فرشتگان و شیطان به سجدة بر حضرت آدم(ع)، مأمور شدند؛ لیکن شیطان به دلیل تکبّر از دستور الهی سرپیچی کرد. از اینرو، از درگاه الهی رانده شد. اینجا بود که از خداوند تا قیامت مهلت طلبید و خداوند تا زمان معیّنی به او مهلت داد. او تا ظهور امام زمان(عج)، فرصت یافت. پس شیطان از ظهور در هراس است و هرچه به زمان موعود نزدیک میشویم، تلاش او دو چندان میشود؛ چرا که خود را به هلاکت نزدیک میبیند. بنابراین تمام توان خود را به کار میبرد تا مؤمنان را به هلاکت بیفکند. آری. او خود و همة شیاطین انس و جنّ را تهییج به بسیج کرده، روز و شب با انواع روشها و از همة ابعاد هجوم میآورد. در چنین کارزار هولناک و ایمان برافکن، انسان نیازمند مددکاری توانمند و کارآمد است تا جان سالم به در بَرد و وابستگانش را حفظ نماید.
اهل بیت(ع) تحفهای نورانی برای پیروزی در این کارزار ایمانی عرضه داشتهاند که در کنار اقدامات شناختی و عملی برای دفع و رفع فتنهها و هجمههای شیطانی و آخرالزّمانی بسیار مفید است.
در این شماره برآن شدیم تا یکی از این تحفههای آسمانی را که از سنخ احراز1 است، معرّفی و بیان کنیم.
شیخ طوسی و کفعمی در دو کتاب «مصباح المتجهد» و «البلدالأمین» دعایی نقل کردهاند که در تعیقبات نمازها خوانده میشود.
بعد از هر نماز سه مرتبه بگو: «أُعِيذُ نَفْسِي وَ دِينِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي وَ وُلْدِي وَ إِخْوَانِي فِي دِينِي وَ مَا رَزَقَنِي رَبِّي وَ مَنْ يَعْنِينِي أَمْرُهُ بِاللَّهِ اَلْأَحَدِ (اَلصَّمَدِ لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ وَ بِرَبِّ اَلْفَلَقِ مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ وَ مِنْ شَرِّ اَلنَّفّاثاتِ فِي اَلْعُقَدِ وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذا حَسَدَ وَ بِرَبِّ اَلنّاسِ مَلِكِ اَلنّاسِ إِلهِ اَلنّاسِ مِنْ شَرِّ اَلْوَسْواسِ اَلْخَنّاسِ اَلَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ اَلنّاسِ مِنَ اَلْجِنَّةِ وَ اَلنّاسِ؛
در پناه خدا میفرستم خود را و دين و اهل بيت و مال و فرزند و برادران خود را و آنچه را كه خدا روزيام كرده و خاتمة عملم را و هر كه را به من مربوط است، همه را به خدای يكتای فرد بینيازی كه او را پدر و فرزند نيست و بیکفو و مانند است، میسپارم و به خدای صبحگاه از شرّ هر چه خلق فرموده و از شرّ هر تاريكی هرگاه شدّت يافت و از شرّ زنان ساحره كه به سحر در گرهها میدمند و از شرّ هر حسودی كه به حسد برخيزد و به ربّ آدميان و پادشاه آدميان و خدای آدميان از شرّ وسوسههای شيطان خنّاسی، كه در دلهای مردم وسوسه میكند، چه شيطان انسی و چه شيطان جنّی باشد.»
بعد از هر نماز
محمّد واسطی میگوید: از امام صادق(ع) شنیدم که میفرمودند: «بعد از هر نمازی [این ذکر را] ترک مکن.»4
صبحگاه و شبانگاه
ابوبصیر از امام صادق(ع) نقل میکند: «همیشه پدرم صبحگاه این دعا را میخواند.»5
امام صادق(ع) فرمودند: «اموال و اهل خود را حفظ کنید و آنها را با این دعا در حرز خداوند قرار دهید و بعد از نماز عشا این کلمات را بگویید.
این کلماتی است که جبرئیل حسن و حسین را با آن تعویذ6 میکرد.»7
در نقلی دیگر، پیامبر(ص) فرمودند: «این چنین، پدرم ابراهیم(ع)، اسماعیل و اسحاق را تعویذ میکرد.»8
مضمون این استعاذه، در حرز کاملی از امام سجّاد(ع) وجود دارد که به خواندن آن در هر صبح و شام سفارش شده است.9
هنگام خواب
در روایت، محمّد بن مسلم، از یکی از دو امام محمّد باقر(ع) با جعفر صادق(ع) نقل کرده است که حضرت فرمودند: «هنگام خواب هرگز این ذکر را ترک نکن. این همان ذکری است که جبرئیل برای تعویذ حسن و حسین(ع) میخواند.»10
قریب به مضمون همین استعاذه نیز در حدیث اربعه مائه، یعنی سفارشهای چهارصدگانة رسول خدا(ص) به علی(ع)، چنین وارد شده است:
«چون خواستید بخوابید، پیش از اینکه پهلو به زمین نهی، این ذکر را بگویید. پیغمبر(ص) این دعا را برای حفظ حسن و حسین(ع) میخواند و به ما هم دستور دادند، بخوانیم.»11
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. شیخ طوسی، «مصباح المتهجد و سلاح المتعبد»، چاپ اوّل، بیروت، مؤسّسة فقه الشیعه، 1411هـ.ق، ج 1، ص 56.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. همان.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. ابراهیم کفعمی، «البلد الأمین»، چاپ اوّل، بیروت، مؤسّسة اعلمی، 1418هـ.ق، ص 12.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. محمّد بن یعقوب کلینی، «الکافی»، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407هـ.ق، ج 3، ص 343.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. همان، ج 2، ص 526.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. تعویذ میکرد؛ یعنی در حفظ و پناه خدا قرار میداد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. شیخ صدوق، «من لایحضرهُ فقیه»، چاپ دوم، قم، جامعة مدرسین، 1413هـ.ق، ج 1، ص 470.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. ابن حیون، «شرح الأخبار فی فضائل الائمّه الأطهار»، چاپ اوّل، قم، جامعة مدرسین، 1409هـ.ق، ج 3، ص 89.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. سیّدبن طاووس، «مهج الدعوات»، چاپ اوّل، قم، دار الذخائر، 1411هـ.ق، ص 12.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. «من لا یحضره الفقیه»، ج 1، ص 470.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. همان، ابن شعبة حرّانی، «تحف العقول»، چاپ دوم، قم، جامعة مدرسین، 1404هـ.ق، ص 121.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑