنّه! به سوی پروردگارت بازگرد؛ در حالی‌که تو از او خشنود و او از تو راضی است. به سرای بندگانم وارد شو! به بهشتم درآی!»5

تعبیر نماز صبح، حسین بن علی(ع)

علمای شیعه، در برخی کتاب‌های نادر که در آن به جمع‌آوری اسرار اهل بیت(ع) پرداخته‌اند، به این موضوع اشاره کرده‌اند که نمازهای پنج گانه هر کدام تجلّی یکی از پنج تن آل عباست که با همراه ساختن یاد آنان در نماز، رکوع و سجده و مناجاتمان، رنگ و بوی ولایی می‌یابد؛ برای مثال، نماز مغرب را با وجود حضرتِ مادر، حضرت فاطمه زهرا(س) تطبیق داده‌اند؛ چرا که نمازی است که با خواندن آن، درهای استجابت خداوند گشوده می‌گردد و خداوند به انسان نظر می‌کند؛ چنانچه هنگام توسّل به حضرت زهرا(س)، خداوند روی هیچ تنابنده‌ای را زمین نمی‌اندازد.6

در میان نمازها، شأن نماز صبح با حسین بن علی(ع) یکی است؛ چرا که آن حضرت جان خویش را برای به دست آوردن خشنودی حق فدا کرد و نور حق را از تاریکی باطل خارج ساخت و اگر فداکاری ایشان نبود، تاریکی جهل و ظلم، تا قیامت حکمفرما می‌شد.7

بیایید مروری دیگر بر آیات اوّل سورة فجر بیندازیم تا بار دیگر، حسین بن علی(ع) را در آیات قرآن به تماشا بنشینیم:

«سوگند به سپیده دم!

و به شب‌های دهگانه،

و به [نمازهای] شفع و وتر،

و به شب، وقتی سپری شود.

آيا در اين، برای خردمند [نياز به] سوگندی [ديگر] است؟»8

پی‌نوشت: