صالح قاسمی
تولید واکسنهای خوراکی برای عقیمسازی
اگرچه واکسیناسیون با سوزن، شکل مشهود این کار است، امّا فناوری جدیدی با حمایتهای مالی «بنیاد راکفلر» ابداع شده است. به نوشتة نشریة هندی «مدیکال مایکروبیولوژی»، واکسنهای خوراکی، پذیرش اجتماعی بیشتری از بدیلهای سوزنی خود خواهند داشت؛ به عبارت دیگر، مردم در مقابل خوردن یک موز معمولی در مقایسه با فرورفتن یک سوزن به بازویشان، مقاومت کمتری خواهند کرد. این نشریه خاطرنشان میکند که فناوری واکسنهای خوراکی جدید، میتواند اهداف دوگانهای برای کنترل بارداری نیز داشته باشد. این نشریه مینویسد: واکسنهای خوراکی به عنوان یک سیستم انتقال واکسن، کمهزینهتر، با مصرف سادهتر، نگهداری آسانتر و برخوردار از مقبولیت اجتماعی بیشتر، مزایای عمدهای دارند... انواع سیستمهای انتقال بهکارگرفته شدهاند. در ابتدا، اینطور فکر میشد که واکسنها فقط برای جلوگیری از امراض مسری، مفید هستند؛ امّا هماکنون آنها
مصارفی چون پیشگیری از بیماریهای خودمصونیتی، سقط جنین، کنترل بارداری و غیره نیز یافتهاند.1
اسلحة غذا، عقیمسازی و کنترل جمعیت
پایگاه خبری «اینفووارز» با بیان اینکه غذا یک اسلحه است که مردم در سیطرة آن گرفتار شدهاند، افزود: دولت «آمریکا» با اتّخاذ سیاستهای تعدیل جمعیتی عجیب که بیشتر به قتلعام خاموش شبیه است، اقدام به مسمومیت و عقیمسازی تدریجی بخشی از جامعة جهانی کرده است.
سایت اینفووارز در گزارشی، به قلم آلکس جونز و آرون دیکس، عنوان کرد: دولت آمریکا با هدف کنترل جمعیت در کشورهای جهان و همچنین کنترل جمعیت جهانی، دست به اقداماتی عجیب و محرمانه، از قبیل مسموم نمودن تدریجی افراد، عقیم کردن مردان، بلوغ زودرس در کودکان، افزایش تمایلات همجنسگرایانه بین افراد و اقداماتی از این قبیل، کرده است تا مسیر ازدواج و باروری را در خود و مردم برخی کشورهای دیگر، مختل کند تا از این طریق، موقعیت اقتصادی خود را تحت کنترل داشته باشد.
سیاستهایی برای ممانعت از رشد جمعیت
اینفووارز در ادامة این گزارش، میافزاید: باروری در کشورهای جهان، از طریق سیاستهای فرهنگی، همچون به تعویق انداختن ازدواج، بستههای دلسرد کننده و مالیاتی برای قشر آماده به ازدواج، افزایش مشوّقهای همجنسگرایی، افزودن موادّ محلول کنترلکنندة باروری به منابع آب شهری و تشویق زنان به اشتغال، کاهش داده شده است که اموری نظیر سقط جنین اجباری و پرداختهای تشویقی برای سقط جنین را نیز باید به این اقدامات اضافه کرد.
بر اساس این گزارش، جالب اینجاست که بسیاری از این روشهای قرون وسطایی، ظالمانه، غیرداوطلبانه و اجباری برای کنترل نرخ رشد جمعیت، در عناوین و محتوای کتاب «علوم زیستی» سال 1977م. نوشتة جان هولدرن و پال الریک، مشاورین فعلی حوزة علوم در «کاخ سفید» نوشته شده است.
مسموم کردن آب و غذا، برای عقیمسازی و سقط جنین
اینفووارز در ادامه، با اشاره به نحوة مسموم کردن تدریجی شهروندان، افزدوه است: از بایسفنولای(BPA) گرفته تا محصولات ژنتیکی درستکاری شده(GMO)، تزریق فلوراید در آب و سمهای بیشمار دیگری که به آرامی جوامع امروزی را در معرض مرگ و میر قرار میدهد، این مأموریت وحشتناک را بر عهده دارند؛ به علاوه دولت آمریکا در این مسیر، از کنترلکنندههای هوشمند که باعث سرطان، بیماری و عقیمی میشوند نیز استفاده کرده است.
امّا نکتة مهم این است که نحوة استفاده از این ابزارها، به صورتی بوده که سمها به صورت محیطی و به تدریج، به سبد خوراکی مردم تزریق شدهاند. وقتی مردم غذاهای کارخانهای را مصرف میکنند، آب شهری و لولهکشی میآشامند و توسط بستههای محصولات غذایی مختلف تغذیه میشوند، در واقع، به تدریج در معرض سموم مرگآور یا عقیمکننده قرار میگیرند.
BPA انفووارز در ادامه میافزاید: و دیگر مواد مشابه و خصوصاً استروژنهای مصنوعی، بسیار خطرناک هستند و به میزان زیادی در پلاستیکهای استفاده شده در صنایع غذایی، ظروف فلزّی غذا، کاغذها و مقوّاهای بازیافتی و نیز محصولات بیشمار دیگری که با بدن انسان همخوانی ندارند و اثرات موروثی و نسلی ایجاد میکنند، به کار میروند.
این مواد همچنین باعث ناباروری مردانه، بلوغ زودرس، تسریعکنندة پیری زودرس، سرطان سینه در بالغان، سرطان پروستات در نوجوانان و اثرات وحشتناک دیگر میشوند.
جنگ علیه جمعیت، یکی از اقدامات جاری گروه نخبة جهانی است و این عملیات به راستی از نظر دامنه، گسترده است.2
میزان و ترکیب جمعیت در جهان باید تأمینکنندة امنیت ملّی آمریکا باشد
جنگ جمعیتی با گسترة عظیمی در دهههای اخیر و در سطح جهان، اجرا میشود. نتیجة سیاستگذاری و فرماندهی مراکز متعدّدی از سوی سردمداران جهانی و در رأس آنها، آمریکاست. دکترین امنیت ملّی آمریکا، نقشة راه و مبنای تصمیمگیری این پروژة جهانی است. بر اساس این دکترین، میزان ترکیب جمعیت در جهان و هر نوع تغییر پیرامون آن، باید تأمینکنندة امنیت ملّی آمریکا بوده و اجرای دقیقش بر عهدة سازمانها و مراکز مهمّ بینالمللی زیر نظر «پنتاگون» میباشد. «سازمان ملل»، «صلیب سرخ»، «سازمان یونیسف»، «بهداشت جهانی کشاورزی و تغذیة بینالمللی فائو»، «صندوق بینالمللی پول» و «صندوق جمعیت»، از جمله سازمانهای تحت مدیریت پنتاگون هستند.
مرکز برنامههای ارتباطات آمریکا، طرّاح تئوریهای عملیات روانی (CCP)3
در سال 1948م.، دولت آمریکا یک واحد آکادمیک نخبه، به نام «دفتر تحقیق عملیات»، تأسیس نمود تا پایههای تئوریک عملیات روانی در علوم اجتماعی را استخراج نمایند. این دفتر، توسط «دانشگاه جان هاپکینز» و طیّ قراردادی با ارتش آمریکا در «بالتیمور مریلند» پایهریزی شد. بعدها، مهارت و تخصّصی که در برنامة تحقیق عملیات ارتش آمریکا، به شکل استادانهای درهم تافته بود، به «مدرسة بهداشت و سلامت عمومی»4 دانشگاه جان هاپکینز انتقال یافت که رشتة ارتباطات سلامت عمومی5 را ایجاد نمود. دفتر تحقیق عملیات متون درسی استاندارد برای پرورش افراد در عملیات جنگ روانی را تولید نمود؛ مثل:
* Target Analysis and Media in Propaganda Audiences Abroad(1954)
* A Psycholgical Wayfare Case Book(1985)
همچنین «مرکز برنامههای ارتباطات» (CCP) در سال 1988م. توسط فیلیپس تیسلون پیوترو6 به عنوان بخشی از دپارتمان پویایی
جمعیت در مدرسة بهداشت و سلامت عمومی تأسیس گردید که هدف اصلی این مرکز، کنترل جمعیت جهانی میباشد.7
دو بخش اصلی و عمدة مرکز، شامل خدمات ارتباط جمعیتی8 و برنامة اطّلاعات جمعیتی9 میباشند. خدمات ارتباط جمعیتی کمکهای تکنیکی را به پنج منطقة جهانی، شامل دولتهای تازه استقلالیافته (NIS)، «خاور نزدیک»، «آسیا»، «آفریقا» و «آمریکای لاتین»، ارائه میکند. در این بخش، مرکز حمایتهای آموزشی و مالی از همدستان خود در بیش از 65 کشور دنیا به عمل میآورد تا آنها را در توسعه و ارزیابی برنامههای مؤثّر اطّلاعات - آموزشی - ارتباطات و انگیزش،10 جهت تشویق و تقویت برنامهریزی خانواده، بهداشت ضدّبارداری و فعّالیتهای مشابه کمک نماید.
مدیریت جمعیت، جنگ جهانی نوین، سیاست استعماری دیرین
در طول تاریخ، منازعات و مناقشات زیادی بین اقوام بشر شکل گرفته است که اغلب جنگهای تجاوزکارانه، همواره سه هدف عمده را دنبال میکنند:
1. توسعة ثروت (سرمایه)؛
2. اشغال سرزمین (گسترش سرزمین)؛
3. افزایش نفرات (نیروهای انسانی).
به عبارت دیگر، هدف جنگهای تجاوزکارانه، دسترسی و سیطره بر منابع، اعمّ از منابع مالی، تجاری، طبیعی و انسانی است. استراتژی جنگطلبان و تجاوزگران برای رسیدن به این هدف، کنترل منابع و به حدّاقل رساندن آن است. این امر از طریق جنگ مستقیم و کشتن سربازان و بمباران شهرها و کشتن انسانهای بیگناه، با هدف کاهش سیطره و نفوذ دشمن بر منابع، کاهش مصرف آنها از این منابع و در نتیجه، کاهش جمعیت محقّق میشود؛ به عبارت دیگر، مهمترین مانع دشمن در جنگهای تجاوزکارانه، وجود جمعیت جوان و مولّد است.11
جنگ علیه جمعیت؛ یک جنگ تمامعیار
در کتاب «جنگ علیه جمعیت»،12 ثابت میشود که کنترل جمعیت جهانی، کاملاً منطبق بر پارامترهای دکترین نظامی و یک جنگ تمامعیار است.13
در همین راستا، از نظر آلوین تافلر، پس از جنگ سرد، سرویسهای جاسوسی دچار بحران هویت شده و به دنبال هدف و مأموریتی قابل توجّه بودند تا وجود خود را توجیه کنند.
از دیدگاه دشمن، دیگر «اتّحاد جماهیر شوروی» نبود؛ حتّی کشور کمونیستی «چین» نبود. در کمیسیون سه جانبة جهانی پیمان اقتصادیای در سال 1973م. میان آمریکا، «اروپا» و «ژاپن» در دفاع از منابع اقتصادی مشترک در مقابل کشورهای در حال توسعه منعقد شد. این کمیسیون سهجانبه، به عنوان تسریعگر تغییر قطب ژئوپلتیک از «شرق در مقابل غرب» به «شمال در مقابل جنوب»، به کار رفت. دشمنی که در این کمیتة سهجانبه، خطر آن را جدّی میدانست، رشد جمعیت بومی در کشورهای کمتر توسعهیافته با منابع غنی بود.14
بنابراین، به نظر میرسد در ورای شعارهای جذّاب و فریبنده، همراه با بیان یافتههای به ظاهر علمی در زمینة پیامدهای کنترل جمعیت، استعمارگرانی قرار دارند که در پی منافع خود هستند.
تأمین امنیت ملّی آمریکا با کاهش نرخ رشد جمعیت جهانی
در دهة هفتاد و در زمان هنری کسینجر (مشاور امنیت ملّی رئیسجمهور وقت آمریکا) پروژهای دربارة تأثیر روند رشد جمعیت جهانی بر امنیت ملّی آمریکا طرّاحی و انجام شد. این پروژه، روند فزایندة رشد جمعیت جهانی را بر خلاف امنیت ملّی آمریکا دانسته و با تشریح استراتژی آمریکا در مورد جمعیت جهانی، سیاستها، راهکارها، چگونگی همکاری سازمانهای بینالمللی و روش ترغیب و اقناع رهبران کشورهای مورد نظر برای کاهش روند رشد جمعیت را تبیین میکند.15
بر اساس این پژوهش، جمعیت کشورهای در حال توسعه و با منابع غنی، در صورتی که با همان ضریب رشد، افزایش یابد، موجب به شدّت بالا رفتن خواستها و انتظارات عمومی در میان مردم، از جمله آموزش، اشتغال، بهداشت و مسکن میشود که خود به ناپایداریهای اجتماعی و سیاسی در این کشورها تبدیل خواهد شد. این ناپایداریها در کشورهای دارای منابع غنی، تا اندازة زیادی منافع کشورهای صنعتی، همچون آمریکا و بهرة آنها از این منابع و سرمایهگذاری در کشورهای فوق را به خطر خواهد انداخت.16 از سوی دیگر، فشار ایجاد شده برای تأمین نیازهای این جمعیت بالا، در آینده موجب میشود که دولتها و حاکمان این کشورها، به دنبال افزایش قیمت نفت، جهت تأمین نیازها و انتظارات رفاهی و معیشتی مردم خود باشند. افزایش قیمت نفت نیز تأثیر بسیار منفی بر روی اقتصاد آمریکا خواهد داشت.17
برنامة ویژه برای کنترل جمعیت هر کشور
همانطور که در مباحث گذشته مطرح شد، فعّالیتهای متعدّد دانشگاه جان هاپکینز در برنامة جمعیتی IEC/M به تغییر دادن طرز تفکّر و رفتار جنسی همة جهانیان به سمت جمعیتزدایی از طریق کنترل زاد و ولد، اختصاص یافته است. برای اجرای این هدف در سرتاسر جهان، مرکز برنامههای ارتباطات، طرحی به نام فعّالیت ارتباطات ملّی18 تهیه کرد که در آن برای هر کشور، برنامة ویژة آن طرّاحی گردید.19 از جملة این کشورها، میتوان به «فیلیپین» اشاره کرد که به عنوان نمونه در سطور بعدی، برنامة درنظر گرفته شده برای کنترل جمعیت در این کشور و شیوة عملی نمودن آن را بیان مینماییم.
یک نمونه؛ برنامهریزی برای خانوادة فیلیپینی (PFPP)
برنامهای که برای کشور فیلیپین طرّاحی شد، برنامهریزی خانوادة فیلیپینی20 نام گرفته است و از طریق نمایندگی «مرکز برنامههای ارتباطات در فیلیپین» و توسط جوز جی.ریسون، به عنوان مدیر نمایندگی و بنجامین ویلوزار، به عنوان رئیس بخش آموزش، ترویج و پیادهسازی میشود. مشاور مقیم این دو فیلیپینی، پاتریک الکلمن میباشد؛ کسی که از سال 1992م. در حال شناسایی گرایشهای
فیلیپینیها به ارتباط جنسی، ازدواج و نیز تولید نسل، هماهنگی فعّالیتهای رسانهای و فعّالیتهای رسانهای و فعّالیتهای ارتباطات -به خصوص از منظر سرگرمی و آموزش -درحمایت از برنامة برنامهریزی خانوادة فیلیپینی است.
آغاز فعّالیت مرکز ارتباطات ملّی فیلیپین (NCC-93) 1993م.
دکتر جوان فلیویر، دانشآموختة مرکز برنامههای ارتباطات در دانشگاه جان هاپکینز است. هنگامی که او مسئولیت وزارت بهداشت را بر عهده گرفت، به برنامة فعّالیت ارتباطات ملّی فیلیپین - 1993م. (NCC-93) تجهیز شد که سنگ بنای سلسله فعّالیتهای متراکم برنامهریزی خانوادة فیلیپینی (PEPP) برای سال 1993م. بود. البتّه این برنامه توسط پت کلمن از مرکز برنامههای ارتباطات تهیه شده که انتظار میرود وی موج بلند پروپاگاندی جمعیت جهانی را پیش ببرد. کلمن یک مشاور رده بالای21 معمولی نیست. وی یکی از دو مدیر نمایندگی مرکز برنامههای ارتباطات است. این به معنای آن است که این مرکز یکی از بهترین عاملان خویش را اعزام کرده تا فرهنگ سنّتی ضدّ سقط جنین اختیاری فیلیپینی را مهندسی مجدّد کند.
کلمن دفتری در محوّطة «وزارت بهداشت» در طبقة دوم ساختمان 25 دارد. فعّالیت او دربارة برنامهریزی خانواده، دارای شباهت بسیار به عملیات روانی اف.سی.ای.او، کلنل لندسیل در اوایل دهة 50 است. کلمن به واسطة واسطهکاران فیلیپینی و مقاطعهکاران فرعی نهادهای غیردولتی که توسط شرکت «کمپین» هدایت میشوند، کار میکند.
سرمایهگذاری برای مدیریت جمعیت در فیلیپین
160 میلیون پرو برای برنامة فعّالیت ارتباطات ملّی فیلیپین 1993م. (NCC-93) سرمایهگذاری شده که این مبلغ صرف فعّالیتهای ذیل شده است:
الف) ترویج مفهوم برنامهریزی خانواده؛
ب) ارائة خدمات و اطّلاعات در این زمینه؛
ج) روشهای جلوگیری از بارداری.
این برنامه چهار جزء اساسی دارد:
1. رسانههای همگانی؛
2. روابط عمومی؛
3. ارتباط بین شخصی فشرده در ده واحد دولتی محلّی؛22
4. سرگرمی و آموزش.
مجموعه فعّالیت رسانههای همگانی در سه فاز راهاندازی شد:
فاز اوّل: در 2 آگوست 1993م. در «کاخ مالاکانانج»؛
فاز دوم: در اواسط اکتبر برای محو تصاویر فعّالان بهداشت؛
فاز سوم: در ژانویة 1994م. برای معرّفی ایمنی و کارایی وسایل ضدّبارداری مصنوعی؛
مجموعة فعّالیت روابط عمومی برای ایجاد یک جهش ناگهانی در فعّالیت رسانههای همگانی راهاندازی شد. این کار از طریق پخش اخبار و انعکاس کنفرانسهای مربوط به این موضوع انجام میشد. هدف کلیدی، آن است که نشان داده شود، برنامهریزی خانوادة فیلیپینی (PEPP) توسط طیف وسیعی از فیلیپینیها حمایت میشود.23
همچنین از طریق تماسهای مکرّر ساختگی با سازمانها و صحبت در مورد این موضوع نشان داده میشد که برنامهریزی خانوادة فیلیپینی (PEPP) خواست و ارادة مردم است. فعّالیت روابط عمومی، نزدیک به 2000 هدف در سطح ملّی و محلّی را در نظر گرفت که شامل شرکتها، کارخانهها، گروههای مدنی، سازمانهای حرفهای، سازمانهای غیردولتی، سازمانهای دولتی، اتّحادیههای تجاری، سازمانهای کارگری و آدمهای سرشناس و مشهور بودند. همة آنها مورد تشویق یا تطمیع (از طریق پول) قرار گرفته تا فعّالیتهای خود را در جهت حمایت از این برنامه، هدایت کنند. فعّالیت ارتباطات بین شخصی در 93 -NCC در اواسط اکتبر، همزمان با فاز دوم فعّالیت رسانههای گروهی آغاز شد. ده واحد دولتی محلّی - در چهار شهر و شش ایالت - در نظر گفته شدند؛ شهر «باجیو»، شهر «کوزن»، شهر «ایلویلو»، شهر «داواو»، ایالت «پانگاسینان»، ایالت «لاگونا»، ایالت «داواو دلسور»، ایالت «سوریچاور دلسور» و ایالت «کوتاباتوی جنوبی».
فعّالیت سرگرمی و آموزش برنامة فعّالیت ارتباطات ملّی فیلیپین 1993م. شامل بخشهای زیر است:
1. مجموعة تلویزیونی پزشکی برای بخش پیامهای بهداشتی - عمدتاً دربارة برنامهریزی خانواده؛
2. سریال نمایش رادیویی؛
3. فیلمهای برجستة تجاری دربارة جمعیت و محیط، شامل دی.ای.ان.آر و سازمانهای غیردولتی، که رودی فرناندز در آن، نقش بازی میکرد و توسط تولیدکنندة محلّی (USAID) و (IDRCIntetna-
tional Development Research Center Canada) در آن، سرمایهگذاری شد؛
4. آوازهای پاپ، دربارة برنامهریزی خانواده از نگاه نوجوان که توسط جنوا کروی، اجرا شده است.
نتایج فعّالیتهای ضدّ جمعیتی در فیلیپین
دربارة تأثیر این فعّالیتهای گسترده، گفتن همین نکته کافی است که پس از آتشبار پروپاگاندا و فعّالیتهای گستردة مهندسی اجتماعی برای کاهش ضریب رشد جمعیت در فیلیپین، تنظیم خانواده به گونهای در میان مردم این کشور جاافتاد و آنگونه به یک رفتار موجّه، عاقلانه و مثبت اجتماعی تبدیل شد که متولّیان برنامه این جرئت را یافتند که بگویند برنامهریزی خانوادة فیلیپینی (PEPP) به تعهّد خود مبنی بر فراهم کردن اطّلاعات مورد نیاز زوجهای فیلیپینی برای انتخاب آگاهانه دربارة گزینههای زاد و ولد خویش عمل خواهد کرد و خواننده، خود میتواند بر مبنای آمار،24 میزان موفّقیت این برنامه در کنترل جمعیت فیلیپین را مورد قضاوت قرار دهد. همانطور که مشاهده میشود، نرخ زاد و ولد در این کشور سیر نزولی داشته است؛ امّا مقایسه میان قبل از سال 1970م. (آغاز برنامة کنترل جمعیت جهانی آمریکا) و پس از آن نشان میدهد که میانگین کاهش نرخ زاد و ولد پیش از این زمان 3/0 و پس از آن 46/0 بوده است و این امر، حاکی از تأثیر فعّالیتهای کنترل جمعیت در فیلیپین است.
و این توطئهها همچنان در چهار گوشة جهان ادامه دارند
البتّه باید توجّه داشت که همة این مستندات و مطالب، بخش بسیار اندک منتشر شدة این سیاستهای سلطهجویانة مراکز قدرت است و هنوز ابعاد بسیاری از این توطئة هولناک جهانی، کشف و افشا نشده است.
کاهش شدید جمعیت و نرخ بسیار بالای تحدید موالید در اغلب کشورهای جهان و خصوصاً کشورهای جهان سوم و کشورهای اسلامی، شاهدی بر این مدّعاست.
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. تیلور، به نقل از ماهنامة سیاحت غرب، شمارة86.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. www.mashreghnews.ir/fa/news
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. Center for Communication Programs
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. School of hygienc publichealth
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. public health communication
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. Phpllis Tilson Piotrow
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. www.jhuccp.org
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. Population Communication Services (PCS)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
- ۱۰
10. Information Eduction IEC/M, Communication/Motivation
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. ژاکلین کاسون.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. The War Against Population
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. www.panindigan.tripod.com
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. Alvin and Toffler. 1993,p.155
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15.www.whitehouse.gov/nsc/history.html
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. IBID
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. www. panindigan.tripod.com/panindigan.html
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. National Communication Compaigns (NCC)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19. www.jhuccp.org
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۰
20. Philippine Family planning Program (PEPP)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۱
21. Seniors Resident Advisor
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۲
22. (LGU) (Local Goverment Unite)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۳
23. NCC-93 briefing paper
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۴
24. http://earthtrends.wri.org
بازگشت به ابتدای مقاله ↑