خسرو آقایاری
خیلی تعجّب کردم. آقاجان من که چند ساله خانه‌نشین شده و با همة دنیا قهر کرده، چه کاری به این حرف‌ها داره؟ منم چند بار از این اعلامیه‌ها به دستم رسیده بود و یواشکی خونده بودم. همة آنها بر ضدّ حکومت شاهنشاهی بود. جسته و گریخته چیزهایی دربارة آیت‌الله خمینی شنیده بودم، امّا نمی‌دانستم پدرم هم با اینها ارتباط دارد. مدّتی بود که مرتّب به «زورخانة جعفری» می‌رفتم و در زورخانة محل هم ورزش می‌کردم. مسابقات هم برگزار شد و مسعود هم شرکت نکرد و من به راحتی، به عنوان نفر اوّل انتخاب شدم. برایم عجیب بود، با اینکه تقریباً مطمئن بودم، پدرم از همه چیز باخبر است؛ امّا چرا چیزی به من نمی‌گوید؟ هروقت با هم روبه‌رو می‌شدیم، نگاه معناداری به من می انداخت و زود می‌گذشت.
آن روز عصر که برای ورزش به زورخانه رفتم، مدیر داخلی زورخانه صدایم کرد و گفت: هفتة آینده، روز سه‌شنبه، والاحضرت، شاهپور غلامرضا، با عدّه‌ای از مسئولان مملکت به زورخانه تشریف می‌آورند.
ایشان هم برادر اعلیحضرت و هم رئیس افتخاری سازمان ورزش هستند. آقای جعفری عدّه‌ای از ورزشکاران زبده را انتخاب کردند تا آن روز، ورزش خوبی انجام بدهیم. فرمودند به تو هم بگویم، خودت را آماده کنی. روز سه‌شنبه برای شیرین‌کاری چرخ، روی تو حساب کردیم. ضمن اینکه قرار شده تو را به عنوان قهرمان چرخ، به ایشان معرفی کنند و جایزه‌ات رو از ایشان دریافت کنی.
اگر بتوانی چندتا چشمة قشنگ را برای آن روز آماده کنی، خیلی خوب می‌شود؛ مثلاً آقا گفت:
اگر بتوانی برنامه‌ای را که چند وقت پیش انجام دادی و دور شش تا میل چرخیدی، اجرا کنی، خیلی خوب می‌شود.
چاره‌ای نداشتم، جواب مثبت دادم. این چند روز را همه‌اش در فکر بودم و خدا، خدا می‌کردم که یک وقتی برنامة آن روز را تلویزیون نشان ندهد. اگر پدرم می‌فهمید، خیلی بد می‌شد. دیگر نمی‌توانستم توی روی پدرم نگاه کنم.
بالأخره روز سه‌شنبه رسید، زورخانه را چراغان کرده بودند، سردم مرشد را حسابی تزیین کرده بودند. همه چیز با روزهای قبل فرق داشت. روبه‌روی سردم مرشد، سکّوی وسیعی بود که از آنجا برای جایگاه نشستن مهمانان ویژه استفاده کرده بودند. مبلمان استیل سلطنتی نفیسی را در جایگاه چیده بودند. روی میز پر بود از میوه. توی رختکن غوغایی بود. ورزشکاران از پیر تا جوان، گرمکن‌های نو به تن داشتند. شعبان‌خان نبود، امّا معاونش که مدیر داخلی هم بود، داشت برای ورزشکارن از مقرّرات و آداب ورزش آن روز صحبت می‌کرد و تذکّر می‌داد که همه مراقب رفتارشان باشند. دست آخر هم گفت: همان‌طور که گفتم از بزرگ تا کوچک، با نظم وارد گود بشوند. یادتان باشد برادر اعلیحضرت حضور دارند، مبادا از کسی، بی‌انضباطی سر بزند. موقع میانداری شنا و میل، همگی فقط در یک دایره دور گود وامیستید. کسی جلوتر نیایید، میاندار فقط یک نفر است. اگر نیازی بود برای کسی صلوات بفرستند، یا مرشد یا خود شعبان‌خان، طلب صلوات می‌کند، کسی از جمع ورزشکاران داد نزند. برای چرخیدن هم معلوم شده، چه کسانی بچرخند. فقط همون پنج نفر می‌چرخند. یه وقت بیخودی نیایید وسط و به هم تعارف نکنید، همین پنج نفر کافیه. سه نفر از جوان‌ها و دو نفر از بزرگ‌ترها.
بالأخره سر ساعت شش، ورزش شروع شد. ورزشکاران با نظم وارد گود شدند. برادر شاه در جایگاه، روی مبل، لم داده بود. عکّاس‌ها تند تند عکس می‌گرفتند و فلاش دوربین‌ها پشت سرهم برق می‌زد.
شعبان تا جایی که می‌توانست سعی می‌کرد خودش را نشان بدهد، امّا شاهپور غلامرضا توجّهی به او نشان نمی‌داد. نوبت چرخیدن شد، دو نفر از جوان‌ها چرخیدند، نوبت من که رسید، رفتم وسط و رخصت گرفتم. شعبان با دست به مرشد اشاره کرد که ضرب تیز بگیره. صدای ضرب مرشد آن‌چنان سریع بود که توجّه همه را جلب کرده بود.
استارت زدم و با سرعت هرچه بیشتر چرخیدم. چند دقیقه‌ای بود که به سرعت می‌چرخیدم. بدنم را کاملاً آزاد کرده بودم و لنگرم را روی دست‌هایم انداخته بودم و مثل فرفره می‌چرخیدم. روبه‌روی جایگاه پریدم بالا و فر خوردم. طوری به هوا پریدم که سه دور کامل فر خوردم و مثل شمع فرود آمدم، کف گود. صدای دست زدن ورزشکاران و تماشاچیان، زورخانه را پر کرده بود. داشتم دور گود سه‌پا می‌زدم. زیرچشمی نگاه کردم، دیدم که برادر شاه با اعجاب و همة توجّهش به گود خیره شده. تردید داشتم چه بکنم که شعبان‌خان مشکلم را حل کرد. با اشارة شعبان، دو نفر از ورزشکاران، میل‌های بزرگی را آوردند و وسط گود، دور هم چیدند. یک دایره به شعاع یک متر، یک میل را در مرکز دایره گذاشتند و پنج میل را هم در محیط دایره با فاصله‌ای که یک نفر به زور می‌توانست از بین آنها عبور کند، دور هم چیدند. همه با تعجّب به گود خیره شده بودند. از مرشد رخصت گرفتم و رفتم وسط میل‌ها. مرشد که ضرب گرفت، دور میل مرکزی چرخیدم، سه بار هم دور میل می‌چرخیدم و وقتی که ایستادم، ابراز احساست تماشاچیان، تمامی نداشت.
چشم‌های شعبان‌خان از خوشحالی برق می‌زد، معلوم بود که کار من مورد توجّه همه قرار گرفته است. بعد از ورزش، شعبان مرا به جایگاه برد و به عنوان قهرمان چرخ کشور، به برادر شاه معرفی کرد. او که روی مبل لم داده بود، به من خیره شد و پرسید:
ـ چند سالته؟
گفتم:
ـ هفده سال.
ـ کلاس چندمی؟
ـ سوم دبیرستان.
ـ چند ساله این ورزش را انجام می‌دهی؟
گفتم:
ـ از حدود پنج شش سالگی.
سکوتی کرد و دوباره پرسید:
ـ توی گود می‌چرخی، سرت گیج نمی‌رود؟
گفتم:
ـ نه‌خیر! به خاطر تمرین مداوم، عادت دارم.
از جایش بلند شد و نزدیک آمد. کاپی را که آماده کرده بودند، به دست گرفت و به من داد. دوربین‌ها فلاش می‌زدند. فلاش، پشت فلاش، حسابی خودم را باخته بودم. از ترس داشتم قالب تهی می‌کردم. فکر اینکه ممکن است، عکسم با برادر شاه در زورخانة شعبان، در روزنامه‌ها چاپ شود، تنم را می‌لرزاند.
شاهپور که نزدیک من ایستاده بود، گفت:
ـ تو که جوانی، چرا می‌آیی زورخانه؟ این چه ورزشی است، حیف نیست وقتت را تلف می‌کنی؟ برو دنبال یک ورزش مدرن. برو دنبال بسکتبال، والیبال. این چه ورزش مزخرفی است؟
با تعجّب گفتم:
ـ بله!
و او دوباره حرف‌هایش را تکرار کرد. باورم نمی‌شد، نگاه کردم به شعبان‌خان، سرش را تکان می داد و می‌خندید. فکر می‌کردم که حتماً چیزی می‌گوید و از ورزش ملّی و آیینی دفاع می‌کند؛ ولی او بی‌خیال می‌خندید.
ناراحتی خودم را از یاد برده بودم، از تعجّب کم‌مانده بود شاخ دربیاورم.
خیلی ناراحت بودم، با دلخوری کاپ را گرفتم و به سرعت پایین رفتم. دیگر منتظر نماندم، لباس‌هایم را پوشیدم و از زورخانه زدم بیرون. از ناراحتی کم مانده بود، گریه‌ام بگیرد.
در آن چند روز، مرتّب در فکر حرف‌های برادر شاه بودم و رفتار شعبان. فکر اینکه آدم‌هایی که باید مدافع ورزش ملّی و سنّت‌ها باشند، خودشان مخالف سنّت هستند، داشت مثل خوره، روحم را می‌خورد. دیگر حوصلة ورزش کردن هم نداشتم. چند روزی سرگردان بودم. هرچه اسماعیل زنگ می‌زد، جوابش را نمی‌دادم. از خودم و از همه چیز بدم آمده بود. از خودم می‌پرسیدم:
ـ چطور ممکن است کسی که باید مدافع آیین ملّی ما باشه، در برابر توهین‌های یک آدم سکوت کند؟ از این همه ذلّت داشت حالم به هم می‌خورد. کم کم داشتم معنی حرف‌های پدرم را می‌فهمیدم. بی‌خود نبود بزرگ‌ترها و پدرم، این همه از این آدم بد می‌گفتند.
چند روز بعد، به اصرار اسماعیل، دوباره به زوخانه رفتم. به محض اینکه وارد شدم، شعبان‌خان تا مرا دید، با خوشحالی گفت:
ـ کجایی پسر؟ چرا غیبت زده؟ نکنه از حرف‌های آن روز داداش اعلیحضرت ناراحت شدی؟ ولش کن، عادتشه، به همه چیز گیر می‌دهد و بد می‌گوید. راستی یادم رفت بهت بگویم یک خبر خوب برایت دارم. درست است آن روز ایشان آن حرف‌ها رو زد؛ ولی شاید قصد داشت تو رو امتحان کند. بعد از اینکه تو رفتی، به من فرموند: این پسر خیلی با استعدادیه. موافقت کردند جشن چهار آبان، تو جلوی شاهنشاه بچرخی. آن‌قدر از برنامة تو خوششان اومده بود، مخصوصاً تأکید کردند همین برنامه را جلوی شاهنشاه اجرا کنی. حالا برو خوش باش و خودت رو آماده کن. همچین شانسی به هرکسی رو نمی‌کند. خیلی‌ها آرزو دارند جای تو باشند.
هیچ از این خبر خوشحال نشده بودم؛ امّا به روی خودم نیاوردم. ده روز بیشتر تا چهار آبان، تولّد شاه نمانده بود. در این روز در ورزشگاه یک‌صد هزار نفری، جشن با شکوهی می‌گرفتند و همة رشته‌های ورزشی جلوی شاه، هنرنمایی می‌کردند.
خدا را شکر، پدرم از ماجرای آن روز چیزی نفهمیده بود؛ مثل اینکه حسابی سرش گرم کار خودش بود و خیلی پاپی من نبود؛ ولی حالا دیگر خودم هیچ علاقه‌ای به انجام این کار نداشتم. بعد از ماجرای آن روز، خیلی دل‌شکسته بودم؛ ولی چاره‌ای هم نداشتم، نمی‌توانستم با خواستة آنها مخالفت کنم. حسابی گرفتار شده بودم.
روز چهار آبان از راه رسید، جمعیت زیادی بود، چندصد نفری می‌شدند. بعد از ناهار، حدود ساعت 3، سوار اتوبوس‌ها شدیم و به طرف استادیوم صدهزار نفری، حرکت کردیم. هفت‌تا اتوبوس، پشت سر هم در خیابان‌ها به راه افتادند. همة ورزشکاران از زورخانه لخت شده بودند و شلوار ورزش باستانی پوشیده بودند و گرمکن به تن داشتند.
من و اسماعیل در اتوبوس اوّل، آخرای اتوبوس نشسته بودیم و حرف می‌زدیم. موقع حرکت، شعبان‌خان هم به همان اتوبوس آمد. چند نفر از نوچه‌های مخصوص که همیشه همراهش بودند و همه‌اشان هم مثل خودش تنومند و گردن‌کلفت بودند، به دنبال او سوار اتوبوس شدند.
اتوبوس‌ها با سلام و صلوات از پشت «پارک‌شهر» راه افتادند. تازه وارد «میدان حسن‌آباد» شده بودیم که وانت‌بار بخت برگشته‌ای راه اتوبوس ما را برید و اتوبوس را متوقّف کرد. بلافاصله چراغ راهنما هم قرمز شد و همة ماشین‌ها متوقّف شدند. شعبان‌خان که از کار رانندة وانت، حسابی شاکی شده بود، رو کرد به نوچه‌هایش و با عصبانیت داد زد:
ـ آهای جواد، سیّد احمد، برید پایین، حال این مرتیکة پدرسوخته رو بگیرید.
آنچه را که می‌دیدم، باورکردنی نبود. ناگهان در برابر چشمان بهت‌زدة همه، در اتوبوس باز شد و سه نفر از نوچه‌های گردن‌کلفت شعبان‌خان به خیابان پریدند و به جان رانندة بیچاره افتادند. اصلاً فرصت دفاع به او ندارند. از دو طرف ماشین، درها را باز کردند و با مشت و لگد به جان مرد بدبخت افتادند.
باورم نمی‌شد، با شلوار پهلوانی و در برابر چشمان مردمی که برای پهلوانان و جوانمردان، صفت فتوّت قائل هستند و شاه مردان را مقتدای آنان می‌دانند، سه نفر گردن کلفت، مرد بینوایی را کتک می‌زدند.
بدون اختیار فریاد زدم:
ـ اِه، نامردا، ولش کنید. چند نفر ریختید سر یک نفر؟
اسماعیل جلوی دهانم را گرفت. داد می‌زدم، دست و پا می‌زدم و اسماعیل با همة قدرتش منو بغل کرده بود و محکم جلوی دهانم را گرفته بود. نوچه‌های شعبان بعد از اینکه مرد بیچاره را خونین و مالین کردند، سوار اتوبوس شدند و دوباره کاروان اتوبوس‌ها به راه افتاد.
از شدّت تقلّا بی‌حال شده بودم، امّا اسماعیل همچنان محکم جلوی دهانم را گرفته بود و رهایم نمی‌کرد. وقتی که دید شل شدم، گفت:
- دستم را از جلوی دهنت برمی‌دارم، امّا جون آقاجونت چیزی نگو. دیوانه می‌خواهی بلایی را که سر آن مرد بیچاره درآوردند، سر ما هم دربیارند؟ اینها آدمکش و قاتل هستند. مثل آب‌خوردن سر ما را هم زیر آب می‌کنند.
بعد به چشمام نگاه کرد و گفت:
- دستم را از جلوی دهنت بردارم، قول می‌دهی که داد و بیداد نکنی؟
با سر جواب مثبت دادم. آرام دستش را از جلوی دهانم برداشت و بازوهایش را از دور شانه‌هایم شل کرد. از شدّت ناراحتی، هق‌هق گریه می‌کردم، نفسم بند آمده بود. باورم نمی‌شد کسانی که ادّعای پهلوانی دارند، با لباس پهلوانان در برابر چشم مردم، چند نفری، آدم بی‌گناهی را کتک بزنند.
می‌خواستم همان‌جا از اتوبوس پیاده شوم؛ امّا اسماعیل با زبان، آرامم کرد و گفت:
ـ اینجا نمی‌شود، بگذار رسیدیم استادیوم، دو نفری فرار می‌کنیم. اینجا نمی‌گذارند پیاده بشویم. برایمان بد می‌شود.
آن‌قدر اصرار کرد تا قبول کردم. خدایی شد، لباس‌هایمان را در ساک دستی به همراه داشتیم.
اتوبوس‌ها در پارکینگ استادیوم، ایستادند و ورزشکاران به ترتیب پیاده شدند. خیلی‌ها به خاطر ماجرایی که اتّفاق افتاده بود، دل و دماغ نداشتند.
به صف شدیم و به طرف زمین چمن حرکت کردیم. سکّوها و صندلی‌های استادیوم، مثل همیشه مملوّ از جمعیت نبود. عدّه‌ای را به
زور از ادارات و سازمان‌ها آورده بودند.
هنوز تا زمان شروع، وقت زیادی داشتیم. ورزشکاران باستانی را در بخشی از استادیوم، روی سکّوها نشاندند تا نوبت اجرای مراسم آنها برسد.
به آرامی از انتهای سکّوها پایین پریدیم، اسماعیل هم آمد. لباس‌هایمان را عوض کردیم و داخل مردم شدیم. بعد از چند دقیقه‌ای، از استادیوم بیرون آمدیم و خودمان را به شهر رساندیم.
به خانه که آمدم، شب بود. آن‌قدر حالم بد بود که تا وارد شدم، مادرم متوجّه حال و روزم شد:
ـ چته؟ چی شده مادرجون؟ چرا این‌قدر ناراحتی؟
گفتم:
ـ چیزی نیست.
مادرم نگاهی به چشمام کرد و گفت:
ـ پس چرا چشمانت قرمز شده؟ یعنی می‌خواهی بگویی گریه نکردی؟ یعنی من، بچّة خودم را نمی‌شناسم؟
این حرف مادرم کافی بود تا بغضم بترکد. مثل بچّه‌های کوچک گریه می‌کردم و مادرم نوازشم می‌کرد. کلّ ماجرا را از اوّل برای مادرم تعریف کردم. با دقّت گوش داد و گفت:
ـ آقات همان روز اوّل از همه چیز خبردار شد.
با نگرانی پرسیدم:
ـ راست می‌گویی؟ خدا به دادم برسد.
مادرم با خنده گفت:
ـ نه مادرجان، کاریت ندارد. تو که دیگه بچّه نیستی. همان روز که عکس تو را در زورخانة شعبان با شاهپور دید، اوّلش خیلی ناراحت شد؛ امّا بعدش حالش تغییر کرد و گفت:
ـ پسرم دیگر بزرگ شده، بچّه نیست که بروم جلویش را بگیرم. خودش باید تجربه کند و خوب و بد را بفهمهد. فقط از خدا می‌خواهم که کمک کند، هرچه زودتر خودش متوجّه حقیقت بشود.
مادرم سکوت کرده بود. پرسیدم:
ـ بعدش چی شد؟
سرش را تکان داد و گفت:
ـ برای اوّلین بار، آن شب گریة بابات را دیدم. فوری از اتاق رفتم بیرون تا چشمش به من نیفتد. وقتی که برگشتم سر سجّاده بود، داشت نماز می‌خواند و برای تو دعا می‌کرد تا خدا تو را هدایت کند.
بغض گلویم را می‌فشرد. فکر اینکه در این مدّت، پدرم از همه چیز باخبر بوده و به‌روی من نمی‌آورده، داشت مثل خوره، جانم را می‌خورد. این کار او از هر تنبیهی برایم سخت‌تر بود.
پدرم که به خانه برگشت، به دست و پایش افتادم و از او معذرت خواستم. دستش را می‌بوسیدم و گریه می‌کردم. بغض گلویم را می‌فشرد، نمی‌توانستم حرف بزنم. بالأخره با گریه گفتم:
ـ آقاجون، حالا می‌فهمم شما چی می‌گفتید. همه چیز را فهمیدم. حق با شما بود. اینها مشتی آدم بی‌اصل و نسب و ناجوانمرد هستن. اینها مایة ننگ ورزش پهلوانی هستند.
آقام سرم را نوازش می‌کرد و اشک‌هایم را پاک می‌کرد. همة ماجرا را برای پدرم تعریف کردم. وقتی که داستان فرار از استادیوم را گفتم، مادرم با ناراحتی به صورتش زد و گفت:
ـ خدا مرگم بده مصطفی! این چه کاری بود کردی؟ اگر این ساواکی‌ها لج کنند و به این بهانه که جشن چهارم آبان رو خراب کردی، بیایند دنبالت، چه خاکی به سرم بریزم؟
راستش خودم هم از همین می‌ترسیدم؛ امّا پدرم با خونسردی گفت:
ـ هیچ غلطی نمی‌توانند بکنند. بسپرید دست خودم، می‌دونم چه‌کار کنم.
از فردای آن روز، برگشتم به زورخانة کوچک محلّة خودمان. حالا قدر آدم‌های نازنین و مهربان محل را می‌دانستم.
پخش اعلامیه‌های امام، اثر خودش را گذاشته بود. هر روز جمعیت‌های میلیونی مردم در خیابان‌ها، علیه شاه و مزدورانش شعار می‌دادند. با اوّلین راهپیمایی مردم، شعبان از مملکت فرار کرد و خیال مادرم راحت شد. کم‌کم مدرسه‌ها هم تعطیل شد و بچّه‌های دانش‌آموز هم همراه مردم به خیابان‌ها ریختند.
اوّلین روزی که با یک گروه از بچّه‌ها شروع به راهپیمایی کردیم، پشت «میدان بهارستان»، گرفتار سربازهای گارد شدیم. خیلی‌ها فرار کردند، امّا من ایستادم و بی‌توجّه به مأموران، با آرامش به راهم ادامه دادم.
استوار شکم‌گنده‌ای که ظاهراً فرماندة سربازان بود، رو به من کرد و گفت:
ـ آقازاده کجا تشریف می‌برید؟!
با خونسردی گفتم:
ـ از ورزش برمی‌گردم، می‌روم خانه.
نگاهی به پاهایم انداخت و گفت:
ـ پس چرا کتانی پا کردی؟
با تعجّب پرسیدم:
ـ مگر کتانی پوشیدن اشکالی دارد؟
استوار خپله با عصبانیت داد زد:
ـ داری من را رنگ می‌زنی جغله؟ من صدتای مثل شماها را می‌برم لب آب و تشنه برمی‌گردانم. این روزها کتانی چینی علامت سربازهای خمینیه. همة آنهایی که می‌خواهند بروند راهپیمایی، کتانی می‌پوشند. ما هم هر کسی را کتانی پوشیده باشد، می‌گیریم. یاالله بندازیدش پشت ریو.
تا آمدم به خودم بجنبم، دو تا سرباز دست‌هایم را گرفتند و من را داخل ریو انداختند. پشت ریو پر بود از زن و مرد. شاید بیست نفر بیشتر بودند. چند نفر خانم و بقیه پسرهایی هم سن و سال من. با ناراحتی پشت ریو نشستم. لحظه به لحظه به تعداد بازداشتی‌ها اضافه می‌شد.
سربازی که اسلحه‌اش را روی دوشش انداخته بود، نزدیک شد. خیلی آشنا بود، جلوتر که آمد، شناختمش. مسعود، پسر داش علی بود. زل زده بود به بچّه‌های داخل ریو. من را که دید، شناخت و اشاره‌ای به من کرد.
سرش را برگرداند و سرگروهبان و سربازانی را که همراهش بودند، دید. فاصله‌اشان با ما نسبتاً زیاد بود. مسعود به طرف من آمد و گفت:
ـ نترس، هیچ نگران نباش. به بقیه هم بگو. هروقت اشاره کردم، فرار کنید. اگر دنبالتان کردم و داد هم زدم، نترسید، در برید.
چند دقیقه‌ای مسعود، سرگروهبان و مأموران همراهش را زیر نظر داشت. خوب که سرشان گرم شد، با دست اشاره کرد.
معطّل نکردیم، از پشت ریو پریدیم پایین و پا به فرار گذاشتیم. همه فرار کردند. وقتی که سرگروهبان متوجّه فرار ما شد، مسعود با اسلحه به دنبال ما دوید و مرتّب فریاد می‌زد:
ـ ایست، ایست، اگر نایستید، تیراندازی می‌کنم.
همة بازداشتی‌ها فرار کردند، هرکس از طرفی گریخت.
شب که ماجرا را برای پدرم تعریف کردم، خیلی خندید و گفت:
ـ مثل باباش با دل و جرئت و مشتی است.
روز به روز، حضور مردم در تظاهرات خیابانی بیشتر و پایه‌های رژیم استبدادی، بیش از پیش متزلزل می‌شد.
روز شانزدهم شهریور ماه تا «میدان آزادی»، راهپیمایی شد. جمعیت میلیونی مردم، موقع برگشتن شعار می‌دادند: فردا صبح، هفت صبح، «میدان شهدا».
معلوم بود فردا صبح، حضور مردم نقش تعیین‌کننده‌ای در سرنوشت انقلاب خواهد داشت. مردم هم می‌دانستند که صبح فردا، مزدوران
رژیم با تمام قوا، به میدان خواهند آمد. حتّی شایع شده بود که قرار است سربازان اسرائیلی را رو در روی مردم قرار بدهند.
صبح هفده شهریور با بچّه‌های محل، به طرف میدان شهدا حرکت کردیم. از محلّة ما تا میدان شهدا، راهی نبود. نزدیکی‌های میدان که رسیدیم، از دور دیدم مرد و زن وسط خیابان موج می‌زنند. حضور این همه جمعیت در راهپیمایی خیابانی، سابقه نداشت و گاردی‌ها گوشه و کنار میدان، همه‌جا پخش بودند. دور تا دور میدان را گرفته بودند. فرماندة نظامیان که افسر میان‌سال بلندقامتی بود، بلندگویی در دست داشت و مرتّب از مردم می‌خواست که متفرّق بشوند. وقتی که دید مردم به دستوراتش توجّهی نمی‌کنند، دستة سربازان خود را در دو صف، روبه‌روی مردم نگاه داشت. سربازان عرض خیابان را بسته بودند. هراز گاهی هلی‌کوپتری در ارتفاع خیلی پایین در آسمان شهر پرواز می‌کرد. سربازان ردیف جلو، به دستور فرمانده به زانو شدند و صف پشت سر، تمام قامت ایستاده بودند. مردم بهت‌زده به سربازان چشم دوخته بودند. سرباز آخری که ایستاده بود، بلند قد و ورزیده بود. کلاهی که به سر داشت، چهره‌اش را پوشانده بود، ولی آشنا به نظر می‌آمد. خیلی در چهره‌اش دقیق شدم. اشتباه نمی‌کردم، خودش بود، مسعود، پسر داش علی. برایش دست تکان دادم، امّا نگاهم نمی‌کرد. فرمانده دستور آماده‌باش داد. با صدای خشنی فریاد زد:
ـ دسته به تفنگ، همه به جای خود، نشانه، هدف مقابل.
مردم بی‌اعتنا به فرماندة گارد و دستورش، وسط خیابان ایستاده بودند. فرمانده دستور آتش داد؛ امّا هیچ‌کدام از سربازان به دستور او توجّهی نکردند.
بار دوم که دستور آتش داد، مسعود را دیدم که به طرف فرمانده برگشت. به سرعت تفنگ را به طرف سر فرمانده نشانه رفت. همه با تعجّب، چشم به سرباز جسوز دوخته بودند و منتظر پایان کار بودند. لحظه‌ای بعد، صدای هراسناک گلوله بلند شد. گلوله نفیرکشان درست به دهان فرمانده نشسته بود و سرش را متلاشی کرد. جسد بی‌سر، غرق خون وسط خیابان افتاده بود و مثل گوسفندی که سر از تنش جدا کنند، روی آسفالت خشک، دست و پا می‌زد.
مسعود فریاد زد:
ـ آدمکش ناجوانمرد، دستور آتش می‌دهی؟ هم‌وطن‌های خودمان را بکشم؟ فکر کردید در این سرزمین دیگر مردی نمانده که جواب شما را بدهد؟
همه با نگاه، سرباز شجاع را تحسین می‌کردند. غرّش رگبار گلوله، توجّه همه را جلب کرده بود. چندنفر درجه‌دار و افسر به طرف مسعود دویدند و دوره‌اش کردند. همة مردم برای دفاع از مسعود هجوم آوردند؛ امّا گاردی‌ها موفّق شدند.
مسعود را دستگیر کردند و به او دستبند زدند. نگاهش را به من دوخته بود و می‌خندید. اشاره کرد، رفتم جلو. از ترس داشتم قالب تهی می‌کردم. تمام تنم می‌لرزید، باورم نمی‌شد مسعود چنین کاری کرده باشد. با وحشت بهش چشم دوخته بودم. نگاهم کرد و با خنده گفت:
ـ چته مصطفی؟ چرا خودت رو باختی؟ محکم باش، از هیچی نترس. سلام من را به آقات برسان. به همة رفقا، سلام من را برسان.
مسعود را سوار جیپ ارتشی کردند و به سرعت از میدان دور کردند. همان‌طور ایستاده بودم و با حسرت، دور شدن جیپ را تماشا می‌کردم. صدای تیراندازی از همه طرف بلند شده بود. گاردی‌ها بی‌رحمانه تیراندازی می‌کردند. کف خیابان پر از جنازه بود. خون از همه طرف فوران می‌کرد. با گروهی از مردم به یکی از کوچه‌های خیابان هفده شهریور دویدیم و خود را از میدان دور کردیم. عصر آن روز، خبرتیراندازی مسعود در همة شهر پخش شد. همان روز، او را در پادگان تیرباران کرده بودند. چند روز بعد، جسدش را به خانواده‌اش تحویل دادند. در این چند روز، هرجا که رفتم، بین مردم کوچه و بازار، همه‌جا فقط صحبت از شجاعت و فداکاری بی‌نظیر مسعود بود. مسعود راستی راستی گل کاشته بود. بهش حسودی‌ام می‌شد.در زورخانه‌ها غوغا بود. از طرف رژیم، زورخانة داش علی رو بسته بودند؛ امّا در خیلی از زورخانه‌ها برای مسعود، مجلس یادبود و فاتحه گرفتند. در زورخانة محلّة ما هم، مجلس فاتحه برپا بود. همة پهلوان‌ها و پیشکسوت‌ها بودند، داش علی هم آمده بود. نگاهش می‌کردم، همه‌اش چشمش به در بود. فکر کردم دارم اشتباه می‌کنم، امّا نه؛ خودش بود. آقام بود که بعد از سال‌های زیاد، به زورخانه آمده بود. همه متعجّب بودند. وارد که شد، کنار سردم مرشد ایستاد و میکروفون را گرفت و گفت:
ـ رفقا سلام. امروز داش علی، مدال پهلوانی‌اش را گرفت. مدالی خونین که نشان لیاقت و پهلوانی و جوانمردی و آبروی همة پهلوانان این مرز و بوم است. حق هم همین بود که رشیدترین و شجاع‌ترین شهید انقلاب، از تبار پهلوانان باشد.
رئیس این ورزش، مسعود عزیز ما و دیگر مسعودها هستند. امروز پهلوان ما، پیشکسوت و مقتدای همة ما، مسعود است. زورخانه جای مردم ناپاک نیست. اوباشی را که رژیم شاهنشاهی به سرپرستی این ورزش گماشته بودند، هیچ جایگاهی در جمع پهلوانان نداشتند و ندارند. در طول تاریخ، هیچ شاهی نتوانسته برای مردم، پهلوان انتخاب کند. انتخاب پهلوان به زور سرنیزه ممکن نیست. این سنّت و آیین پدران ماست. همیشه پهلوانان را مردم کوچه و بازار و بزرگان این طریقت انتخاب می‌کنند. پهلوان، صاحب طهارت جسم و طهارت نفس است.اوّل پهلوانی، طهارت و عفاف و آخر آن، خدمت به خلق خداست. این ورزش که سنّت و آیین پدران ماست، مکتب تربیتی حضرت امیرالمؤمنین(ع) است. پهلوان مال مردم است. رژیم شاهنشاهی و دیگر زورگویان از اسلحة ما نمی‌ترسند، آنها از پهلوانان ما و از ایمان ما می‌ترسند.
زورخانه به وجود مردانی مثل مسعود زنده است و زنده خواهد ماند و ما ورزش پهلوانی را برای این می‌خواهیم تا جوانانی مثل مسعود، تربیت شوند. تلاش کنید تا آیین پهلوانی زنده بماند.
چشمم به پدرم افتاد. قطرات اشک از گوشة چشمش می‌جوشید.اوّلین بار بود می‌دیدم، پهلوان گریه می‌کند و از اینکه مردم اشک او را ببینند، ناراحت نیست.