پرسش و پاسخ

واحد پژوهش مؤسّسة فرهنگی موعود

آيا در منابع ديني، به «جهاني شدن» اشاره شده است؟

در «قرآن كريم» و روايات اسلامي، به موضوع «جهاني شدن و جهاني سازي» اشاره شده است؛ هر چند معنا و مفهومي را كه اسلام از اين دو واژه ارائه مي‌دهد، با معنا و مفهوم غربي و غير اسلامي آن متفاوت است، ولي در عين حال اگر «جهاني شدن» به صورت طبيعي خود پيش برود، مي‌تواند زمينه‌ساز حكومت جهاني‌ای باشد كه اسلام آن را معرفي كرده است.

اينك به برخي از آيات و روايات در اين باره اشاره مي‌كنيم:

1. «وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُون‏؛1

و ما بعد از تورات، در زبور داوود هم نوشتيم كه حتماً بندگان نيكوكار من ملك زمين را وارث و متصرّف خواهند شد.»

2 ـ «وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‏ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنا؛2

خداوند به كساني از شما كه ايمان آورده و كارهاي شايسته انجام داده‌اند وعده مي‌دهد كه قطعاً آنان را حكمران روي زمين خواهد كرد؛ همان گونه كه به پيشينيان آنها خلافت روي زمين را بخشيد و دين و آئيني را كه براي آنان پسنديده است، پابرجا و ريشه‌دار خواهد ساخت و ترسشان را به امنيت و آرامش مبدّل مي‌كند...

3. «هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‏ وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُون‏؛3

او كسي است كه رسول خود را با هدايت و دين حق فرستاد تا او را بر همة اديان غالب سازد؛ هر چند مشركان كراهت داشته باشند.»

در روايت آمده است كه حضرت علي(ع) هنگام تلاوت اين آيه از ياران خود پرسيدند:

«آيا اين پيروزي حاصل شده است؟»

گفتند: آري.

حضرت فرمودند: «نه. سوگند به كسي كه جانم به دست اوست! اين پيروزي آشكار نمي‌شود؛ مگر زماني كه هيچ آبادي‌ای روي زمين نماند و مگر آنكه صبح و شام بانگ لااله‌الاالله از آن به گوش برسد.»4

امام باقر(ع) فرمودند:

«همانا اين پيروزي به هنگام قيام مهدي از آل محمّد(ص) خواهد بود؛ آن چنان كه هيچ كس در جهان باقي نمي‌ماند؛ مگر آنكه اقرار به رسالت محمّد(ص) خواهد كرد.»5

جهاني سازي و جهانی شدنی كه اسلام معرفي مي‌كند، چه امتيازاتي دارد؟

همان گونه كه اشاره شد، جهاني شدن و جهاني سازي و جهاني كردنی كه اسلام معرفي مي‌كند، با آنچه ديگران به تصوير كشيده و در صدد پياده كردن آن هستند فرق اساسي دارد. آنچه را كه اسلام تصوير مي‌كند، از امتيازات خاصّي برخوردار است كه به برخي از آنها اشاره مي‌كنيم؟

1. حكومت واحد جهاني اسلامي، تحت رهبري افراد صالح و وارسته و شخصيت‌هاي برجستة ديني كه معصوم از خطا و تالي تلو معصومند، اداره مي‌شود و قانون خدا در آن جامعه، حاكم است؛ ولي حكومت واحد جهاني پيشنهادي غرب، تحت نظر و اشراف قدرتمندان و زورمندان و ستمگران است؛

2. از ديد اسلام، محور تمام امور در جامعه، خدا و احكام اوست؛ ولي در جهاني شدن و جهاني سازي غرب، محور، قوانين موضوعة بشري است؛

3. حكومت جهاني امام مهدي(ع) بر محور توسعة اخلاقي، اجتماعي و امنيّتي استوار است؛6 در حالي كه در حکومت جهانی غرب، معنویّت هیچ جایگاهی ندارد؛

4. توسعة علمی از ویژگی‌های حکومت جهانی امام مهدی(عج) است؛ در حالی که در عصر جهانی شدن غربی، دانش پیشرفته در انحصار کشورهای خاصّی است که این کشورها از انتقال آن به کشورهای دیگر جلوگیری می‌کنند؛

5. حكومت جهاني حضرت مهدي(ع) حكومتي است مبتني بر آموزه‌هاي حياتي و ديني؛ در حالي كه جهاني شدن، پيامد و حاصل آگاهانه و ناآگاهانة پيشرفت‌هاي سياسي، اقتصادي و فن‌آوري در پیوستگی با نظام سرمايه‌داري و سلطه‌طلبي است؛

6. حكومت واحد جهاني مهدي(ع) ولايي است و مشروعيت خود را از خدا دارد كه از ناحية مردم نيز مورد پذيرش است؛ در حالي كه جهاني شدن، مشروعيّت حكومت جهاني را از ناحية مردم مي‌داند، آن هم با هزاران فريب‌كاري كه در گرفتن آراي مردم به كار مي‌گيرد؛

7. حكومت واحد جهاني حضرت مهدي(ع) بر مبناي حاكميّت عقل است، زيرا عقل انسان‌ها در عصر ظهور به كمال مي‌رسد؛ در حالي كه حكومت بر اساس جهاني شدن غربی، بر مبناي هواهاي نفساني و تمايلات حيواني شكل مي‌گيرد؛

از امام باقر(ع) روايت شده است كه فرمودند:

«إِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رُءُوسِ الْعِبَادِ فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُمْ وَ أَكْمَلَ بِهَا أَخْلَاقَهُم‏؛6

هنگامي كه قائم ما قيام كند، دستش را بر سر مردم مي‌گذارد و عقول آنها را كامل و افكارشان را پرورش داده و تكميل مي‌كند.»

8. در حكومت واحد جهاني حضرت مهدي(ع)، به دلیل توسعه‌اي كه در دانش و عقل بشر پيدا مي‌شود، تمامي ظرفيّت‌هاي اقتصادي طبيعت كشف مي‌شود و سرمايه به حدّ وفور در اختيار مردم قرار مي‌گيرد و سيستم توزيع نيز درست عمل مي‌كند...7 در حالي كه در نظام‌هاي اقتصادي حاكم بر جهان، شكاف‌هاي اقتصادي وحشتناكي وجود دارد؛

9. طبق كلام اميرالمؤمنين(ع) در حكومت واحد جهاني حضرت مهدي(عج) مؤمنان به دور او اجتماع مي‌كنند و از افراد فاسق و فاجر و كافر در آن حكومت، اثري نيست؛8 در حالی که درجهانی سازی غربی، مؤمنان واقعی جایگاهی ندارند و اطراف حاکمان و قدرتمندان را افراد هواپرست و لاابالی گرفته‌اند؛

10. در حكومت جهاني حضرت مهدي(ع) ستمگران و طاغوتيان و كارگزاران، بد كيفر مي‌شوند؛9 زيرا حكومت حضرت بر اساس عدل و قسط اداره مي‌شود؛ ولي در عصر جهاني سازي و جهاني شدن، درست قضيه به عكس است، به جنايتكاران لقب «مصلح» مي‌دهند و عدالت خواهان را «تروريست» مي‌نامند؛

11. پديدة جهاني، هر چند به سرعت در حال گسترش و پيشروي در عرصه‌هاي مختلف جهاني است، ولي در عين حال، امري مبهم، نارسا و پيچيده است. ژان ماري گينو در اين باره مي‌گويد:

وضعيت اجتماعات انساني در تجربة جهاني شدن، با وضعيت شخص نابينايي قابل مقايسه است كه ناگهان بينايي‌اش را به دست مي‌آورد... رويارويي بي واسطة فرد با جهاني شدن دنيا، سكرآور است...10

در حالي كه تصوير حكومت جهاني حضرت مهدي(ع) به روشني در روايات و احاديث بيان شده و ويژگي‌ها و ساختار كارآمد و جامع نگري اين حكومت، با دقّت هر چه تمام‌تر، ترسيم و تبيين گشته است و هيچ گونه ابهام و كاستي در آن وجود ندارد؛

12. جهاني سازي غربي در حقيقت، سبب تسلّط غرب و «آمريكا» در عرصه‌هاي سياسي و اقتصادي است و به دنبال خود، ناامني و رفتارهاي خصمانه به همراه دارد؛ چيزي كه هيچ ملّتي حاضر به پذيرش آن نيست؛ در حالي كه اساس و برنامة اصلي حضرت مهدي(ع) گسترش و برقراري صلح و امنيت و آسايش و ريشه‌كني ظلم و ستم، جنگ و خونريزي در جهان است؛ همان گونه كه قرآن مي‌فرمايد: ترس مردم به امنيّت و آسايش مبدّل خواهد شد؛ «و لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً»؛11

13. جهاني شدن از نظر فرهنگي و اجتماعي، ادّعاي نزديكي فرهنگ‌ها و جوامع را دارد؛ امّا روشن است كه ـ بر خلاف نظر مدّعيان غربي ـ در جهان آينده يكپارچگي به وجود نخواهد آمد و پس از تقابلي بنيادين، تمدّن‌ها و فرهنگ‌هايي نوين سر بركشيده و چهرة جهان را متحوّل خواهند ساخت و در نتيجه، برخورد و تضادّ تمدّن‌ها و فرهنگ‌ها جهان را آبستن التهاب، تنش و ناامني مي‌كند؛ در حالي كه در عصر ظهور حضرت مهدي(عج)، نشاني از اختلاف و كشمكش فرهنگي و سياسي و حتّي سلطه‌جويي تمدّن‌ها و فرهنگ‌ها نخواهد بود و مردم با گزينش و انتخاب خود، آئين و فرهنگ واحدي را پذيرا خواهند شد و در ساية آن، با آرامش و آسودگي خاطر زندگي خواهند كرد.

پی‌نوشت‌ها: