ماشَيح موعود يهود

ايمانوئل شوحط

مقدمه و تلخيص: آرش آبائي

قسمت اول

اشاره: انتظار نجاتبخش موعود در همه اديان و مكاتب مطرح بوده و بخش عمده‏اي از تعاليم ديني را به خود اختصاص داده است. نظر به اهميت شناخت ديدگاه ديگر اديان در زمينه موعود آخرالزمان، مجله موعود تلاش كرده است كه در هر فرصتي ديدگاه يكي از اديان را، حتي‏الامكان از زبان و بيان پيروان آن مطرح و به خوانندگان خود عرضه كند. در اين شماره نيز براي شناخت بيشتر موعود يهود مقاله‏اي را كه توسط يكي از دين پژوهان يهودي نوشته شده، تقديم شما عزيزان مي‏كنيم.

مقدمه:1

انديشه نجات‏بخشي و انتظار براي موعودي كه خواهد آمد و نظامي منطبق با قوانين الهي و آسماني برقرار خواهد كرد، يكي از مهمترين بخش‏هاي اعتقادي و مشترك در اديان توحيدي است.

هرچند اين كه ويژگي‏هاي اين موعود چيست؟ كي و كجا ظهور خواهد كرد؟ در همه دين‏ها يكسان نيست اما آنچه كه در اين انديشه مشترك است اين است كه نجات‏دهنده‏اي از خاندان نبوت خواهد بود و اين ناجي به خوي پسنديده، تقوا، دانش و همه صفات نيكو آراسته و از بدي‏ها و زشتي‏ها مبراست.

در دين زرتشتي يك منجي آينده به نام سوشيانت يا سوشيانس مورد انتظار است. او از فرزندان زرتشت است كه نطفه‏اش به شيوه‏اي معجزه‏آسا در آب درياچه نگهداري مي‏شود. مادر او نيز نژادش به پسر زرتشت مي‏رسد.

در دين يهود، نجات‏بخش نهايي ماشيح به معناي مسح و تدهين شده نام دارد و به تصريح متون، از خاندان داود پيامبر است.

به اعتقاد مسيحيان، حضرت عيسي بار ديگر زنده مي‏شود و براي نجات مردم فرود مي‏آيد. فارقليط از جمله القابي است كه به منجي مسيحيان داده شد و لفظاً به معني آموزگار، شفيع و هادي و تقويت دهنده بوده و تحقق‏بخش عدالت در جهان آينده است.

شيعيان معتقدند كه منجي آينده، امام دوازدهم است كه از نظرها غايب گرديده و روزي دوباره ظاهر شده و براي برقراري عدالت و صلح قيام خواهد كرد. نام او مهدي به معناي هدايت‏كننده است. در اسلام، مهدي موعود از سوي پدر از خاندان نبوت است و از سوي مادر نيز به قيصر روم منتسب است كه در نهايت به حواريون عيسي منتهي مي‏شود.

حتي در آيين‏هاي ديگر نيز مانند همين اعتقاد درباره موعود وجود دارد. مثلاً در آيين هنديان باستان كالكي دهمين ظهور ويشنو كه همان مفهوم موعود و انديشه مهدويست است - سوار بر اسب سفيدي خواهد شد و شمشير درخشان در دست گرفته و عصر طلايي را از نو آغاز خواهد كرد.

اختلاف‏نظر درباره شخص ناجي در هر يك از اديان، مانع و مخالفي براي ساير عقايد به شمار نمي‏رود، همانگونه كه در اعتقاد يهود، قبل از ماشيح، شخصي به نام الياهو خواهد آمد و ظهور ماشيح و فرا رسيدن روز حسابرسي الهي را بشارت خواهد داد.

در اين مبحث، به طور مختصر شخصيت ماشيح و وضعيت دوران نجات نهايي جهان بر اساس اعتقادات يهود مطرح خواهد شد.

يكي از پايه‏هاي اساسي و اصول مهم آيين يهود، ايمان به ظهور ماشيح و دوره نجات گئولا است. طبق نظر هارامبام، هر فرد يهودي كه به ماشيح اعتقاد نداشته باشد و يا چشم به راه آمدن او نباشد، منكر سخنان حضرت موسي و ساير انبياء بني‏اسرائيل است زيرا همانطور كه ذكر خواهد شد، موضوع، ماشيح بكرات در متون مقدس عنوان گشته است.

عليرغم اهميت اين موضوع و ذكر مداوم آن در گفتارهاي مذهبي جامعه يهودي، معمولاً اين عقيده به صورت يك تئوري خشك و خيالي تلقي مي‏شود تا واقعيتي قابل لمس و حقيقي در واقع ترديد و ابهام زيادي اين موضوع را احاطه كرده است كه

از جمله دلايل آن مي‏توان عدم برخورداري از دانش كافي، ترس و واهمه از ناشناخته‏ها و روبرو شدن با آينده نامعلوم و اسرارآميز را نام برد.

تلمود كساني را كه به محاسبه دقيق زمان ظهور ماشيح مي‏پردازند، مورد لعن قرار داده است و تنها تشويق به انتظار را توصيه مي‏كند.

از طرف ديگر، در مقاطعي كه آزار و شكنجه و رنج و مشقت يهوديان توسط مشركين به علت اعتقادات مذهبي و توحيدي آنها به اوج خود مي‏رسيد، ايمان به ماشيح و گئولا نجات بوده كه جرقه‏هاي اميد را روشن نگاهداشته و باعث شده كه يهوديان بدترين و هولناك‏ترين مصيبت‏هاي تاريخ را تحمل كنند و به انتظار روز قضاوت الهي باشند، روزي كه حق بر ناحق پيروز شده و صلح و صفا و برادري و صميميت بر جهان حاكم گردد و تمامي زمين از دانش الهي مملو گردد و تمامي انسان‏ها نام خدا را خوانده و او را يكسان عبادت خواهند كرد.

بخش اول:

وقايع عصر گئولا نجات نهايي

1. احياي سنت‏هاي اوليه عبادت يهود:

اساس عبادت يهود بر تقديم قرباني‏ها قرار گرفته است كه امروزه اين عبادات با خواندن تفيلا نماز جايگزين شده‏اند، با ظهور ماشيح، آن مراسم دوباره احيا خواهند شد.

2. پايان بدي و گناه:

خداوند صاحب قدرت مي‏فرمايد در آن روز نجات من اسامي بتها را از زمين منقطع خواهم كرد و آنها ديگر يادآوري نخواهند شد. زخريا

3. درك الهيت و آگاهي واقعي از وجود خداوند:

زمين از دانش الهي مملو خواهد شد، همانند آبهايي كه دريا را مي‏پوشانند يشعيا

زمين از دانش الهي و شناخت جلال او مملو خواهد شد، همانند آب‏هايي كه دريا را مي‏پوشانند حبقوق

خداوند مي‏فرمايد پس از آن ايام، دانش خود را در نهاد آنها گذارده و تعاليم خود را بر قلب آنها خواهم نوشت... به گونه‏اي كه ديگر كسي همنوعش را تعليم نخواهد داد و كسي برادرش را درس نخواهد داد كه: خدا را بشناسيد. زيرا همه انسان‏ها مرا خواهند شناخت از كوچكترين تا بزرگترين آنها يرميا

4. پرستش و ستايش جهاني خداوند:

كه در آن هنگام زبان ملت‏ها را به زباني پاك و منزه تبديل خواهم كرد كه آنها نام خداوند را خوانده و او را يكسان عبادت خواهند نمود صفنيا

خداوند بر تمامي زمين پادشاه خواهد بود، در آن روز، خداوند يكتا و نامش يكتا خواهد بود زخريا

5. همزيستي مسالمت‏آميز و صلح جهاني:

آنها شمشيرهاي خود را شكسته و به گاوآهن تبديل خواهند كرد و نيزه‏هاي خود را به قيچي‏هاي شاخه زني مبدل مي‏كنند. ملتي بر ملت ديگر شمشير نخواهد كشيد و ديگر جنگ نخواهند آموخت يشعيا - ميخا

تيز و كمان جنگ از بين مي‏رود و ماشيح با ملت‏ها از صلح صحبت خواهد كرد زخريا

6. رستاخيز مردگان: رستاخيز مردگان، آخرين اصل از اصول سيزده‏گانه ايمان يهود است و تا حدودي از موضوع ماشيح و گئولا مجزا است. با اين حال چون بعد از نجات نهايي واقع شده و آخرين مرحله گئولا محسوب مي‏شود. در اين مبحث ذكر شده است.

مردگان تو زنده خواهند شد... اي خفتگان خاك، برخيزيد و ترنم كنيد يشعيا

بسياري از خفتگان خاك زمين بيادار خواهند شد و گروهي از اينها كه صالح باشند براي زندگي ابدي خواهند بود دانيال

7. بركت و سعادت و پايان بيماري‏ها:

در آن زمان چشم نابينايان روشن شده و گوش ناشنوايان باز خواهد شد. در آن زمان فرد لنگ همانند گوزن جست و خيز كرده و زبان انسان لال ترنم خواهد كرد يشعيا

شما را از تمام ناپاكي‏ها و پليدي‏هايتان نجات مي‏دهم، غله را بارور نموده و آن را زياد خواهم كرد و ديگر براي شما قحطي قرار نخواهم داد يحزقل

8. وقوع معجزاتي عظيم‏تر از معجزات خروج بني‏اسرائيل از مصر:

خداوند مي‏فرمايد از اين رو آيا مي‏خواهند آمد كه به علت وقوع معجزات عظيم ديگر انسان‏ها با تعجب نخواهند گفت، زنده است خدايي كه بني‏اسرائيل را از مصر خارج نمود يرميا

بخش دوم:

دوره قبل از ظهور ماشيح

زمان ظهور ماشيح كه توسط خداوند تعين شده است، رازي بسيار پوشيده و پنهان است. با اين وجود، نشانه‏هاي بسياري در مورد شرايط آمدن او بيان شده‏اند. بخشي از اين شرايط اضطراب‏آميز و نگران‏كننده هستند تلمود گماراي سوطا 49 ب.

آنها شمشيرهاي خود را شكسته و به گاوآهن تبديل خواهند كرد و نيزه‏هاي خود را به قيچي‏هاي شاخه زني مبدل مي‏كنند. ملتي بر ملت ديگر شمشير نخواهد كشيد و ديگر جنگ نخواهند آموخت.

در كنار شرايط سخت و سهمگين، علائم و نشانه‏هاي مسرت‏بخش و اميدواركننده نيز درباره زمان قبل از آمدن ماشيح پيش‏بيني شده است گماراي سنهدرين 98 الف و زوهر جلد اول 117 الف: پيشرفت و خوشبختي نسبتاً زياد مردم دنيا، تجديد حيات در مطالعه تورا و علوم ديني، باز شدن دروازه‏هاي عقلاني در بالا و چشمه‏هاي حكمت در پايين كه باز شدن دروازه‏هاي عقلاني در بالا با ظهور و پيشرفت. تعاليم رمزي و عرفاني در تورا و كتب آسماني، بسيار مشهود است و باز شدن چشمه‏هاي حكمت در پايي اشاره به پيشرفت‏ها و اكتشافات علمي و تكنولوژي امروز است. همچنين گفته شده است هنگامي كه ماشيح به پاخيزد، علائم شگفت‏انگيز و معجزات بسياري در دنيا به وقوع مي‏پيوندند.

بخش سوم:

شخصيت ماشيح

الف مشايح: بشر خاكي

طبق آنچه در متون مذهبي يهود آمده است، موضوع ماشيح و گئولا نجات نهاي از جمله اهداف اوليه آفرينش جهان است. البته اين اشاره‏اي است به موضوع ماشيح و روح او. اما از نظر فيزيكي و جسماني، ماشيح، انساني است خاكي از اولاد بشر كه به صورت عادي متولد شده است. اصل و نسب او به حضرات داود و سليمان مي‏رسد. از ديگر نشانه‏هاي او اين است كه صداقت و پارسايي او از بدو تولد به بعد دائماً در حال افزايش بوده و به خاطر فضيلت و اعمال شايسته خود، به عالي‏ترين و والاترين درجات تكامل روحاني دست خواهد يافت.

ب ماشيح در هر دوره

امكان آمدن ماشيح در هر دوره وجود دارد اما نه به اين معني كه او در وقت مناسب براي ظهور از آسمان‏ها پايين آمده و در زمين ظاهر خواهد شد، بلكه او هميشه روي زمين است، بشري خاكي با پايه و مقام بسيار مقدس و روحاني صديق كه در هر دوره وجود داشته و حاضر و ناظر است. در هر دوره، فرزندي از خاندان يهودا به دنيا مي‏آيد كه براي مقام ماشيح، برازنده است.

روزي كه زمان گئولا نجات نهايي فرا رسد، نشاماي روح مخصوص و از قبل موجود ماشيح پايين آمده و به آن صديق اهدا خواهد شد.

ربي مشه سوفر اين موضوع را چنين توضيح مي‏دهد:

مشه حضرت موسي ناجي اول بني‏اسرائيل، به هشتاد سالگي رسيد و هنوز از اينكه بني‏اسرائيل را نجات خواهد داد، اطلاعي نداشت و آن را احساس نمي‏كرد. حتي هنگامي كه خداوند به او گفت: بيا و من تو را به نزد فرعون مي‏فرستم.... او در ابتدا از اين امر سرباز زد و حاضر به قبول اين مأموريت نشد.

همين قضيه درباره ناجي نهايي ماشيح نيز صدق مي‏كند. درباره شائول اولين حاكم بني‏اسرائيل نيز مشاهده شد كه آن روح قدسي كه آن را قبلاً در وجود خود اصلاً احساس نكرده بود، بعد از اين كه به عنوان پادشاه، مسح شد بر او واقع شد.

ج شخصيت و صفات خاص ماشيح يشعيان نبي در وصف او چنين مي‏گويد: روح خداوند بر او خواهد آمد، روح عقل و فهم، روح تدبير و توانايي، روح دانش و ترس الهي. و او با ترس الهي الهام ميگيرد، با ديد چشمانش قضاوت نخواهد كرد و با شنيده گوش هايش فتوي نخواهد داد. تهيدستان را با عدالت داوري كرده و

براي افتادگان زمين، با تساوي حقوق تصميم خواهد گرفت، و ظالمان زمين را با عصاي سخن دهان خود مي‏كوبد و شريران را با نفس نسيم لب‏هاي خود از بين خواهد برد.

طبق عقيده هارامبام موسي‏بن‏ميمون: عقل و دانش او از حضرت سليمان نيز بيشتر خواهد بود. او از پدران قوم يهود ابراهيم، اسحاق و يعقوب و نيز از همه انبياي بني‏اسرائيل كه پس از حضرت موسي برانگيخته شدند، بلند مرتبه‏تر خواهد بود.

پي‏نوشت: