امام رضا(ع) فرمودند:
«وعدة خوردن را با سبکترین غذا آغاز کن؛ یعنی غذایی به اندازة عادتت و بر حسب اقامتگاه و فعّالیتها و زمانهات.»
ایشان دست کشیدن از غذا را پیش از سیری مهم میشمرند: «در حالی که هنوز مقداری میل داری، از غذا دست بکش؛ چون که مایة سلامتی بدن و تیزهوشی است و برای خود انسان هم باعث سبکی.»
امام(ع) قبل از غذا خوردن، وقتی دستش را میشستند، با دستمال خشکش نمیکردند؛ برعکس بعد از غذا، دستش را خشک میکردند.
ایشان موقعی که سفرة غذا پهن میکردند، همة غلامها و خدمتکارها را بر سر سفره دعوت میکردند.
حضرت قبل از شروع غذا، ابتدا مقداری سرکه مینوشیدند. کسی عرض کرد: قربانت شوم! شما که به ما امر کرده بودید، غذا را با نمک شروع کنیم؟ ایشان فرمودند: «نمک هم مانند سرکه است؛ سرکه ذهن را قوی میکند و بر عقل آدمی میافزاید.»
برای فصل تابستان، غذاهایی با طبع سرد توصیه میکردند و برای زمستان، غذاهایی با طبع گرم و برای فصل های دیگر، غذای معتدل را.
امام(ع) هیچگاه غذای داغ نمی خوردند و به نقل از جدّشان، امیر مومنان(ع) میفرمودند:
«پیامبر هنگامی که غذایش داغ بود، نمیخوردند و میفرمودند: «بگذارید سرد شود که در آن، برکت است. خدا غذای داغ را به ما روزی نمیکند.»
و نیز توصیه میکردند:
«اگر در منزل، مقداری از غذا بر زمین ریخت، باید جمعش کنید؛ امّا اگر در صحرا بودید و مقداری از غذا روی زمین ریخت، خردهریزها را جمع نکنید و برای پرندهها و درندهها بگذارید.»
امام(ع) وقتی برای حضرت غذا میآوردند، یک سینی میطلبیدند و کنار سفره میگذاشتند و دستور میدادند که آن را به مساکین بدهند.
یکی از خادمانشان گفته است: وقتی ما مشغول غذا بودیم، حضرت احضارمان نمیکردند و پی کاری نمیفرستادند تا غذایمان تمام میشد. اگر هم سراغمان میآمدند و سر سفره بودیم، میفرمودند: «بلند نشوید تا غذایتان تمام شود.»
امام(ع) میفرمودند: «گاهی که نعمتی به من میرسد، برایم گوارا نمیشود تا وقتی بفهمم آنچه دربارة آن نعمت بر من واجب بوده است، به جا آوردهام.»
امام رضا(ع) از پیامبر(ص) نقل میکردند که ایشان هرگاه غذایی میخوردند، میگفتند:
«اللهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَ ارْزُقْنَا خَيْراً مِنْه؛
خدایا! آن را بر من مبارک گردان و بهتر از این هم، روزیمان کن.»
امام(ع) بعد از غذا، به پشت دراز میکشیدند و پای راستشان را روی پای چپ میانداختند.
منبع: از کتاب «بر مدار آفتاب».