چه وقت معجزه روي مي‏دهد؟

مترجم: س.سمي

ده سال پيش، برنادت مك كنزي كه در آن زمان دوازده سال داشت، متوجه شد كه حتي پس از سه عمل جراحي، قادر نيست راست بايستد، او دچار مشكل نخاعي بود، نارسايي مادرزاديي كه موجد درد مداوم است. راهبان درسه او واقع در حومه فيلادلفيا دست به دعا برداشتند و خواستار شفاعت بنيانگذار آن، مادر فرانسز دو سالس آريا، كه او را قديس مي‏دانند شدند، روز چهارم، خود برنادت در كنار بسترش زانو زد و به خداوند گفت كه اگر تقديرش چنين است به آن گردن خواهد نهاد. اما براي اطمينان مي‏خواست از جانب خداوند آيتي ببيند.

او از خداوند خواست كه اگر قرار است، دوباره راه برود، رايدو در برنامه بعدي خود آهنگ مورد علاقه او، تا ابد جوان را پخش كند. چنين نيز شد. او بلافاصله از جا جست و از پله‏ها پايين رفت تا موضوع را به خانواده خود بگويد. برنادت به هيچ وجه متوجه نبود كه علايم فيزيكي بيماري‏اش از بين رفته است. پزشكان او اين امر را از لحاظ پزشكي غير قابل توضيح خواندند. اينك واتيكان شفاي برنادت را معجزه‏اي احتمالي مي‏داند.

آيا خداوند دعاها را اجابت مي‏كند؟ آيا معجزه، اتفاق خارق‏العاده‏اي كه نتيجه اراده خداوندي است. واقعاً اتفاق مي‏افتد؟ هفته گذشته، مسيحيان و يهوديان سراسر دنيا از معجزاتي كه در تمامي دين‏ها نقشي محوري بازي مي‏كند تجليل كردند: رستاخيز مسيح در عيد پاك و رستگاري يهوديان در عيد پسح. اما آيا حال معجزات صرفاً داستان‏هايي قديمي محسوب مي‏شوند كه از لحاظ عقلاني غير محتمل‏اند؟

از ديد ميليون‏ها مأمن سراسر دنيا به هيچ وجه چنين نيست. هر هفته مؤمنين در گوشه‏اي از دنيا گرد هم مي‏آيند تا از اعمال معجزه‏آسايي كه خداوند يا رب‏النوع‏ها، قديس يا

پيري فرزانه در حق افراد با ايمان مي‏كنند، تجليل نمايند. حتي امروزه نيز بسياري از يهوديان، بودايي‏ها، مسيحيان، هندوها و مسلمانان تشنه تحقق معجزه در زندگي خود و به روايت خودشان حتي شاهد اين امر نيز هستند. بله، هستند بسياري كه داستان زندگي افرادي چون برنادت را خرافاتي مأيوسانه و يا تصادف‏هايي صرف قلمداد مي‏كنند. اما بسياري ديگر نيز هستند كه اين اتفاقات را به حساب معجزه مي‏گذارند. بر اساس يكي از نظرسنجي‏هاي اخير نيوزويك، 84 درصد از آمريكايي‏هاي بالغ به معجزات خداوند ايمان دارند و تقريباً نيمي ديگر (48 درصد) نيز مي‏گويند كه شاهد يك معجزه بوده، و يا شخصاً آن را تجربه كرده‏اند. سه چهارم از كاتوليك‏هاي آمريكايي مي‏گويند كه براي وقوع معجزه دعا مي‏كنند، و 43 درصد از افراد غيرمسيحي و كساني كه هيچ ايماني ندارند نيز مي‏گويند كه در لحظاتي خواستار مداخله خداوند در زندگي خود شده‏اند.

دعاهاي اكثر آمريكايي‏ها براي شفاي خود يا عزيزانشان است. در واقع، نيمي از افرادي (50 درصد) كه از آنان نظرسنجي به عمل آمده است عقيده دارند كه خداوند افرادي را كه بر اساس دانش پزشكي مرده محسوب مي‏شوند، به زندگي باز مي‏گرداند. امروز نه تنها واتيكان، بلكه بعضي از گروه‏هاي مسلمان و پنته كوستال نيز براي تعيين اينكه آيا شفاي اين گروه از بيماران واقعاً ماورأ توضيحات پزشكي است يا نه، اقدام به انجام بررسي‏هايي كرده‏اند.

اما مسأله اصلي براي مؤمنان نه واقعيت، بلكه ايمان است، در هر مورد، چه داستان در ارتباط با حادثه‏اي مقدس - چون شكافته شدن درياي سرخ - باشد و چه شفايي معجزه‏آسا در دوران معاصر، سؤال اصلي اين است: آيا اين معجزه واقعاً رخ داده است؟ مسأله مهم اين است كه تعبير مؤمنين از معجزات چيست؟ نه اين كه معجزه واقعاً تحقق يافته يا خير، حال چه اين معجزه در سفر به سرزمين موعود و در سه هزار سال پيش اتفاق افتاده باشد و چه در فيلادلفيا و در زمان خودمان، تفاوتي ندارد. معجزات چه در دوران قديم و چه در عصر مدرن، دو كاركرد دارند: آنها نمايانگر مشيت الهي هستند و از ديگر سو تمهيداتي هستند كه مؤمنين به مدد آنها وجود پروردگار را حس مي‏كنند. به اين ترتيب اگر بخواهيم دليل اعتقاد راسخ مردم را به چنين داستان‏هايي درك كنيم، بايد از سنت كشف راز و تلقي اديان مختلف از معجزه آگاه باشيم.

درونمايه معجزه را مي‏توان در تمامي اديان يافت. در هند و خاورميانه باستان، معجزه هم آيت خداوندي و هم مايه اعجاب بود. معجزه در مقام امري اعجاب‏برانگيز، موجب وحشت بود، در جايگاه آيات خداوندي، نشان از وجود قدرتي متعالي داشت. وقتي بودا به آسمان برخاست و خويشان خود را مبهوت ساخت و سپس بدنش را به تكه‏هاي كوچك تقسيم نمود و بعد مجدداً آنها را به هم پيوند داد، در واقع، به همه نشان داد كه خود را از قيد و بندهاي دست و پاگير كار ما رهانيده است.

وقتي محمد، صلي‏الله‏عليه وآله، براي همراهان خود در صحراها آب پديد آورد تا بنوشند، در واقع، بخشندگي خداوند رحمان و رحيم را به آنها نمايانده بود. و وقتي مسيح، عليه‏السلام، ايلعازر را از وادي مردگان دوباره به حيات بازگردانيد، قدرت خود را در مقابل مرگ به نمايش گذاشت و خبر از رستاخيز خويش داد. او همچنين از معجزات پيامبران عبري پيش از خود، اليجا و اليشا خبر داد و انجام معجزات ديگر را به حواريون خود، پطروس و پولس سپرد.

گزارش نيوزويك در مورد معجزات دوره معاصر و تحقيق تاريخي‏اي كه خود من براي كتاب معجزات به عهده گرفتم نشان مي‏دهند كه مؤمنين هنوز هم به معجزه ايمان دارند، تاريخ اديان معلوم مي‏كند كه چرا بسياري از ما هنوز هم آنچه را كه باور نكردني است باور داريم.

تا آنجا كه او به خاطر دارد، آنجلا بودرو به آستان فرانسيس خاوير سيلوس، كشيش ريد متپوريست كه در كليساي بخش خود در گرتنا مدفون است، دعا كرده است. در

تابستان 1966، پزشكان تشخيص دادند كه آنجلا، كه حال هفتاد سال دارد، مبتلا به سرطان كبد شده است. بعد از اينكه مشخص شد توده‏هاي بزرگ سرطاني نود درصد از كبد او را فرا گرفته است، به او گفتند كه دو هفته ديگر بيشتر زنده نخواهد بود. پزشك او مي‏گويد: قيافه‏اش شبيه كساني شده بود كه از اردوگاه كار اجباري بيرون آمده باشند. دكتر آلفرد جي روفي جونيور در حال حاضر پروفسور بازنشسته دانشگاه پزشكي و يك فورست است. اما آنجلا به درگاه پدر سيلوس استغاثه، و درخواست كرد كه فرصت كافي براي بزرگ كردن چهار فرزندش به او داده شود، دكتر روفي تقريباً بلافاصله متوجه شد كه تومور بزرگ آنجلا رفته رفته كوچك مي‏شود. دكتر روفي مي‏گويد كه اين امر نمي‏توانسته نتيجه به كارگيري شيمي درماني باشد. او مي‏گويد: اين عجيب‏ترين موردي بود كه من شاهدش بودم. در ماه نوامبر آنجلا مي‏توانست راه برود و از فرزندانش مراقبت كند.

كليساي كاتوليك رم اين شفا را معجزه اعلام كرد و دو هفته پيش روفي و خانواده بودرو در مراسم اعلام قديس بودن سيلوس در رم بودند.

اصلي‏ترين شكل معجزه در دين مسيح شفابخشي است. در اناجيل، دليل معجزات مسيح يا ايجاد ايمان در مردم و يا اغلب پاداش اعتقاد آنان است. در انجيل يوحنا، معجزات نشانه اين هستند كه پادشاهي خداوند در وجود مسيح تحقق يافته است. مسيح با زنده كردن مردگان بين انسان گناهكار و پروردگار رابطه جديدي ايجاد مي‏كند. و اين مأموريتي است كه فقط با مرگ و رستاخيز خود او كامل مي‏شود.در كل، شفابخشي هم نشانگر بخشندگي خداوند و هم دال بر قدرت بي‏همتاي اوست.

كساني كه در سده‏هاي اول دين مسيحيت در راه پيامبر كشته شدند، در بهشت در قرب خداوندي به سر مي‏بردند و همچنين ديگر همنوعان خود را شفاعت مي‏كردند. حتي عقيده داشتند كه مؤمنين بر سر مزار

اين دوستان پروردگار به دعا بپردازند. اين اعتقاد در عشأ رباني قديسان شالوده معجزاتي است كه كليساي كاتوليك باتوجه به آنها فرد را - پس از مرگش - قديس اعلام مي‏كند. كاتوليك‏ها و ارتدوكس‏ها هر دو بر اين باورند كه قديسان كه به نزد پروردگارشان بازگشته‏اند، مي‏توانند به مؤمنين راستين كمك كنند.

يك سال پيش تايلر كلارنسو با تقلا به محراب كليساي پارك كرست اسمبلي در اسپرينگ فيلد رفت، او خود فكر مي‏كند كه آن بار دفعه دويستم بود كه براي شفاي زانوي معيوبش - كه حتي عمل جراحي نيز به آن كارگر نيفتاده بود - به آن كليسا مي‏رفت. ناگهان چهل نفر نوجوان پنته كوستال گرد او حلقه زده و شروع به دعا خواندن كردند. به تدريج تمام جمعيت كليسا شروع به خواندن دعا كردند. يك ساعت بعد وقتي سكوت حكمفرما بود، يكي از خادمين كليسا اعلام كرد كه سرانجام كلارنسو شفا يافته است. او در حالي كه مي‏لرزيد و همه چشم‏ها به او دوخته شده بود از جا برخاست و زانوانش را كه سال‏ها قادر به خم كردنشان نبود كاملاً خم كرد. حالا او حتي مي‏تواند آهسته بدود. تايلر مي‏گويد من در مورد كساني كه تاكنون شفا گرفته‏اند داستان‏هاي زيادي شنيده بودم و آنها را امر چندان بعيد نمي‏دانستم اما تا زماني كه براي خودم اتفاق نيفتاده بود، به آن ايمان نداشتم.

رهبران پروتستان جنبش آيين(Refromation)اصلاح‏گري قديسان را كه كاتوليك‏ها به آن باور داشتند، با انگ خرافات شرك‏آميز رد كردند. اما وارثان اين جنبش همچنان به عنايات ويژه پروردگار و يا به ديگر كلام، معجزه - در حق مؤمنين راستين عقيده داشتند.

پيشگويي‏هايي كه انجام مي‏شد بار ديگر اعتقاد به معجزه را در پروتستان‏هاي آمريكايي زنده كرد. بسياري از فرقه‏ها و جنبش‏هاي جديد منجمله مورمون‏ها - عقيده داشتند كه خداوند بار ديگر با آيات و شگفتي‏هاي خود كليساي عهد جديد را احيا مي‏كند. اگر نور پروردگار به قلب فردفرد مؤمنين راه مي‏يافت، آنگاه معجزات او را نيز درك مي‏كردند. اما تازه در قرن پيش بود كه با طلوع پنته كوستال، مذهب

پروتستان، معجزه را امري ممكن اعلام كرد. گروه پنته كوستال كه دم روح‏القدس در وجودشان دميده شده است عقيده دارند كه علاوه بر وقوع معجزه از جانب خداوند، آنها نيز درست مانند حواريون عيسي قدرت معجزه دارند.

شوشانا لوين خواننده و مصنفي از خانواده يهودي ليبرالي است كه در ساحل غربي ساكن‏اند. او در ده سال گذشته دانشجوي تورات و يكي از اعضاي چاپادلوباويچ، گروهي از در(Hasidicgroup)عارفان يهودي بروكلين در ايالت نيويورك؛ سخت معتقد به پيشواي يهودي و فقيد آن، مناخيم مندل اشتنيرسون، بوده است. در سال 1992، دكترها تشخيص دادند كه مادر شوشانا به سرطان معده مبتلاست و اميدي به زندگي‏اش نيست. روز بعد از اينكه شوشانا خبر را شنيد، به دفتر راشنيرسون رفت و طي نامه‏اي از او تقاضاي دعا و شفاعت نزد خدا كرد. به او گفتند كه عصر آن روز تماس بگيرد و در اين اثنا ازخانواده‏اش نيز بخواهد كه صفحاتي از سفر پنجم عهد عتيق را در گوشه و كنار خانه بگذارند، كارهاي خير بكنند و شمع‏هاي شابوس را نيز روشن كنند. مادر او با اكراه دستورهاي دخترش را اجرا كرد و چند فقره چك نيز براي امور خيريه نوشت. همان روز عصر به شوشانا گفته شد كه پيشواي مذهبي براي مادر او دعا كرده است. سه روز بعد، وقتي دكترها از مادر اوبافت‏برداري كردند، هيچ نشاني از سرطان نديدند، دكتر گفت: دعاي كسي اجابت شده است.

تحقيقات نشان مي‏دهد كه از بين تمامي اديان موجود در ايالات متحده، ايمان يهوديان به معجزه از همه سست‏تر است. شايد يكي از دلايل اين امر خود كتاب مقدس عبري باشد. هرچه از كتاب اول به آخرين كتاب مي‏رويم، معجزات نيز كم‏شمارتر مي‏شوند. در داستان خلقت اين تنها خداوند است كه معجزه مي‏كند. اما از زمان ظهور موسي به بعد، قدرت معجزه از خداوند به پيامبرانش انتقال مي‏يابد. از آن گذشته، از موسي تا اليجا و اليشا، معجزات ديگر آشكار و علني نيستند و تنها در حق افرادي به خصوص در خفا صورت مي‏گيرند. سرانجام خداوند نيز از متون كتاب مقدس محو مي‏شود و با او معجزات نيز متوقف مي‏شوند.

يهوديان مؤمن عقيده دارند كه زندگي خود يك معجزه است. با اين حال، ادبيات تلمودي شامل داستان‏هايي در مورد چند فرزانه بزرگ است كه در تورات غور مي‏كنند و در نتيجه قدرت معجزه كردن مي‏يابند. در قرن هجدهم، صديق - ها - دور، پيشواي مذهبي و كاملاً مقدس كه روحي متعالي دارد، در عرفان يهودي سر برمي‏آورد. او واسطه استغاثه‏هاي مردم و رحمات خداوندي براي ايشان است. حتي امروز نيز در اسرائيل و محافل حسيدي 1 در ديگر نقاط جهان، پيشوايان مذهبي يهود را قديس و داراي قدرتي خارق‏العاده محسوب مي‏كنند و بعد از مرگ ايشان، بارگاه‏هاي آنها را به زيارتگاه تبديل مي‏نمايند.

خاخام اشنيرسن بزرگ نيز يكي از قديسان حسيدي است. بر اساس فلسفه شبد، پيشواي مذهبي هنگامي مي‏تواند دست به معجزه بزند كه درك كند بيماري يا ديگر مصيبت‏ها نتيجه اراده پروردگارند. در اين شرايط او مي‏تواند از درگاه خداوند بخواهد كه اراده خود را تغيير دهد. اما غالباً پيشوا به مريدانش نشان مي‏دهد كه چگونه از مزوزا و ديگر آيين‏هاي ارتدوكس استفاده كنند و لطف خداوندي را شامل حال خود گردانند. اشنيرسون حتي پس از مرگ خود در سال 1994 نيز واسطه افرادي كه طلب معجزه داشتند با خداوند بود. حتي امروز نيز دفتر او هر روزه بيش از هزار نامه دريافت مي‏كند كه همگي خواستار شفاعت او هستند.