مهدی عدالتیان
خانوادة مهدوی، یعنی خانوادهای امام زمان(عج) پسند که هرگاه حضرت به آن خانواده مینگرد، خوشحال شده و دعایشان کنند.
پیامبر عزیزمان(ص) فرمودند: «خانواده محبوبترین بنا در نزد خداوند است.»1 یعنی اگر بناها، ساختمانها و تشکیلات مختلف را در نظر بگیریم، محبوبترین آنها نزد خداوند، ساختار خانواده است. اگر خانواده اصلاح شود، جامعه اصلاح خواهد شد.
اگر خانواده مؤمن و معتقد باشند، تمام جامعه با ایمان و معتقد خواهند شد.
اگر خانواده سالم و صالح باشند، همة جامعه به صلاح و سداد و درستی میرسند؛ زیرا خانوادهها جامعه را تشکیل میدهند. پس اگر اجزا و بخشها درست شوند، کلّ جامعه درست و سالم خواهد شد.
خصوصیات خانوادة مهدوی
حسن خلق:
امام صادق(ع) فرمودند:
«من سرَّه أن یکون من اصحاب القائم فلینظر و لیعمل بالورع و محاسن الاخلاق و هو منتظر.»2
در این حدیث، امام صادق(ع) از جمله اوصاف یاران امام مهدی(ع) را پرهیزکاری و تقوای الهی دانسته و خلق نیکو را سفارش کردهاند.
در این روایت، حضرت با این جمله شروع میکنند: «من سرَّه» هر کس که دوست دارد و این نکته او را خوشحال میکند که از یاران مهدی(عج) ما باشد، باید این سه کار را انجام دهد:
الف) انتظار فرج داشتن: طبعاً انتظار، همراه با کسب آمادگی است.
برای مثال، اگر منتظر آمدن مهمان عزیزی هستیم، خانه را مهیّا و آماده کنیم و همة کارهای لازم را برای آمدنش انجام میدهیم.
ب) اهل ورع و بسیار با تقوا بودن: کسی که دوست دارد از یاران مهدی ما باشد، باید در پرهیز از گناه و حرام، خیلی جدّی بوده و وقتی فهمید دستور خداست، سهلانگاری نکند و با کسی تعارف نداشته باشد. پس وقتی تقوا و پاکی حکم خداست، نباید به خاطر هیچکس گناه کنیم. فرزند برای ما بسیار عزیز است؛ امّا اگر برای مثال از ما بخواهد مجلس عروسیای برایش تدارک ببینیم که در آن، معصیت خدا باشد، باید به او نه بگوییم. ما باید فرزندان خود را آگاه کنیم. خواهر و برادر ما عزیز و محترم هستند؛ امّا اگر بخواهند مجلس گناه بر پا کنند، تا میتوانیم باید آنها را آگاه کنیم و بگوییم در حال حاضر، کسانی وجود دارند که مجالس عروسی را هم خداپسندانه و هم گرم و شاد برگزار میکنند؛ بدون آنکه گناهی انجام شود.
ج) حسن خلق: در خانوادهای که افراد آن بخواهند همگی از یاران امام زمان(عج) باشند، باید اخلاق نیک داشته باشند. در روایات، از حسن خلق که صفت مهمّی است، بسیار تجلیل شده و تعبیرات عجیبی دربارة آن به کار رفته است. پیامبر عزیزمان در جملهای میفرمایند: «سنگینترین چیزی که در میزان عمل قرار میگیرد، حسن خلق
است.»3
این تعبیر بسیار مهمّی است؛ یعنی روز قیامت که اعمال انسان را ارزشگذاری و وزن میکنند، سنگینترین چیزی که در میزان عمل قرار میگیرد، حسن خلق است. باورهای ما، مانند توحید، نبوّت و ولایت اهل بیت(ع) و... در جای خودشان محفوظ هستند؛ امّا در رفتار ما، حسن خلق جایگاه بسیار مهمّی دارد.
در تعبیر دیگری که بسیار درخور تأمّل است، فرمودهاند: «حسن خلق، گناهان را از بین میبرد؛ همانطور که تابش آفتاب، یخ را آب میکند.»4
وقتی قالب یخی را زیر آفتاب بگذارید، به تدریج آب میشود تا تمام شود. کسی که اخلاق خوبی دارد، در صورت انجام خطا یا لغزیدن در مسیر، مورد بخشش خدای متعال قرار میگیرد. این موارد از آثار مهمّ حسن خلق است؛ امّا حسن خلق چیست و باید چه اعمالی انجام دهیم تا صاحب اخلاق نیک شویم؟
از روایات و فرمایشات معصومان(ع) استفاده میشود که وقتی چند ویژگی کنار هم قرار بگیرند، حسن خلق تشکیل میشود.
مصادیق حسن خلق:
1. چهرة باز داشتن: اینکه انسان عبوس و گرفته نباشد و چهرهای باز و همراه با لبخند داشته باشد. گاهی بعضی از افراد برعکس عمل میکنند. در خانواده عبوس و گرفتهاند و طوری اخم میکنند که کسی نمیتداند با آنها صحبت کند؛ امّا به نامحرم که میرسند، چهرهاشان باز میشود و پرلبخند.
در واقع، جایی که معصیت خداست (در مقابل نامحرم) چهرة باز داشتن، خوشاخلاقی نیست؛ بلکه اگر انسان در خانواده این طور باشد، لبخند بر چهره داشته و چهرهاش گشاده باشد، همسرش از نگاه به چهرة او سیر نمیشود و بچّهها نیز از نگاه به پدر و مادر لذّت میبرند و دوست دارند با آنها انس بگیرند و هرچه زودتر به منزل برسند؛ چون میبینند در خانه، همة چهرهها باز و لبخند به لب است.
2. زبان بینیش و کنایه داشتن: شخصی اخلاق خوب دارد که زبانش نیش و کنایه نداشته باشد و پاکیزه صحبت کرده و کسی را مسخره نکند، متلک نگوید و کنایه نزند. گاهی میبینید که بعضی به گونهای صحبت میکنند که در قلب اطرافیان زخم ایجاد میکنند. داشتن زبان پاکیزه و بدون نیش و کنایه، تمرین زیادی نیاز دارد.
زبان پاک خیلی مهم است. اینکه انسان بدزبان نباشد، فحش ندهد و به کسی توهین نکند و شخصیت او را خراب نکند و آبروی کسی را نبرد.
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. «بحارالانوار»، ج 100، ص 222.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. «الغيبة للنعماني»، ص 200،
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. «عیون اخبار الرّضا»، ج 2، ص 37.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. ایمان و کفر، ترجمة کتاب الیمان و الکفر بحارالانوار، ج2، ص297.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑