امّت برگزیده

پ. میعاد

در اینکه حضرت رسول خاتم(ص) برترین مخلوق خداوند متعال هستند، شکّی نیست؛ بدین ترتیب، هر کس با ایشان پیوند یابد، با ایشان برکشیده می‌شود. تا جایی که امّت رسول خدا(ص) برترین امّت در میان پیروان پیامبران الهی(ع) هستند.

مسلمانان، به خاطر پیوند خوردن به برترین موجود عالم، از سوی خداوند امتیازاتی یافته که دیگر امّت‌ها و اقوام از آنها بی‌بهره بوده‌اند. این امتیازات در ملاقات حضرت محمّد(ص) با خداوند متعال در معراج به ایشان اعطا شد.

حضرت امیرالمؤمنین علیّ بن ابی‌طالب(ع) ضمن حدیث بلندی در بیان برتری حضرت رسول خاتم(ص) بر دیگر پیامبران(ع)، به شرح این امتیازات پرداخته‌اند. در ادامه، به این قسمت از حدیث اشاره می‌کنیم.

عهد خداوند با امّت رسول خاتم(ص)

حضرت اميرالمؤمنین(ع) پس از شرح مختصری از عروج حضرت رسول خاتم(ص) فرمودند:

«حضرت محمّد(ص) مسير يك ماه راه از «مسجد الحرام» به «مسجد الأقصی» را سير داده شد و از آنجا در ملكوت آسمان‌ها، مسير پنجاه هزار سال را عروج داده شد و اين‌همه در كمتر از سه شب بود تا اينكه به ساق عرش رسيد؛ تا اينكه به علم نزديك شد و به آن چسبيد و از آنجا، او را به جنّت بردند. به بالای رفرف سبز مشرّف شد. در آنجا نور محل، بصر آن رسول گرامی را خيره كرد. پس عظمت حضرت عزَّ و جلَّ را به چشم دل به نظر درآورد و با ديدگان او را نديد و فاصلة ميان او و آن نور به مقدار فاصلة دو كمان يا كمتر از آن بود. پس خداوند به بنده‏اش آنچه [که می‌خواست] وحی فرستاد و از جمله، اين آية شريفه از «سورة مباركة بقره» بود كه:

«آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمين است، از آنِ خداست و اگر آنچه در دل‌های خود داريد، آشكار يا پنهان كنيد، خداوند شما را به آن محاسبه می‏كند؛ آنگاه هر كه را بخواهد، می‏بخشد و هر كه را بخواهد، عذاب می‏كند و خداوند بر هر چيزی تواناست.»1

و اين آيه [در عالم ذرّ] بر تمام انبياء از زمان حضرت آدم عرضه شد تا اينكه خداوند عزَّ و جلَّ، حضرت محمّد(ص) را مبعوث فرمود و بر تمام امّت‌ها عرضه شد و از شدّت سنگينی، آن را نپذيرفتند و آن بر رسول خدا(ص) عرضه شد و آن را پذيرفت و پس از عرضه بر امّت، آنان نيز آن را پذيرفتند. پس وقتی خداوند تبارك و تعالی اين پذيرش را از ايشان مشاهده نمود، دريافت كه اينان طاقت آن را ندارند. پس هنگامی كه آن حضرت به ساق عرش رسيد، آن مطلب را بر او تكرار فرمود تا درباره‏اش انديشه كند. پس فرمود:

«پيامبر [خدا] به آنچه از جانب پروردگارش بر او نازل شده، ايمان

آورده است.‏»2 پس آن حضرت از جانب خود و امّتش پاسخ داد:

«و مؤمنان همگی به خدا و فرشتگان و كتاب‌ها و فرستادگانش ايمان آورده‏اند [و گفتند:] «ميان هيچيك از فرستادگانش فرق نمی‏گذاريم.»3 پس خداوند متعال فرمود: «در صورت انجام اين اعمال، بهشت و مغفرت از آن ايشان خواهد بود.» و پيامبر عرض كرد: «اگر اين‌گونه با ما رفتار فرمايی، «آمرزش تو را [خواستاريم‏] و فرجام به سوی تو است‏.»4

پاداش امانت‌داری

حضرت علی(ع) در ادامة این فضیلت، به برتری‌ای اشاره کردند که پیش از آن، برای امّت‌های پیشین سابقه نداشت. ایشان فرمودند:

«خداوند پاسخ فرمود كه اين رفتار [مغفرت] را با تو و امّت تو خواهم كرد.» سپس در ادامه فرمود: «اگر اين آيه را با تمام سختي‌ها و مسئوليت سنگين آن، كه وقتی بر امّت‌های پيش از تو عرضه داشتم، آن را نپذيرفتند و امّت تو آن را پذيرفت، قبول كنی، حقّ است بر من كه آن را از دوش امّت تو بردارم.» و [آنگاه] فرمود:

«خداوند هيچ‌كس را جز به قدر توانایی‏اش تكليف نمی‏كند. آنچه [از خوبی‏] به دست آورده، به سود او و آنچه [از بدی‏] به دست آورده، به زيان اوست.»5

پس رسول خدا(ص) وقتی اين كلام را شنيد، عرضه داشت: «در صورت اين رفتار با من و امّتم، پس آن را زياد فرما.» [خداوند جلّ و علی]فرمود: «بخواه»، گفت: «پروردگارا، اگر فراموش كرديم يا به خطا رفتيم، بر ما خُرده مگير»6، خداوند فرمود: «به جهت كرامت تو بر من، امّت تو را به نسيان و خطا مؤاخذه نخواهم كرد. در حالی‌كه امّت‌های سابق اگر آنچه به آنها گفته شده بود، فراموش می‏كردند، بر ايشان عذاب نازل می‏شد و من اين را از امّت تو برداشتم و امّت‌های پيشين اگر خطا می‏كردند، مؤاخذه و عذاب می‏شدند و به جهت كرامت تو بر من، اين را هم از امّت تو برداشتم.»

برداشتن بار گران از دوش امّت رسول خاتم(ص)

حضرت علی(ع) در بیان امتیازات داده شده به امّت رسول خدا(ص) ادامه دادند:

«پس رسول خدا(ص) عرض كرد: «پروردگارا! حال كه اينها را به من عطا فرمودی، زياد فرما.» خداوند عزَّ و جلَّ فرمود: «هر چه می‌خواهی، درخواست كن.» عرض كرد:

«پروردگارا! هيچ بار گرانی بر [دوش‏] ما مگذار؛ همچنان‌كه بر [دوشِ‏] كسانی كه پيش از ما بودند، نهادی.»7 و مراد از إصْر (بار گران)، آن سختي‌هايی است كه بر امّت‌های پيش از ما بوده است. پس خداوند اين‌گونه پاسخ فرمود كه: «من سختي‌هايی كه در امّت‌های پيش از ما بوده است، از شما برداشتم. پيش از اين، من نماز ايشان را جز در مكان‌های مشخّصی كه برايشان معرفی نموده بودم، نمی‏پذيرفتم؛ هرچند از آن مكان‌ها بسيار دور بودند و من تمام سطح زمين را برای امّت تو محلّ سجده و ماية پاكی قرار دادم و اين از جمله شدایدی بود كه بر امّت‌های پيش از تو، مقرّر نموده بودم و از دوش امّت تو برداشتم.

و امّت‌های سابق را رسم بر اين بود كه اگر نجاستی به آنان می‏رسيد، قومش از او دوری می‌کردند و من آب را برای امّت تو پاك‏كننده قرار دادم. پس اين از جمله سختي‌هايی بود كه پيش از شما مرسوم بود و من آن را از امّت تو برداشتم.

و امّت‌های پيشين را رسم بر اين بود كه قربانی و نذور خود را بر دوش گذاشته به بيت‌المقدّس حمل می‏كردند. پس در صورت قبول و پذيرش آن قربانی و نذر، آتشی فرستاده و آن نذور را می‏خورد و آن فرد، خوشحال و مسرور بازمی‏گشت؛ وگرنه با كمال حزن و غم مراجعت می‏نمود. من قربانی و ادای نذور امّت تو را، در شكم فقرا و مساكين امّت تو قرار دادم. پس نشانة قبول آن اين است كه او را به اجر مضاعف و چند برابر پاداش دهم و از هر كه نپذيرفتم، عقوبت‌های دنيايی را از او دفع نمايم و اين تكليف شاقّ را از دوش امّت تو برداشتم و آن از جمله سختی و شدائدی بود كه بر امّت‌های پيشين قرار داشت.

و امّت‌های پيشين را رسم بر اين بود كه نمازهای واجب ايشان در تاريكی شب و در ميان روز بود و اين از وظایف سخت و شديد آنها بود. من آن را نيز از امّت تو برداشتم و نماز را بر آنان در اطراف شب و روز در اوقات نشاط ايشان، واجب ساختم.

بر امّت‌های سابق، پنجاه نماز را در پنجاه وقت فرض گردانيدم و اين نيز از سختي‌ها و شدائد امم انبيای سابق بود. من آن را هم از امّت تو برداشتم و به جای آن، پنج نماز در پنج وقت قرار دادم و مجموع آنها پنجاه و يك ركعت است و اجر و ثواب پنجاه ركعت را در اين نماز پنجگانه مقرّر داشتم.

كار نيك امّت‌های سابق يك حسنه داشت و در برابر كار بدشان نيز يك سيّئه ثبت می‏شد و آن از سختي‌های آنان بود. پس آن را نيز تغيير داده و كار نيك افراد امّت تو را ده برابر پاداش می‌دهم و برای كار بدشان فقط يك سيّئه مقرّر نمودم.

در امّت‌های پيشين، رسم بر اين بود كه اگر كسی نيّت كار خيری می‌نمود، ولی آن را انجام نمی‏داد، هيچ حسنه‏ای برايش ثبت نمی‏شد و در صورت عمل، يك حسنه محسوب می‏شد؛ ولی امّت تو اگر نيّت خيری نمايد و عمل هم نكند يك حسنه در دفتر او محسوب خواهد شد و در صورت عمل به آن، ده حسنه. اين از سختي‌هايی بود كه از امّتت برداشتم.

و امّت‌های سابق را رسم بر اين بود كه اگر يكی قصد خطايی داشت و عمل نمی‏كرد، ثبت نمی‏شد و در صورت انجام يك خطا، مكتوب می‏شد؛ ولی امّت تو اگر قصد خطايی كرده، ولی انجام ندهند، يك حسنه برايشان ثبت می‏شود. اين دستور سختی برای امّت پيشين بود و آن را نيز از امّت تو برداشتم.

و امّت‌های سابق اگر مرتكب گناهی می‏شدند، آن خطا بر درب منزلشان مكتوب می‏شد و توبة ايشان با محروميت از خوردن بهترين خوراك همراه بود؛ اين را نيز از امّت تو برداشتم و از گناهشان فقط من خبر دارم و آن را به شدّت محفوظ می‏دارم و توبه‌اشان را بدون عقوبت می‏پذيرم و آنان را به محروميت از خوردن غذا عقوبت نكنم.

و امّت‌های سابق را رسم بر اين بود كه صد سال به درگاه خداوند توبه می‏كردند يا هشتاد يا پنجاه سال. سپس توبه‏اش را، بی‏آنكه او را مبتلا به عقوبات دنيايی كنم، نمی‏پذيرفتم و اين نيز از جمله شدائدی بود كه از امّت تو برداشتم و در عوض، يكی از افراد امّت تو، اگر بيست سال مرتكب گناهی شود يا سی سال يا چهل سال يا صد سال، سپس توبه کند و يك لحظه پشيمان شود، من همة آنها را می‏بخشم.

چیره شدن دین رسول خدا(ص) بر تمام ادیان

حضرت مولی الموحّدین علی(ع) در انتهای این بخش از حدیث، به بخشش مخصوصی از جانب خداوند اشاره فرمودند که به حضرت حبیب‌الله(ص) اختصاص یافت. حضرت فرمودند:

«پس رسول خدا عرضه داشت: «پروردگارا! وقتی همة اينها را به من عطا فرمودی، پس بر آن بيفزای.»

خداوند فرمود: «بخواه.»

عرض كرد: « پروردگارا! و آنچه تاب آن نداريم، بر ما تحميل مكن‏.»8

خداوند تبارك و تعالی فرمود: «اين را دربارة امّت تو انجام دادم و بلايای عظيم را از دوش ايشان برداشتم؛ در صورتی‌كه حكم من دربارة همه اين است كه هيچ كسی را بالاتر از توانش تكليف نكنم.»

رسول خدا(ص) عرضه داشت: «و از ما درگذر و ما را ببخشای و بر ما رحمت آور که تو سرور مایی.»9

خداوند فرمود: «اين را در مورد توبه‏كنندگان امّت تو انجام دادم.»

سپس پيامبر عرض نمود: «پس ما را بر گروه كافران پيروز كن.»10

خداوند فرمود: «امّت تو همچون خالی سفيد بر بدن گاوی سياهند. آنان قادر و قاهرند0 همه را به خدمت گيرند و به خدمت هيچ كسی در نيايند و اين به جهت كرامت و احترام تو در نزد من است و بر من واجب است كه دين تو را بر تمام اديان چيره گردانم تا اينكه در شرق و غرب عالم، جز دين تو باقی نماند؛ و گرنه همة ايشان به تو جزيه دهند.»

پی‌نوشت‌ها: