یزید بن معاویه، کسی که در وجودش خیری نبود

ترجمه و تحقیق: مریم مدرّسی

یازده سال از دوران امامت امام حسین(ع) در دوران معاویة بن ابی سفیان گذشت؛ امّا در چشم تاریخ، سخت‌ترین دوران برای سبط نبیّ(ص) دوران کوتاه سه سالة خلافت یزید بن معاویه بود. دورانی که در آن، امام حسین(ع) برای نجات‌یافتن از بیعت با مردی که فسق و فجورش آشکار بود، به همراه خانواده‌اش به خانة خداوند پناه برد و پس از چندی، برای آنکه مزدوران یزید خون او را در مکان امن خداوند نریزند، به سوی «کوفه» رفت و در همین سفر، توسط لشکر ابن زیاد و یزید محاصره شد و به طرز خونباری، به مقام رفیع شهادت رسید.

امّا آنچه که در این مقالة کوتاه در پی آنیم، بیان این مسئله است که از دیدگاه کتاب‌های اهل تسنّن، سیرة یزید بن معاویه را مورد بررسی قرار دهیم. در ادامه، به نظر برخی از علمای اهل سنّت در این‌باره اشاره می‌کنیم.

جنگ با حسین(ع)، جنگ با خداوند

حاکم نیشابوری از علمای اهل تسنّن، روایت نبوی بسیاری دربارة شأن و مقام اهل بیت(ع) در کتاب خودش «مستدرک علی الصّحیحین» آورده است که برخی از این احادیث به مقام دشمنان اهل بیت(ع) اشاره دارد. از میان آنها، می‌توان به روایات زیر اشاره کرد:

عبدالله بن عبّاس از رسول خدا(ص) نقل می‌کند:

«ای پسر عبدالمطّلب! من از خداوند سه چیز خواسته‌ام: آنکه قیام‌کننده از نسل شما را پایدار گرداند، اینکه گمراهان خاندان شما را هدایت کند و جاهلانتان را دانا گرداند و از خداوند خواسته‌ام که شما را بخشاینده و بزرگ و مهربان گرداند؛ با این حال اگر مردی از شما هر روز بین رکن و مقام نماز بگزارد و روزها روزه‌داری کند و در

عین حال، دشمن اهل بیت محمّد(ص) باشد، به دوزخ وارد می‌شود.»1

همچنین ابوهریره نقل می‌کند که نبیّ ‌خدا(ص) را دیدم که به علی و فاطمه و حسن و حسین(ع) نگاه می‌کند و می‌فرماید: «من با دشمنان شما در جنگم و با دوستان شما دوست.»2

از ابی‌سعید خدری نیز نقل شده است که روایت می‌کند: رسول خدا(ص) فرمودند:

«به آن کسی که جانم در دست اوست! هیچ‌کس با اهل بیت(ع) دشمنی نمی‌ورزد؛ مگر آنکه خداوند او را وارد آتش می‌کند.»3

در روایات اهل سنّت، به این موضوع نیز اشاره شده است که اهل بیت(ع) چه کسانی هستند؛ چنانچه از رسول خدا(ص) نقل می‌کنند: «اهل بیت من، علی است و فاطمه و حسن و حسین(ع).»4

بدین ترتیب، حساب کسی چون یزید بن معاویه که برای قتل سبط نبیّ اکرم(ص) برنامه ریخت و ایشان را خونبار به شهادت رساند، معلوم است؛ چرا که آن کسی که در دل دشمنی می‌ورزد، در نهایت راهی دوزخ می‌شود؛ چه برسد به آنکه تیغ بکشد و لشکر راه بیندازد.

یزید، امام فاسق و کافر

با تمام توصیفاتی که بیان کردیم، بیشتر علمای اهل تسنّن، بر کفر یزید بن معاویه اتّفاق نظر دارند. یافعی می‌گوید: و امّا حکم آن کسی که حسین(ع) را به قتل رساند یا فرمان قتل او را داد، همانند کسی است که ریختن خون او را حلال می‌داند و این همان کفر است.5

ذهبی نیز می‌گوید: [یزید] دشمن شدید و غلیظ اهل بیت(ع) بود که شراب می‌نوشید و عمل حرام انجام می‌داد و حکومتش را با قتل حسین(ع) گشود و به واقعة حرّه ختم کرد.6

ابن کثیر هم می‌گوید: همانا یزید پیشوای فاسق و گناهکاری بود.7

مسعودی، از تاریخ‌نویسان بنام اهل تسنّن می‌گوید:

چگونه مردم ستم یزید و کارگزارانش را تاب آوردند؟! تا جایی که فسق او آشکار شد و او همان کسی بود که پسر دختر رسول خدا(ص) و یارانش را به قتل رساند. آن سیره‌ای که او در شراب‌نوشی آشکارا داشت، سیرة فرعون است؛ بلکه فرعون دربارة رعیتش از او متعادل‌تر بود و دربارة خاص و عام با انصاف‌تر رفتار می‌کرد؛ یزید [دربارة خویشاوندش] عثمان بن محمّد بن ابی‌سفیان چنین رفتار نکرد؛ چرا که اهل «مدینه» او را از شهر اخراج کردند و یزید برایش کاری نکرد.8

عبدالله بن حنظله از پیشوایان قیام مردم «مدینه» علیه «واقعة حرّه» می‌گوید:

به خدا قسم! ما تا آن زمان که سنگ از آسمان توسط یزید بر سرمان باریدن نگرفته بود، علیه یزید قیام نکردیم؛ امّا او کسی بود که با مادران، فرزندان، دختران و خواهرانش نکاح می‌کرد و شراب می‌نوشید و نماز نمی‌خواند.9

از زشتی‌هایی که در تاریخ برای یزید ذکر شده است، می‌توان به قتل امام حسین(ع) و حمله به دختران رسول خدا(ص)، آن هم به طور وحشیانه اشاره کرد. او کسی بود که اهل «مدینه» به خاطر کشتاری که در آنجا به راه انداخت، به شدّت از او ترسان و هراسان شده بودند و او همان کسی است که کعبه را ویران کرد که همین، دلالت بر قساوت، سخت‌دلی، دشمنی او با اهل بیت(ع)، بدفکری، کینه‌ورزی، نفاق و بی‌ایمانی او دارد. پس او فاسقی لعنت شده است و هر کس مانع لعنت‌گویی ملعونی شود، خود ملعون است.10

تفتازانی در کتاب «شرح عقاید النّفسیه» می‌گوید:

حق آن است که بگوییم که یزید راضی به قتل حسین بود و با این خبر خوشحال شد و اهانت او به اهل بیت رسول(ص) ما را در این معنا، به توافق می‌رساند که بگوییم: لعنت خداوند بر او و بر یاران و دوستانش باد.11

ابن خلدون، قدیمی‌ترین تاریخ‌نویس اهل تسنّن می‌گوید: نه برای آنکه یزید فرمان قتل داد، بلکه برای آنکه می‌بینیم او مانع خونریزی نشد و بدین ترتیب اجازه داد که امام حسین(ع) را بکشند. این عملش قتل است و این عمل، از اعمال پلید یزید است که بر گناه‌کاری و فسق او مُهر تأیید می‌زند و حسین(ع) در این جریان، شهید محسوب می‌شود.12

در کتاب علمای اهل تسنّن بیان شده است که یزید به نواختن موسیقی شهرت داشت، شراب می‌نوشید، به طرب و غنا مشغول می‌شد، صید [حرام] انجام می‌داد، با مردان جوان و شاهزادگان و میمون و سگ می‌آمیخت و روزی نبود که مست از خواب برنخیزد. او کسی بود که میمونش را بر اسبی آزین بسته که با زنجیرها و پارچه‌ها آراسته شده بود، نشاند؛ در حالی‌که بر تن آن میمون، پارچة زربافت پوشانده بود. او همچنین برای پسربچّه‌ها نیز چنین می‌کرد. او بین آنها مسابقة اسب‌دوانی برگزار می‌کرد. هنگامی که آن میمون مُرد، به شدّت برای او محزون شد. حتّی گفته شده که علّت مرگ یزید این بود که بوزینه‌اش او را گاز گرفت و او از اسب به زمین افتاد و مُرد.13

جای تأسّف است که برخی علمای افراطی اهل تسنّن، متعصّبانه اصرار می‌ورزند که امام حسین(ع)، سبط نبیّ اکرم(ص) در حکم شورشی علیه یزید بود؛ می‌گسار مستی که هتّاک حرم شریعت مطهّرة رسول خدا(ص) بود! پس عجبا از نوشته‌هایی که از فرط بی‌انصافی آن، پوست‌ می‌شکافد و از شنیدنش، تمامی سنگ‌ها آواز در می‌دهند!14

پی‌نوشت‌ها: