انسان امروز با تمام هزار و يك مشغله‌اش، اگر يكي از عزيزانش، مادر، پدر... حتّي يك دوست را چند روزي نبيند، دلش تنگ مي‌شود و طاقتش طاق و شرح حالش شايد مي‌شود اين شعر:
خبرت هست كه بي روي تو آرامم نيست
امان از روزي كه اين دوري همراه باشد با بي‌خبري!
تا سراغ و نشاني از عزيزش نيابد، حتّي ضروري‌ترين كارهاي روزانه‌اش را نمي‌تواند انجام دهد.
سال‌هاي سال است نمي‌دانيم ناب‌ترين مخلوق زمان كه زنده است و حيّ و حاضر، كجاست و ما خيلي راحت به غيبت عزيزي عادت كرده‌ايم كه دلسوزتر از مادر و مهربان‌تر از پدر بودنش برايمان و دعاي هر روزش در حقّمان، قصه نيست. راستي ما را چه شده؟!
عجيب دل‌هامان آرام است در اين‌همه دوري و بي‌خبري! فراق از اين حجم مهرباني را خوب تاب آورده‌ايم! مگر نه اينكه اماممان حيّ و حاضر است و موجود؟
در روايت آمده امام مثل «كعبه» است. شما بايد سراغش برويد و گرد آن بچرخيد!! بايد محلّ رجوعتان باشد. حقيقتاً هرقدر دقيق‌تر شويم، درمي‌يابيم داريم زندگي‌مان را مي‌كنيم و ظاهراً بي‌هيچ بي‌قراري، نياز و شايد ضرورتي نمي‌بينيم كه به ايشان مراجعه كنيم و... گردشان پروانه‌وار بگرديم!
خيلي دغدغه‌مند باشيم از جهت وظيفه، خود را ملزم مي‌كنيم براي فرج امام دعا نماییم و درصد ناچيزي از ما هم كه حدّاقل شناختي پيدا كرده و تا حدّي با ضرورت اين مقوله آشنا شده‌ايم، بخشي از زندگي‌مان را به فعّاليت مهدوي اختصاص مي‌دهيم. در قداست و ارزش اينها هيچ شكّي نيست؛ امّا سؤال اين است: آيا همين‌قدر بي‌قراري در بي‌خبري و غياب قطب عالم امكان، امام حيّ و حاضر، كافيست؟ يا با فرض كافي بودن، چند درصد جامعه همين حدّاقل دغدغه را دارند؟
حقّاً امام چقدر در متن زندگي ما حضور و بروز دارد؟ بي‌شك خيلي ناچيز است. نمي‌توانيم كتمان كنيم كه اين بي‌تفاوتي ما در فقدانش دليل محكمي است بر اين ادّعا. راستي چه چيزي باعث شد امام جايگاه حقيقي خويش را در تعريفمان از زندگي از دست بدهد؟؟ انگار جوابش را بايد در متن سؤال جست‌وجو كنيم! تعریفمان از زندگي...
بهترين تعريف از زندگي در جواب اين آية شريفه «فاين تذهبون» نهفته است. به كجا مي‌روي اي انسان؟ و نهايتاً اين‌طور يا شبيه به اين، جواب خود را مي‌دهيم:
امروز تمام تلاش من اينست: كسب علم و دانش و طي كردن مدارج علمي، بعد از آن يك شغل مناسب، داشتن خانه و خانواده‌اي امن و آرام. در كل، در پي رسيدن به شأن اجتماعي و رفاه حدّاكثري هستم. با نيم‌نگاهي به شرايط زندگي در كشورهاي پيشرفته، نهايتاً زندگي درخور شأنم مي‌خواهم. همين!
علاوه بر اين، براي اينكه خدا و دينم را دوست دارم، امور ديني را هم حتّی‌الامكان رعايت مي‌كنم. خب براي رسيدن به هيچ كدام از اينها نيازي به امام ندارم؛ هر چند حيّ و حاضر مراجعه كنم.
به خودمان حق مي‌دهم. با اين تعريف بيراه نمي‌گوييم. نمي‌شود اين ادّعا را هم كرد كه انسان‌هاي بي‌مسئوليتي هستيم؛ چرا كه رسيدن به اين هدف‌ها اصلاً كار ساده‌اي نيست و نيازمند نظم و برنامه‌ريزي است؛ البتّه از جنس نظم اروپايي.
مي‌دانيد مشكل اصلي كجاست؟
با اين تعريف، آنچه ما از زندگي مي‌خواهيم آن چيزي نيست كه بايد بخواهيم! مثل اين است كه به قصد ديدن فيلمي راهي سينما شويم، اين‌قدر در سالن سينما سرگرم خريد تنقّلات شويم و يك‌دفعه ببينيم فيلم تمام شده است و ما بدون اينكه ذرّه‌اي به آنچه كه به قصدش آمده بوديم، رسيده باشيم، بايد از در خروجي خارج شويم.
خب حالا مگر بايد از زندگي چه مي‌خواستيم كه نخواستيم؟
در منابع آمده: شيعه آدم شدن مي‌خواهد!
و آدم شدن فقط در ارتباط با انسان كامل به دست مي‌آيد؛ همان‌طور كه هر شيريني به هر چيز برسد ريشه در عين شيريني (شكر) دارد. هر مرتبه از انسانيت هم به هر كس برسد از عين انسانيت مي‌رسد. امام زمان(عج) عين انسانيت است.
انسان امروز يا در زندگي هدف روشني ندارد يا هدف حقيقي را انتخاب نكرده، در مذهب ما كه براي انسان حياتي ابدي قائل است و شرط ورود به منزل نهايي كه همان بهشت الهي است، انسان كامل شدن است. هدف درست زندگي چيزي جز رسيدن به آن مقام يعني انسانيت نيست.
انسانيتي كه شيعه در پي آن است، شرايطي دارد. انسان هر چند مؤدّب و منظّم و مرتّب به آداب انساني باشد، ولي او حيوان مؤدّبي است در ظاهري انساني. بعضي‌ها يك گرگ منظّم هستند؛ مثل «آمريكا». انگليسي‌ها هم مشهور به منظّم بودن هستند؛ امّا براي چه هدفي؟ براي اينكه آدم شوند يا اينكه دنيا را بيشتر بخورند؟
مباني اعتقادي شيعه بالاتر از اين حرف‌هاست كه ما نظم اروپاييان را بخواهيم با نظم اهل تقوا يكسان بپنداريم. روح نظم اروپايي، دنياي بيشتر داشتن است و روح نظم اهل تقوا، قرب الهي پيدا كردن است از طريق ارتباط با انسان كامل. هر چند در ظاهر هر دو نظم يكسان به نظر مي‌رسد، امّا يكي در يك انضباط جهت‌دار قرار دارد و به انسان شدن فكر مي‌كند و ديگري به دنياي بيشتر دل بسته است و خود را مجهّز مي‌كند براي هر چه بيشتر از دنيا لذّت بردن.1
روز و شب براي مستقر شدن حق و عدالت و نابودي همة ظالمان، براي فرج امام دعا مي‌كنيم. غافل از اينكه با اين اوضاع انگار خود ما هم حقّ اماممان را ادا نكرديم و... اين سال‌ها از امير نجيبمان، همه چيز خواستيم جز انسانيت!
دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد
ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد2
ما را كه هنوز درنيافتيم وجودمان براي رسيدن تا مقام انسانيت، از هزار كوير تشنه‌تر است، چگونه درك كنيم، ماية حيات بودن ماء معين را؟
انگار حديث معروف: «من مات و لم يعرف امام زمانه مات ميته جاهليه» كه بارها و بارها شنيده‌ايم ، تازه حالا معنا مي‌يابد. «هر كس بميرد و امام زمانش را نشناسد، به مرگ جاهليت مرده است.» پيامبر اكرم(ص) اين سخن را زماني فرموده‌اند كه دين و قرآن و احكام دين را براي مردم آورده و نماز و حجّ را تبيين كرده، با اين حال فرموده‌اند: «اگر انجام اين اعمال همراه شناخت امام زمانتان نباشد و مرگتان فرا برسد، بت‌پرست مرده‌ايد؟!»
حالا كه دريافتيم امام يك مقام است، همان مقام واسطة فيض. خوب درك مي‌كنيم كسي كه اين مقام را نشناسد هنوز وارد وادي انسانيت نشده.
کسی که طعم زبان عسل نمی‌فهمد
تو هرچه هم که بخـوانی، «غــزل» نمی‌فهمد3 موجودي كه قلبش غير انسان است. هر چه نماز بخواند يا قرآن چه سودي مي‌برد؟ امام زمان(عج) عين‌الانسان است و به اندازه‌اي كه عين‌الانسان به ما نظر كند، به همان اندازه ما واقعاً انسان هستيم. مثل اينكه هر فرد به اندازه‌اي كه با عين تري، يعني آب ارتباط دارد، از تري و رطوبت برخوردار است.4
گرچه دردناك است رسيدن به اينكه اين مدّت با داشتن هدف‌هايي هر چند محترم، در زندگي، مقصد حقيقي را دنبال نمي‌كرديم؛ امّا شكر، كه هنوز فرصت هست...
حالا كه دريافتيم در تعريف جديدمان از مقصد زندگي، بايد بگرديم دور اماممان، اين غيبت، چه كمبود بزرگي است! امام تنها در دعا يا فعّاليت‌هاي مهدوي‌مان خلاصه نمي‌شود كه ثانيه ثانيه‌هایمان را بايد با او تعريف كنيم.
لازمة رسيدن به اين مهم، انس با وجود نازنين اوست و چه چيز بيشتر از شناخت، انس را بيشتر مي‌كند؟ هرچند شناخت اين مقام كار ساده‌اي نيست، امّا...
جناب عشق بلندست همتي حافظ
كه عاشقان ره بي‌همّتان به خود ندهند5
پی‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. «مباني معرفتي مهدويت»، استاد اصغر طاهر زاده.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. سعدي.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. سيد مرتضي آخرتی.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. «مباني معرفتي مهدويت»، استاد اصغر طاهرزاده.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵