گزارش از یک گفت‌وگو
دکتر علی اسماعیلی، روانشناس با تأکید بر ضرورت کنترل زمان استفاده از موبایل، گفت: گاهی اوقات هیچ آسیبی از سوی محتوای شبکه‌های اجتماعی متوجّه فرد نیست؛ امّا بزرگترین آسیب، زمان زیادی است که صرف آن می‌شود و خستگی‌های مفرطی است که می‌تواند به وجود بیاورد.
وی در این‌باره افزود: اعتیاد به موبایل و شبکه‌های اجتماعی در بلندمدّت می‌تواند کاهش حافظه، از دست دادن انگیزه و اختلال در روابط اجتماعی را به دنبال داشته باشد. پس مدیریت زمانی که صرف استفاده از موبایل می‌شود، بسیار مهم است که به اندازة معقول باشد و به صورت اعتیاد در نیاید.
وی با بیان اینکه اعتیاد به موبایل هم مانند سایر انواع اعتیاد، اثرات منفی بسیاری دارد، در تعریف اعتیاد گفت: هرگاه فرد در استفاده از چیزی زیاده‌روی کرده، برای او تبدیل به یک عادت شود و بدون توجّه به مشکلات و مسائل ضروری زندگی به آن کار ادامه داده و بخش عمده‌ای از وقت خود را به آن اختصاص دهد و حتّی با وجود فشارها و استرس‌هایی که به او وارد می‌کند، نتواند از آن رهایی یابد، در واقع، فرد معتاد شده است.
این استاد دانشگاه افزود: اعتیاد به موبایل و فضای مجازی هم به همین شکل است و می‌تواند تمام مسائل اصلی و ضروریات زندگی یک فرد را تحت‌الشّعاع خود قرار دهد؛ به گونه‌ای که از بسیاری از وظایف اصلی زندگی خود، باز می‌ماند. یک مادر در قبال فرزندپروری و همسرداری خود و وظایفی که در این زمینه دارد و فرزندان هم از وظیفة اصلی خود، یعنی درس خواندن باز می‌مانند.
وی یکی از معضلات اصلی اعتیاد به موبایل و شبکه‌های اجتماعی را بی‌خوابی دانست و گفت: افرادی که مدام و تا نیمه‌های شب سرگرم استفاده از موبایل و شبکه‌های اجتماعی هستند و به پرسه زنی در فضای مجازی می‌پردازند، دچار بی‌خوابی و به تبع آن، خستگی، اضطراب و افسردگی می‌شوند.
اسماعیلی با اشاره به اینکه اعتیاد به موبایل در مجموع می‌تواند مشکلات روانی بسیاری را به همراه داشته باشد، تأکید کرد: صرف زمان زیاد در فضای مجازی علاوه بر مشکلات روانی، مشکلات جسمی زیادی هم به همراه دارد.
وی مدیریت استفاده از موبایل و شبکه‌های اجتماعی، به ویژه مدیریت زمان را مهم‌ترین راهکار جلوگیری از آسیب‌های اعتیاد به فضای مجازی دانست و گفت: اوّلاً خود بزرگسالان باید این فرآیند را مدیریت کنند؛ چون خیلی از بزرگسالان هم به نوعی خود درگیر اعتیاد به فضای مجازی هستند. بنابراین تا بزرگسالان نتوانند اعتیاد خود را کنار بگذارند، برای فرزندانشان هم نمی‌توانند کار مثبتی انجام دهند.
این روانشناس در خصوص پیامدهای افراط در استفاده از موبایل گفت: به طور خلاصه می‌توان افسردگی، اضطراب، بی‌خوابی و خستگی مفرط را از پیامدهای اعتیاد به موبایل دانست که در نهایت، همة اینها منجر به افت کارکردها و عملکردهای اساسی زندگی فرد خواهد شد.
وی افزود: این اعتیاد همچنین آشفتگی‌هایی در خانواده ایجاد کرده و ارتباط بین افراد خانواده را کاهش می‌دهد.
اعمال محدودیت و نظارت والدین بر استفادة کودکان و نوجوانان از موبایل
وی با بیان این مطلب که در شبکه‌های اجتماعی مجازی همه نوع اطّلاعات وارد می‌شود، بر نظارت والدین بر فعّالیت فرزندان خود در این فضا تأکید کرد و گفت: متأسّفانه فرزند ما با هر سنّی، ممکن است تمام آن اطّلاعات را ببیند.
اسماعیلی افزود: با توجّه به گسترش تکنولوژی‌های ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل، خانواده‌ها باید زمان و نحوة دسترسی فرزندان خود را به شدّت مدیریت کرده و آموزش‌های لازم را به کودکان و نوجوانان خود بدهند.
وی ادامه داد: لازمة این آگاهی‌بخشی به فرزندان این است که ابتدا خود والدین آموزش ببیند. در واقع، محتواهای سودمند بسیاری هم در این شبکه‌ها وجود دارد و نباید مانع دسترسی کودکان به فضای مجازی شد. فقط لازم است زمان‌ها و محتواهای خاصّی را انتخاب کرده و محدودیت‌هایی را در این زمینه وضع کنند.
این استاد دانشگاه افزود: در آموزش‌های مبتنی بر یک ارتباط واقعی، با توجّه به سن، شرایط و موقعیت هر فرد، محتواها تعیین می‌شوند؛ امّا در فضای مجازی امکان دسترسی به همه نوع مطالب و محتوایی وجود دارد که بعضی از آنها، اصلاً ارتباطی با سنّ فرزند ما ندارد.
وی با تأکید بر آسیب‌های جدّی این دسترسی آزاد به محتواهای
کنترل نشده، افزود: متأسّفانه کودکان در فضای مجازی به اطّلاعاتی دسترسی دارند و چیزهایی را تجربه می‌کنند که نباید الآن یاد بگیرند و این موجب به انحراف کشیده شدن آنها می‌شود.
به گفتة اسماعیلی، کودکان توانایی تشخیص ندارند و نمی‌توانند بین اطّلاعات ضروری و غیرضروری تمییز دهند. بنابراین ممکن است در فضای مجازی، پاسخ برخی از سؤالات خود را به غلط دریافت کنند؛ به ویژه درمورد مسائل غریزی که ممکن است به سرعت، به سمت آن بروند؛ بدون اینکه بدانند در بلندمدّت آسیب‌های جدّی برای آنها به همراه دارد.
شیوع طلاق عاطفی، در نتیجة اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی
وی با مطرح کردن طلاق عاطفی به عنوان یکی از پیامدهای اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، توضیح داد: در مورد افرادی که آمادگی و زمینة یک طلاق عاطفی را دارند، اعتیاد به موبایل یک عامل بالفعل‌کننده خواهد بود. در واقع، این افراد به دلیل برقراری ارتباط با دوستان مجازی، احساس نیاز به طرف واقعی خود، یعنی همسر را به تدریج از دست خواهند داد.
وی در این‌باره به برداشت اشتباه زوجین از ارتباطات مجازی خود اشاره و تأکید کرد: زمانی که ارتباط بین زوجین کاهش یافته و آنها به دوستان جدیدی گرایش می‌یابند، دچار این برداشت اشتباه شده که حرف‌های دروغینی که در فضای مجازی گفته می‌شود، واقعیت دارد و از خود می‌پرسند که چرا همسرم چنین توجّهی را نسبت به من ندارد و از همین‌جاست که مشکلات عاطفی بین زوجین آغاز و آسیب‌های جدّی برای ادامة زندگی آنها به دنبال دارد.
خطر فضای مجازی در کمین روابط جنسی زوجین
اسماعیلی با بیان اینکه اعتیاد به موبایل و شبکه‌های اجتماعی منجر به بروز اختلالات جنسی در افراد می‌شود، گفت: این ارتباطات مجازی، هم می‌تواند تمایلات جنسی فرد را افزایش داده و تنوّع‌طلبی جنسی ایجاد کند و هم گاهی تمایل جنسی فرد را حتّی نسبت به همسرش به طور کلّی از بین ببرد.
وی اذعان کرد: در برخی موارد ممکن است فرد به دلیل پای‌بندی به مسائل اخلاقی، با دیگران رابطة جنسی برقرار نکند؛ ولی به خاطر مکالمات زیاد در فضای مجازی و خستگی ناشی از آن، از نظر جنسی کاملاً تمایل خود را از دست می‌دهد. در واقع، همان تمایل جنسی حدّاقلی یا طبیعی‌ای هم که داشت، ممکن است در نتیجة این روابط از بین رفته و رابطة شرعی با همسر خود را هم از دست بدهد.
منبع: http://www.etelaterooz.ir/news/10941