احتجاج حضرت امام حسن عسکری(ع)

ابوالقاسم کوفی در کتاب «تبدیل» می‌نویسد:

اسحاق کندی که از فیلسوف‌های زمان خود بود، شروع به نوشتن کتابی به نام «تناقض القرآن» کرد. مدّت‌ها مشغول نوشتن آن بود، تنها، بی‌آنکه کسی را متوجّه نماید، به این کار اشتغال داشت.

یکی از شاگردان او خدمت امام حسن عسکری(ع) رسید. حضرت فرمودند:

«یک مرد توانا میان شما وجود ندارد که استادت را از سرگرم شدن به قرآن وادارد؟» او گفت: ما از شاگردان این مرد هستیم. چطور می‌توانیم بر او اعتراض نماییم در این مورد یا کار دیگری؟! امام(ع) فرمودند: «می‌توانی آنچه به تو می‌آموزم، به او برسانی؟» جواب داد: آری. فرمودند:

«نزد او می‌روی و و بسیار به او محبّت می‌کنی و در کاری که اشتغال دارد، به او کمک‌خواهی کرد. وقتی به تو انس گرفت و به او نزدیک شدی، می‌گویی یک سؤال برایم پیش آمده، اگر اجازه می‌دهی، بپرسم. او خواهد گفت: سؤالت را بکن.

به او بگو آیا گمان کرده‌ای که قرآن پیش تو بیاید و بگوید منظور از این سخن، غیر از آن چیزی است که تو گمان کرده‌ای و با خود خیال می‌کنی که متناقض است؟ او در جواب تو خواهد گفت: ممکن است؛ زیرا مرد فهمیده‌ای است. وقتی بشنود، می‌پذیرد.

وقتی این کار را کردی، بگو شاید غیر آنچه تو خیال کرده‌ای، از سخن خود خواسته باشد. در این صورت تو کلام او را در غیر معنی مراد متکلّم، معنی کرده‌ای.»

شاگرد پیش استاد کندی رفت و بسیار به او محبّت نمود تا بالأخره این سؤال را کرد. کندی گفت: باز حرف خود را برایم تکرار کن. برای مرتبة دوم گفت. استاد کندی به فکر فرو رفت و فهمید چنین چیزی در لغت امکان دارد و جایز است.1

استاد که می‌دانست شاگرد او چنین سؤالی را از پیش خود نمی‌تواند مطرح نماید و در حدّ اندیشة او نیست، رو به شاگرد کرد و گفت: تو را قسم می‌دهم که حقیقت را به من بگویی! چنین سؤالی از کجا به فکر تو خطور کرد؟ شاگرد گفت: چه ایرادی دارد که چنین سؤالی به ذهن من آمده باشد؟ استاد گفت: نه. برای تو هنوز زود است که به چنین مسائلی رسیده باشی. به من بگو این سؤال را از کجا گرفته‌ای؟ شاگرد گفت: حقیقت این است که ابومحمّد (امام حسن عسکری) مرا با این سؤال آشنا نمود. استاد گفت: اکنون واقع امر را گفتی. سپس افزود: چنین سؤال‌هایی تنها زیبندة این خاندان است و آنان هستند که می‌توانند حقیقت را آشکار سازند.

آنگاه اسحاق کندی (که از فلاسفة اسلام عرب به شمار می‌رفت)، با درک واقعیت و توجّه به اشتباه خود، دستور داد آتشی روشن کردند و آنچه را که به عقیدة خود دربارة تناقض‌های قران نوشته بود، تماماً سوزاند.2

پی‌نوشت‌ها: