سومین سمّ...

گیرم که او پسر پیغمبر رحمت(ص) نبود؛ گیرم که او در دوران کودکی در مباهله، در اطعام یتیم و اسیر و در راه‌مانده، در صلح‌نامه و در آیة تطهیر نبود؛ گیرم که او افتخاراتی در کودکی نداشت؛ اصلاً بر فرض او جنگاور دلیر میدان‌های «جمل» و «صفّین» و «نهروان» نبود؛ گیرم که او غم‌خوار پدر در دوران خون‌خوردن از دست تکیه‌زنندگان غاصب بر تخت خلافت نبود؛ گیرم که او پس از پدر، در محاصرة بیعت اهل «کوفه» درنیامد. مگر حسن بن علی(ع) سفره‌دار «مدینه» و کریم‌ترین کریمان بنی‌هاشم نبود؟!

حقّش نبود مزد کسی که روزی زخم زبان شنید و روز دیگر زخم خنجر، در خانة خویش به جای آب خوش، زهر بنوشد و به جای روی آرامش، روی فتنه‌گر جعده را ببیند؛ همویی که به فریب معاویه، زهری به همسر زیباصورت و زیباسیرت خویش نوشانید1 که به چشم خود، جگر سوخته‌اش را دید...2

امام حسن(ع) نام قاتلش را فاش نکرد

وقتی امام حسن(ع) به برادر خود اعلام کردند که برای بار سوم مسموم شده‌اند و این بار حتماً از دنیا خواهند رفت، امام حسین(ع) پرسیدند: «چه کسی به تو زهر خوراند؟» امام حسن(ع) در پاسخ ایشان فرمودند:

«از آن كس چه می‌خواهی؟ آیا می‌خواهی او را بكشی؟ اگر آن كسی باشد كه من می‌دانم، خشم و عذاب خداوند بر او بیش از تو است و اگر او نباشد كه من دوست ندارم، بی‌گناهی به خاطر من گرفتار می‌شود.»3

از این جملة امام حسن(ع)، حقیقتی تلخ‌ نیز دریافت می‌شود: اینکه آن‌قدر دشمنان ایشان و بدخواهانی که قصد کشتن ایشان را داشتند، زیاد بودند که احتمال اینکه هر کدام از آنها در ظرف آن حضرت سمّ ریخته باشند، وجود داشت.

وصیّت امام حسن(ع) به امام پس از خود

امام حسن(ع) به برادر خود وصیّت فرمودند:

«... و چون من از دنیا رفتم، چشم مرا بپوشان و مرا غسل ده و كفن نما و بر تابوت قرارم بده و به سوی قبر جدّم رسول خدا(ص) ببر تا دیداری با او تازه كنم. سپس به سوی قبر جدّه‏ام، فاطمه بنت اسد ببر و در آنجا، دفنم كن و به زودی درمیابی ای برادر! كه مردم گمان می‌كنند شما می‌خواهید مرا كنار رسول خدا(ص) به خاک بسپارید. پس در این‌باره گرد می‌آیند و جلوی شما را می‌گیرند. تو را به خدا سوگند می‌دهم! مبادا دربارة من به اندازة شیشة حجامتی خون ریخته شود...»4

آنگاه آن حضرت وصایا و امانت‌های رسالت و امامت را به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) سپردند و دربارة ایشان به حاضران سفارش کردند و بال به سوی محبوب گشودند.

چه کسانی به تابوت امام حسن(ع) تیر انداختند؟

همان‌طور که امام حسن(ع) نیز هشدار داده بودند، به محض نزدیک شدن تابوت ایشان به مزار رسول خدا(ص)، مروان بن حکم و گروهی از بنی‌امّیه با لباس رزم در برابر قبر رسول خدا(ص) صف بستند و فریادها کشیدند که: چگونه می‌شود عثمان در سرزمینی دور از رسول خدا(ص) دفن شود و حسن بن علی(ع) در کنار او!

در این میان، عایشه نیز که بر اسبی سوار بود، به آنان پیوست و گفت که مایل نیست در مکان زندگی‌اش کسی دفن شود که او بدان مایل نیست!5

ابن‌عبّاس، پسر عموی امیرالمؤمنین(ع)، پس از تذکّر دادن به مروان و امویان در این‌باره که قصد ندارند امام حسن(ع) را در آنجا به خاک بسپارند، رو به عایشه گفت: این چه رسوایی‌ است ای عایشه! روزی بر استر و روزی بر شتر! می‌خواهی نور خدا را خاموش كنی و با دوستان خدا بجنگی؟ بازگرد كه از آنچه می‌ترسی، به میل تو عمل کردیم و به آنچه دوست داری، رسیده‏ای (یعنی آسوده باش كه ما نمی‌خواهیم حسن (ع) را كنار قبر رسول خدا (ص) دفن كنیم) و خداوند انتقام این خاندان را می‌گیرد؛ گر چه پس از گذشت زمانی دراز باشد.6

امام حسین(ع) نیز با اینکه مروان و دیگر عهدشکنان، به سمت تابوت امام حسن(ع) تیراندازی کرده بودند، به خاطر وصیّت برادر خود، شمشیر از نیام نکشیدند و بدین ترتیب، تابوت خون‌بار امام حسن(ع) در کنار بانو فاطمه بنت اسد(س) به خاک سپرده شد؛7 در حالی‌که پیش از به خاکسپاری، امام حسین(ع) هفتاد تیر از بدن بی‌جان امام مجتبی(ع) بیرون کشیدند.8

پس از این، دورانی تاریک و پرخفقان برای امام حسین(ع)، میراث‌دار دومین امام مظلوم(ع)، آغاز شد که جز با شهادت ایشان، نورانی نگشت...

پی‌نوشت‌ها: