ايمانوئل شوحط
مقدمه و تلخيص: آرش آبائي
قسمت پاياني
اشاره: بحث ظهور نجاتبخش موعود كه در فرهنگ يهود ماشيح نام دارد، يكي از مهمترين مباني ديني مشترك بين اديان الهي است.
در شماره قبل بحث نجاتبخش موعود در سه بخش تحت عناوين وقايع عصر گئولا (نجات نهايي)، دوره قبل از ظهور ماشيح و شخصيت ماشيح مطرح شد.
در اين شماره قسمت دوم ديدگاه رباي ايمانوئل شوحط، دين پژوه و عارف يهودي در اين زمينه كه بر پايه متون تورات و تلمود قرار دارد، ارائه ميگردد.
بخش چهارم: تاريخ ظهور ماشيح
تاريخ واقعي آمدن ماشيح، رازي است كه از بشر خاكي پوشيده مانده است، در يشعيا (60:22) چنين آمده:
من خدايي هستم كه (نجات را) در زمان خودش، تسريع خواهم كرد.
در اين پاسوق (آيه)، دو مفهوم ظاهراً متضاد بيان شده است:
1. در زمان خودش: اين زمان موعود (زمان تعيين شده) بدون قيد و شرط ميباشد، يعني اين وقت از ابتداي آفرينش تعيين گشته و ارتباطي به لياقت و شايستگي مردم هر دوره نخواهد داشت.
2. آن را تسريع خواهم كرد: اين عبارت به معناي آن است كه نجات نهايي و ظهور ماشيح ممكن است كه زودتر از زمان تعيين شده فوق، واقع شود.
در تلمود (سنهدرين 98 الف) اين فرضيه چنين تعبير شده است كه اگر مردم هر دوره از خود آمادگي و شايستگي لازم را نشان دهند، ظهور ماشيح تسريع شده و در زمان آنها واقع خواهد شد و در غير آن، در وقت مناسبي كه از ابتداي آفرينش در نظر گرفته شده است، او به هر حال خواهد آمد.
در مزامير داود (95:7) چنين آمده است:
امروز (خواهد آمد)، اگر به نداي او گوش دهيد.
بخش پنجم: تسريع در ظهور ماشيح
علماي يهود، براي تسريع ظهور ماشيح و نجات نهايي، انجام فرمانهاي ديني مخصوصي را به اين شرح توصيه كردهاند:
1. تشووا (توبه)
يشعياي نبي ميفرمايد: (12 -21:11)
اي نگهبان (يعني خدا)، شب چه خواهد شد؟ نگهبان گفت: صبح (يعني نجات) فرارسيده و همچنين شب (يعني كيفر و مجازات براي شريران)، اگر (گئولا و نجات را) ميخواهيد آن را طلب كنيد، بازگرديد و بياييد.
تعبير كلام يشعيا اين است كه صبح آزادي و نجات در حضور خداوند دميده و ماشيح آماده ظهور است، و در پاسخ اين سؤال كه چه وقت او ميآيد؟ خداوند ميفرمايد: هرگاه آن را طلب كنيد! پس چيست كه مانع نجات ميشود؟ نبودن توبه و تشووا! پس بازگشته و بياييد.
بنابراين بهترين و سادهترين روش براي آمدن ماشيح، پشيماني ساده و خالصانه و تأثر به خاطر خلافهاي گذشته و تصميمي قاطع برا بهبود در رفتار آينده است كه اين توبه كامل محسوب ميگردد.
2. شبات (مراسم روز مقدس شنبه)
در تلمود آمده است كه يكي از راههاي تسريع ظهور ماشيح، رعايت دقيق و كامل قوانين روز شنبه تعطيل و عبادت آن روز است؛ زيرا رعايت آن يكي از نشانههاي ايمان يك فرد يهودي به احكام تورات است.
3. مطالعه تورات و علوم ديني
جمله معروفي در تلمود به اين مضمون ذكر شده است: مطالعه و فراگيري تورات و شريعت الهي همارزش اجراي تمام فرايض ديني است. به همين دليل است كه اهميت دادن افراد به علوم الهي و اختصاص اوقات روزانه و هفتگي به فراگيري آن موجبات تسريع ظهور را فراهم ميسازد.
4. صداقا (صدقه)
گفته شده است كه ترحم انسانها بر فقرا و مستمندان، به طور متقابل موجب برانگيخته شدن ترحم آسماني (از جانب خداوند گشته) و در نتيجه آمدن ماشيح و فرا رسيدن ايام نجات را تسريع ميكند.
5. اتحاد و دوستي افراد جامعه
در تلمود آمده است كه در زمان آبادي معبد دوم بيت هميقداش، عليرغم آنكه مردم تشريفات و مراسم مذهبي را در حد كمال اجرا ميكردند، اما نفاق و دشمني بيجهت و بياساس بين آنها، باعث ويراني معبد و پراكندگي و بروز مصيبت براي آنان شد. رفع اين مسأله، موجب فرا رسيدن نجات و سعادت نهايي خواهد شد. حضرت يعقوب قبل از وفات به فرزندان خود چنين گفت: (برشيت 49:1 - 2)
جمع شويد تا آنچه را كه در آخر ايام براي شما اتفاق خواهد افتاد، به اطلاع شما برسانم، جمع شويد و بشنويد...
او ضمن بر حذر داشتن فرزندان خود از هرگونه اختلاف و دودستگي، به آنها گفت: گرچه معلوم نيست كه روز نهايي قضاوت الهي چه موقع خواهد بود، ولي من به شما ميگويم كه هرگاه شما گرد هم آمده و با هم متحد و يكدل شويد، نجات خواهيد يافت.
بخش ششم: انتظار براي ماشيح
1. صواب و ميصواي منتظر بودن
صبر و انتظار براي ماشيح، تنها يك صفت خوب نيست بلكه يك فريضه مهم مذهبي است. به همين دليل اعتقاد و انتظار براي او جز اصول سيزدهگانه يهود قرار گرفته است. برخي از مراجع مذهبي، اصل ايمان به ماشيح و نجات را قسمت تكميلكننده فرمان اول مجموعه ده فرمان ميدانند. خداوند در اولين فرمان چنين ميفرمايد: (شموت 20:2)
من خدا خالق تو هستم كه تو را از سرزمين مصر، از خانه بردگي بيرون آوردم.
در اينجا خداوند در اولين كلام
مستقيم خود با بنياسرائيل، وجود و شناسايي خود را بلافاصله به موضوع آزادي و نجات از بندگي سرزمين مصر مرتبط مينمايد، يعني ايمان و انتظار براي نجات و آزادي، مكمل اعتقاد به وجود خداوند و توحيد است.
حبقوق نبي چنين ميفرمايد: (2:3)
گرچه او تأخير كند، (با اين حال) براي او منتظر باش، زيرا او حتماً خواهد آمد و (از زمان مناسب) دير نخواهد كرد! و يشعيا ميگويد: (30:18) خوشا به حال تمام كساني كه براي او انتظار ميكشند. در تلمود گفته شده است يكي از اولين سؤالاتي كه در روز قضاوت الهي از انسان (يهودي) ميپرسند اين است كه: آيا چشم به راه نجات بودي؟ ايمان به آمدن ماشيح و منتظر بودن براي او، دو موضوع مجزا هستند. ايمان داشتن، تصديق و تأييد يك اعتقاد است كه در مورد همه قسمتهاي تورات صادق بوده و در اين زمينه، تصديق اصل ماشيح و آمدن او ميباد. اما منتظر بودن يعني صبر و انتظار مشتاقانه و جدي براي گئولا و نجات كه هرچه زودتر به وقوع بپيوندد.
2. اميد
در تفيلاي لحش (نماز) عادي روزانه، سه بار در روز بخشي به اين مضمون خوانده ميشود: نهال نورسته بندهات داويد (حضرت داود) را به زودي شكوفا كن و با نجات خود، قدرت وي را افراشته گردان، زيرا ما هر روز به نجات تو اميد داريم.
شايد در اين تقاضا، عبارت آخر زيرا ما هر روز اميدواريم زائد به نظر آيد، چرا كه اگر مردم آن دوره شايسته باشند، نجات فرا خواهد رسيد و در غير آن، اميدواري آنان نتيجهاي نخواهد داشت، اما حقيقت اين است كه خود اميدواري و انتظار، نشانهاي از شايستگي مردم آن دورهاست كه اگر به صورت واقعي در دل همگان زنده گردد، نجات و ماشيح پديدار خواهند شد.
3. طلب كردن ماشيح
آخرين اثر و نتيجه ايمان و اعتقاد و اميد به گئولا و ماشيح، طلب كردن آن است.
هوشع نبي (3:5) ميفرمايد: پس از آن، بنياسرائيل بازگشته و خداوند خالق خود را طلب خواهند كرد و (ماشيح فرزند) داود حاكم خود را (خواهند خواست) و آنها از خداوند خوف داشته و به خوبيهاي او اميدوار خواهند بود.
الياهو هناوي: منادي گئولا
گئولا و نجات نهايي رابطهاي مستقيم و نزديك با الياهو هناوي داشته و ذكر آن، يادآور نقش وي در اين امر ميباشد. الياهو يكي از انبياي بنياسرائيل بوده كه بنا به عقيده يهود به عنوان پيشرو و ماشيح و نويده دهنده گئولا قبل از ماشيح ظهور ميكند (يشعيا 52:7)
مبشري كه صلح اعلام خواهد كرد، مبشر نيكي و خوبي كه نجات را اعلام ميكند.
هارامبام مينويسد: قبل از جنگ گوگ و ماگوگ (جنگي بسيار بحراني كه به عقيدهاي در مراحل اوليه گئولاي نهايي بر ضد قواي ناپاتي و شرك به وقوع خواهد پيوست) پيامبري به پا خواهد خاست كه اعمال بنياسرائيل را اصلاح كرده و قلب آنها را آماده ظهور ماشيح خواهد ساخت. چنانكه گفته شده است: (ملاخي 3:23)
اينكه من الياهو هناوي را براي شما خواهم فرستاد، قبل از روز بزرگ و سهمناك خداوند. بنابراين مأموريتهاي الياهو هناوي به اين شرح هستند: اصلاح رفتار ملت يهود به وسيله تشويق آنها به تشووا (توبه) و بازگشت به سوي خدا به عنوان آمادگي براي گئولاي نهايي، اعلام ورود و ظهور قريبالوقوع ماشيح و نقش او در زنده شدن مردگان علاوه بر اين، يكي از رسالتهاي مهم الياهو، حل و فصل اختلافنظرهاي قانوني و برقراري صلح و آرامش در جهان خواهد بود. همان طور كه گفته شده است: (ملاخي 3:24)
او قلب پدران را به فرزندان و قلب فرزندان را به قلب پدران آنها بازگردانده و نزديك خواهد كرد.
* به نقل از: مجله بينا )ارگان انجمن كليميان تهران(. سال اول، ش 5، مهر و آبان 1378.