حسین دهنوی؛ کارشناس مسائل خانواده
معنای کل‌نگری مرد و جزءنگری زن
• لطفاً توضیح دهید کل‌نگری در آقایان و جزءنگری در خانم‌ها چه معنایی دارد؟
مردان به مسائل کلّی توجّه می‌کنند؛ امّا زنان بسیاری از پدیده‌های جزئی اطراف را خرواری و خانم‌ها مینیاتوری می‌بینند.
وقتی مردی وارد اتاقی می‌شود، کلّیاتی را از نظر می‌گذراند؛ امّا زن، همة جزئیات، مثل رنگ دیوارها، پرده‌ها، تصاویر تابلوهای نقّاشی، اعضای خانواده و چیدمان اتاق را می‌بیند.
وقتی خانم و آقایی از مهمانی بر می‌گردند، خانم می‌گوید: آیا وی‌سی‌دی فلان مارک را در میز تلویزیونشان دیدید؟ آقا با تعجّب می‌گوید: مگر تلویزیون داشتند؟!
اینکه زن بر سر سفره، به ظروف و پیش‌دستی‌ها و جنس و رنگ آنها توجّه دارد و سعی می‌کند از بهترین و زیباترین ظروف در مهمانی استفاده کند، افزون بر ویژگی جمال طلبی او، به علّت ویژگی جزءنگری او است.
مرد نه جمال‌طلب است و نه جزءنگر، به همین علّت اگر مهمانی از راه برسد، ممکن است میوه را در آبکش بریزد و به جای پیش‌دستی، بشقاب خورشت‌خوری برای مهمانش بیاورد! و ممکن است بسیاری از آداب را رعایت نکند و همین امور، سبب ناراحتی زن می‌شود.
مردان به سبب همین کل‌نگری، به کارهای بزرگ، مانند خرید منزل یا ماشین روی می‌آورند؛ امّا زنان به علّت جزءنگری، کارهای کوچک را می‌پسندند.
مرد به طور معمول، سفارش‌های همسر، مانند خریدن روزنامه، گرفتن لباس از خشک‌شویی، تعمیر دستگیرة پنجره، تعویض واشر شیر آب یا دعوت از دیگران را فراموش می‌کند و این رفتارها از کل‌نگری او ناشی می‌شود. زن باید بداند این بی‌توجّهی‌ها به معنای بی‌مسئولیتی و بی‌علاقگی به زن نیست.
اگر هنگام رفتن به مسافرت یا پیک‌نیک، زن از شوهرش بخواهد وسایلی را بردارد، به احتمال زیاد، اعضای خانواده باید غذا را بدون نمک و با دست میل کنند؛ البتّه اگر قابلمة غذا یادش نرود!
مردان مسیرهای اصلی و جادّه‌ها را بهتر می‌بینند و می‌آموزند؛ چون کل‌نگرند؛ امّا زنان نشانه‌های خاص در جادّه‌ها را بهتر می‌بینند و به یاد می‌آورند؛ چون جزءنگرند.
این تفاوت در مورد موش‌ها هم صدق می‌کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که موش نر، را ه خود را در یک راه مارپیچ خیلی سریع می‌باید و خطای کمتری دارد؛ چون باید راه‌هایی را که از مرکز سرچشمه می‌گیرد، به خاطر بسپارد تا بتواند به غذا برسد؛ امّا مادّه موش علاقه‌مند است به نشانه‌های راه‌ها توجّه و تکیه کند.
علّت این تفاوت‌ها را باید در ساختار مغز آقایان و خانم‌ها جست. کورتکس پیشانی، بخش اجرایی مغز را تشکیل می‌دهد و رفتارهای پیچیدة انسان را کنترل می‌کند. مواد با سلّول‌های خاکستری، در این بخش مغز زنان بیش از مردان وجود دارد و همین فرآیند سبب می‌شود مغز زنان در یک آن، اطّلاعات گوناگونی را پردازش کند و بتواند چند کار هم‌زمان انجام دهد.
این ویژگی، موهبتی گران‌بها است که خداوند در وجود زن نهاده؛ زیرا او تربیت فرزند را بر عهده دارد و این رسالت مهم، به چنین تدبیرهایی نیازمند است. بر اساس همین ویژگی، مادر انواع نیازهای نوزادش را با توجّه به گریة او تشخیص می‌دهد و به موقع، برای رفع آنها اقدام می‌کند؛ امّا اگر این مسئولیت‌ها و مانند آنها به عهدة مردان گذاشته می‌شد، با روحیة کل‌نگری آنان هرگز قابل دست‌یابی نبود. از سوی دیگر، مرد در صحنة زندگی، مدیر و مسئول معاش و حفظ امنیت خانواده است و هیچیک از از این رسالت‌ها به جزءنگری نیاز ندارد. چه زن و چه مرد باید توجّه داشته باشند که این ویژگی‌ها، آسیبی به زندگی زناشویی نزند. جزءنگری زن سبب می‌شود جزئیات بدرفتاری همسر خود با خانوادة او را به ذهن بسپرد و حتّی تا سال‌ها بعد هم از یاد نبرده و آنها را در صورت نیاز، مو به مو مطرح و تشریح می‌کند تا که به زندگی لطمه می‌زند.
زن باید مرد را با تمام ویژگی‌هایش بپذیرد و توجّه به یک مسئلة جزئی نباید باعث مقابله با او باشد. اگر آجری در دیوار خراب باشد، عاقلانه نیست دیوار را خراب کنیم. مردان نیز باید با جزئیات زندگی، مانند آرایش زن، سالگرد ازدواج و... توجّه کنند؛ چون برای زن اهمّیت دارد و بی‌اعتنایی شوهر به این‌گونه مسائل را بر بی‌علاقگی و عدم عشق و صمیمت او حمل می کند. اگر مردان به همین مسائل جزئی همسرشان پی ببرند، به همین سادگی تعداد زنان خرسند و با نشاط جهان افزایش خواهد یافت.