شکل‌گیری نظام جدید سکولار: پایان آغاز شده و شوالیه‌های معبد

نصیر صاحب‌خلق

آقای علی بولاچ1 در یکی از مقالات خود، از تغییرات و دگرگونی‌هایی یاد می‌کند که با آغاز قرن دوازدهم میلادی، انسان اروپایی در یک روند تدریجی، در دل خود، دچار رویکردها و تغییرات بنیادی گردید.2 این تغییرات و رویکردهای بنیادی انسان اروپایی را که حیات دینی را به عنوان بزرگترین حقیقت پذیرفته و گذرا بودن دنیای کنونی را باور داشته و اقتدار دینی را به عنوان بزرگترین قدرت می‌شناخت، آرام آرام از دین جدا نموده، او را به موجودی تبدیل نمود که با پیام الهی و قدرت دینی، بیگانه بود و دنیا را به عنوان تنها هدف خود می‌شناخت. کوتاه سخن اینکه، اروپا در فرآیند یک «تغییر رویکرد» طولانی، سکولار شده بود.

پیش از پرداختن به این تغییر رویکرد، ارائة تصویری از اروپای قرون وسطا، با پرهیز از هرگونه سیاه‌نمایی آن و بر اساس آنچه در تاریخ رسمی مندرج است، سودمند خواهد بود.

اصولاً اروپا در تمامی قرون میانه، از جوامعی تشکیل شده بود که توسط نظام دینی اداره می‌شدند. دین به عنوان بزرگترین راهنمای انسان‌ها مورد قبول همه بود. مردم، باور داشتند که خداوند خالق و نابود کنندة آنها و جهانی است که در آن زندگی می‌کنند. آنها به بازخواست و سؤال و جواب از طرف خداوند پس از مرگ، ایمان داشتند. نظام اجتماعی، اصولاً بر اساس این باور، یعنی حقیقت «مخلوق بودن انسان» و جهان شکل گرفته بود.

امّا با این حال، اروپای قرون وسطا به‌رغم حقایق یادشده، بسیاری از ناراستی‌ها را نیز در خود می‌پروراند. آنچه که به عنوان دین، از آن یاد می‌شد، دین حق و خدایی نبود. بسیاری از عناصر بیگانه با دین، در آن راه یافته بودند. از میان رفتن زلالیت دین، موجب سر بر داشتن جزمیت‌ها گردیده بود.

کلیسا دچار بعضی تعصّبات و تنگ‌نظری‌ها شده، علاوه بر این، بسیاری از امور خرافی و انحرافی وارد دین شده بود که به صورت طبیعی با عقل جور در نمی‌آمدند. مردم تحت فشار کلیسا، این دین آمیخته به خرافات و غیرعقلانی و در بعضی موارد، مخالف روح انسانی را به زور پذیرفته بودند. چنین وضعیتی نمی‌توانست پایدار باشد. دو احتمال وجود داشت: اوّل اینکه دین از تمامی پیرایه‌ها و خرافه‌ها پیراسته و پاکیزه گردیده و به آئین پاک عیسوی باز می‌گشت که این امر به مثابه رستگاری انسان اروپایی تلقّی می‌شد؛ احتمال دوم نیز کنار گذاشته شدن تمامیت دین بود که این امر نیز به معنی فلاکت انسان اروپایی

بود.

آنچه بر اساس«تغییرات بنیادی به وقوع پیوسته در باورهای انسان اروپایی» محقّق گردید، احتمال دوم و سکولار شدن اروپا بود.

بسیار خب! باید پرسید قدرت ناپیدایی که در پشت این تحوّل بزرگ قرار داشت، چه بود؟ آیا تمامی تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، به ‌خودی خود، به وقوع پیوسته بود یا اینکه در پشت پرده، کسانی نقش داشتند؟

مجذوبین فلسفة کارل پوپرکه نسبت به «تئوری توطئه» حسّاسیت دارند، از این سؤال خشنود نخواهند شد و جست‌وجوی نقش‌آفرینان در پشت پردة تحوّلات تاریخی را غیر علمی خواهند خواند. به همین سبب نیز ما در طرح چنین سؤالی مصرّیم؛ زیرا نتیجة تحوّلاتی که اروپا از سر گذرانید و سپس به عنوان تحوّلی بزرگ به تمام دنیا تسرّی داد، چیزی جز «انکار» نبود؛ امری که بنا بر بیان «قرآن کریم» با «انتخاب افراد» پدید نیامده؛ بلکه از طرف کسانی «فرآوری» می‌شود؛ همان‌گونه که خداوند در قرآن می‌فرماید در پشت انکار دین توسط مردم، مستکبران و برتری‌طلبان در مقابل خداوند و انکارگران و فسادگران و نظام‌های حیله‌گرانة ایجاد شده توسط آنان قرار دارند. بر اساس بیان آیه، کسانی که از این مستکبران اطاعت می‌نمایند، در آخرت و قیامت به آنان خواهند گفت :

«شما شب و روز حیلت کردید؛ آنگاه که ما را فرمان می‌دادید به خدای یکتا کافر شویم و برای او همتایانی قرار دهیم...»3

از آنجایی که «انکار» به تنهایی و به خودی خود به وجود نمی‌آید، بلکه پدیدآورندگانی دارد، لذا درمورد اروپا و تحوّلات به وقوع پیوسته در آن نیز با سؤال مربوط به این کسان و نقش آنان در این‌باره، روبه‌رو می‌شویم که چه کسانی به صورت علی‌الدّوام و شبانه‌روزی در پی درانداختن نظامی حیله‌گرانه، نظام نوین علم‌گرایانة جوامع اروپایی را از باور‌های دینی، دور و سکولاریزه نموده‌اند؟

پاسخ این سؤال را می‌توان در عبارت درج گردیده بر روی نشان بزرگ آمریکا، مبنی بر «پایان آغاز شده - نظام سکولار نوین» یافت.

پیام داده شده بسیار جالب توجّه است؛ گویا کسانی در پی حرکتی که آغاز گردیده و پایان یافته است و در راستای طرحی جدید، نظام جدید سکولاری را بنیان‌گذارده‌اند. نشان بزرگ آمریکا در خصوص اینکه این نظام سکولار در ارتباط با کسانی که در «آغاز پایان یافته» نقش داشته‌اند نیز دارای پیام‌های نمادینی است؛ یعنی نماد کلاسیک عبرانی‌ای که از طریق یهودیان، به لژهای ماسونی انتقال یافته است: «چشم ناظر یهوه».

گویا بنیان‌گذاران نظام سکولار، صاحبان این نماد هستند. مهم‌تر اینکه خداوند در قرآن، نقش یهود را در پشت پردة سکولاریزه شدن، برای ما بیان داشته است. قرآن در «آیة 160، سورة نساء» مورد لعن قرارگرفتن یهودیان به دلیل ظلمی که مرتکب شده و انسداد طریق حق را موجب گردیده‌اند، بیان می‌دارد:

«پس به سزای ستمی كه از يهوديان سر زد و به سبب آنكه [مردم را] بسيار از راه خدا باز داشتند، چيزهای پاكيزه‏ای را كه بر آنان حلال شده بود، حرام گردانيديم.»

بدون شک، روند گستردة سکولاریزه شدن در اروپا و سپس گسترش آن در تمام دنیا، از جمله سنّت‌های مطروحه در قرآن بوده و خارج از آن نیز تحقّق ناممکن، تحقّق‌ناپذیر بود.

سر برداشتن مخالفت‌ها در نظام کاتولیکی اروپا

در طول قرون میانه، نطام کاتولیکی حاکم بر اروپا، نظامی بسیار با ثبات بود. طیّ صدها سال، هیچ‌گونه مخالفت جدّی‌ای با نظام کلیسایی به وقوع نپیوست؛ زیرا هیج گروه اجتماعی مخالف با نظام حاکم وجود نداشت. مردم نسبت به نظام طبقاتی برقرار شده توسط اتوریتة دینی صادق بودند، حدود خود را می‌شناختند و عصیان دینی به ذهن هیچ کسی خطور نمی‌کرد. جوامع اروپایی در لوای اتوریتة دینی با فهم مسیحی متّحد بوده و فرهنگی یگانه پدید آورده بودند. به همین دلیل نیز در آن دوران، نام منطقه «اروپا» نبود؛ بلکه آن منطقه، دنیای مسیحی یا Christendom نام داشت.

در میان دنیای مسیحی، تنها یک جامعه وجود داشت که نسبت به نظام حاکم، دارای حسّ مخالفت بود. اینان عبارت بودند از یهودیانی که در مناطق مختلف اروپا پراکنده بودند؛ زیرا آنان بر اساس آموزه‌های دینی مسیحی، قاتلان عیسی مسیح(ع) و پیروان دینی گمراه شناخته می‌شدند. به همین دلیل نیز برخورداری از تساوی حقوق اجتماعی برای یهودیان با مسیحیان به هیچ وجه پذیرفتنی نبود. در مقابل، یهودیان نیز همان‌گونه که قبلاً گفتیم، خود را «قومی برگزیده» می‌پنداشته و از دیگر نژادها و اقوام برتر می‌انگاشتند. آنها بی‌صبرانه منتظر روز بازگشت مسیح (ماشیح یا نجات دهندة قومی خود - م) بودند که در آن روز، «برگزیدگی» آنها از طرف دیگر اقوام و ملل به رسمیت شناخته شده و همگی آن ملّت‌ها در مقابل یهودیان، سر تعظیم فرود آورند و همان‌گونه که پیش از این عنوان شد، کابالیست‌ها با هدف فراهم ساختن شرایط بازگشت مسیح، طرح (آماده شده خود - م) موسوم به «طرح مسیح» را با آغاز سفر کریستف کلمب به مرحلة اجرا گذاردند.

کوتاه سخن اینکه، در سال‌های پایانی قرون میانه، یهودیان تنها گروه اجتماعی‌ای بودند که از نظام کاتولیکی اروپا ناراضی و ناخرسند بودند. بدون شک این موضوع بی‌نهایت با اهمّیت بود؛ زیرا همان‌گونه که قبلاً نیز بیان گردید، بزرگان یهود نمی‌توانستند شرایطی را که موجب ناراحتی آنان می‌گردید، بپذیرند. به همین علّت نیز، ایجاد دگرگونی در اروپا را هدف قرار دادند. تغییر نظام کاتولیکی اروپا بخشی از طرح مسیح بود و طرح مسیح نیز در اصل، پیش‌تر از سال 1492م. به اجرا در آمده بود.

حال باید دید که راهی که توسط یهودیان برای براندازی نظام مستقر در پیش گرفته شده بود، چه بود؟

بدون شک، این امر بدون کمک دیگران ممکن نبود. آنها نمی‌توانستند تنها با تکیه بر قدرت مالی حاصل از فعّالیت‌های رباخوارانة خود، به مخالفت بر خیزند؛ امّا با این قدرت مالی و استفاده از برخی مهارت‌های «متافیزیکی»، به راه جدیدی دست یافتند و آن، ایجاد ارتباط با بعضی از گروه‌های مخالف کلیسا و حمایت از آنان بود.

آنها این کار را کردند. کلّیة اقدامات و مخالفت‌های فلسفی و سیاسی ضدّ کلیسایی آغاز شده از قرن 12م. به این سوی، از حمایت یهودیان

بر خوردار گردیدند. به تعبیری دیگر، در زمانی بسیار کوتاه، یک «اتّحاد غیر مقدّس» علیه کلیسا پدید آمد. تمامی جنبش‌های مخالف کلیسا، مورد حمایت و آغوش گشودة یهودیان قرار گرفتند. در ادامه، در خصوص این «اتّحاد نامقدّس»، چگونگی شکل‌گیری آن و تأثیرات مشخّص آن بر اروپا، سخن خواهیم گفت و در این فاصله، موضوعی دیگر، یعنی تاریکی‌های مربوط به ریشه‌های تشکّلات ماسونی و ارتباط جالب توجّه آنها با یهودیان را روشن خواهیم ساخت. برای پرداختن به حکایت نظم نوین سکولار و ریشه‌های ماسونی آن هم باید از «شوالیه‌های معبد سلیمان» آغاز کرد.

معبدگرایان (شوالیه‌های معبد سلیمان)

معبدگرایان یا به بیانی دقیق‌تر، شوالیه‌های معبد سلیمان، یکی از موضوعات جالب توجّه و در عین حال، اسرار‌آمیز تاریخ اروپای قرون میانه است. این تشکیلات، همانند ماسونگری، دارای ریشه‌ای رازآمیز و نشئت‌گرفته از آئین‌های نهان‌گرایانه و در عین حال، تشکیلاتی در خدمت «منافع اقتصادی» اعضای خود بود.

شکل‌گیری این تشکیلات به جنگ اوّل صلیبی باز می‌گردد. به این ترتیب که در نتیجة اوّلین جنگ، صلیبی‌ها «قدس» را به تصرّف خود درآورده و شاه‌نشینی مسیحی در آن پدید آورده بودند. این شاه‌نشین تا زمان براندازی و انعدام آن توسط صلاح الدّین ایّوبی، قدس را در اختیار داشت. تصرّف قدس توسط صلیبیّون، به معنی مسلّط شدن غربی‌ها بر سرزمین‌های مقدّس، پس از صدها سال بود. شوالیه‌های معبد در چنین مرحله‌ای، پدید آمدند. در سال 1118م. در زمان سلطنت بادونین دوم4 شاه صلیبی، هیئتی نُه نفره به ریاست شخصی به نام هگووز5 اهل «پاینز»6 به قدس آمده و طریقت جدیدی به نام «شوالیه‌های فقیر عیسی(ع)» را بنیان گذاشتند؛ امّا طریقت بنیان گذاشته شده، نه «شوالیه‌های عیسی» و نه فقیر بودند.

شاه قدس آنها را در محلّی بسیار با اهمّیت، یعنی در مکانی که (علی الظّاهر) «معبد سلیمان» در آن قرار داشت، مستقر نمود. (معبدی که توسط یهودیان با نزدیک شدن زمان آمدن ماشیح، دوباره بازسازی خواهد شد. معبدی که از نظر آنان، کلید تاریخ به شمار می‌آید).

تعداد و قدرت شوالیه‌های یاد شده در مدّت کوتاهی افزایش یافت و رفته رفته، به دلیل مسئولیت حفاظت از معبد، به شوالیه‌های معبد شهرت یافتند. آنها رهبران خود را نیز استاد و بزرگترین آنها را «بزرگ استاد» می‌خواندند.

معبدگرایان رفته رفته به تشکیلات بزرگی تبدیل گردیدند. به این ترتیب، حوزة قدرت پادشاهی مسیحی (قدس)، در اروپا و به ویژه در «فرانسه»، تعداد معبدگرایان بسیار افزایش یافت. آنها به عنوان مسئول تأمین امنیت سرزمین‌های مقدّس شناخته می‌شدند.

در این میان، آنها در روند «شرکت شدن» قرار گرفتند. آنها اشیای گران‌قیمت حجّاج ثروتمند و متموّل را که عازم «فلسطین» بودند، در مقصد (اروپا)، از آنان دریافت و در مقابل، به آنها چک می‌دادند. آنها این چک‌ها را در «فلسطین»، در مقابل، سود قابل توجّهی که به معبدگرایان پرداخت می‌نمودند، به پول تبدیل می‌کردند. به این ترتیب، حساب چکی قبل از بانکداران فلورانسی، توسط آنان ایجاد شده بود.

آنها با دریافت هدایا، بخشش‌ها، (غنیمت‌های حاصل از) پیروزی در جنگ‌ها و سودهای به‌ دست آمده از فعّالیت‌های اقتصادی به شرکت چندملّیتی بزرگی تبدیل گردیدند.

می‌دانیم که اوّلین سیاست‌ها و برنامه‌های کاپیتالیستی، توسط یهودیان آمستردامی به مرحلة اجرا درآمد؛ امّا ملاحظه می‌شود که معبدگرایان نیز، ضمن اخذ بهره و سود، به نوعی، به پدید آوردن بانکداری و کاپیتالیسم در قرون وسطا پرداخته بودند. آنها همچون یک بانک بزرگ سرمایه‌گذاری نموده، از مکانیسم سود و بهره استفاده می‌نمودند.

جنبة فعّالیت‌های اقتصادی معبدگرایان در کتاب مشترک میخائیل بای گنت7 و ریچارد لیت8 با عنوان «معبد و لژ»9 مورد اشاره قرار گرفته است. نویسندگان دراین کتاب، از معبدگرایان به عنوان بنیان‌گذاران بانکداری مدرن، با اخذ سودی بیش از 60%، صاحبان بخش بزرگی از ثروت و دارایی اروپا و از کاخ‌های فرانسه و «انگلستان»، به عنوان بزرگترین بدهکاران به آنها یاد می‌نمایند. در این کتاب، در خصوص نقش اقتصادی این سازمان چنین آمده است: هیچ سازمان و تشکیلاتی به اندازة معبدگرایان، در رشد و بر آمدن کاپیتالیسم در قرون میانه نقش نداشته است.10

علاوه بر اینها، معبدگرایان دارای ویژگی‌های مهمّ دیگری نیز بوده‌اند. مهم‌ترین این ویژگی‌ها، آئین‌ها و مراسمی بود که از سوی این طریقت، به صورت مخفیانه و غیرعلنی برگزار می‌گردید. آنانی که عضو این طریقت نبودند، تا مدّت‌های مدیدی از این آئین‌ها بی‌اطّلاع بودند. تنها بعضی از اخبار و اطّلاعاتی که به مرور زمان از این طریقت، به بیرون درز کرد، حکایت از انحراف گستردة معبدگرایان از مسیحیت حقیقی و روی‌آوری آنان به بعضی رفتارها و آئین‌های خاص داشت: