شکل‌گیری نظام جدید سکولار، بخش دوم

معبدگرایان در قدس چه یافتند؟

نصیر صاحب خلق

بسیاری از معبدگرایان به خارج شدن از ایمان مسیحی، کفر ورزیدن به حضرت عیسی(ع) برقراری ارتباطات همجنس‌گرایانه و به برگزاری آئین‌های جادوگری اعتراف نموده بودند. بر این اساس، جاکوئز دی مولای، بزرگ استاد معبدگرایان و سران طریقت، همگی اعدام شدند. درتصویر بالا، اعدام جاکوئز دی مولای نشان داده شده است؛ همان‌گونه که مشاهده می‌شود دی مولای در این تصویر، بسیار مغرور و بی‌گناه نشان داده شده و اعدام‌کنندگان او افرادی وحشی، متعصّب و سرسخت تصویر شده‌اند. علّت ترسیم این تصویر «جانب‌دارانه»، منبع ماسونی آن است. این تصویر از از کتابی با عنوان Clausen’s Commentaries on Morals and Dogma اقتباس شده است که به شرح و بیان درجه‌های ماسونی پرداخته و توسط Henry C. Clausen، بزرگ استاد درجه 33 لژ «اسکوچ ریتینی» به رشتة تحریر در آمده است.

معبدگرایان و کابالائیست‌ها

معبدگرایان در حسّاس‌ترين مكان «قدس» استقرار يافته بودند؛ یعنی در مكاني كه گفته می‌شد، «معبد سليمان» در آنجا قرار داشت. معبدي كه پس از بيرون رانده شدن يهوديان در سال 70ق.م. ويران شد و 19 قرن است كه آنها در پي باز ساخت آن هستند. آيا به راستي معبدگرايان در آن زمان، تحت تأثیر روح كابالا و فعّالیت‌هاي كابالايي جمعيت قابل توجّه يهودي‌اي كه در قدس می‌زيستند، قرار گرفته بودند؟

منابع تاريخي گوياي آن است كه صليبيون در قبال يهوديان، همچون مسلمانان رفتار بي‌رحمانه‌ای داشته‌اند. اوّلین ارتش صليبي‌اي كه وارد قدس شد، تعداد زيادي يهودي را نيز به قتل رسانيد؛ امّا هيچ سندي مبني بر برخورد و رويارويي معبدگرايان با یهودیان كه ماهیّت بسيار متفاوتي با ارتش صليبيون داشتند و از پاره كردن شكم مسلمانان لذّت می‌بردند، وجود ندارد.

امّا از رویارویی معبدگرایان با یهودیان که بگذریم، مدارك قابل توجّهی وجود دارد، مبنی بر اینكه آنها تحت تأثیر آئین كابالا كه در اختيار زعماي قوم يهود بود، قرار گرفته بودند.

اومبرتو اكو تحت تأثیركابالا قرار گرفتن معبدگرایان را به طور مكرّر گوشزد می‌نمايد. به نظر او كاهنان يهودي، يك رشته از اسرار «مصر» باستان را که متعلّق به دوران فراعنة مصر بوده است، در اختیار داشته‌اند. بر این اساس، زعمای قوم یهود یک سلسله از اسرار متعلّق به مصریان قدیم را آموخته و سپس آنها را در پنج كتاب اوّل عهد عتيق (تورات تحريف شده) پراكنده‌اند؛ امّا اين اسرار كه به صورت پوشيده و محرمانه آموخته می‌شد، فقط از طرف کابالائیست‌ها قابل بازشناسی و تفسیر است. موضوع كتابي كه بعدها در «اسپانيا» تدوين شده و به مثابه بنيان كابالا به حساب می‌آمد و «زوهر»1 نام داشت، اسرار

پراکنده شده در اين پنج كتاب است.

اومبرتو اكو پس از يادآوري اينكه اين علوم رازآمیز كه از مصر باستان توسط کابالائیست‌ها اخذ شده است، در محاسبات انجام گرفته در مورد ساخت معبد سليمان نيز قابل مطالعه است، مي‌گويد معبدگرایان اين اسرار را ازکابالائیست‌هاي موجود در «قدس» فرا گرفته بودند:

... دانای براين اسرار معبد، يك مشت خاخام باقيمانده در «فلسطين» بودند و معبدگرایان نيز تنها از آنان اين اسرار را آموختند.2 علاوه بر اين، اكو خاطر نشان می‌سازد كه معبدگرایان به طور پنهاني با «مذاهب عبراني» پیوند بر قرار کرده بودند.3

فهم اين موضوع را كه معبدگرایان اين راز که نوعي جادوي سياه بود و سابقة آن به مصر باستان می‌رسد ازکابالائیست‌ها آموختند، چندان سخت نيست. آئين‌هاي عجيبي كه از سوي معبدگرایان به اجرا در می‌آمد، نشانگر آن بود كه آنها به اين اسرار دست یافته بودند. کابالائیست‌ها تلاش می‌كردند كه با استفاده از روش‌هاي متافيزيكي، دنياي مادّي را تحت تأثیر خود قرار دهند. در يك جمله می‌توان گفت که آنها جادوگر بودند.

ميخائيل هوارد، تاريخدان انگليسي در كتاب خود، با نام «توطئة نهفته»، خاطرنشان می‌سازد كه معبدگرایان از مذاهب رازآلود يهوديان تأثیر پذيرفته بودند. بر اساس مطالب مندرج در كتاب ياد شده، دكتر هوگ اسكانفيلد4 باستان‌شناس اسرائيلي در سال هاي دهة 1940م. طيّ تحقيقاتي كه بر روي تومارهاي يافت شده، موسوم به تومارهاي درياي مرده (بحرالميّت) انجام داده است، منابع علوم باطني معبدگرایان را طريقتي يهودي به نام «اسن»ها اعلام می‌دارد كه در قرون اوّل و دوم میلادی در فلسطين مي‌زيسته‌اند. اسن‌ها باقیماندة پیروان مذاهب باطني‌گراي يهودي بوده كه از زمان حضرت سليمان(ع) در منطقة فلسطين مي‌زيسته و موجوديت خود را حفظ نموده بودند. بنا بر نظر اسكانفيلد، اسراري كه در اختيار استادان سازندة بناي معبد حضرت سليمان قرار داشت، توسط اسن‌ها به بعضي ديگر از يهوديان و از آنها نيز به معبدگرایان انتقال يافته است.5

علاوه بر ارتباطات پنهان معبدگرایان با يهوديان، شواهد آشکار ديگري مبني بر اينكه معبدگرایان تحت تأثیر آموزه‌هاي يهودي قرار داشته‌اند نيز وجود دارد. در رأس این آموخته‌ها، ابداع سيستم سود و بهره و بانكداري بود كه توسط معبدگرایان بنا شده و براي اروپاي قرون ميانه، مفهومي بسيار بيگانه بود. همان‌گونه كه واضح است، ربح و ربا از نقطه نظر آموزه‌های كاتوليكي گناه است و در طول قرون وسطا تنها كساني که به دریافت سود اقدام می‌نمودند، فقط يهوديان بودند. اين معبدگرایان بودند كه درپی یهودیان، سيستم بانکداری، مبتنی بر سود و بهره را مورد بهره برداري قرار مي‌دادند و این خود، بیانگر وجود رابطة بین دو طرف (معبدگرایان و یهودیان) بود و همچنین تنها علّت دشمنی معبدگرایان با حضرت عیسی(ع)، «یهودی‌گرایی» آنان بود.

این دشمنی از قدس آغاز شده بود و از میان سه جامعة مسیحی، مسلمان و یهودی، بدون شک، یهودیان بودند که نسبت به حضرت عیسی(ع) دشمنی می‌ورزیدند.

در این میان، معبدگرایان همچنین در پهنة سرزمین‌های اسلامی با طریقت منحرف «حشّاشین» رابطه برقرار کردند. این موضوع مورد تأیید بسیاری از منابع نیز قرار گرفته است. امبرتو اکو رابطة بین حشّاشین و معبدگرایان را چنین توضیح می‌دهد:

آنان در آشکار، شکم‌های یکدیگر را می‌دریدند و در پنهان، یکدیگر را در آغوش فشرده، به تبادل اسرار و فرمول‌های سحر و جادو ظرافت‌های کار سیما می‌پرداختند.

اکو همچنین یادآور می‌شود که معبدگرایان از حشّاشین اموری گمراه‌کننده، همچون نحوة استفاده از مواد مخدّر و «بوسیدن مقعد» را آموختند.6

نکتة مهمّ دیگر اینکه، در قالب این ارتباط با حشّاشین وجود ارتباطی یهودی است. تاریخدان آمریکایی استیج مولینز7 می‌نویسد:

رهبر حشّاشین، حسن صباح تحت حمایت «ابومنصور صداخا بن یوسف» بودند که به ‌رغم یهودی بودن، تا مقام صدارت ارتقاع یافته بود.8

استمرار روابط زیرزمینی کابالائیست‌ها و معبدگرایان

معبدگرایان که «چاشنی»های انحرافات جنسی را از حشّاشین آموخته بودند، بدون شک، علوم اصلی خود را از کابالا اخذ نمودند. نکتة جالب، ادامة ارتباط معبدگرایان، که با باطنی‌گری کابالائیست‌ها و‌اندیشة یهودی به روشن‌ضمیری رسیده بودند، با کابالائیست‌ها پس از قدس (که توسط صلاح الدّین ایّوبی از صلیبیّون پس گرفته شد و آنان از آن بیرون رانده شدند)، در قرارگاه دیگر بود.

متعاقب اعدام معبدگرایان و اعدام بسیاری از رهبران آنان در سال 1314م. آنان در مناطق مختلف اروپا مکان‌های امنی را برای خود یافته و به موجودیت خود ادامه دادند. بنا بر آنچه عنوان گردیده، بخشی از معبدگرایانی که در «پاریس» زندگی می‌کردند، یک شب، پیش از آنکه دستور دستگیری آنان صادر شود، به طور پنهانی از شهر خارج شده بودند. این گروه معبدگرایان را که از این پس، فعّالیتی زیر زمینی داشتند، «معبدگرایان جدید» نامیدند.

مخفیگاه معبدگرایان جدید، منطقة «پروینس»9 واقع در «جنوب فرانسه» بود. پروینس برای سالیان مدیدی پناهگاه و قلعة معبدگرایان بود. امبرتو اکو دربارة پروینس چنین می‌نویسد:

پروینس محلّی سحرآمیز بود؛ هنوز هم اسرارآمیز باقی مانده است... معبدگرایان در این مکان، خود را در خانة خود احساس می‌کردند. در شهر، آئین‌ها و شعائر باقیمانده از ما قبل تاریخ وجود داشت. در پشت تپّه، شبکه‌های طولانی‌ای از تونل‌ها وجود داشت که بعضی از آنها هنوز تا امروز هم باقی و قابل بازدید است. محل‌هایی که مردم می‌توانند درآن، به طور پنهانی گرد هم آیند... عوامل شاه بدون شک به پروینس نیز آمد و شد داشتند.

آنان معبدگرایان حاضر در سطح شهر را دستگیر و به پاریس می‌بردند؛ امّا پروینس همچنان پابرجا بود. پروینس پناهگاه معبدگرایان جدید بود...تونل‌هایی که از بنایی به بنایی دیگر امتداد داشت، از دخمه‌ای به دخمه‌ای دیگر وارد می‌شد و سرانجام ازکلیسایی سر در می‌آورد. هر دخمة زیر زمینی به تونلی راه داشت.10

امّا در منطقة پروینس انباشته از تونل‌هایی زیرزمینی و انبوهی از مکان‌های گرد‌همایی‌های مخفی، معبدگرایان تنها نبودند. پروینس علاوه بر معبدگرایان، مأمن کسان دیگری نیز بود؛ کابالائیست‌ها...

«دانش‌نامة یهود»11 در این خصوص، چنین می‌نویسد:

کابالا اوّلین بار در قرون وسطا از پروینس واقع در جنوب فرانسه سر بر داشت. اوّلین فعّالیت‌ها و پژوهش‌های کابالایی در حدّ فاصل سال‌های 1150 تا 1200م. در پروینس آغاز شد.

کتاب «سفرها باهیر»12 در حدّ فاصل این سال‌ها به نگارش در آمد. پس از آن، فعّالیت‌های کابلایی رو به گسترش گذاشت. گروه اتّحادیة کابالائیست‌های پروینس پس از آن، زمینة فعّالیت جریان کابالائیستی در اسپانیا را آماده می‌ساخت.13

پروینس که محلّ تونل‌ها و مرکز اتباطات پنهان به حساب می‌آمد، هم محلّ استقرار کابالائیست‌ها و هم معبدگرایان بود. در این محلّ اسرارآمیز، ارتباطات بر قرار شده بین این دو جریان که در قدس آغاز شده بود، استمرار یافته و ادامه پیدا کرد.

اومبرتو اکو می‌نویسد: پاگرفتن معبدگرایان جدید با واسطة کابالائیست‌ها ممکن شد.14

در این فضای خاصّ کابالائیستی موجود در پروینس، سر برداشتن کاهن بزرگی، همچون نوستر آداموس15 چندان غیرعادّی نبود.16

پروینس تنها محلّ استقرار مخفی و فعّالیت‌های زیرزمینی معبدگرایان نبود؛ آنهایی که در پروینس پناه گرفته بودند، معبدگرایان فرانسه بودند.

قرارگاه دیگر استقرار معبدگرایان، «قلعة تومار»17 پناهگاه گروهی موسوم به «برادران پرتغالی» بود.

تومار نیز همچون پروینس، جایی اسرارآمیز و سحرآلود بود؛ امّا جالب توجّه است که در اینجا نیز بین یهودیان و معبدگرایان ارتباطات بسیار نزدیکی بر قرار بود. اکو در رمان خود، از زبان شخصیت بازدید کنندة خود از تومار، این قلعه را چنین توصیف می‌نماید:

تومار، قلعه ای بود که معبدگرایان پرتغالی در آن پناه گرفته و مخفی شده بودند...تومار همانند قلعه‌ای بود که در ذهن خود، برای معبدگرایان تصوّر می‌کردم...

همراه با راهنمای خود، وارد یکی از این دخمه‌ها شدیم. پس از پایین رفتن از چند پلّه و گذشتن از یک زمین سنگفرش، به مکانی رسیدیم که از آن، تعدادی «چند راه» جدا می‌شد. هر کدام از این چند راه‌ها نقشه‌ای شبیه به گل داشت. چند راه بعدی از قبلی بسیار بزرگتر بود. آخرین اطاق بر روی یک چاه قرارداشت که پس از گذشتن از هفت درب سنگی، به آنجا وارد می‌شد.

به طور اتّفاقی، وارد اطاقی شدم که هنوز تعمیرات آن به پایان نرسیده بود و مقداری اشیاء گرد گرفته در آن قرار داشت. در گوشه‌ای از این اطاق،کارتون‌هایی را مشاهده نمودم. در جست‌وجوی بی‌هدفی که در این کارتون‌ها انجام دادم، به بخش‌هایی از کتاب‌های عبرانی‌ای که احتمالاً از قرن 17م. بر جای مانده بود، روبه‌رو شدم. به راستی یهودیان در تومار چه کار داشتند؟! راهنمایم به من گفت که شوالیه‌ها (معبدگرایان) با جمعیت یهودی بومی، ارتباطات بسیار خوبی داشتند. از نماد گل رز - صلیب ساخته شده است؛ گل رز و صلیب که هنوز

بازسازی و مرمّت آنها تمام نشده بود.

چند شیء گرد گرفته و پیچیده شده و کارتن‌های بسیار کهنه‌ای مشاهده نمودم. در بررسی کارتون‌ها با بخش‌هایی از کتاب‌های عبرانی روبه‌رو شدم که احتمالاً متعلّق به قرن هفدهم میلادی بود. به راستی یهودیان در تومار چه کار داشتند؟! راهنمای من گفت که شوالیه‌ها با جماعت یهودیان بومی ارتباطات بسیار خوبی داشتند. او از پنجره، باغچه‌ای را به من نشان داد که به شیوة معماری فرانسوی ساخته شده بود. او توضیح داد که این باغچه در قرن هجدهم میلادی توسط یک معمار یهودی با نام «سموئل اسکوارز»18 ساخته شده است.19

«دائرة المعارف یهود» می‌نویسد که در قرون 14و 15م. جماعت یهودی بسیار فعّالی در تومار زندگی می‌کردند.20 به این ترتیب، تعامل و ارتباطاتی که در قدس آغاز گردیده بود، در اروپا نیز ادامه یافت. معبدگرایان که با کابالائیست‌ها در یک منطقه زندگی کرده، «کتاب‌های عبری» می‌خواندند، جذب قدرت عرفان و باطنی‌گری یهود شده بودند.

باطنی‌گری تنها وجه تشابه بین دو طرف نبود، هر دو طرف در پی دست‌یابی به اهدافی مشابه بودند. یهودیان بزرگترین جماعتی بودند که در صدد سرنگونی نظام کاتولیکی اروپا بودند و در این مورد با تمامی گروه‌های مخالف نیز وارد همکاری شده بودند و معبدگرایان مهم‌ترین

این گروه‌ها بودند.

معبدگرایان که از گذشته، صاحب قدرت اقتصادی و سیاسی قابل توجّهی بودند، از جانب پاپ و شاه‌نشین‌های وابسته به او، ممنوع الفعّالیت‌ شده، به همین خاطر نیز جماعتی مخفی بودند. به تعبیر دیگر، آنان نسبت به کلیسا و شاهان وابسته به آن، کینه و نفرت گسترده‌ای داشته و همواره در صدد گرفتن انتقام بودند. یهودیان نیز اینچنین بودند. آنان پس از بیرون رانده شدن از فلسطین به صورت اقلّیت در مناطق مختلف اروپا، اسکان گزیده بودند. اروپای کاتولیک به آنها، همچون «قاتلان عیسی مسیح» می‌نگریستند. به همین علّت نیز آنان خود را قوم برگزیده قلمداد نموده و باور داشتند که روزی تمام دنیا به این برگزیدگی آنان اذعان خواهد داشت و آن روز، روز آمدن مسیح است و به همین سبب نیز آنان منتظر روزگار آمدن مسیح هستند. بین تلقّی آنان از پاپ و شاه‌نشین‌های وابسته به او و معبدگرایان تفاوتی وجود نداشت.

پرفسور مالکم باربر19 استاد تاریخ «دانشگاه ردینگ»20 در کتاب خود، با عنوان «محاکمة معبدگرایان»،21 شرایط اجتماعی مشابه معبدگرایان و یهودیان درآغاز قرن 14م. را مورد توجّه قرار داده و خاطرنشان می‌سازد که یهودیان در نظام کاتولیکی اروپا، کافر قلمداد گردیده و به مثابه خوارج22 تلقّی می‌شدند و درست مانند معبدگرایان دستگیر شده و مورد محاکمه قرار می‌گرفتند.23

کوتاه سخن آنکه هم یهودیان و هم معبدگرایان از نظام اروپایی ناخشنود و هردوی آنان درصدد ایجاد و استقرار نظامی جدید بودند. چگونه چنین چیزی ممکن و چگونه این امر قابل انجام و اساس اتّفاق نظر آنان چه می‌توانست باشد؟

پیش از این گفتیم که رهبران یهودی راه تغییر نظام موجود به نظام دلخواه را در کابالا و تئوری «سفیروت» یافته بودند. بر اساس این تئوری، تمامی وقایع دنیا، همانند همة مخلوقات مطابق با الگوی ارائه شده در سفیروت در حال شدن بود و با ایجاد تغییرات در سفیروت، جهت حرکت تاریخ قابل تغییر بود.

سفیروت یا درخت زنگی یا مراتب تجلّی ده‌گانة یهوه

کابالائیست‌ها باور داشتند که با این روش می‌توانند روند سیرورت جهان را تحت تأثیر قرار دهند. معبدگرایان نیز که به شدّت تحت تأثیر کابالا و کابالائیست‌ها قرا گرفته بودند، نمی‌توانستند «تئوری تغییر کائنات» را نادیده بگیرند.

به ‌زعم آنان، اگر بزرگان یهود دارای چنین توانایی‌ای بودند و می‌توانستند چنین تغییراتی را به وجود بیاورند و اگر این خواسته‌های آنان با اهداف معبدگرایان هماهنگ بود، چرا این طرح مورد حمایت معبدگرایان قرار نگیرد؟! چرا نباید در خصوص جهان بینی‌ای که در خصوص آن، با یهودیان هم‌رأی بودند، یک اتّحاد را پدید نیاورند؟ آیا سیستم متّکی به سودهای کلان ایجاد شده توسط آنان که به دلیل نظام کاتولیکی حاکم بر اروپا، آن را ازدست داده بودند، خود، سیستمی مبتنی بر‌اندیشه‌ای یهودی نبود؟

آلبرت پایک24 بزرگ استاد «اسکوچ ریتی»25 در کتاب خود، موسوم به «اخلاق و جزمیت»26 که در سال 1871م. انتشار یافت، از هدف بزرگ معبدگرایان سخن به میان آورده و چنین می‌نویسد:

معبدگرایان از آغاز با پاپی‌گری «روم» و حاکمیت شاهان وابسته به آن مخالف بودند. هدف آنان دست‌یابی به ثروت و قدرت و در صورت ضرورت، استقرار «جزمیّت کابالائیستی بود». بدون شک، یهودیان نیز همان اهداف را تعقیب می‌کردند. هر دو جناح در صدد بودند تا قدرت کلیسا را نابود سازند...

در عین حال، با مونارشی‌های دارای همکاری با کلیسا و در رأس آنها، مونارشی فرانسه نیز دشمن بودند. آنان خواهان نابودی نظام حاکم و استقرار عقاید کابلائی،یعنی استقرار جهان‌نگری و جهان‌بینی مبتنی

بر آموزه‌های یهود بودند. این اتّحاد عطف میان دو طرف از نظر تاریخ جهانی، نقطه عطف به حساب می‌آمد.

هرچند که فعّالیت‌ معبدگرایان از سال 1314م. ممنوع گردید، امّا هرگز نابود نشدند. بر اساس یک روایت شایع، جاکوئز دی مولای، بزرگ استاد معبدگرایان، یک شب قبل از اعدام به دستور پاپ، یکی از افراد مورد اعتماد خود را به مزار مقدّس پنهان نگاه داشته شدة استادان پیشین در «پاریس» فرستاده بود. این معبدگرا از گورستان یاد شده بعضی از امانت‌های مقدّس برای طریقت، ازجمله شمعدان هفت شاخة مقدّسِ یافت شده در ویرانه‌های معبد سلیمان را برداشته و برای حفظ بقای تشکیلات، به جای امن دیگری منقل نمود.27

این اقدام، نشانگر نمادین بقا و دوام این تشکیلات و عدم نابودی آن به ‌رغم تمامی فشارهای ناشی از جانب کلیسا بود. چنین نیز شد. معبدگرایان هرگز نابود نشدند. آنان تلاش‌هایی را برای قانونی نمودن موجودیت خود، با استفاده از گذشت زمان آغاز نمودند. آنان تحت عناوین و صورت‌های متفاوت، مجدّدا سازمان یافتند. بدین ترتیب تشکّل‌ها و سازمان‌های زائیده از معبدگرایی جدید پدیدار شدند.

مهم‌ترین این سازمان‌ها و تشکّل‌ها در مدّت زمان بسیار کوتاهی در تمامی اروپا، گسترده شدند.

بزرگترین این سازمان‌ها که به قدرت سیاسی بزرگی تبدیل شدند، «ماسون‌ها» بودند...

ادامه دارد...

پی‌نوشت‌ها: