بذرهای فریب

«بذرهای فریب» عنوان کتابی است از جفری اسمیت که توسط محمّد حاجی محمّدعلی و محمّد حسین محمّدی ترجمه و توسط نشر نیلوفران چاپ و منتشر شده است.

نویسنده در این کتاب به موضوع تراریخته به صورت کلان پرداخته و با دلایل متقن سعی در بررسی منافع و مضارّ آن داشته است. او در انتهای هر فصل، شاهد مثال‌هایی در تأیید گفته‌هایش مبتنی بر عدم دستکاری ژنتیکی بذرهای کشاورزی به دلیل ضررهایی که برای انسان و دام دارد، آورده است. این مطالب برای توجّه شما خوانندگان محترم موعود انتخاب و آورده شده‌اند.

هوش و درک موش‌ها

نشریة «واشینگتن پست» گزارش داد جوندگان که معمولاً با دیدن گوجه‌فرنگی ذوق‌زده می‌شوند، این بار با مشاهدة گوجه‌فرنگی تراریخته FlaverSavr، راه خود را کج کردند.

دانشمندان قصد داشتند این گوجه‌فرنگی را بر روی موش‌ها امتحان کنند. راجر سالکوییست، مدیر ارشد اجرایی شرکت «کالجین» دربارة این گوجه‌فرنگی‌ها اظهار داشت: حتّی اگر یک غذای تهیّه شده توسط یک برند معتبر را هم مقابل آنها بگذارید... بازهم آنها غذایتان را دوست ندارند.

در نهایت، گوجه‌فرنگی‌های تراریخته با استفاده از لوله، به زور به موش‌ها خورانده شد. چند موش دچار زخم معده شدند، هفت موش از مجموع چهل موش مورد آزمایش، در عرض دو هفته مردند. گوجه‌فرنگی در نهایت مورد تأیید قرار گرفتند.1

هوش‌ و درک گاوها و خوک‌ها

بیل لشمت مشاهده کرد که وقتی دو یا سه گاو وارد آغل شدند، اوّلین

آبشخوری که آنها به سمتش رفتند، حاوی پنجاه پوند ذرّت پوست‌دار بی.تی بود. گاوها آن را بو کردند، عقب رفتند و به سمت آبشخور بعدی رفتند که حاوی پنجاه پوند ذرّت پوست‌دار طبیعی بود. گاوها آن را تمام کردند. زمانی که سیراب شدند و از آغل بیرون رفتند، گروه بعدی وارد شدند و همان کار را کردند. لشمت گفت: این اتّفاق در حدود شش یا هفت مزرعه در شمال غربی «آیووا» در سال 1998م. و مجدّداً در سال 1999م. افتاده بود. آزمایش‌های مشابه با خوک‌ها همان نتیجه را داشتند؛ همچنین برای دو سال در یک ردیف.

لشمت که پیشینه‌ای در زمینة زیست‌شناسی، شیمی و کشاورزی دارد، می‌گوید: حیوانات حسّ طبیعی برای خوردن چیزی را که برایشان خوب است، دارند و آنچه را که خوب نباشد، پس می‌زنند. او برای نخستین بار در آزمایشگاه دیگری که توسط یک انبار علوفه در «والنات گرو آیووا» انجام شد، شاهد چنین ماجرایی بود. آنها بیست و سه ویتامین و مادّة معدنی را در قوطی‌های جداگانه گذاشتند تا گاوها بتوانند آنها را بخورند. به گفتة لشمت، گاوها این‌گونه بین قوطی‌ها انتخاب می‌کردند که رژیم غذای متعادل و سالمی داشته باشند؛ به علاوه بر این ترجیحات آنها با تغییر فصول و اقلیم تغییر می‌کرد که نشان‌دهندة تمایل طبیعی برای پیگیری دستورات نیازهای بدنشان بود.2

هوش و درک غازها

کشاورزی در «ایلی نویز» زندگی می‌کند که سال‌هاست در مزرعة 50 هکتاری خود، بذر سویا کشت می‌کند. متأسّفانه او یک گلّه غاز نیز داشت که دانة سویا می‌خوردند و در یک آبگیر در نزدیکی آنجا، اقامت کرده بودند.

غازها که موجودات عادت هستند، سال بعد به همان نقطه بازمی‌گشتند تا بار دیگر از دانه‌های سویا دلی از عزا دربیاورند؛ امّا این‌بار غازها تنها از یک بخش خاص از این مزرعه خوردند. به نظر می‌رسید غازها بخشی از همان مزرعه را که سویاهای آن توانسته بودند یک متری رشد کنند، تحریم کردند. دلیل آن، این بود که در آن سال کشاورز دانه‌های سویای جدید و تراریخته را آزموده بود. می‌توانید دقیقاً متوجّه شوید که آنها کجا کشت شده بودند؛ درست پایین‌تر از میانة مزرعه، خطّی وجود داشت که سویای طبیعی را از سویای تراریخته که غازها به آن دست‌درازی نکرده‌اند، جدا می‌کرد.

سی.اف. مارلی، نویسندة «دام‌های کشاورزی»، هنگام بازدید از ایلی نویز، گفت: هرگز چیزی شبیه این ندیده‌ام. شگفت‌انگیز است که غازها به جای دانه‌های تراریخته، دانه‌های متداول سال‌های گذشته را خوردند. آنها امسال به آن مزرعه نزدیک نمی‌شوند.3

هوش و درک سنجاب، گوزن شمالی، گوزن ، راکون و موش

یکی از کشاورزان بازنشتة «آیووا» سال‌ها در مزرعة خود، در ماه‌های زمستان با قرار دادن چوب ذرّت در ظرف غذا، به سنجاب‌ها غذا می‌داد. یک سال تنها از سر کنجکاوی می‌خواست ببیند که آیا سنجاب‌ها ذرّت بی.تی را به ذرّت طبیعی ترجیح می‌دهند یا خیر.

او ذرّت طبیعی را در یک ظرف و ذرّت بی.تی را در ظرف دیگری گذاشت که تقریباً بیست فوت دورتر بود. سنجاب‌ها تمام ذرت‌ها را خوردند؛ امّا به ذرّت بی.تی دست نزدند. کشاورز مسئولانه بار دیگر ظرف‌ها را پر کرد و مطمئن بود که این‌بار تمام می‌شود؛ با این حال ذرّت بی.تی دست‌نخورده ماند. کشاورز بازنشسته کنجکاو شد: چه می‌شود اگر واریتة بی.تی تنها انتخاب سنجاب باشد؟

برای یافتن پاسخ، ظرف ذرّت طبیعی را مجدّداً پر نکرد. در آن زمان، آیووا، سردترین روزهای زمستان را پشت سر می‌گذاشت؛ امّا روزها در پی هم می‌گذشت و ذرّت بی.تی دست‌نخورده باقی‌مانده بود. سنجاب‌ها برای غذا به جای دیگری می‌رفتند. بعد از تقریباً ده روز، یک اینچ از یک گوشة آن خوردند؛ امّا فقط همین.

کشاورز دلش برای سنجاب‌ها سوخت و بار دیگر ذرّت طبیعی را که قبلاً سنجاب‌ها از آن می‌خوردند، در ظرف قرارداد.

سوزان و مارک فیتزجرالد از «مینه سوتا» می‌گویند: یک گوزن از بند فرار کرد و در میان محصولات ذرّت و سویای ارگانیک ما، پناه گرفت. حیوان به مزارع اطراف که محصولات تراریخته بودند، کاملاً دسترسی داشت؛ امّا هرگز آنجا نرفت.

استیو اسپرینکل نویسنده، یک گلّه گوزن را توصیف کرد که از مزرعة سویای ارگانیک خوردند؛ امّا از واریتة تراریخته که آن طرف جادّه بود، نخوردند. همچنین راکون‌ها ذرّت ارگانیک را می‌بلعیدند؛ امّا حتّی یک گوشه ذرّت بی.تی را که در پایین جادّه بود، نمی‌خوردند. حتّی موش‌ها اگر جایگزینی برای این محصولات در دسترسشان باشد، به سمت آن می‌روند.

یک کشاورز در «هلند»، این ترجیح موش‌ها را تأیید کرد. هنگامی که دو توده ذرّت را در انبار موش‌زدة خود رها کرده بود، یک توده تراریخته بود و دیگری طبیعی. تودة تراریخته دست‌نخورده بود؛ امّا تودة غیرتراریخته کاملاً‌خورده شده بود.4

موش‌های تغییریافته

هاینس هاگندورن، دانشجوی هلندی «دانشگاه اوترخت»، ذرّت و سویای تراریخته و غیرتراریخته را در مقابل موش‌ها قرار داد تا خودشان انتخاب کنند. طیّ 9 هفته، موش‌ها 61% موادّ غذایی غیرتراریخته و 39% موادّ غذایی تراریخته مصرف کردند.

هاگندورن، سپس آزمایش تجربی خود را تغییر داد و تلاش کرد تفاوت‌های میان موش‌هایی که موادّ غذایی تراریخته مصرف کرده بودند و موش‌هایی را که غذای طبیعی خورده بودند، مشخّص سازد. موش‌هایی که موادّ غذایی تراریخته را در اختیار داشتند، غذای بیشتری خورده بودند. دلیل چنین چیزی شاید آن بود که موش‌ها در بدو امر، به طور میانگین، کمی سنگین‌تر بودند؛ امّا افزایش وزن کمتری را تجربه کردند.

برعکس، موش‌هایی که به غذای غیرتراریخته دسترسی داشتند، غذای کمتری می‌خوردند؛ امّا افزایش وزن بهتری را تجربه می‌کردند و این افزایش وزن تا پایان آزمایش ادامه داشت.

نتایج از لحاظ آماری، معنادار بودند؛ به علاوه یکی از موش‌های گروهی که غذای تراریخته خورده بودند، در پایان آزمایش مرده پیدا شد.

کاهش وزن در جاهای دیگر نیز مشاهده شده است؛ برای مثال، نویسنده‌ای به نام استیو اسپرینکل، چیزهایی دربارة دامداری شنیده بود که با تغییر غذای دام و استفاده از ارگانیسم‌های تراریخته مشاهده کرده بود که از سرعت افزایش وزن دام، کاسته شده است.

تام ویلی از اهالی «داکوتای شمالی»، یک تفاوت دیگر را شرح داد: من یک آگهی از طرف دامداری دیدم که در جست‌وجوی ذرّت غیربی.تی بود. شیر تولیدی دام‌های وی که ذرّت بی.تی مصرف می‌کردند، ظاهراً کاهش پیدا کرده بود.5

معامله‌ای عجیب و غریب

پل نیلسون، کمیسیونر توسعة اروپا در واکنش به اظهارات انتقادآمیز رابرت زالیک، نمایندة امور تجاری «آمریکا» دربارة موضع «اتّحادیة

اروپا» در قبال موادّ غذایی تراریخته گفت: این حرف‌ها بسیار عجیب و غریب هستند. ما داریم به نقطه‌ای می‌رسیم که مجبور می‌شوم بگویم من معامله‌ای را به آمریکایی‌ها پیشنهاد می‌دهم که به شکل‌گیری یک وضعیت نرمال‌تر می‌انجامد.

معامله این است: اگر آمریکایی‌ها از دروغ‌پردازی دربارة ما دست بردارند، ما نیز از بیان واقعیت دربارة آنها دست خواهیم برداشت.6

مرغ‌هایی که نادیده گرفته شدند

اخبار بی.بی.سی، 27 آوریل 2002میلادی:

مشخّص شده است که آزمایش‌های ایمنی صورت گرفته بر روی ذرّت تراریخته که اخیراً در «بریتانیا» کشت می‌شود، با معایب و نقص‌هایی همراه بوده‌اند.

این محصول که ذرّت تراریختة تی-25 نام دارد، در محیط آزمایشگاهی بر روی مرغ‌ها آزمایش گردید. در جریان این آزمایش‌ها، تعداد مرغ‌هایی که در اثر مصرف ذرّت تراریختة تی-25 مردند، دو برابر مرغ‌هایی بود که در اثر مصرف ذرّت متعارف، جان خود را از دست دادند. این پژوهش ظاهراً نادیده انگاشته شد؛ زیرا ذرّت یادشده در سال 1996م. جهت عرضه به بازار تأییدیه گرفت.

ذرت دیگری که چاردون نام گرفت نیز به اوّلین محصول کشاورزی تراریختة دولت انگلیس تبدیل شد که در تاریخ 10 مارس 2004م. جهت کشت مورد تأیید قرار گرفت.7

هوش و درک گاوها

در سال 1998م.، هوارد ویلیجر، واریتة ذرّت طبیعی و ذرّت بی.تی تراریخته را در مزرعة خود در ایالت آیووا کشت کرد. او که کنجکاو بود بداند گاوهایش به ذرّت بی.تی تولیدکنندة حشره‌کش، چه واکنشی نشان می‌دهند، یک طرف آخور شانزده فوتی را با ذرّت بی.تی و طرف دیگر را با ذرّت به دردنخور طبیعی پر کرد. معمولاً گاوها هر مقدار ذرّت که موجود بود، می‌خوردند و هرگز چیزی باقی نمی‌گذاشتند؛ امّا زمانی که او بیست و پنج گاو را داخل آغل کرد، همگی در قسمت ذرّت طبیعی جمع شدند. پس از اینکه آن قسمت تمام شد، ذرّت بی.تی را مزّه کردند؛ امّا فوراً نظرشان عوض شد و از آنجا رفتند.

چند سال بعد ویلیجر، وارد اتاقی مملوّ از کشاورزان «درایمز» ایالت آیووا شد تا نطق آلبرت گور، نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری را بشنود. ویلیجر که از پذیرش بی‌چون و چرای غذای تراریخته توسط گور رنجیده بود، از گور خواست تا از لایحه‌ای که اخیراً در کنگره مطرح شده و برچسب زدن به غذاهای تراریخته را اجباری می‌کرد، حمایت کند. گور پاسخ داد: دانشمندان گفته‌اند هیچ تفاوتی میان غذاهای تراریخته و غیرتراریخته وجود ندارد. ویلیجر گفت با رعایت احترام مخالف است و شرح داد که چگونه گاوهایش از خوردن ذرّت تراریخته امتناع کردند. وی افزود: گاوهای من از دانشمندان شما باهوش‌تر هستند.

صدای تشویق اتاق را پر کرد. گور پرسید: آیا کشاورز دیگری شاهد تفاوت در واکنش دام‌های خود به غذاهای تراریخته بوده است؟ در حدود پانزده دست بالا رفت.

گیل لاش، «نبراسکا»: اگر مزرعه، هم ذرّت تراریخته و هم ذرّت غیرتراریخته داشت، دام‌ها همیشه ابتدا،‌ غیرتراریخته را می‌خورند.

گری اسمیت، «مونتانا»: یکی از همسایه‌ها ذرّت بی.تی پرورش می‌داد. زمانی که احشام به سمت ساقة آنها روانه شدند، اصلاً آنها را نخوردند.

گروه ایزنبیس، «داکوتای شمالی»: در حالی که گاوهای من، ذرّت گرده‌افشانی شده به حالت آزاد را بر واریته‌های هیبرید ترجیح می‌دهند، آنها به سهولت بر ذرّت بی.تی پیشی می‌گیرند.

بنا بر مقالة ایکرز آمریکا در سال 1999م. حتّی دام‌ها از سیم‌ها رد شدند و وارد یک مزرعة ذرّت تراریخته شدند تا به واریتة غیرتراریخته‌ای که می‌خوردند، دست پیدا کنند؛ ولی بعد گاوها مزرعه را دست نخورده رها کردند.8

پی‌نوشت‌ها: