چرا عدّه‌ای از ملی شدن اینترنت هراس دارند؟

صفحات چاپی ۱۳۱ تا ۱۳۳

مطالعه در کتاب‌خوان

شبکة ملّی اطّلاعات منافع چه کسانی را به خطر می‌اندازد؟!

با آغاز تلاش برای راه اندازی شبکة ملّی اینترنت یا همان شبکة ملّی اطّلاعات، لابی‌های غربی و پیاده نظام داخلی آنان موجی از وحشت و ترس این طرح را آغاز ‌کردند؛ به عنوان مثال، «وی‌تری» پایگاه خبری تخصّصی در حوزة فضای سایبر به نقل از راشا تودی آورده است: دولت «ایران» قصد دارد با ایجاد یک شبکه اینترانت گستردة ملّی، آن را جایگزین اینترنت کند.

اگر ایران موفّق شود به هدف خود مبنی بر ایجاد اینترانت ملّی دست پیدا کند، در کنار «کرة شمالی» دومین کشوری خواهد بود که از سرویس وب ملّی استفاده می‎کند! حال آنکه در بخش دوم همین گزارش، نام بسیاری از کشورهای استفاده کننده از این طرح برده شد و مکرّر از سوی مسئولان محترم وزارت ارتباطات بر این نکته تأکید شده که با راه‌اندازی شبکة ملّی اطّلاعات دسترسی به اینترنت بین‌المللی قطع نخواهد شد.

وی تری ادامه می‌دهد: دولت ایران سابقة طولانی در محدودسازی اینترنت دارد. این کشور در سال 88 دسترسی به سرویس‌های ایمیل خارجی را محدود کرده بود. شایعاتی نیز مبنی بر راه‌اندازی سرویس اینترانت داخلی از ماه آوریل مطرح شده که براساس آن، ایران قصد دارد با راه‌اندازی اینترانت داخلی، آن را جایگزین اینترنت ملّی کند.

برنامة ایران برای دست‌یابی به اینترنت خصوصی در پی حملات سایبری سال 88 به زیرساخت‌های این کش21ور صورت گرفته است. اسرائیل و آمریکا سیستم‌های رایانه‌ای دولتی ایران را مورد هدف بدافزار بسیار مخرب «فلیم» قرار دادند. «نیویورک تایمز1» نیز چندی قبل خبر داده بود آمریکا پشت پردة حمله ویروس استاکس‌نت که چند سال قبل تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم ایران را به تعطیلی کشاند، قرار دارد.

این موج خبری خنده‌آور به شکلی دنبال شد که بیش از یک سال قبل «رجیستر»، دیگر پایگاه خبری تخصّصی فضای سایبر نیز به نقل از «دیلی‌تلگراف» از قطع ارتباط وزارت‌خانه‌های ایرانی با اینترنت تا ماه آینده خبر داد. این در حالی است که از آن زمان، بیش از یک سال گذشته است! بنا بر این خبر، وزیر ارتباطات و فناوری اطّلاعات ایران، دلیل این امر را حفاظت از اطّلاعات حسّاس اعلام کرده است.

ایران پیش از این اعلام کرده بود، برنامه‌هایی برای قطع ارتباط با اینترنت و راه‌اندازی شبکة اسلامی خودش دارد؛ ایده‌ای که جهانیان با شک و ابهام به آن می‌نگریستند. سازمان خبرنگاران بدون مرز، چندی پیش اعلام کرد که این برنامه بارها اعلام شده و هر بار به تعویق افتاده است.

فکر می‌کردیم ایران دست از این هدف برداشته است!

«وب‌پرو نیوز»، یک پایگاه خبری تخصّصی در حوزة فضای مجازی نیز چندی پیش در این‌باره نوشت: ماه‌های گذشته اخباری مبنی بر تلاش ایران برای ساختن اینترنت خاصّ این کشور و خارج از نفوذ غرب، منتشر شده است. این تصمیم ضربة محکمی به تلاش‌های شهروندانی که به اینترنت، به عنوان ابزاری برای برقراری ارتباط با خارج از کشور در طول اعتراضات سال 88 وابسته بودند، به حساب می‌آید. سکوتی که طیّ این مدّت در این مورد وجود داشت، باعث شده بود فکر کنیم ایران از این هدف دست برداشته است؛ امّا اقدام اخیر حاکی از آن است که ایران در حال فعّال کردن اینترنت خاصّ خودش است.

این اقدام ایران برای قطع ارتباط با اینترنت، تأثیر اندکی در حفاظت از این کشور در برابر آسیب‌ها داشته و در مقابل، آسیب‌های بیشتری را به همراه دارد. آنها دوست دارند فکر کنند اینترنت تنها ابزار حملات سایبری است؛ در حالی‌که اینترنت تأثیر مهمّی در موقعیت‌های علمی و اقتصادی دارد. با حذف اینترنت، ایران به زودی از نظر اجتماعی، اقتصادی در شرایط بدی، مانند کرة شمالی قرار خواهد گرفت.

«تایمز اسرائیل» نیز ضمن انعکاس خبر دیلی‌تلگراف، آورده است: این طرح با مخالفت افرادی مواجه شده است که آن را به مثابه سانسور تأثیر غرب بر روی اینترنت و ایجاد امکان نظارت بیشتر بر روی فعّالان سیاسی در این کشور می‌دانند.

گوگل چه می‌گوید؟

در این میان گوگل، متّحد همیشگی کاخ سفید و لابی‎های صهیونیستی نیز بی‌کار ننشسته است. اگر عبارت «اینترنت ملّی» را در گوگل

صفحهٔ ۱۳۲

جست‌وجو کنید، با عناوین مختلفی با مضمون اینترنت ملّی جایگزین اینترنت جهانی خواهد شد و با بسامد بالا مواجه خواهید شد؛ اقدامی که به سردرگمی کابران در این زمینه، دامن زده است.

کدام کشورها و به چه دلایلی اینترنت ملّی دارند؟

در پاسخ به این سؤال باید گفت مشابهات بسیاری در دنیا موجود است؛ البتّه با کاربردها و تفاوت‌های ساختاری متفاوت. برای مثال NBN یا شبکة باند وسیع در «استرالیا» و طرح پهنای باند ملّی «ایالات متّحدة آمریکا» در مقیاس‌هایی وسیع، شبکة Kwangmyong در «کرة شمالی» و internet II در آمریکا و میان برخی مراکز پژوهشی در مقیاس‌هایی محدودتر.

البتّه شبکة Kwangmyong در کرة شمالی به موازات شبکة اینترنت و به صورت مستقل از آن و با هدف محدودیت ارتباطات خارجی کاربران و تأمین نیازهای ارتباطی داخلی راه‌اندازی شده است؛ امّا در «استرالیا» و ایالات متّحده در جهت تقویت دسترسی کاربران به منابع اطّلاعاتی شبکة جهانی اینترنت با سرعت بیشتر و کیفیت بالاتر این راه‌اندازی صورت گرفته است.

نکته‌ای که در بررسی شبکه‌هایی، چون NBN استرالیا و طرح پهن باند ملّی ایالات متّحده حائز اهمّیت است، مقیاس زمان‌بندی و هزینه‌های بالای اجرای پروژه می‌باشد که برای مثال در پروژة NBN که صرفاً به بهبود زیرساخت‌های ارتباطی می‌پردازد، بالغ بر 9/35 بیلیون دلار (بیش از پنجاه هزار میلیارد تومان) بوده و پیش‌بینی شده است در پایان سال ۲۰۲۱م. بتواند در حدود ۹۳% از جمعیت ۲۰ میلیون نفری استرالیا را تحت پوشش قرار دهد.

کشور «هند» نوعی از شبکة ملّی اطّلاعات را با نام شبکة ملّی دانش داراست. نام‌گذاری شبکة ملّی دانش هند از آن جهت است که جمع‌آوری اطّلاعات منتج به دانش می‌شود. همچنین در کشور هند، مانند ایران، سازمانی به نام سازمان فناوری اطّلاعات در زیرمجموعة وزارت ارتباطات این کشور، مسئول شبکة ملّی دانش است.

در همسایگی ایران، کشور کوچک «کویت» نیز از چنین شبکه‌ای برخوردار است. یکی از مقامات وقت وزارت ارتباطات و فناوری اطّلاعات نقل می‌کند، در یکی از سفرها به اجلاس جهانی مخابرات مقامی از وزارت ارتباطات کشور کویت در دیدار با گروه ایرانی عنوان کرد که کویت نیز شبکه‌ای شبیه به شبکة ملّی ایران دارد و شبکة آنها چیزی شبیه به شبکة علمی ایران بوده است.

در کشور «برزیل» شبکه‌ای شبیه به شبکة ملّی اطّلاعات ایران با عنوان شبکة سلامت وجود دارد.

شاید بارها شنیده‌اید که بیشترین سرعت اینترنت جهان را «کرة

صفحهٔ ۱۳۳

جنوبی» دارد؛ ولی از علّت آن بی‌خبرید!

کشور کرة جنوبی که از نظر آمادگی الکترونیک و پهنای باند، رتبة نخست را در دنیا دارد و مقامات وقت وزرات ارتباطات بارها در مورد راه‌اندازی شبکة ملّی اطّلاعات، این کشور را مورد مثال قرار داده‌اند، 80% پهنای باند داخلی است؛ یعنی شبکه‌‌ای دارد که بی‌نیاز از ارتباطات خارجی، 80% ارتباطات کره را در داخل آن، به گردش در می‌آورد.

«چین» نیز یکی از کشورهایی است که در کنار استفاده از اینترنت، سال‌هاست شبکة اینترنت ملّی خود را راه‌اندازی کرده. گفتنی است چین در برابر هجمة الکترونیکی آمریکا بیشترین مقاومت بین‌المللی را تا کنون از خود نشان داده است؛ به طوری که تا کنون بیشترین تعداد بازی‌های ملّی رایانه‌ای، موتور جست‌وجوی ملّی، میل سرور‌های ملّی و از همه مهم‌تر، سیستم عاملی ملّی را طرّاحی کرده است. اخیراً دفتر اطّلاعات شبکة اینترنت ملّی چین اعلام کرده که استفادة کاربران از وبلاگ‌ها و دیگر خدمات این شبکه با نام‌های مجازی ممنوع است و کاربران باید در فضای مجازی از نام و مشخّصات حقیقی خود استفاده نمایند.

و از همه جالب‌تر شاید مورد اخیر باشد که یک مقام مسئول در وزارت ارتباطات نقل می‌کند:

در آخرین اجلاس «ژنو»، وزیر ارتباطات «روسیه» به دیدار نامی، وزیر ارتباطات ایران آمد و گفت که شنیده‌ام در ایران، در حال راه‌اندازی شبکة ملّی اطّلاعات هستید و برای ایجاد این شبکه در روسیه، خواهان تعامل با ایران شد.

امّا در حالت کلّی پس از افشاگری‌های اسنودن در خصوص جاسوسی اطّلاعات در آمریکا، بسیاری از کشورها از جمع‌آوری اطّلاعاتشان در آمریکا احساس خطر کرده‌اند. اظهارات اخیر رئیس جمهور برزیل که چندی پیش در این‌باره در رسانه‌ها منتشر شد، قابل تأمّل است. رئیس جمهور برزیل پس از این اتّفاق گفته بود که باید یک شبکة کاملاً بومی برای خودمان ایجاد کنیم. وی حتّی معتقد بود داشتن دیتاسنتر (مرکز داده) برای خود کافی نیست و حتّی باید راهی برای استفاده نکردن از تجهیزات سوئیچ و روتر سیسکو نیز پیدا کنیم. سیسکو یک تولیدکنندة بزرگ تجهیزات شبکه در آمریکا است.

به دلیل چنین اتّفاق‌هایی، کارشناسان بر این باورند که مدل ایجاد شبکة داخلی در کشور (چیزی شبیه شبکة ملّی اطّلاعات ایران) در دنیا در حال جا افتادن است. هم‌اکنون نیز کشورهای متعدّدی در موضوع حاکمیت اطّلاعات در آمریکا بحث دارند و می‌پرسند چرا مدیریت شبکة جهانی اینترنت باید در اختیار فقط یک کشور باشد و همه از آن شبکه، تبعیت کنند؟

همچنین اطّلاعات در دنیا، به سمت رایانش ابری حرکت می‌کند و بر این اساس، کشورها استراتژی «یارانش ابری» مخصوص به خود را تعریف کردند.

رایانش ابری نوعی از دسترسی به اطّلاعات است که بدون نرم‌افزار خاص و وابستگی به سخت‌‌افزار، دسترسی به اطّلاعات را در هر زمان، از طریق شبکه میسّر می‌کند.

از سوی دیگر دنیا در حال حرکت به سمت استفاده از IPV6 (آدرس‌های اینترنتی نسخه شش) است. IPV6، تعریف IP (آدرس اینترنتی) داخلی و ایجاد شبکة داخلی براساس IP داخلی را بسیار آسان کرده است. دسترسی به اطّلاعات بر اساس یارانش ابری و شبکة داخلی بر اساس IPهای داخلی، دقیقاً همان کاری است که در شبکة ملّی اطّلاعات ایران در حال انجام است.

در ادامة روند رویکرد کشورها به اینترنت ملّی، برزیل از اینترنت آمریکایی خداحافظی می‌کند

برزیل به دلیل تغییر رویکرد سیاسی اخیرش و کنار زدن سیاست‌مداران آمریکایی توسط مردم طیّ انقلاب دمکراتیک و پیوستنش به گروه اقتصادی بریکس (شامل چین، روسیه، هند، آفریقای جنوبی و برزیل) که گروه اقتصادی مقاومت در برابر کشورهای بزرگ صنعتی یا گروه جی هشت نیز محسوب می شوند، به هدف بزرگی برای سازمان‌های جاسوسی آمریکا تبدیل شده است.

به گزارش «دیجیتال ترندز»، دولت این کشور قصد دارد زیرساخت‌های اینترنتی خود را کاملاً متحوّل کرده و از فناوری‌ها و خدمات آمریکایی استفاده نکند. این کشور همچنین قصد دارد از خطوط فیبر نوری اختصاصی استفاده کند تا مانع از دسترسی نهادهای اطّلاعاتی آمریکا به محتوای آنها و سرقت اطّلاعات کاربران عادی، شرکت‌های تجاری و همین‌طور نهادهای دولتی برزیل توسط آژانس امنیت ملّی آمریکا شود.

بر اساس افشاگری‌های ادوارد اسنودن، پیمانکار سابق آژانس امنیت ملّی آمریکا، این سازمان به طور مرتّب از برزیل و دیگر کشورهای آمریکای لاتین جاسوسی کرده و اطّلاعات فراوانی را از شرکت‌های تجاری و سیاست‌مداران این کشور و حتّی رئیس جمهور فعلی آن به سرقت برده است. این اقدامات در شرایطی رخ داده که برزیل بر خلاف دیگر کشورهای آمریکای لاتین روابط دوستانه‌ای با آمریکا دارد؛ امّا اسناد افشا شده توسط اسنودن نشان می‌دهد که «کاخ سفید» حتّی از کشورهای دوست هم جاسوسی می‌کند.

دولت برزیل تصریح کرده است که تمامی روابط آنلاین خود را با آمریکا قطع و در مرحلة اوّل 185 میلیون دلار صرف طرّاحی یک شبکة فیبر نوری جداگانه خواهد کرد که تا «پرتغال» امتداد می‌یابد. همچنین دولت این کشور برای تسریع اجرای این طرح و طرح‌های مشابه، قراردادهایی را با شرکت‌های آسیایی و اروپایی منعقد کرده و به هیچ وجه شرکت‌های آمریکایی را دخالت نخواهد داد.

برزیل امیدوار است کار راه‌اندازی این خطّ فیبر نوری زیردریایی تا سال 2016م. به اتمام برسد. برآوردها حاکی است، شرکت‌های آمریکایی بابت از دست دادن قراردادهای همکاری در حوزة آی.تی که ناشی از افشاگری‌های اسنودن است، تا سال 2016م. بیش از 35 میلیارد دلار ضرر خواهند کرد.

همة اخبار فوق حاکی از این هستند که شکل‌گیری شبکة ملّی اطّلاعات و اینترنت ملّی، امری دور از ذهن و خلاف رویّة عملکرد جهانی نیست؛ بلکه دقیقا حرکت در مسیری است که کشورهای پیشروی جهان، مانند کره جنوبی، چین، روسیه، استرالیا و... در آن قرار دارند.

منبع: http://www.gerdab.ir/fa/news/15358

صفحهٔ ۱۳۲