مریم پاک آئین
«قبر شکافته میشود»؛1 مردی میانهقامت، در کمال تعادل، از میان خاک بیرون میآید. سرش را تکان میدهد و «از سر و صورت خاک میتکاند».2 از نور چهرهاش، فضا روشن میشود؛3 آنگاه فضای «کربلا» را فریاد «لبّیک یا حسین(ع)» پُر میکند. امام، یاران و یاران یاران، گرد هم میآیند؛ درست همان زمانی که دروازههای آسمان گشوده میشود و به فرمان خداوند، به فرماندهی جبرئیل امین(ع)، لشکری از فرشتگان به سوی حسین بن علی(ع) میشتابند.4 واقعه رخ می نماید: بازگشت سالار شهیدان(ع) به دنیا.
شاید یکی از زیباترین وجوه ظهور کبرای امام عصر(عج)، ماجرای رجعت باشد و زیباترین ماجرای رجعت، وقتی است که مرد معروف قرون و هزارهها، حسین بن علی(ع)، مردی که روزهای زیادی، شیعیان برای آمدن منتقمش دعا کردهاند، از دل خاک سر برمیآورد. آنگاه بار دیگر، علم به عبّاس علمدار(ع) میسپارد و دوشادوش علیّاکبر(ع) و حبیب بن مظاهر، به دست خود از قاتلان و به اسارت برندگان انتقام میکشد.
نخستین رجعتکننده
در روایات متعدّد، از امام حسین(ع) به عنوان نخستین رجعتکننده یاد شده است. امام صادق(ع) دراینباره میفرمایند:
«نخستین کسی که در رجعت، از قبر بیرون میآید و خاک از سر و روی خود میتکاند، حسین بن علی است که با هفتاد و پنج هزار نفر برانگیخته میشوند؛ چنانکه خداوند می فرماید: «و مردم با ایمان را در زندگی دنیا و در روزی که شهیدان برمیخیزند، یاری میکنیم؛ روزی که عذر ستمگران سودی به حال آنها ندارد. لعنت خدا بر آنها باد و بدعاقبتی دارند!»5 و6
زمان دقیق رجعت ایشان مشخّص نیست؛ امّا از سخنان خود آن حضرت در شب عاشورا، چنین برمیآید که این واقعه، پس از آغاز قیام صورت پذیرد. حضرت اباعبدالله(ع) در شب عاشورا به یارانشان فرمودند:
«مژده بر شما! به خدا قسم! اگر این قوم ما را به قتل رسانند، ما به نزد پیغمبرمان برمیگردیم. آنگاه من تا مدّت زمانی که خداوند بخواهد، خواهم ماند. من نخستین کسی خواهم بود که قبرش شکافته میگردد و به موازات برانگیخته شدن امیرالمؤمنین از قبر و قیام قائم، از گورم بیرون میآیم...»7
مأموریت حضرت سیّدالشّهداء(ع) در بازگشت به دنیا
سه دسته روایت، دربارة سه مأموریت مهمّ امام حسین(ع) در بازگشت به زندگی وجود دارد:
الف) برای همراهی با قائم آل محمّد(ص)
با توجّه به برخی روایات به نظر می رسد یکی از کارهایی که امام حسین(ع) پس از بازگشت به دنیا انجام میدهند، پاک کردن زمین از ناپاکان است؛ چنانچه خود ایشان در همان روایت شب عاشورا فرمودند:
«...آنگاه (پس از رجعت حضرت) جماعتی از فرشتگان آسمان به امر الهی فرود میآيند. جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل با لشكری از فرشتگان به سوی من نازل ميشوند... سپس محمّد و علی و من و برادرم (امام حسن) و تمام آنها كه خدا به واسطة ايمان كامل بر آنان منّت نهاده، بر مركبهای ابلق كه همه از نورند و تا آن روز، آفريدهای
بر آنها سوار نگشته فرود میآیيم. سپس محمّد(ص) پرچم خود را به اهتزاز درآورده و آن را با شمشير خود به قائم ما ميدهد و بدينگونه بعد از آن، تا زمانی كه خدا تقدير فرموده است، در جهان خواهيم زيست... من هر جنبندة حرامگوشتی را كشته و نابود ميگردانم؛ به طوری كه جز حيوانات حلال گوشت در روی زمين باقی نمانَد. سپس من يهود و نصاری و ساير ملل را به دين اسلام دعوت ميكنم و آنها را در برگزيدن اسلام و شمشير مخيّر میگردانم. هركس اسلام آورد، بر وی منّت مينهم و هركس امتناع ورزيد، خون او را ميريزم.»8
ب) برای احیای خونشان
در بخشی از روایت بلند امام صادق(ع) که گوشهای از آن را در بخش رجعت امام حسن(ع) خاطرنشان شدیم، دربارة حضور دردناک امام حسین(ع) در صحنة دادگاه عدل، سخن به میان آمده است. حضرت صادق آلمحمّد(ص) فرمودند:
«آنگاه امام حسين(ع) با بدنی آغشته به خون، خود و يارانش كه با وی كشته شدند، در جلو پيغمبر ميايستند؛ چون پيغمبر او را مينگرد، زار زار ميگريد. از گرية او، اهل آسمان و زمين نيز گريه ميكنند. فاطمة زهرا(س) هم نالة جانكاه از دل پُر رنج برمیآورد. از ناله و شيون و گريه و زاری آن حضرت، زمين و اهل زمين متزلزل میگردند...»
مفضّل عرض كرد: آقا آنگاه چه میشود؟ حضرت فرمودند:
«...فاطمة زهرا(س) برخاسته و عرض ميكند: «خدايا! آن روزی كه به من وعده فرمودی از كسانی كه به من ظلم كردهاند و حقّ مرا غصب نمودند و مرا زدند و اولاد مرا به گريه آوردند، انتقام بگيری! به وعدة خود وفا كن.» در اين وقت، فرشتگان هفت آسمان و حاملان عرش الهی و ساكنان هوا و اهل دنيا و آنها كه در زير طبقات زمين هستند، با ناله و فرياد ميگريند و به خدا شكايت ميكنند.
در آن روز، تمام قاتلان و ظالمان به ما و آنها كه از آنچه بر سر ما آمده، راضی بودند، هزار بار به قتل ميرسند... .»9
ج) برای سلطنتی شیرین و طولانی
پس از پایان انتقامگیری از دشمنان خداوند، وقت آن است که جهان، دوران عدالتورزی را زیر سایة امن خداوند تجربه کند. در همین زمان است که حضرت مهدی(عج)، انگشتر خود را به امام حسین(ع) میدهند و بدین ترتیب، سلطنت و حاکمیت جهانیان را به ایشان میسپارند.
حضرت باقرالعلوم(ع) به مردی عراقی فرمودند: «اوّلین کسی که در رجعت به دنیا برمیگردد، همسایة شما، حسین(ع) است. آن حضرت چندان سلطنت میکند که از پیری، ابروانش روی دیدگانش را میگیرد.»10
د) برای دفن آخرین منجی جهان
هرچند تصوّر رحلت یگانه منجیّ عالم، تلخ و ناگوار است، امّا «كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْت؛11 هر نفسی مرگ را میچشد.» و وقتی امامی میخواهند از دنیا بروند، سنّت خداوند اینگونه است که «امام را جز امام، نمیتواند غسل دهد.»12
امام صادق(ع) فرمودند: «...هنگام رحلت حجّت قائم فرا میرسد و آنکه او را غسل میدهد و کفن میکند و حنوط مینهد و در گورش میگذارد، حسین بن علی(ع) است؛ چون متولّی [کفن و دفن] امام، جز امام نیست.»13
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. طوسی، محمّد بن الحسن، «الأمالي»، قم، دار الثقافة، چاپ اوّل، 1414ق. ص 271؛ مجلسی، محمّد باقر، «مهدی موعود»(ترجمه جلد 51 بحار الأنوار)، تهران، اسلامیه، چاپ بيست و هشتم، 1378، ص 1186.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. حلی، حسن بن سليمان بن محمّد، «مختصر البصائر»، ايران، قم، مؤسسة النشر الإسلامي، چاپ اوّل، 1421 ق.، ص492؛ مجلسی، محمّدباقر، همان منبع، صص 1223-1224.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. مجلسی، محمّد باقر، «بحارالانوار»، ج 43، ص 273؛ به نقل از شوشتری، جعفر، «خصایص الحسینیه»، نشر آرام دل، ص42.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. حلی، حسن بن سليمان بن محمّد، «مختصر البصائر»، همان، ص 139؛ مجلسی، محمّدباقر، «مهدی موعود»، همان، ص1201.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سورة تکاثر، آیة 8.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. حلی، حسن بن سليمان بن محمّد، «مختصر البصائر»، ص492؛ مجلسی، محمّدباقر، همان منبع، صص 1223-1224.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. حلی، حسن بن سليمان بن محمّد، «مختصر البصائر»، همان، ص 139؛ مجلسی، محمّدباقر، «مهدی موعود»، همان، ص1201.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. همان.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. حلی، حسن بن سليمان بن محمّد، «مختصر البصائر»، همان، ص 433.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. مجلسی، محمّدباقر، «مهدی موعود»، همان، ص 1189.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. سورة عنکبوت، آیة 57.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. روایت از امام علی بن موسی الرّضا(علیه السلام) به نقل از ابومعمّر، کلینی، محمّد بن یعقوب، «أصول الکافی»، ترجمه مصطفوی، تهران، کتاب فروشی علمیه اسلامیه، چاپ اوّل، 1369، ج2، ص225.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. شیخ حر عاملی، محمّد بن حسن، «الإیقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة»، تهران، نوید، چاپ اوّل، 1362، ص368؛
بازگشت به ابتدای مقاله ↑