اصل امام زمان‌شناسی شرط مسلمان‌زیستن و مسلمان‌مردن

مهدی نیلی‌پور

اسلام آوردن به معنای تسلیم شدن در برابر اوامر الهی و سر تعظیم فرود آوردن به درگاه اوست و چون تکلیف اصلی بندگان، درک و رسیدن به این حقیقت است، خداوند آخرین دین آسمانی خود را «اسلام» قرار داده و فرمود:

«و مَن یَبتَغِ غَیرَ الإسلام دیناً فَلَن یُقبَلَ مِنه...؛1

هر کس غیر از اسلام، دینی برگزیند، هرگز از او پذیرفته نخواهد شد...»

اسلام و تسلیم در برابر حق تا آنجا اهمّیت دارد که:

ـ خداوند همة مؤمنان را به تسلیم مطلق شدن در برابر خودش2 و نیز مسلمان مردن3 فرمان می‌دهد.

ـ انبیای الهی خود را مسلمان و پیشگامان اسلام‌پذیری و تسلیم شدن در برابر خدا معرفی ‌کرده‌اند4 و برگزیدن این شیوه را دستور الهی می‌شمرند.5

ـ همچنین انبیای الهی به عنوان یکی از مهم‌ترین سفارش‌ها و وصیت‌ها، فرزندان و امّت خود را به مسلمان زیستن و مسلمان مردن سفارش می‌کردند. قرآن می‌فرماید:

«وَ وَصَّى بِهَا إِبْرَاهِیمُ بَنِیهِ وَ یَعْقُوبُ یَا بَنِیَّ إِنَّ اللهَ اصْطَفَى لَکُمُ الدِّینَ فَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ‌؛6

و ابراهیم و یعقوب (در لحظات آخر عمر) فرزندان خود را به آئین (اسلام) وصیت کردند که : «فرزندان من! خداوند این آئین پاک را برای شما برگزیده است. شما جز به آئین اسلام از دنیا نروید.»

ـ و مردان الهی نیز آخرین آرزویشان، مسلمان انتقال یافتن از دنیا بوده است؛ چنانچه سحرة فرعون پس از توبه و قبل از شهادت، دست به دعا برداشتند که:

«رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْراً وَ تَوَفَّنَا مُسْلِمِینَ»7

گذشته از اهمّیت اسلام و تسلیم‌پذیری در فرهنگ دینی، روایات معصومان(ع) بر اساس مستندات قرآنی، شرط مسلمانی و اسلام در زمان حیات و ممات را، امام‌شناسی و طیّ طریق بر محور ولایت اهل‌بیت(ع) معرفی می‌کند.

اینکه خداوند متعال در آیات مربوط به عید غدیر خم، پس از معرفی حضرت علی(ع) به عنوان جانشین پیامبر(ص) اسلام را مورد رضایت خود می‌خواند، بیانگر این مطلب است که حقیقت اسلام، ولایت‌محوری و تسلیم در برابر فرامین و هدایت‌های امام معصوم(ع) است؛ چنانچه امام صادق(ع) در تفسیر آیة شریفة:

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً....؛8

ای اهل ایمان! همگی در (حصن) اسلام، صلح و آشتی (و تسلیم مطلق خدا بودن) وارد شوید... .»

فرمودند:

«مراد از «سِلم» در این آیه، ولایت علی (ع) و امامان پس از اوست.»9

نیز حضرتش در روایتی ورود به سِلم را به امام‌شناسی و کسب معرفت اهل‌بیت(ع) تعبیر می‌نمایند؛10چنانچه در روایات آمده است:

«ولایةُ عَلیِّ إبن أبی‌طالِب حِصنی» و ناگفته پیداست که دخول در حصن و دژ، دخول در سِلم، سلامتی و آرامش است و چه آرامشی بالاتر از اینکه انسان احساس کند رهبرش، الهی، معصوم، آگاه، دلسوز و پیشگام‌ترین افراد در همة ارزش‌ها و کمالات است.11

بر این اساس، یک خانوادة مسلمان، برای مسلمان زیستن و مسلمان مردن و کسب حیات طیّبه و انتقال با همین حالت به سرای جاویدان، لازم است به اکسیر و گنج معرفت امام خویش دست پیدا کند و همچنان‌که ابراهیم و یعقوب پیامبر، به فرزندان خود توصیه به مسلمان بودن و مسلمان مردن می‌نمودند، خانواده‌های ما نیز باید برای ولایت‌محوری و امام زمانی بودن تلاش داشته باشند. حضرت

آیت‌الله جوادی آملی در این خصوص می‌فرماید:

مسلمان از دنیا رفتن، از وصایای مشترک انبیاء و اولیای الهی است؛ چنان‌که به بیان قرآن کریم حضرت یعقوب(ع) به فرزندانش وصیت فرمود:

«یَا بُنِیَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَکُمُ الدِّینَ فَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ‌؛12

«هرگز مرگ را به گونه‌ای دیگر بر خود روا مدارید و نامسلمان نمیرید» و یوسف(ع) نیز آن هنگام که مالک «مصر» بود و تمام قدرت‌های آن روز را در اختیار داشت، به خدای سبحان عرض کرد: خدایا! مِلک و مُلک را به من و دیگران مرحمت فرموده‌ای. توفیقی عطا کن تا به وصیت حضرت یعقوب عمل کنم و مسلمان بمیرم:

«رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَ عَلَّمْتَنِی مِنْ تَأْوِیلِ الْأَحَادِیثِ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ أَنْتَ وَلِیِّی فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّنِی مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ‌...»13

چون قرآن زندگی کافرانه را با مرگ مساوی می‌داند و حیات مؤمنانه را زندگانی حقیقی می‌شمارد، پس مسلمان واقعی زیستن و مردن، که به معنای حیات حقیقی داشتن است، تنها در گروی شناخت ولیّ‌ خدا و امام هر عصر و نیز پیروی از اوست.14

پی‌نوشت‌ها: