اربعین؛ یعنی همه مسئولند

مرتضی مهدوی یگانه

این روزها کاروانی در راه است

و مقصد بزرگی دارد.

خام‌اندیشان و ظاهربینان آن زمان، می‌پنداشتند این کاروان از «کربلا» راه افتاده و به سوی «کوفه» و «شام» می‌رود و مقصد خاصّی هم یا ندارد یا می‌خواهد به «مدینه» بازگردد. چه بسا امروز، بسیاری از کسانی که به سوگ کاروان حسینی می‌نشینند، مرثیه می‌گیرند، می‌خوانند یا می‌شنوند نیز، فراتر از این ننگرند. از این نازل‌تر اینکه وجهة حماسی و متعالی کاروان را نشناخته و با نگاهی نابخردانه، تنها از ضعف، اسارت و مصیبت آن دم می‌زنند.

امّا ژرف‌اندیشان همواره به ژرفا و وجهة والای این کاروان نگریسته‌اند؛ البتّه این وجهه خود دنیای عظیم و گسترده‌ای شگرف دارد؛ درست همسان حماسة حسینی در روز عاشورا.

در این مقال کوتاه عمدة نگاه ما به اربعین حسینی است. ازاین‌رو، تنها به دو یا سه محور یا درس از اربعین می‌پردازیم.

در حقیقت، تمام اهتمام کاروان حسینی در این خلاصه می‌شد که حماسة امام زمان خود را حفظ کند، نشر دهد و بار انقلاب او را به سرمنزل مقصود برساند و در این راه، بسیار هم موفّق بود؛ البتّه با حماسه‌ای دیگر و این، طبع مسئله است؛ چرا که حماسه را تنها با

عاملی از جنس خود آن، یعنی با حماسه می‌توان حفظ کرد. آری. این کاروان همان نهالی را به بر نشاند که سالار شهیدان(ع) بذر آن را در روز عاشورا، کاشته بود. همان حماسه را در گسترة زمین و زمان گستراند و حقیقت سترگی مانند کلّ یومٍ عاشورا و کلّ ارضِ کربلا را جامة عمل پوشاند.

آنگاه که کاروان عاشورا در روز اربعین به کربلا رسید، به حقیقت، کار خود را انجام داده و حماسة بزرگ خویش را آفریده بود؛ فرعون متکبّر و مغرور شام را از اوهام احمقانه‌اش؛ یعنی نابودی خاندان رسالت به زیر کشانده و مستی و غرور بی‌جای او را زیر گام‌های پرصلابت خود، له کرده بود؛ آن هم، کاروان گران‌سنگ و بزرگی که به جز یک مرد، بقیّه، همه زنان و اطفال داغ‌دیده و مصیبت‌زده و از این دیار به دیار دیگر روانه شده بودند؛ داغ‌ها و مصائبی که هریک کافی بود انسانی را از پای درافکند و بس ناتوان سازد.

امّا کاروان اربعین، استوارتر از کوه، مصمّم بود تا حماسة حسینی را حفظ کند، نشر دهد و به گسترة بی‌پایان زمین و زمان برساند. آنها قیام و انقلاب امام زمانشان را بر شانه‌های زخمی خویش حمل کرده و با صلابت‌تر از پولاد تا اعماق تاریخ و ژرفای آفاق و انفس گسترش دادند و این، یعنی مسئولیت، رسالت، حماسه و شکوه.

یعنی امام زمانت را بشناسی، برای ظهور و قیام او و در راه رسالت و مسئولیت خویش گام بگذاری.

الگوی تو در این راه، کاروان و اربعین حسینی است.

در این کاروان، کوچک و بزرگ، زن و مرد، همه بودند؛ همة هستی خود را نیز فدا کرده بودند؛ امّا هنوز کار را تمام شده نمی‌دیدند و هنوز آمادة فداکاری بودند.

این همه را در یک جمله می‌توان خلاصه کرد:

اربعین؛ یعنی همه مسئولند و در قبال امام زمان خویش تکلیف دارند.