خسرو آقایاری
محمّدحسن‌خان قاجار و کلبعلي پهلوان1
چند روز بود که در دربار سلطان عثماني رفت و آمد زيادي بود. وزيران مختلف دولت با عجله و اشتياق خاصّي در رفت و آمد بودند. در ميان آنها، وزير جنگ و سرداران سپاه عثماني بيشتر از بقيه در تلاش بودند. روز به نيمه رسيده بود که يکي از خدمتکاران وزير دربار، خودش را به سليم پاشا، فرماندة سپاه رساند و با حالتي آميخته با عجله و ترس گفت:
- جناب سليم پاشا! لطفاً عجله کنيد. حضرت سلطان احضار فرموده‌اند. جلسة بزرگان و وزيران دولت در حضور سلطان معظّم تشکيل مي‌شود. زود باشيد، به اتّفاق سرداران، خود را به تالار برسانيد. ضمناً پهلوانان را هم با خود به حضور سلطان بياوريد.
با تذکّر مرد خدمتکار، سردار بزرگ سپاه, يني‌چري عثماني،2 به
سرهنگان سپاه اشاره کرد و به سرعت به راه افتاد. سليم پاشا مثل اينکه به دنبال مهم‌ترين حادثة زندگي‌اش باشد، به سرعت حرکت مي‌کرد و سرهنگان سپاه و دو پهلوان به دنبال او روان بودند. در تالار قصر، وزيران و بزرگان دولت همه جمع بودند. با ورود سلطان عثماني همه تعظيم کردند. سلطان با غرور و ابهّت حرکت مي‌کرد و وزير دربار به دنبالش بود. از مقابل صف وزيران عبور کرد و بر تخت نشست. حاضران در تالار دست به سينه و با احترام ايستادند. سلطان يک‌بار ديگر همة حاضران را از نظر گذراند و رو به سردار سپاه گفت:
- خب سردار! اگر مأموريتت را انجام داده‌اي، جلوتر بيا و براي ما بازگو کن که چه کرده‌اي.
سليم پاشا از صف سرداران دوقدم جلوتر آمد، تعظيم بلندبالايي کرد و گفت:
- حضرت سلطان به سلامت باشد! بنا به فرمودة سلطان بزرگ عثماني، اين حقير به کمک سرداران و سرهنگان سپاه ظرف دو ماه، از ميان جنگجويان سپاه يني‌چري، دويست مرد جنگي را انتخاب کرديم. همچنين پس از اعلان عمومي به سراسر مملکت عثماني، هزار پهلوان نيرومند را برگزيديم. در دو ماه گذشته، مسابقات گوناگوني را ترتيب داديم تا از بين آنان، بهترين جنگاور و قوي‌ترين پهلوان و کشتي‌گير عثماني را انتخاب کنيم.
سليم پاشا در حالي‌که با غرور و افتخار دو پهلوان حاضر در مجلس را نشان مي داد، گفت:
- سرانجام از بين تمام جنگاوران، آقا جبّار جنگجو و از بين پهلوانان، احمدپاشا را برگزيديم.
با اشارة سلطان، دو پهلوان قدمي جلوتر رفتند و بعد از تعظيم، با احترام ايستادند. سلطان نگاهي به قدّ و قامت رسا و شانه‌هاي پهن و بازوان و سينه‌هاي برجسته و ستبر دو دلاور انداخت و با رضايت و خوشحالي سري تکان داد و گفت:
- خب. سردار! براي ما بگو بدانيم، هنرهاي اين دو دلاور چيست؟
سليم پاشا در حالي‌که از رضايت و خوشحالي سلطان در پوست خود نمي‌گنجيد، تعظيم ديگري کرد و گفت:
- قربان! فداي خاک پاي جواهر آسايت گردم! با امتحان‌هايي که در حضور سرهنگان و اميران لشگر از آقا جبّار گرفتيم، بر ما ثابت شد که او ماهرترين و دليرترين جنگجوي يني‌چري است. او يکّه‌سواري بي‌مانند است که در سوارکاري، کمنداندازي، شمشيرزني، تيراندازي با کمان و به کار بردن گرزهاي گران و خنجر و چوگان بازي، در روي کرة زمين، مثل و مانندي ندارد. از اين گذشته، مهارت او در به کار بردن جريد3 و جنگ با آن در حدّ معجزه است. هيچ سواري نمي‌تواند در برابر ضرب دست و جريد آقا جبّار مقاومت کند. ضربة او، سوار و اسب، هر دو را از پاي مي‌اندازد. امّا احمدپاشا در بين پهلوانان و کشتي‌گيران سرزمين ما، بدون شک از همه ماهرتر و قوي‌تراست. احمدپاشا با يک دست، تخته سنگ‌هاي بسيار وزين را از جا بلند مي‌کند. ضرب دست او شير را از پا مي‌اندازد. در اين مدّت، ما شاهد نبرد او با خرس‌هاي وحشي و ببرهاي درنده بوده‌ايم. هر پهلوان نام‌آوري که جرئت کرد و پنجه در پنجه‌هاي او انداخت، از قدرت بازوان و سرپنجه‌هاي نيرومندش به زانو در آمد. من تاکنون کسي را به استادي او در به‌کار بردن فنون کشتي و رزم‌آوري نديده‌ام.
دو پهلوان با غرور و احساس سربلندي، دست به سينه در برابرسلطان قدرتمند عثماني ايستاده بودند.
سلطان در حالي‌که لب‌هايش را جمع کرده و ژست متفکّرانه‌اي به خودش گرفته بود، گفت:
- بسيارخب، سليم پاشا! اينهايي که گفتي خيلي خوب است؛ امّا آيا اين دو پهلوان براي اجراي اين مأموريت مهم آماده شده‌اند؟ چه چيزهايي را به آنها آموخته ايد؟
سليم پاشا که فرصتي براي خودنمايي در برابر سلطان و بزرگان دولت پيدا کرده بود، چاپلوسانه تعظيمي کرد و گفت:
- سلطان ما به سلامت باشد! اوّل اينکه اين دو پهلوان، بسيار باهوش هستند. علاوه برآن، رسم مردم‌داري و آداب و رسوم و شيوه‌هاي تماس با مردم «ايران» را به خوبي آموخته‌اند. در اين مدّت به کمک هوشمندان و جاسوسان با تجربه، تمام راه‌هاي جاسوسي را به آنها آموخته‌ايم و آنها را براي جان‌فشاني در راه سلطان بزرگ و انجام وظيفه، کاملاً آماده کرده‌ايم.
سلطان ديگر نمي‌توانست خوشحالي‌اش را پنهان کند. نگاهي از روي رضايت به وزيران خود انداخت و گفت:
- وزيران و بزرگان امپراتوري بزرگ عثماني! اين بهترين فرصت براي ماست. شايد ديگر تا سال‌هاي سال، چنين فرصتي براي ما فراهم نشود. حال که شاه ايران، نادرشاه افشار از اين جهان رخت بربسته است و اين کشور در هرج و مرج به سرمي‌برد، بهترين فرصت براي تصاحب آن است. اين نقشة بسيار زيرکانه را وزير هوشمند ما، جناب آصف پاشا کشيده است. همة ما مي‌دانيم که مردم ايران به سلحشوري و پهلواني و جنگاوري، بسيار علاقه‌مند هستند. آنها به پهلوانان و جنگاوران خود تا حدّ ستايش، عشق مي‌ورزند و فرمان آنان را به جان مي‌خرند. حال اين دو پهلوان بي‌نظير عثماني، بايد در لباس ايرانيان به اين سرزمين بروند و با دلاوري و هنرنمايي‌هاي خود و بذل و بخشش از خزانة عثماني، مردم علاقه‌مند به پهلواني و آدم‌هاي طمّاع را به دور خود جمع کنند و در اين شرايط که هيچ قدرت مقتدري در ايران وجود ندارد، بدون جنگ و خونريزي، اين کشور را براي ما به تصرّف درآورند.
بزرگان دولت عثماني با گفتن احسنت وآفرين، فکر بکر و نقشة سلطان و وزيرش را ستايش کردند.
سلطان دوباره گفت:
- امّا براي موفّقيت در اجراي اين نقشه، همة شما بزرگان بايد دست به کار شويد. اوّلاً جاسوسان شما در سراسر ايران، هر لحظه بايد به اين دو پهلوان کمک و ياري رسانند و از همه مهم‌تر، هرچقدر زر و سيم و جواهرات لازم است، ازخرانة دولت در اختيار آنان قرار گيرد.
بزرگان دولت به نشانة اطاعت از دستورات سلطان، سر تعظيم فرود آوردند. صبح روز ديگر، دو دلاور عثماني در لباس و شکل و قيافة ايرانيان، درحالي‌که خورجين‌هاي اسب‌هايشان مملوّ از سکّه‌هاي طلا و جواهرات بود، وارد خاک ايران شدند.
بعد از مرگ نادر، پادشاه قدرتمندايران، هرج و مرج عجيبي در کشور
به وجود آمده بود. هريک از سرداران و اميران لشکر، گروهي را به دور خود جمع کرده بودند و ادّعاي پادشاهي داشتند. هر روز در گوشه‌اي از اين سرزمين پهناور، جنگ و کشتار براي تصاحب حکومت‌هاي محلّي در بين حاکمان و اميران برپا بود. سران ايلات و عشاير نيز از طرف ديگر، سر به طغيان برداشته بودند و مرگ و تباهي بر کشور حاکم بود. در اين ميان، کريم‌خان زند و محمّدحسن‌خان قاجار که هر دو از فرماندهان بزرگ سپاه نادرشاه بودند، بيشتر از ديگران قدرت داشتند.
هرکدام از آنها به کمک ايل و طايفة خود، براي تصاحب سلطنت تلاش مي‌کردند. در جنگ و گريزهايي که بين اين دو سردار دلاور در مي‌گرفت، گاهي محمّدحسن‌خان قاجار و گاهي کريم خان زند پيروز مي‌شد. وقتي که دو پهلوان عثماني، براي اجراي نقشة شوم خود، مخفيانه وارد خاک ايران شدند، محمّدحسن‌خان قاجار براي مدّتي کوتاه، حکومت بر پايتخت ايران را در اختيار داشت.
آقاجبّار و احمدپاشا، سوار بر اسب‌هاي زيبا، باشکوه و ابهّت بسيار وارد خاک ايران شدند. آنها شهر به شهر در خاک ايران مي‌گشتند و با انجام نمايش‌هاي پهلواني و جنگاوري و کارهاي شگفت و خارق العادّه، مردم ساده‌دل را به دور خود جمع مي‌کردند. وقتي که مردم ساده‌دل از آنها مي‌پرسيدند که: شما چطور چنين کارهايي را انجام مي‌دهيد و اين‌قدر نيرومند هستيد؟ در پاسخ مي‌گفتند:
- ما سال‌ها در خدمت مرشد بزرگ درويشان، رياضت کشيده‌ايم و به اسم اعظم خداوند، دست پيدا کرده‌ايم و براي همين، قادر به انجام هر کاري هستيم.
اين ادّعاها باعث مي‌شد که اعتقاد مردم به آنها بيشتر شود و هر روز، جمعيت بيشتري را به دور خود گرد آورند.
مردم اوباش و بي‌سروپا هم وقتي که کيسة پر از زر و دست و دلبازي آنها را مي‌ديدند، از گوشه و کنار شهرها به دور آن دو جمع مي‌شدند و از آنها طرفداري مي‌کردند.
بعد از مدّتي، اين دو، طرفداران زيادي در شهرهاي سر راه خود پيداکردند و با همراهي گروهي از مردم اوباش و رند، وارد شهر «اصفهان» شدند. حضور دو پهلوان عجيب در شهر اصفهان، غوغايي به پا کرده بود. هر روز در گوشه‌اي از شهر اصفهان، معرکة هنرنمايي و دلاوري اين دو پهلوان برپا بود. آنها در نمايش‌هاي خود، سنگ‌هاي گران را با مشت مي‌شکستند. زنجير‌هاي قطور را با قوّت بازوان از هم مي‌دريدند. ميله‌هاي فولادي را مثل شاخه‌اي نازک درهم مي‌پيچيدند و نيرومندترين مردان را مثل پر کاه از زمين مي‌کندند و بر سر دست مي‌بردند. وقتي که نوبت به هنرنمايي آقاجبّار مي‌رسيد، او با مهارت‌هاي خود، در سوارکاري و چوگان‌بازي و تيراندازي، محشري به پا مي‌کرد. بذل و بخشش‌هاي بي‌حساب آنها، کار خودش را کرده بود وگروه زيادي از مردم فرصت‌طلب و همه فن حريف براي اينکه به نان و نوايي برسند، دورشان جمع شده بودند و از آنان طرفداري مي‌کردند. شهرت اين دو در تمام شهر اصفهان پيچيده وغوغايي به راه انداخته بود. جاسوسان خان قاجار که در گوشه گوشة شهر مراقب اوضاع بودند و سعي مي‌کردند از تلاش‌هاي رقيبان خود، اطّلاعات دقيقي به دست بياورند، خيلي زود متوجّه اين دو نفر شدند و موضوع را به اطّلاع حاکم رساندند. خان حاکم که به شدّت به حرکات اين دو نفر مشکوک شده بود، براي اينکه سر و صداها را بخواباند، دستور داد که هرچه زودتر آنها را دستگيرکنند. دو جاسوس که مي‌دانستند سربازان حاکم مي‌خواهند دستگيرشان کنند، محمّدحسن‌خان و پهلوانانش را به مبارزه دعوت کردند. آنها فکر مي‌کردند که اگر پهلوانان حاکم را شکست بدهند، باور مردم به آنها بيشتر خواهد شد. در شهر اصفهان پيچيده بود که دو پهلوان تازه‌وارد، از محمّدحسن خان و پهلوانانش براي مبارزه دعوت کرده‌اند.
مردم اصفهان با بي‌صبري، منتظر برگزاري اين مبارزه بودند. نتيجة اين مبارزه به نفع هرگروهي که تمام مي‌شد، به محکم‌تر شدن موقعيت آنها کمک مي‌کرد.
به دستور محمّدحسن‌خان، ميدان شهر را براي برگزاري مسابقه آماده کرده بودند. محمّدحسن‌خان که در اين مدّت کوتاه، از هنرمندي و دلاوري دو پهلوان تازه‌وارد حکايت‌ها شنيده بود، از ميان سربازان و جنگجويان سپاه خود و از چابک‌سواران و دلاوران ايلات و عشاير مختلف براي اين مبارزه، دعوت کرده بود. روز مبارزه در گوشه‌اي از ميدان، محمّدحسن‌خان در جايگاهي که براي او ترتيب داده بودند، نشسته بود و فرماندهان و بزرگان و جنگجويان و دلاوران ايراني در دو سوي جايگاه، در صف‌هاي منظّم ايستاده بودند.
دو پهلوان عثماني که به قدرت و دلاوري خود اطمينان فراوان داشتند، بي اعتنا به جنگجويان ايراني، با غرور فراوان در انتظار شروع مبارزه بودند. به دستور خان حاکم، طبل شروع مبارزه نواخته شد. آقاجبّار عثماني که سوارکاران و جنگجويان ايراني را حريف خود نمي‌دانست و از روي غرور، اصلاً آنها را به حساب نمي‌آورد، سوار بر اسب تيزروي خود شد و جريد شش پرش را در دست گرفت و با اطمينان فراوان وارد ميدان شد و منتظر حريف ايستاد. به دستور خان حاکم از ميان چابک‌سواران و تيراندازان ايراني، شش نفر از ماهرترين سوارکاران براي مبارزه با آقاجبّار انتخاب شده بودند. اوّلين چابک‌سوار ايراني که به ميدان آمد، يکي از سرداران سپاه محمّدحسن‌خان بود که در سوارکاري و تيراندازي، مهارت و استادي بسيار داشت. دو سوار در دو سوي ميدان ايستادند و با فرمان خان قاجار، اسب‌هاي خود را به تاخت درآوردند. سوارکار ايراني تلاش کرد که زودتر خود را به ميان ميدان برساند و مرکز ميدان را دراختيار خود بگيرد. دو سوار دور هم مي‌گرديدند و تاخت و تاز مي‌کردند. در اوّلين حملة سوار ايراني، جريدش را بر سر دست گرفت و با قدرت به طرف سوارکار حريف پرتاب کرد. آقاجبّار که متوجّه حرکت هم‌نورد خود بود، با مهارت مسير اسبش را عوض کرد و جريد را از خود رد کرد. بعد از آن آقاجبّار، به طرف حريف خود جريد انداخت و سوار ايراني با مهارتي که در سوارکاري داشت، آن را رد کرد. چند بار جريد بين مبارزان ردّ و بدل شد. حالا آقاجبّار داشت مستقيم به طرف جنگجوي ايراني تاخت مي‌کرد. سوارکار ايراني که فرصت خوبي پيداکرده بود، جريدش را با نشانه‌گيري دقيق به طرف آقاجبّار پرتاب کرد. جنگجوي عثماني همان‌طور که اسبش را به طرف حريفش پيش مي‌برد، خيلي سريع خود را به پهلوي اسب کشانيد و جريد به سرعت از او گذشت. اسب همچنان به سمت سوارکار ايراني
پيش مي‌رفت و از مسير خود منحرف نشده بود. براي همين جنگجوي ايراني، مطمئن شده بود که تيرش به هدف خورده است. تازه قامتش را بلند کرده بود تا صاف روي اسب بنشيند که ناگهان آقاجبّار از کنار اسب بالا آمد و جريدش را محکم بر تخت سينة سوار ايراني کوبيد و او را از اسب سرنگون کرد. سوارکار ايراني با پيکر بي‌جان وسط ميدان افتاده بود و غم و اندوه، در سيماي تک تک سربازان سپاه ايران موج مي‌زد.
سوارکار بعدي هم که به ميدان آمد، در مدّت کوتاهي با ضرب دست آقاجبّار به زمين افتاد. هر بار که سوارکاري به ميدان مي‌آمد و به آقاجبّار حمله مي‌کرد، او با شيوه‌اي جديد، جنگجوي ايراني را فريب مي داد و ازپا مي‌انداخت. آقاجبّار، گاهي در پهلوي اسب مخفي مي‌شد و گاهي به سرعت باد زير شکم اسب مي‌غلتيد و گاهي در پرتاب جريد پيش‌دستي مي‌کرد. ساية وحشت و نااميدي در بين سواران ايراني حاکم شده بود. همه از مهارت وچيره‌دستي مبارز بيگانه ، مبهوت مانده بودند. چيزي نگذشته بود که هر شش نفر رزم‌آور برگزيدة ايراني از پا درآمدند. ديگر همه داشتند باور مي‌کردند که جنگاور بيگانه، شکست‌ناپذير است. کسي شهامت رفتن به ميدان او را نداشت. همه در حال تماشا بودند که ناگهان محمّدحسن‌خان به سرعت باد از جايش بلند شد و به روي اسب پريد. چند نفر از سرداران جلو آمدند و خواهش کردند که خان حاکم از رفتن به ميدان خودداري کند. سردار بزرگ ايراني که بيشتر عمرش در ميدان‌هاي نبرد گذشته بود و جنگ‌هاي بسياري ديده بود و خودش از جنگجويان بزرگ و چابک‌سواران ورزيدة ايل قاجار به حساب مي‌آمد، به سردارانش گفت:
- ديگر جايز نيست من اينجا بنشينم و جنگجويانم يکي يکي به دست اين مرد حيله‌گر کشته شوند. سربازان من بايد مطمئن شوند که فرمانده‌اشان وقتي که لازم باشد، خودش جزو اوّلين کساني است که در مقابل دشمن سينه سپر مي‌کند.
محمّدحسن‌خان ديگر منتظر نماند و با سرعت، به طرف دشمن حمله کرد. روز داشت به پايان مي‌رسيد. خورشيد که به غربي‌ترين نقطة آسمان رسيده بود، مي‌رفت که در پشت کوه‌هاي دوردست مخفي شود. مدّت زيادي بود که محمّدحسن‌خان قاجار و جنگجوي بيگانه، با قدرت و شهامت عجيبي با يکديگر مي‌جنگيدند. آنها تا پايان روز، صدها بار به طرف هم جريد پرتاب کردند؛ امّا هيچيک بر ديگري برتري پيدا نکرد. در طول مبارزه هر بار که جنگجوي بيگانه به طرف خان حاکم حمله کرده بود، نفس در سينة سرداران ايراني بند آمده بود؛ امّا هر بار که محمّدحسن‌خان با مهارت و دلاوري يورش دشمن را دفع و در مقابل آن، حملة بزرگتري به حريف کرده بود، خون در رگ‌هايشان به جوش آمده بود.
در طول نبرد، يک‌بار ضرب دست محمّدحسن‌خان، اسب پهلوان عثماني را از پاي درآورد؛ امّا با مهارت و سرعت عجيبي بر اسب ديگري پريد و به ميدان آمد. يک‌بار هم با ضرب سلاح رزمجوي بيگانه، دست اسب خان قاجار شکست. اسب و سوار درهم غلتيدند. رنگ از روي سرداران ايراني پريده بود. همه فکر مي‌کردند که خان حاکم در زير تنة اسب له شده است؛ امّا او با مهارت بي‌مانندي، خود را از اسب پرتاب کرد و بر مرکب ديگري سوار شد و دوباره به ميدان مبارزه تاخت.
با غروب آفتاب، جنگ دو پهلوان نيمه‌تمام ماند و آنها قرار گذاشتند که روز ديگر به ميدان نبرد بيايند و با هم دست و پنجه نرم کنند. آقاجبّار عثماني که فکر نمي‌کرد در روي کرة زمين، سوارکاري باشد که بتواند با او هم‌نوردي کند، از اين همه شجاعت و مهارت فرماندة ايراني، دچار بهت شده بود.
خورشيد کم فروغ شده بود. سرداران ايراني، بي‌تابانه در انتظار فرماندة دلاور خود، لحظه‌شماري مي‌کردند. در تاريک و روشن غروب، خان قاجار به طرف سرداران خود مي‌رفت و جنگجوي عثماني با نگاهي ستايشگر او را تا رسيدن به يارانش بدرقه مي‌کرد.
محمّدحسن‌خان در ميان سردارانش با افتخار نشسته بود. چند نفر از دوستانش کمک کردند تا او لباس رزم را از تنش به در آورد و با آرامش بر پشتي‌هايي که براي او گذاشته بودند، تکيه زد. خدمتکاران در حال پذيرايي بودند . هريک از سرداران به نوعي از دلاوري و چابک‌سواري فرماندة خود تعريف مي‌کردند؛ امّا محمّدحسن‌خان در فکر بود و توجّهي به حرف‌هاي دوستانش نداشت.
بعد از مدّتي تأمّل، سرش را بلند کرد و گفت:
- اين‌طوري نمي‌شود. بايد براي اين آدم جسور فکري کرد. از حق نگذريم، او سوارکار و جريدانداز کم‌نظيري است. امروز هر پرتابي که به طرفش کردم، با چابکي دفع کرد! به اين ترتيب نمي‌شود حريف او شد. بايد راه‌حل ديگري پيداکرد.
خان قاجار کمي فکر کرد و بعد سرش را بلند کرد و به يکي از يارانش گفت:
- همين الآن برويد و استاد اسلحه‌ساز ما را بياوريد. فکري به نظرم رسيده است. بايد تا صبح نشده، چارة اين کار را بکنم.
مرد براي اطاعت دستور خان، از تالار خارج شد و لحظاتي بعد با استاد اسلحه‌ساز به خدمت خان برگشت.
خان حاکم، توضيحات لازم را به اسلحه‌ساز داد. آن شب در کارگاه اسلحه‌سازي، استادکار و شاگردانش با علاقه تا صبح مشغول کار بودند و سرانجام جريدي توخالي ساختند و به دستور خان درون آن را با سرب مذاب پرکردند و در هر ضلع آن، گل‌ميخ‌هاي تيز و برنده‌اي قرار دادند.
تازه صبح دميده بود. محمّدحسن‌خان، براي نبردآماده مي‌شد. جريد مخصوصش را در دست گرفته بود و سبک وسنگين مي‌کرد. خورشيد که بالا آمد، در ميدان نبرد، دلاوران آمادة آغاز جنگي ديگر بودند. طبل نبرد نواخته شد. محمّدحسن‌خان جريد تازة خود را در زيرشکم اسب پنهان کرد، جريد ديگر را در دست گرفت و وارد ميدان شد. مرد عثماني نيز آمادة مبارزه بود. حمله که از دو طرف شروع شد، محمّدحسن‌خان فرصت فکر کردن را به حريف خود نداد؛ در اوّلين حمله، او سلاحش را بالا برد و با دقّت به طرف دشمن پرتاب کرد و بلافاصله به زير شکم اسب خزيد و جريد دوم را آمادة پرتاب کرد. آقاجبّار با چالاکي ضربة خان را دفع کرد و در پشت اسب صاف نشست که به خان يورش ببرد، امّا قبل از او محمّدحسن‌خان به طور ناگهاني از زير شکم اسب بالا آمد و جريدش را آن‌چنان بر سينة حريف کوبيد که
صداي خورد شدن استخوان سينة مرد عثماني در تمام ميدان شنيده شد و غرق در خون از پشت اسب به زمين افتاد. فرماندة شجاع ايران با صداي بلند تکبير گفت و با آرامش به طرف مقرّ خود رفت. فرياد شادماني سرداران و بزرگان ايران، گوش فلک را پرکرده بود. احمدپاشا پهلوان عثماني، بالاي جسد دوستش نشسته بود و با اندوه و ناباوري به جسم بي‌جان او نگاه مي‌کرد. آن شب سرداران ايراني به افتخار فرماندة دلير خود، جشن شادي برپا کرده بودند و احمدپاشاي عثماني در اندوه مرگ دوستش عزادار بود و با خود مي‌انديشيد که بايد انتقام مرگ دوستش را از ايرانيان بگيرد. حالا ديگر نوبت هنرنمايي و پهلواني احمدپاشاي دلاور بود.
پهلوان شجاع عثماني، با قامت بلند و بدن برهنه در ميانة ميدان ايستاده بود و مثل ببر خشمگين نعره مي‌کشيد و مبارز مي‌خواست. بازوان ستبر و سينه‌هاي ورزيده‌اش، مثل فولاد آبديده، محکم و استوار بود. چشم‌ها بر پيکر نيرومند پهلوان بيگانه خيره شده بود. هيچ‌کس باور نمي‌کرد که در بين مردان ايراني، پهلواني باشد که بتواند از پس اين غول بي‌شاخ و دم برآيد.
اّولين پهلوان ايراني که جسارت کرد و به ميدان آمد، احمدپاشا نعره‌زنان او را از زمين بلند کرد و با سر به زمين کوبيد. نفرات ديگر هم به سرنوشت پهلوان اوّل گرفتار شدند. احمدپاشا، خصمانه کشتي مي‌گرفت و کسي تاب مقاومت در برابر بازوان نيرومندش را نداشت. سکوتي تلخ در جمع سرداران ايراني حاکم شده بود. ديگر کسي جرئت نمي‌کرد به ميدان برود. در اين مدّت کوتاه، دو نفر به دست احمدپاشا از پا درآمده بودند. پهلوان غريبه دور ميدان مي‌گشت و فرياد مي‌زد و مبارز مي‌خواست؛ امّا ديگر کسي جسارت رفتن به ميدان نداشت.
محمّدحسن‌خان ديگر طاقتش تمام شده بود، نمي‌توانست شاهد ننگ و خفّت سردارانش باشد. بايد کاري مي‌کرد و جواب اين بيگانة جسور را مي‌داد. از روي تخت بلند شد، دامنش را به کمر زد و آماده شد که به ميدان برود. هنوز چند قدمي برنداشته بود که کلبعلي‌خان، خدمتکارش جلو دويد و در برابرش ايستاد و گفت:
- قربان! اجازه بدهيد جواب اين غريبة بي‌ادب را من بدهم. او قابل اين نيست که شما بخواهيد در برابرش به ميدان برويد.
نگاه محمّدحسن‌خان به قامت کوتاه خدمتکارش دوخته شده بود و با ناباوري به او نگاه مي‌کرد.
کلبعلي‌خان که متوجّه منظور اربابش شده بود، با شجاعت بي‌مانندي گفت:
- قربان! پهلواني و دلاوري که به قامت بلند و درشتي اندام نيست. اين پهلوان بي‌ادب هنوز در مقابل خود، مرد نديده است. اجازه بفرماييد من به ميدان بروم و جواب اين گستاخ را بدهم.
محمّدحسن‌خان که از اين همه اعتماد به نفس و شجاعت خدمتکار جوانش به شوق آمده بود، با قدرشناسي نگاهي به او کرد و سر جايش ايستاد. کلبعلي‌خان دامن پيراهن بلندش را به کمر زد و نعره‌زنان به ميدان دويد و به مرد غريبه حمله کرد. چشم پهلوان عثماني که به کلبعلي‌خان افتاد، قاه قاه خنديد و بي‌ادبانه گفت:
- در بين ايرانيان، مرد ديگري نبود که تو را به ميدان فرستاده‌اند؟
کلبعلي‌خان با شجاعت جواب داد:
- تو قابل اين نيستي که پهلوانان ايراني به ميدانت بيايند!
دو پهلوان پنجه در پنجة هم انداختند و شروع به زورآزمايي کردند. کلبعلي‌خان خيلي از پهلوان غريبه کوتاه‌تر بود؛ امّا پهلوان عثماني هر کاري کرد، نتوانست پنجه‌هاي پهلوان ايراني را خم کند. احمدپاشا با تعجّب به کلبعلي‌خان نگاه مي‌کرد و با خشم و ناراحتي بيشتر پنجه‌هاي او را مي‌فشرد؛ امّا کاري از پيش نمي‌برد. ناگهان در برابر چشمان حيرت‌زدة تماشاچيان، کلبعلي‌خان همان‌طور که پنجه‌هايش در پنجه‌هاي پهلوان غريبه قفل شده بود، مثل قوچ جنگي بر هوا پريد و محکم پيشاني بر پيشاني دشمن کوبيد. صداي خرد شدن استخوان سر پهلوان بيگانه در ميدان پيچيد و تماشاچيان با خوشحالي از جا پريدند. سر پهلوان غريبه شکافته بود و خون چشمانش را پر کرده بود. مي‌خواست با دست خون را از چشمانش پاک کند که کلبعلي‌خان مثل برق به پاهايش حمله کرد و او را با آن اندام درشتش از زمين کند و بر سر دست برد و در استخر آبي که در آن نزديکي بود، پرتاب کرد. فرياد احسنت و آفرين ايرانيان از هر طرف بلند بود. پهلوان غريبه شناکنان خودش را از آب بيرون کشيد. از شدّت خشم خون در رگ‌هايش به جوش آمده بود. آن‌قدر خشمگين و عصباني بود که هيچ چيز را در برابر خودش نمي‌ديد. چشمانش که به کلبعلي‌خان افتاد، مثل ببر گرسنه به طرفش حمله کرد؛ امّا کلبعلي‌خان به او مهلت نداد. دوباره به سمت پاهاي حريف يورش برد و در برابر چشمان حيرت‌زدة تماشاچيان، براي مرتبة دوم، پهلوان بزرگ عثماني را بر سر دست بلند کرد و اين بار او را با سر محکم به زمين کوبيد. جسد بي‌جان پهلوان بيگانه بر زمين افتاده بود. فرياد شادي از هر طرف بلند بود و کلبعلي‌خان با غرور به طرف دوستانش مي‌رفت. محمّدحسن‌خان به استقبالش آمد و او را در آغوش کشيد. کلبعلي‌خان با صداي بلند مي‌خواند:
منم چون غلام غلام علي
کنم پهلواني به نام علي
پي‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. بازآفريني بر اساس حکايت نقل شده از «رستم التّواريخ».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. به ترکي به معني سرباز جديد است و درگذشته به افراد جوان و زبدة سپاه عثماني اطلاق مي‌شد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳