جان بولتون

جان بولتون، يكي از طرفداران سياست‌هاي تندروي امنيتي، در آمريكا است كه در زمان رياست جمهوري جرج بوش، به عنوان سفير ايالات متّحده در سازمان ملل، فعّاليت مي‌كرد. در حال حاضر، او يكي از اعضاي ارشد مؤسّسة نومحافظه‌كار آمريكايي، «اينترپرايز» است.1

بولتون كه هر از گاهي، صفحة نظرات آزاد مجلّه‌هاي «وال استريت ژورنال»2 و «نشنال ريويو»3 را به خود اختصاص مي‌دهد، ديپلماسي را با ضعف و عدم توانايي در تصميم‌گيري يكسان مي‌داند و پيشنهاد مي‌كند كه «اسرائيل غاصب» بايد حملة هسته‌اي به «ايران» را مدّنظر قرار دهد.

بولتون يكي از شركت‌كنندگان دائمي در محافل گروه‌هاي نومحافظه‌كار و عضو فعّال آنان است؛ براي مثال، بايد به اين موارد اشاره كرد: «عضو پروژة قرن آمريكايي جديد»،4عضو مؤسّسة يهودي «براي امور امنيت ملّی»5 و عضو «كميتة صلح و امنيت در خليج»؛ امّا بولتون برچسب نومحافظه‌كار بودنش را نمي‌پذيرد.

او مي‌گويد از زماني كه يك دبيرستاني بوده و در سال 1964م. در كمپين «گلدواتر»6 فعّاليت مي‌كرده، يك محافظه‌كار بوده است.7

بولتون پيش‌تر با شوراي روابط خارجي،8 جامعة فدراليسته،9 مجمع سياست‌گذاري ملّي،10 هيئت مشاوران ملّي،11 مؤسّسة تحقيقات سياست‌گذاري منهتن،12 مؤسّسة «ابتكار آتلانتيك نو»13 و پروژة انتقال دمكراسي14 همكاري داشته است.

به علّت ديدگاه‌هاي نظامي و جنگ‌طلبانة بولتون، بسياري از گروه‌هاي نومحافظه‌كار، او را به عنوان يكي از مدّعيان رياست جمهوري در سال 2012م. مي‌شناختند. هنگامي كه در سال2010م. در برنامة تلويزيوني «فاكس نيوز»، از او دربارة تمايلش براي حضور در عرصة رقابتي رياست جمهوري سؤال شد، او گفت: نمي‌توانم به اين سؤال جواب منفي بدهم؛ امّا فعّالان سياسي براي دانستن جواب اين سؤال بايد تا انتخابات پاييز صبر كنند.

مصاحبه‌اي كه مجلّة «ديلي كالر»،15 در آگوست 2010م. با بولتون انجام داد، وي دلايل احتمالي كانديدا شدنش را اين‌چنين اظهار كرد:

همان‌طور كه همه مي‌دانند، من يك سياست‌مدار نيستم و تا به حال در هيچ انتخاباتي براي تصدّي مسئوليت‌هاي فدرالي، كانديدا نشده‌ام؛ چرا كه اين‌گونه اعمال، واقعاً به سعي و تلاش زيادي نياز دارند؛ امّا امري كه من را نگران مي‌كند، كمبود تمركز در حوزة امنيت ملّي است. من از اهمّيت اقتصاد و نگراني‌ها دربارة آن آگاهم؛ امّا نكته اينجاست كه

دشمنان خارجي اين فرصت را به ما نمي‌دهند كه مشكلات اقتصادي خود را سر و سامان دهيم.16

جان بولتون در مصاحبه‌اي با نشرية «نشنال ريويو»17 اظهار داشت: كلّ هدف زندگي سياسي، آزادي فردي است و در آن زمان، در سال 1964م.، در دوران فعّاليت در كمپين گلدواتر، فكر مي‌كردم به خطر افتاده است و به نظرم هم‌اينك نیز در مخاطره است... من مي‌نويسم، سخنراني مي‌كنم، در تلويزيون حضور پيدا مي‌كنم؛ امّا در آمريكاي معاصر تنها راهي كه مي‌توان چنين مسائلي را برجسته كرد، آن است كه كانديداي رياست جمهوري شوم.18

كريس متيو،19 از مجريان شبكة MSNBC، دربارة اظهار نظر بولتون راجع به احتمال كانديدا شدنش گفته است: اميدوارم او كانديدا شود تا يك‌بار ديگر مردم به ياد بياورند كه در سال‌هاي 2006 و 2008م. عليه چه چيزي رأي دادند. مردم قبلاً مخالفت خود را با چنين طرز فكرهايي اعلام كرده‌اند؛ طرز فكرهايي كه به ما اجازه مي‌داد بدون اينكه كشوري به ما حمله كند، به آن حمله كنيم يا در خاورميانه، پادگان‌هاي دائمي بسازيم.20

منتقد سرسخت حزب دمكرات

بولتون به دليل نگرش انتقادي ستيزه‌جويانه‌اش به سياست‌هاي دولت اوباما، شهرت زيادي يافته است؛ به عنوان مثال، وي در اواخر سال 2009م. و در جمع دانشجويان «دانشگاه شيكاگو»، ضمن انتقاد از سياست‌هاي دولت اوباما، پيشنهاد كرد كه اسرائيل بايد حملة هسته‌اي به ايران را مدّ نظر قرار دهد. او همچنين اقدامات دولت اوباما در زمينة جلوگيري از دست‌يابي ايران به سلاح‌هاي هسته‌اي را ضعيف خواند.

دنيل لوبان،21 از نويسندگان «خبرگزاري اينترپرس»، در اين‌باره اظهار داشت: حملة اسرائيل به ايران، چه از نوع هسته‌اي و چه غيرهسته‌اي، بدون اجازة آمريكا، بعيد به نظر مي‌رسد.22

چندي پيش در اكتبر 2009م.، در ستون نظرات آزاد «لس‌آنجلس‌تايمز»، جان بولتون، اوباما را با شاه اتلرد دوم يا اتلرد بدفهم،23 مقايسه كرده بود. پادشاه آنگلوساكسون‌ها در هزارة اوّل كه به نداشتن توانايي تصميم‌گيري درست مشهور بود و استراتژي ناموفّق وي در پرداخت پول به وايكينگ‌ها براي جلوگيري از حملة آنها، وي را به عنوان يك نمونة تمام عيار رهبر ناموفّق در تاريخ ثبت كرد. بولتون با ضعيف خواندن اقدامات ليبرال‌ها، اقدامات اوباما در حوزة مسائل كليدي بين‌المللي را ضعيف ارزيابي كرده و او را به دودلي و عدم توانايي در تصميم‌گيري، متّهم كرده است.24

حمايت بولتون از مجاهدين خلق

بولتون در 25 ژانوية 2011م.، پاسخي جالب در كنفرانس «بروكسل» در حمايت از «سازمان مجاهدين خلق» ايراد كرد. وي در آنجا از مشروعيت سازمان مجاهدان خلق و خارج كردن نام اين سازمان از ليست سازمان‌هاي تروريستي حمايت نمود.25

ديويد دي كول،26 استاد «دانشگاه جرج‌تاون»27 در اين خصوص اظهار داشت: بر اساس رأي سال 2010م. دادگاه عالي، در پروژة هولدر عليه قانون بشردوستي،28 يك سازمان خارجي تروريست شناخته است و ارائة هرگونه پشتيباني، چه به‌طور مستقيم و چه غيرمستقيم، اعمّ از فعّاليت براي به چالش كشيدن عنوان تروريست بودن اين گروه، جرم محسوب مي‌شود.29

خطّ مشي

بولتون از اوايل دهة هشتاد و از زماني كه در دولت ريگان مشغول به فعّاليت شد، يكي از اعضاي اصلي حزب جمهوري‌خواه بوده است. او به عنوان يكي از اعضاي گروه وكلاي راست جديد30 كه در سمت‌هاي مهم، در وزارت خارجه و وزارت دادگستري ايالات متّحده فعّاليت مي‌كردند، بسيار زود مشهور شد. او رشد و ترقّي‌اش را بيشتر مديون حمايت‌هاي سناتور جسي هلمز31 جمهوري‌خواه «كاروليناي شمالي» و ريچارد ويگوئري،32 يكي از تئوريسين‌هاي راست جديد و «كانسرواتيو دايجست»،33 هفته‌نامة با نفوذش است. سال‌ها بعد و در جريان‌هاي سخنراني ژانوية 2010م.، در مؤسّسة آمريكايي اينترپرايز، هلمز، دربارة بولتون گفت: او از آن دست انسان‌هايي است كه دوست دارم در آرمگدون (جنگ نهايي خير و شر، در آخرالزّمان)، در كنارم باشند.

بولتون در دورة دوم رياست جمهوري ريگان، با تيم وكلاي جامعة فدرال‌ها34 و زيرنظر دادستان ادوين ميس،35 فعّاليت مي‌كرد. به دليل جايگاه‌هاي سياسي بالاي اعضاي اين گروه، وزارت دادگستري تحت نفوذ فكري گروه راست جديد درآمد.36

در وقايع پس از انتخابات سال 2000م.، بولتون با همكاري جيمز بيكر،37 رئيس قديمي‌اش، مسئول جلوگيري از بازشماري آرا در «فلوريدا» شد. طبق گزارش مجلّة «وال استريت»، پس از اينكه دادگاه عالي ايالات متّحده، دستور توقّف بازشماري آرا را صادر كرد، بولتون با ورود به حوزه‌هاي بازشماري گفت: من عضو تيم بوش - ‌چني هستم و به اينجا آمده‌ام تا بازشماري را متوقّف كنم.38

اين اقدام، ورود او به دولت بوش بود. در همان زمان، ديك چني دربارة بولتون گفته بود: از من مي‌پرسند جان چه پستي را به دست خواهد آورد؟ من مي‌گويم هر چه را كه بخواهد.

معاون امور خارجة هر كشوري در مجامع بين‌المللي مختلف، به عنوان نمايندة دولت آن كشور محسوب مي‌شود و بولتون كه به عنوان فردي متكبّر و يك‌جانبه‌گرا مشهور بود، قصد داشت موقعيت ايالات متّحده را در مجامع بين‌المللي، باز تعريف كند. روزنامة «وال استريت ژورنال»، در مقاله‌اي راجع به بولتون، او را فردي اهل مجادله و دعوا خوانده است. در اين مقاله آمده است كه بولتون با اشاره به كنفرانسي در زمينة سلاح‌هاي بيوشيميايي، اشاره كرده بود: منسوخ، منسوخ، منسوخ. من نمي‌خواهم به آن كنوانسيون منسوخ باز گردم.39

از ديگر اقدامات بولتون، مي‌توان به خارج كردن ايالات متّحده از پيمان موشك ضدّ بالستيك 1972م.، اشاره كرد. اين پيمان به عنوان پايه و اساس تلاش‌هاي انجام گرفته براي كاهش تقابلات هسته‌اي به شمار مي‌رفت؛ امّا بولتون آن را پيماني زايد مي‌دانست كه از توسعة سيستم دفاع موشكي ايالات متّحده، جلوگيري مي‌كرد و به همين دليل، آن را

لغو کرد. لغو پيمان جامع منع آزمايش‌های هسته‌اي40 نيز، از اقدامات اوست.41

بولتون در سخنراني‌اش در بنياد «هريتيج»،42 در سال 2002م.، عنوان كرده بود كه به علّت توسعة ظرفيت‌هاي «كوبا» در زمينة سلاح‌هاي بيولوژيك، اين كشور بايد به ليست كشورهاي محور شرارت اضافه شود. صنايع پزشكي رو به رشد كوبا، از آوازهاي جهاني برخوردار است؛ امّا بولتون ادّعا مي‌كند كه كوبا تحت اين پوشش، به توليد سلاح‌هاي كشتار جمعي مي‌پردازد.

بولتون كه براي اين ادّعايش مدركي ارائه نكرده، اظهار كرده است كه دولت كوبا با فروش غيرقانوني تكنولوژي سلاح‌هاي بيولوژيك، كمبود منابع مالي‌اش را جبران مي‌كند.43

اين در حالي است كه ديگر سازمان‌هاي دولتي، اتّهام وارد شده به دولت كوبا از طرف بولتون را، رد كرده‌اند و تحقيقات كنگره دربارة سلاح‌هاي كشتار جمعي كوبا هيچ مدركي دالّ بر صحّت ادّعاي بولتون نيافته است.44

در جولاي 2003م. و در جريان مذاكرات 6 جانبه با «كرة شمالي»، بولتون رئيس جمهور كرة شمالي، كيم يونگ دوم45 را ديكتاتوري ظالم خطاب كرد كه زندگي در آن كشور را كابوسي جهنّمي46 كرده است. كرة شمالي نيز در جواب اظهار كرده بود كه مذاكرات با وجود چنين زالويي ادامه نخواهد يافت و اين خون‌آشام را به عنوان نمايندة ايالات متّحده به رسميت نمي‌شناسد. از اين‌رو، وزارت خارجة آمريكا، فرد ديگري را جايگزين او كرد.47

گاو وحشي در چيني فروشي

پس از اينكه مسئوليت وزارت امور خارجه در دور دوم رياست جمهوري بوش، به كاندوليزا رايس سپرده شد، بولتون اظهار داشت كه تمايل دارد به عنوان دستيار او انتخاب شود. با اين وجود، رايس او را به عنوان نمايندة ايالات متّحده در سازمان ملل انتخاب كرد. برايان اوركهارت،48 دربارة انتخاب او اظهار كرد: اين انتخاب، بزرگترين توهين به اين سازمان جهاني است.49

نويسندة خوش ذوقي در وب سايت انتقادي «كامن دريمز»،50 انتصاب بولتون به عنوان سفير ايالات متّحده در سازمان ملل را به مثابه ورود يك گاو وحشي به مغازة چيني‌فروشي تشبيه كرد.

بولتون از آگوست 2005 تا ژانوية 2007م.، به عنوان سفير ايالات متّحده در سازمان ملل، فعّاليت مي‌كرد. وي در دسامبر 2006م. و به دنبال انتقادهاي مكرّر ديپلمات‌ها و سناتورهاي ايالات متّحده، از سمت خود استعفا داد. اين اقدام در فاصله‌اي كمتر از سه هفته پس از اعلام مجدّد كانديداتوري بولتون براي مجلس سنا، صورت گرفت.

در اوّلين جلسة استماع، سوابق بولتون در سمت معاون امور خارجه، به ويژه روابطش با اسرائيل، انتقادهاي شديدي را به دنبال داشت.51 بنا به اظهار نشرية «فوروارد»، متعلّق به لابي يهود در آمريكا و ديگر منابع خبري، او بدون هماهنگي با وزارت خارجه، با رؤساي «موساد»، سازمان جاسوسي اسرائيل ، ديدار كرده بود.52 وي در سال 2000م. با سوءاستفاده از سمتش در دولت بوش، اسرائيل را از اتّهامات وارده رهايي داد. اسرائيل به علّت نقض قوانين ايالات متّحده مبني بر عدم استفاده از سلاح‌هاي اين كشور در اقدامات غيردفاعي، مورد اتّهام قرار گرفته بود. در 23 جولاي 2000م.، دولت اسرائيل از يك فروند هواپيماي اف-16 آمريكايي استفاده كرده بود تا با استفاده از بمبي يك تني، صالح شهاده، 53 يكي از رهبران حماس را به شهادت برساند. در جريان اين حمله، علاوه بر شهاده، 14 شهروند فلسطيني نيز به شهادت رسيدند و قريب به 100 نفر مجروح شدند. تحقيقات انجام گرفته توسط كاركنان «سنا» مشخّص كرد كه وي از رسيدن يادداشت وزارت خارجه به وزير خارجة وقت، كالين پاول، جلوگيري كرده بود.54

تأييد دوبارة كانديداتوري بولتون توسط بوش، انتقادات داخلي و خارجي شديدي را به دنبال داشت. «نيويورك تايمز» در گزارشي در اواخر ماه جولاي، عنوان كرده بود كه بولتون در سازمان ملل، بسيار مورد انتقاد و استهزا قرار گرفته است. تايمز در اين‌باره نوشت: بسياري از ديپلمات‌ها بر اين باورند كه بولتون نقش رهبر متكبّران را در دولت بازي مي‌كند.

آنها معتقدند كه بولتون با از خود راندن متّحدان هميشگي ايالات متّحده، آيندة اين كشور را به خطر مي‌اندازد. آنها ادّعا مي‌كنند كه بولتون تنها از رهبري ايالات متّحده حرف مي‌زند و در عمل، هنگامي كه مسائل بر طبق پيش‌بيني‌هايش جلو نمي‌روند، از زير آنها شانه خالي مي‌كند. يكي از نمايندگان سازمان ملل كه نامي از او برده نشده است،

در اين‌باره گفته است: او حمايت مرا از دست داده و حس مي‌كنم اين عدم حمايت، در مورد بسياري از نمايندگان ديگر نيز كه زماني از حاميان ايالات متّحده بودند، صادق است.55

بولتون از جنگ «ويتنام» پشتيباني مي‌كرد و نامش نيز در ليست «گارد ملّي ارتش آمريكا» در «مريلند»56 ثبت شده بود؛ امّا هيچگاه در ويتنام خدمت نكرد. وي در بيست و پنجمين بازپيوست كتاب خود كه «انتشارات ييل»،57 به چاپ رساند، نوشت: اعتراف مي‌كنم كه اصلاً آرزو نداشتم در آن شاليزارهاي برنج جنوب شرقي آسيا بميرم. من قبل از همه متوجّه شدم كه ما جنگ را در ويتنام باخته‌ايم.58

يكي ديگر از اقدامات بحث‌برانگيز بولتون به عنوان نمايندة سازمان ملل، به سال 2005م. باز مي‌گردد. در اين سال، او همة تلاش‌هاي انجام شده براي تكميل بيانية مشترك سازمان ملل در شصتمين سالگرد اين سازمان را بي‌ثمر كرد. برايان اوركهارت، در اين‌باره گفته است: نمايندگان سازمان ملل، در شش ماه گذشته بخش اعظمي از وقت خود را به تنظيم اين بيانيه اختصاص داده بودند كه تركيبي از اهداف جهاني و اصلاحات لازم در سازمان ملل را در بر داشت. اصلاحية 700 بندي بولتون كه به عقيدة وي با هدف نشان دادن اهمّيت اين موضوع براي ايالات متّحده ارائه شده بود، سردرگمي زيادي براي نمايندگان ايجاد كرد و اختلاف نظرهاي قديمي را دوباره زنده كرد. يكي از موارد جالب در اين اصلاحيه اين بود كه بولتون اصرار داشت هيچ‌گونه اشاره‌اي به اهداف توسعة هزاره59 كه با هدف ريشه‌كني فقر جهاني تنظيم شده بود و ايالات متّحده در سال 2000م. از آن حمايت مي‌كرد، نشود. در اين مورد، كاندوليزا رايس، در آخرين دقايق بولتون را كنار گذاشت. او همچنين اصرار داشت كه مطلبي از «ديوان بين‌المللي كيفري»،60 پيمان منع استفاده از سلاح‌هاي هسته‌اي و گرم شدن كرة زمين گفته نشود.61

جرج بوش در زمان پذيرفتن استعفاي جان بولتون، عدّه‌اي از نمايندگان را مسئول اين اتّفاق دانست.62

او در كتاب خاطراتش دربارة دوران نمايندگي‌اش در سازمان ملل، با نام «گزينه‌اي به نام تسليم وجود ندارد؛ دفاع از آمريكا در جهان و سازمان ملل»،63 ادّعا كرده است كه استعفايش به علّت خطّ مشي يا عملكردش نبوده و در اين‌باره نوشته است: اگر فرد خوبي بودم، بايستي تمامي افرادي را كه از من شكست سياسي خورده‌اند و تعدادشان هم كم نيست، دعوت مي‌كردم تا بي‌احترامي‌ام را جبران كرده باشم.64

نگاهي به ديدگاه‌هاي بولتون

بولتون در «دانشگاه حقوق ييل» و در دوران زندگي كاري‌اش، به فردي هوشيار، غيرمنعطف و جدّي مشهور بوده است كه براي دسترسي به اهداف سياسي‌اش كه بيشتر مربوط به آزادسازي قدرت نظامي ايالات متّحده از قيد و بندهاي درون رابطه‌اي مي‌شود، از تمام توانش استفاده مي‌كند. او در اتاقش يك نارنجك ساختگي دارد كه بر روي آن نوشته شده است: تقديم به جان بولتون، بزرگترين طرفدار ريگان در دنيا.65

در سال 1997م. در يكي از نشريات مؤسّسة آمريكايي اينترپرايز، با عنوان آمريكا التزامي به پرداخت حقّ عضويت به سازمان ملل ندارد،66 بي‌اعتنايي بولتون به معاهدات بين‌المللي از زبان خودش به تفصيل، شرح داده شده است. او نوشته است: معاهدات تنها قوانيني براي اهداف داخلي ايالات متّحده هستند و در موارد بين‌المللي، اين معاهدات چيزي جز التزاماتي ساده نيستند.67

به‌رغم فعّاليت بولتون در سازمان ملل، به عنوان نمايندة ايالات متّحده، او بارها حقّانيت و رسميت اين سازمان را زير سؤال برده است. او در

سخنراني سال 1994م.، در جمع انجمن فدراليست جهاني،68 اظهار كرده بود: چيزي به نام سازمان ملل وجود ندارد و اگر ده طبقه از ساختمان سازمان ملل در «نيويورك» كم شود، هيچ اتّفاقي نمي‌افتد.69

بولتون از اواسط دهة نود به يكي از مهم‌ترين مخالفان ديوان بين‌المللي كيفري مبدّل شد. در سال 1998م. در مقاله‌اي در مجلّة «نشنال اينترست»،70 بولتون استدلال كرده بود كه امضاي ديوان بين‌المللي كيفري باعث مي‌شود كه رئيس جمهور و اعضاي كابينه كه عضو شوراي امنيت ملّي نيز هستند و ديگر شهروندان و رهبران نظامي، نسبت به سياست‌هاي خارجي و تدافعي‌مان، پاسخگو باشند.

او به عنوان معاون امور خارجه در زمان كالين پاول، مسئوليت لغو معاهدات بين‌المللي ايالات متّحده را بر عهده داشت. او بعدها از اين دوران به عنوان شيرين‌ترين دوران خدمتش ياد كرده است.71

بولتون همچنين در مسائل خاورميانه، جنگ‌طلبي خستگي‌ناپذير و بسيار صريح بوده است و همواره در صدد بوده كه با سياست‌هاي جنگ‌طلبانه، امنيت نظامي اسرائيل را حفظ كند.

او از اواسط دهة نود با تعدادي از تشكيلات محافظه‌كار و نيز گروه‌هاي فشار يهودي ارتباط بسيار خوبي داشت. اين گروه‌ها غالباً با «حزب ليكود»، يكي از احزاب دست راستي اسرائيل كه شامل مؤسّساتي نظير مؤسّسة آمريكايي اينترپرايز، پروژة قرن آمريكايي جديد، مؤسّسة يهودي امور امنيت ملّي و كميتة صلح و امنيت در خليج مي‌شود، ارتباطي تنگاتنگ دارند.

به عنوان مثال، دربارة فعّاليت‌هاي مؤسّسة يهودي امور امنيت ملّي، مي‌توان به نقش اين مؤسّسه در زمينة برقراري روابط استراتژيك بين اسرائيل، ارتش ايالات متّحده و پيمان‌كاران اين ارتش، اشاره كرد. ديك چني، داگلاس فيث،72 و پل وولفويتز73 نيز، از ديگر اعضاي دولت بوش بودند كه با چنين سازمان‌هايي در ارتباط بوده‌اند.

بولتون 2 ماه قبل از حملة نظامي آمريكا به «عراق»، با آريل شارون و بنيامين نتانياهو،74 در زمينة جلوگيري از گسترش سلاح‌هاي كشتار جمعي، ديدار كرده بود. او پس از اتمام حمله به عراق، برنامه‌هاي خلع سلاح دولت بوش را از سر گرفت و اظهار كرد كه اينك وقت آن است كه به تهديدهاي وارده از جانب ايران، «سوريه» و كرة شمالي بپردازيم. ظاهراً جايگاه اسرائيل به عنوان تنها قدرت نظامي منطقه، در دستور كار نبوده است.75

در سازمان ملل، بولتون همواره سعي مي‌كرد كه مذاكرات را به نفع اسرائيل تمام كند. در اكتبر 2004م.، هنگامي كه براي پايان دادن به حملات نظامي اسرائيل در شمال «غزّه» تقاضاي رأي‌گيري شد، بولتون آن را وتو كرد. وي در جولاي 2006م. نقش رهبري مخالفان طرح پيشنهادي شوراي امنيت سازمان ملل، مبني بر پايان دادن به حملات نظامي و به كارگيري نامتناسب قدرت در نوار غزّه را بازي مي‌كرد.

وي در 15 جولاي 2006م.، از اقدام شوراي امنيت سازمان ملل براي برقراري آتش‌بس بين اسرائيل و حزب‌الله، جلوگيري كرد. او در مصاحبه با «فاكس نيوز» اظهار داشت: كار ما در نيويورك اين است كه اجازه ندهيم حقّ دفاع از خود به موضوعي سليقه‌اي مبدّل شود؛ امّا وظيفة ديگري هم داريم و آن اين است كه از تمام توان خود براي كمك به دولت «لبنان» كه كاملاً به صورت دمكراتيك انتخاب شده است، استفاده نماييم و ببينيم آيا مي‌توانيم در برداشتن غدّة سرطاني (حزب‌الله)، مؤثّر باشيم يا نه؟76

بولتون از اقدامات نظامي دولت اسرائيل در نوار غزّه و لبنان با عنوان جنگ جهاني عليه تروريسم77 ياد كرده است. او با دفاع از حملة اسرائيل به لبنان اظهار داشت: هيچ برابري اخلاقي و حقوقي بين تلفات غيرنظاميان لبناني در بمب‌گذاري‌هاي اسرائيل و كشته‌شدگان اسرائيلي در حملات تروريستي وجود ندارد.78

در اواخر سال 2009م.، بولتون به نومحافظه‌كاران ديگري، نظير سازمان غيردولتي «يو.ان.واچ»79 و «جفري گلدبرگ»80 از مجلّة «آتلانتيك» پيوست تا به همراه آنان، اعتراض خود را به گزارش گلدستون81 كه جزئيات تخلّفات جنگي انجام گرفته در نوار غزّه را در سال 2008-2009م. فاش مي‌كرد، ابراز كند. او نتيجه‌گيري اين گزارش، مبني بر حملة اسرائيل به مردم غيرنظامي را تلاشي براي غيرقانوني جلوه دادن استراتژي دولت اسرائيل در از كار انداختن حماس دانست.82

بولتون در سياست‌هاي آسيايي نيز نقش مهمّي داشته و از حاميان سرسخت «تايوان» به شمار مي‌رود. بر اساس تحقيقات «واشینگتن پست» در سال 2001م.، بولتون قبل از پيوستن به دولت بوش، جزو ليست پرداخت دولت تايوان بوده است.83 بنا بر نوشتة هفته‌نامة «نيشن» او همچنين در هنگام تحقيقات سازمان ملل در خصوص اعضاي جديد حامي دولت تايوان، 30.000 دلار، به جيب زده است.84

بولتون در سال 1999م. در مقاله‌اي در مجلّة «ويكلي استاندارد» در اين‌باره نوشت: به رسميت شناختن دولت تايوان به نوعي، رهبري آمريكا را نشان خواهد داد؛ موضوعي كه منطقه بدان نياز دارد و مردم آن، اميدوارند اتّفاق بيفتد.85

بولتون با پيوستن به چند گروه مهم از نومحافظه‌كاران و احزاب جمهوري‌خواه، بپيانية مشتركي را دربارة عملكرد ضعيف دولت كلينتون در حمايت كامل از دولت تايوان امضا كرد. اين بيانية مشترك كه از طرف پروژة «قرن آمريكايي جديد» و «بنياد هريتيج» ارائه شده بود، با هدف درخواست روابط نزديك دو دولت تنظيم شده بود و به امضاي افرادي چون بيل كريستول،86 ادوين میس،87 پال وولفويتز، اليوت آبرامز،88 ريچارد پرل، لويس ليبي،89 ويليام باكلي،90 جين كرك پاتريك،91 پال ويريچ،92 و جيمز وولسي93رسيد.

منازعات و انتقادات

نام بولتون چه در داخل و چه در خارج دولت، با مباحثات و منازعات سياسي و اقتصادي، گره خورده است. او در زمان فعّاليتش به عنوان معاون دادستان كل، تحت نظر ادوين ميس،94 از دست‌يابي «كميسيون كري»،95 به اسناد موجود دربارة ماجراي ايران-كنترا96 و قاچاق دارو، جلوگيري كرد. لازم به ذكر است كه دست‌نوشته‌هاي بولتون نيز جزو اين اسناد بود. او با همكاري با جمهوري‌خواهان كنگره، درخواست كنگره براي صحبت با نمايندگان ادوين ميس و بررسي نقش آنها در اين جريانات را رد كرد.97 بولتون در سال 1978م. به عنوان يكي از

اعضاي شركت حقوقي با نفوذ «كاوينگتون»،98 به تشكيل گروهي با همكاري جسي هلمز و «باشگاه ملّي كنگرة آمريكا»،99 به نام جفرسون ماركتينگ100 كمك‌هاي شاياني كردند. «لگال تايمز»،101 در اين‌باره نوشته بود: هدف جفرسون ماركتينگ، مهيّا كردن سرويس‌هايي براي كانديداها است كه در آن بتوانند بدون نگراني از قوانين فدرال كه از اختصاص دادن مبلغ بيشتر از 5000 دلار به ستادهاي انتخاباتي كانديداها جلوگيري مي‌كند، فعّاليت‌هاي خود را انجام دهند. جفرسون ماركتينگ پس از شكل‌گيري، به عنوان شركت مركزي سه شركت «كمپين منيج‌منت»،102 «متخصّصان امور رايانه و ایمیل»103 و «ديس‌كانت پيپر بروكرز»104درآمد.105

در سال 1987م.، باشگاه ملّي كنگرة آمريكا از وامي 900 هزار دلاري خبر داد. بستانكاران اصلي عبارت بودند از: ريچارد ويگوئر،106چارلز بلك،107 شركت‌هاي كاوينگتون و «بورلينگ»،108 و دفتر وكالت «واشینگتن دي.سي» كه به‌رغم ناتواني كميتة فعّاليت‌هاي سياسي جناح دست راستي در پرداخت، روابط خود را با آن حفظ كردند.

جفرسون ماركتينگ با مبلغي بيش از 676000 دلار، بزرگترين بستانكار باشگاه كنگره بوده است. مدارك انتخابات كميتة فدرال در پايان دهه، حاكي از آن بود كه كميتة فعّاليت‌هاي سياسي هلمز، 111 هزار دلار به كاوينگتون بدهكار است، امّا بنا بر اظهارنظر سخنگوي شركت، ادوارد دانكلبرگر109 اين موضوع، شركت را نگران نكرده و مشكل خاصّي وجود ندارد.110

بولتون در دهة بعد، باز هم درگير موضوعات جدال‌برانگيز بود و اين‌بار منازعات در مورد طرح‌هاي مالي حمايتي براي كانديداهاي جمهوري‌خواه از طرف دولت «هنگ‌كنگ» و تايوان و از طريق انديشكده‌اي مرتبط با كميتة ملّي جمهوري‌خواهان، بود. بولتون در سال 1995-1996م.، مسئوليت رياست انجمن سياست ملّي111 را بر عهده گرفت. بعدها با تحقيقات انجام گرفته توسط كنگره، مشخّص شد كه هدف اين انجمن، هدايت كردن سرمايه‌هاي خارجي و شركتي به سمت جمهوري‌خواهان بوده است.112

انجمن سياست ملّي يك سال قبل از انتخابات عمومي سال 1994م.، يعني در سال 1993م. تأسيس شد. اين كميته كه رئيس وقت كميتة ملّي جمهوري‌خواهان، هالي باربر،113 بنيانگذار آن بود، به عنوان نهادي غيرانتفاعي و معاف از ماليات تأسيس شد. تحقيقات انجام گرفته در كنگره نشان داد كه انجمن سياست ملّي، 800 هزار دلار از درآمدهاي خارجي را به چرخة انتخاباتي سال 1996م.، تزريق كرده بود. مشابه اين اقدام در انتخابات عمومي سال 1994م. نيز انجام شده بود.114

بولتون پس از اينكه رياست انجمن سياست ملّي را در سال 1995م. بر عهده گرفت، اقدام به برگزاري كنفرانس‌هايي با نام مگا كنفرانس115 كرد كه هدف از برپايي آنها، به دست گرفتن منابع مالي بود. اين كنفرانس‌ها اعضاي جمهوري‌خواه كنگره، لابيست‌ها و هيئت رئيسة شركت‌ها را گرد هم مي‌آورد تا دربارة موضوعات مرتبط با قوانين تصويبي، گفت‌وگو كنند.

در يكي از يادداشت‌هاي كميتة انجمن سياست ملّي دربارة استراتژي اين كميته در به دست آوردن منابع مالي، توضيحاتي داده شده است: انجمن سياست ملّي از بين اسپانسرهاي كنفرانس‌ها، سرمايه‌گذاران جديدي را جذب خواهد كرد. آنها براي شركت در اين كنفرانس‌ها يا بايد هزينة خود را شخصاً پرداخت كنند يا درآمدزايي داشته باشند. اينجاست كه صاحبان صنايع وارد ماجرا مي‌شوند و هزينه‌هاي آنها را كه حدّاقل مقدارش 25000 دلار است، متقبّل مي‌شوند.116

نمايندگان شركت‌ها از مبالغ بالاي حقّ شركت در كنفرانس‌ها بسيار شگفت‌زده بودند. يكي از اين نمايندگان، در اين‌باره گفته بود: من كاملاً تعجّب كردم. اگر اين پول، دسترسي به جمهوري‌خواهان وضع‌كنندة قوانين را ممكن نسازد، نمي‌دانم چه چيز ديگري آن را عملي خواهد ساخت.117

در يكي ديگر از يادداشت‌هاي كميته آمده است كه دو تن از اعضاي اين كميته به بولتون در ازاي پردخت مبلغ 200 هزار دلار گزارش داده بودند كه شركت ارتباطي «يو.اس.وست»118 در كنگره، در ازاي پردخت مبلغ 200 هزار دلار، درخواست كرده است كه سياست‌هاي اين شركت در دستور كار كنفرانس‌هاي بعدي اين كميته در زمينة ارتباطات راه دور قرار بگيرد.119

بولتون كمي قبل از آنكه كنگره تحقيقات خود را در زمينة پذيرفتن غيرقانوني كمك‌های خارجي، توسط «انجمن سياست ملّي» شروع كند، پست خود را واگذار كرد و هيچ اتّهامي از اين جلسات كنگره ثبت نشد.120

نيروگاه بوشهر

بولتون در گفت‌وگو با شبكة خبري «روسيا اليوم» با اشاره به نيروگاه «بوشهر» و راه‌اندازي آن اذعان كرد كه اين امر، پيروزي بزرگي براي ايران محسوب مي‌شود.

وي كه بر خلاف گزارش‌هاي «آژانس بين‌المللي انرژي اتمي»، ايران را به تلاش براي رسيدن به سلاح اتمي متّهم مي‌كند، مدّعي شد كه نيروگاه بوشهر پيروزي بزرگي براي ايران در جهت رسيدن به سلاح اتمي به شمار مي‌رود.

بولتون در پاسخ به اين سؤال كه نتايج راه‌اندازي نيروگاه بوشهر در سطح بين‌المللي چيست؟ تأكيد كرد: اين امر ايران را در عرصة بين‌المللي در مقام كشوري اتمي قدرتمندتر مي‌كند و در اين صورت، ممانعت از ايران براي ساخت سلاح اتمي دشوارتر مي‌شود. وي در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه ايران بر خلاف تحريم‌ها اين نيروگاه را راه‌اندازي كرد، به بي‌اثر بودن تحريم‌ها اذعان كرد و افزود: با وجود تحريم‌ها، نيروگاه راه‌اندازي شد؛ زيرا تا زماني‌كه كشورهايي، مانند روسيه و چين و «ونزوئلا» هستند كه از تحريم‌هاي آمريكا و اروپا تبعيت نمي‌كنند، تحريم بي‌اثر است.

جان بولتون در ادامه، در پاسخ به اين سؤال كه راهكار چيست، مدّعي شد كه تنها راه براي جلوگيري كردن از رسيدن ايران به سلاح هسته‌اي، نابود كردن تأسيسات هسته‌اي ايران و تغيير حكومت ايران، با هدف تأسيس حكومتي دست‌نشانده براي بلندمدّت است.

پی‌نوشت‌ها: