وضعیت احزاب در اسرائیل

نویسنده: مصباح محبوب، ترجمه: عبّاس کسکنی

مقدّمه

تاریخ احزاب سیاسی در اسرائیل، به دوران قبل از تشکیل رژیم صهیونیستی برمی‌گردد. محور مشترک کلّیة این احزاب، تشکیل «اسرائیل بزرگ» بود. صهیونیست‌ها طیّ دوران سرگردانی در اروپا، به دلیل ضدّیت عمومی مردم این قارّه نسبت به صفات و عملکردهای خاصّ سیاسی، اخلاقی یهودیان، به تأسیس هسته‌های اوّلیة تشکیلات سیاسی روی آوردند. در حقیقت، صهیونیست‌ها به موازات رسوخ در سیستم و شبکه‌های مالی جهانی‌، اقدامات گسترده‌ای در جهت تبدیل آن به قدرت سیاسی انجام دادند. لذا تاریخ برپایی احزاب صهیونیستی، به دوران قبل از جنگ جهانی اوّل برمی‌گردد. مرکز ثقل ساختار سیاسی رژیم اسرائیل را در مرحلة نخست باید در وجود احزاب و میزان قدرت آنها جست‌وجو کرد؛ چرا که احزاب، از جمله اصلی‌ترین مراکز قدرت در این کشور به شمار می‌آیند.

هر حزبی که قادر باشد اکثریت آراء را در انتخابات پارلمانی (کنیست) نصیب خود سازد، سرنوشت سیاسی اسرائیل را نیز به دست می‌گیرد. به بیانی دیگر، حزب، بر پارلمان، مقام نخست وزیری و هیئت دولت تکیه خواهد زد. برخی معتقدند اسرائیل دارای دمکراسی خاصّ جامعة صهیونیستی است؛ دمکراسی هدایت شده‌ای که نظارت و دخالت خشن نهادهای پنهان دولت بر آنها، همواره مانع اساسی در راه دست‌یابی به یک دمکراسی بوده است. سرکوب نهادهای دمکراتیک، همچون جنبش صلح، هواخواهان اصلاحات سیاسی و جنبش‌های حقوق بشر توسط دولت اسرائیل، از جمله مدارک متقن دالّ بر یک سیستم خشن سیاسی غیر دمکراتیک در این کشور است. دستگیری و محاکمة افراد مظنون به صلح‌خواهی در اسرائیل و ارتباط داشتن با فلسطینیان، تا قبل از روی کار آمدن اسحاق رابین در سال 1992م. از جرم‌های سنگین محسوب می‌شد. احزاب سیاسی اسرائیل در یک فرآیند غیردمکراتیک عمل می‌کنند. کلّیة تصمیمات و سیاست‌گذاری در احزاب، تنها توسط یک هیئت مشخّص رهبری کننده، تهیّه و تصویب می‌شود و مجموعة کادرهای حزب، همچون سازمان‌ها و تشکیلات سیاسی چپ در یک بی‌هویّتی آشکار به سر می‌برند.

به طور کلّی، احزاب در اسرائیل به سه گروه احزاب راست‌گرا، چپ‌گرا و مذهبی تقسیم می‌شوند. در هریک از این سه گروه، چندین حزب کوچک و بزرگ قرار دارند. در کنار این احزاب، تعدادی گروه‌های کوچک وجود دارند که تمایل به صلح با اعراب داشته و در محافل سیاسی اسرائیل، به عنوان گروه‌های صلح‌طلب از آنها یاد می‌شود. تعدادی دیگر از احزاب اسرائیلی نیز قبل از تشکیل اسرائیل ایجاد شده‌اند که به لحاظ گرایشات سیاسی، جزو احزاب چپ‌گرا محسوب می‌شوند.

در بررسی وضعیت احزاب در اسرائیل به چند نکتة اساسی برمی‌خوریم که به ترتیب به آنها پرداخته می‌شود:

نخست: تضادهایی میان رهبران اصلی در یهودیت (یهدوت)، یعنی ارتودوکس - اصلاح گرا- و محافظه‌کار وجود دارد:

اختلافاتی در میان این سه، پیرامون مفهوم دین و مضامین آن و فرایض دینی و رابطة میان دین و قومیت و تداوم زبان و مدرنیته و ماهیت رابطة یهود و غیر یهود وجود دارد و این مناقشه از سال‌های 1780 تا 1880م. تداوم داشته و اگرچه برای مدّتی فروکش کرده بود، امّا امروز با شدّت و قوّت به عرصة دین و سیاست بازگشته و بیشتر و عمیق‌تر از صرفاً یک مشکل شده است. این موضوع اکنون سبب یک نوع جدایی حاد میان متدیّنان و سکولارها، در سطح سیاسی و اجتماعی شده است.

و بدین‌سان، همان‌گونه که خبرنگار شبکة اوّل تلویزیون اسرائیل در 25/8/2000 گفته است، مهاجران صهیونیست خود را در داخل جامعه‌ای می‌یابند که رشد آن به دلیل فراوانی رنگ‌ها و نژادها و بینش‌ها و اهداف کامل نشده و هرگز نیز به تکامل نخواهد رسید.

در جنگ داخلی در اسرائیل تشخیص بلوک‌های متخاصم از طریق پوشش‌های ظاهری آنان بسیار آسان است. یک جناح، پوششی، همچون اکثر ما داشته و خواهان دولتی، همچون «کالیفرنیا» یا «ساحل طلایی» و جناح دوم جامة سیاه بر تن کرده و ریش‌ها را به حال خود رها کرده و خواستار دولتی دینی است که خاخام‌ها و قوانین شریعت یهودی (الهالاخاه) بر آن حکم براند.

در این موضوع نشانه‌های آشکاری مبنی بر وجود جنگ میان دو گروه دینی از یک‌سو و متدیّنان و دیگر گروه‌ها از سوی دیگر وجود دارد. بنابراین اگر برای مثال به ساحل بنگریم، مشاهده می‌کنیم که متدیّنان با حال و هوای دینی قدیم به استقبال سال نو می‌روند و سکولارها، مانند تپّه‌های ماسه‌ای علّت دیگری را در عید مشاهده کرده و آن را بهره‌مندی از پرتو خورشید می‌دانند؛ دو دنیا در یک ساحل؛ امّا این ساحل از آن کیست؟ این اسرائیل متعلّق به کیست؟

آیا از آنِ کسانی است که در مدارس دینی درس می‌خوانند و تعداد آنها به حدود 67.000 نفر می‌رسد و اکثر آنها از نسل40، 50 سال بوده و بودجه‌های اختصاص‌یافته از سوی حکومت را دریافت می‌کنند؛ بدون اینکه حتّی یک کار مفید انجام دهند؛ در حالی‌که فرزندان آنان نیز حدود 40% دانش آموزان و دانشجویان مدارس و دانشگاه‌ها را تشکیل می‌دهند.

یا اینکه اسرائیل متعلّق به تامی بیر، فیلسوف لیبرال‌هاست که هیچ فرصتی را برای حمله به گروه‌های «حریدیم» از طریق برنامة تلویزیونی «بولوتیکا» از دست نمی‌دهد، این گروه‌ها کسانی هستند که ساکنان اسرائیل حتّی از فکر تسلّط آنان بر دولت و تحمیل حاکمیت و نژادپرستی‌شان بر دیگران به وحشت می‌افتند. آنها به طور آشکار تصریح کرده‌اند که به لحاظ عملی از این مردم نبوده و باید برای تحمیل وجود و حفظ خود بجنگند.

آنان امروز می‌پرسند، چگونه زندگی کنیم؟ در حالی‌که متدیّنان «شاس» و غیره، راه‌ها و رستوران‌ها و مکان‌های سرگرمی و غیره را در روز شنبه می‌بندند. آه کاش می‌توانستیم گرین کارت بگیریم و این مکان را بدون هیچ‌گونه تأسّف و ناراحتی ترک کنیم.

امّا سؤالی که اکنون خود را بر ما تحمیل می‌کند این است که چگونه مردم از احزاب دینی به ویژه شاس می‌ترسند و چگونه این حزب پا به عرصة وجود گذاشته است؟

برای پاسخ به این سؤال باید به جریان اوّل، یعنی یهودیت ارتدوکسی بازگردیم که تنها به دین یهودی ایمان داشته و آنها را تنها منبع برای هویت یهودی می‌داند و از این‌رو، در تلاش برای تبدیل اسرائیل به حکومتی دینی است که مبادی تورات و قوانین الهاخاه یا شریعت بر آن حکم می‌راند و مذهب ارتدوکسی از همین‌جا شکل گرفته است.

واژة یهودی ارتدوکسی برای اوّلین‌بار در سال 1795م. توسط یهودیت تصدیق‌کنندة «تورات» مورد استعمال قرار گرفت و ارتدوکس بیانگر دو گروه است:

1. ارتدوکس بدون هرگونه تمایزی و اینان از یاوران صهیونیسم هستند؛

2. به افراطیون ارتدوکس اطلاق می‌شود که تنها به جنبش صهیونیسم اذعان داشته و اعتقادی به سکولاریسم و حکومت ندارند.

باور ارتدوکس بر این اساس استوار است که دین یهودی دین عمل و نظام زندگی است و دارای 613 فریضة واجب است و قوانین شریعت (الهالاخاه) مصلح دین و دنیا است و دولت شریعت و تورات سه جریان دارد که به احیای آن فرا می‌خواند.

جریان اوّل: در احزاب صهیونیستی و دینی تجسّم یافته و شامل المزراحی و عامل مزراحی می‌شود که بعداً در قالب المفدال و شاخة انشعاب‌یافته از آن حزب موراشا یا میراث و حزب میماد یا همان عقلانی‌های یهود تشکل پیدا می‌کند.

جریان دوم: شامل احزابی است که صهیونیسم را به عنوان یک عقیده انکار کرده و برپایی دولت را صرفاً برای خداوند به رسمیت می‌شمارند که برخی از آنها عبارتند از:

1. جریان حریدی ستیزه‌جو که به تمامی شیوه‌های زور در برابر بیگانگان ایمان دارد؛

2. حزب آگودات اسرائیل (یا حزب کارگر دینی)؛

3. باعالی آگودات.

و در سال 1984 سه حزب حریدی ستیزه‌جوی دیگر پا به عرصة وجود گذاشت که عبارتند از:

1. حزب شاس (یا نگهبانان تورات)؛

2. حزب دیگل هتورات (یا علم تورات)؛

3. حزب تامی (جنبش سنّت‌های اسرائیل).

امّا جریان دینی سخت‌گیر سومی نیز وجود دارد شامل:

1. گروه‌های حسیدی سمطار؛

2. ناتوری کارتا؛

3. فرقة حریدی:

این جریان حریدی هم‌اکنون خود را به گونه‌ای مطرح می‌کند که گویا تنها راه‌حلّ یهودی ممکن است و این گروه تنها به تعصّبات دینی خود قابل تشخیص نیستند؛ بلکه حتّی پوشش‌های آنها نیز با لباس‌های متدیّنانی، مانند گروه «گوش ایمونیم» که بر روی سرهایشان کلاه‌هایی بافته شده از جنس‌های گوناگون قرار می‌دهند متفاوت است و نیز از جمله مواردی که موجب تمایز آنها می‌شود، آن است که بر روی

کمرهایشان (نوارهای سیسی) که عبارت از هشت رشته، چهار نوار به رنگ آبی و چهارتای دیگر به رنگ سفید، قرار می‌دهند و رشته موهایی بافته شده از گوش‌های آنها آویزان است.

در اینجا لازم است اشاره‌ای به باندهای افراطی و نژادپرست دینی جدید نیز بنماییم:

1. باند مایر کاهانا؛

2. گروه زو آرتسینو؛

3. زنان در سبز؛

4. جنبش سیاسی که بعد از سال 1974م. توسط شارون بنیان‌گذاری شده و موسوم به شلومو تزیون است. اخیراً و البتّه بار آخری نیست که گروهی با مذهب ماسورتی که در عبری به مفهوم سنّتی می‌باشد، به مخالفت با یهودیان متعصّب (هالاخاه) پرداخته و آنچه بیش از همه سبب خشم و برانگیختگی یهود ماسورتی شده است، تأکید خاخام‌های ستیزه‌جو بر این موضوع است که تمامی سخنان و افعال خاخام‌های ماسورتی باطل است.

با بازگشت به شاس، در می‌یابیم که این جنبش، در نتیجة مناقشات دینی - دینی که مهم‌ترین موضوعات مناقشات اجتماعی را در اسرائیل تشکیل می‌دهد، پدیدار شده است.

این یک مناقشة کهن است که همواره قرین و همراه دولت اسرائیل قبل از تأسیس آن بوده و هنوز مظاهر تبعیض بر نهادهای رسمی اسرائیل غالب و حاکم است و با وجود تلاش‌های انجام شده درگذشته و حال، شاس با گذشت زمان یکی از پدیده‌های متمایز در درگیری‌های فرقه‌ای در داخل دین یهود است.

به ویژه اینکه این حزب در پاسخ به تمایز میان «اشکنازی‌ها» و «سپاردیم» در داخل جنبش آگودات اسرائیل در سال 1983م. برپا شد و به سرعت در انتخابات «کنست» در سال 1984م. شرکت کرد و در همان سال در حکومت وحدت ملّی مشارکت داشت و از آن زمان شاس در حکومت‌های ائتلافی با ویژگی خود، تخم‌مرغ گوسفند (اگر این نام‌گذاری درست باشد) شرکت داشت و علّت این نام‌گذاری این است که این حزب همواره محور بحران‌ها بوده؛ امّا هدف اوّل و آخر آن کسب مال و ثروت بوده است.

باید اشاره کرد که با وجود اموال فراوانی که به جیب خاخام‌های شاس سرازیر می‌شود، مطالعات و آمارها بر این موضوع تأکید می‌کند که فقر در میان بنیادگرایان ترسناک است. البتّه یکی از خاخام‌هایی که از بیشترین افراط‌گرایی و وسواس و نژادپرستی برخوردار است، یعنی عبادیا یوسف، می‌گوید: بالا رفتن قدرت شاس نباید موجب هراس دیگران از اوج گرفتن ارزش قوانین مذهبی شود.

امّا مهم‌ترین بخش سخنان خاخام عبادیا یوسف همان است که در روزنامة «یدیوت آهارونوت» در تاریخ 13/8/2000م. به قلم سیور پلوتسکر به چاپ رسیده است. او می‌گوید: نزدیک به 80% اسرائیلی‌ها بر این باورند که سخنان خاخام عبادیا یوسف سبب گسترش تفرقه در میان مردم می‌شود.

چرا این‌گونه نباشد، در حالی‌که عبادیا از به کارگیری عبارت‌های تحقیرآمیز و ناسزاگویی و توهین به مردم و گروه‌ها، فرقه‌ها، حرفه‌ها و احساسات خودداری نمی‌کند؟ او خاخام سِفر یشوع است، چرا سفر یشوع؟ زیرا سفر ریختن خون و قربانی‌ها میان خاخام اشکنازی بزرگ (یسرائیل لاو) و خاخام السفاردی بزرگ عبادیا یوسف است.

ریشه‌های ایدئولوژیکی احزاب و گروه‌های دینی «حزب شاس»

احزاب و گروه‌های دینی در رژیم صهیونیستی از ارتباطی ایدولوژیک برگرفته از دیانت یهودی برخوردار بوده و همواره در برنامه‌های سیاسی خود دعوت به احترام به احکام شریعت یهودی هالاخاه در جامعه می‌کنند. این احزاب و گروه‌ها در برابر صهیونیسم سیاسی به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند ؟

1. گروه اوّل صهیونیسم را به رسمیت می‌شناسد؛

2. گروه دوم صهیونیسم را به رسمیت نمی‌شناسد و بر این باور است که رهایی و آزادی یهود از طریق مسیح مخلص جامة عمل خواهد پوشید.

امّا برجسته‌ترین خاخام‌ها و نویسندگان یهودی که از دعوت‌کنندگان جنبش صهیونیسم دینی، بلکه از پیشگامان آن هستند، عبارتند از:

خاخام موشه بن نحمیان، بهودا قلعی، تزفی هیرش کالچر، ساموئل موهیلیفر، یحیل میخائیل بانیس، آبراهام اسحاق کوک، حییم لاندوا و مائیز بار ایلان.

ما در این بحث در صدد پرداختن به این موضوع نیستیم؛ زیرا ما در این پژوهش صرفاً در پی بررسی شکل‌گیری جنبش‌ها و احزاب دینی ارتدوکسی هستیم. جنبش‌ها و احزاب انشقاق‌یافته از جنبش آگودات اسرائیل که امروز نماینده‌ای در کنیست دارند، عبارتند از:

حزب شاس. حزب یهدوت هتورات

امّا واژة شاس عبارت اختصاری برای نام عبری حزب «اتحاد سفاردیم نگهبانان تورات» است و این عبارت را برخی از یهودیان بر «تلمود» نیز اطلاق می‌کنند.

حزب شاس با جدایی از حزب آگودات اسرائیل به زعامت خاخام اسحاق برتس و ترغیب خاخام الیعاز شاخ، رهبر روحانی فرقة «حردیه لیتوانی» و خاخام عبادیا یوسف، خاخام بزرگ اسبق یهودیان شرقی پا به عرصة وجود گذاشت.

امّا ریشه‌های این حزب به یک جنبش شورشی بازمی‌گردد که از داخل حزب آگودات به زعامت خاخام‌هایی از فرقه‌های شرقی برای مقابله با سیطرة یهودیان غربی اشکناز بر حزب و خودداری آنان از اعطای نمایندگی مناسب در نهادها و هیئت‌های حزب و لیست کاندیداتوری برای کنست، آغاز شد. این جنبش با نام شاس شناخته شد و در انتخابات مقامات محلّی در سال 1983م. با یک لیست واحد شرکت کرد و توانست سه کرسی در مجلس محلّی «قدس» به دست آورد.

لازم به اشاره است که جنبشی مشابه جنبش شاس، موسوم به «حای»، به ریاست رافائیل بحاسی و حمایت‌های خاخام مناخیم شاخ،1 رئیس مجلس اعلای تورات در آن زمان، با همان بهانة مورد اذیّت و آزار قرارگرفتن و نادیده گرفتن حقوقشان از سوی اشکناز در محلّة «بنی براک» پدیدار شد و در سال بعد، یعنی 1984م. حزب شاس در جنبش حای ادغام شد و لیست دیگری در «طبریه» به نام «زاخ» پدیدار شد و حزب سیاسی با نام شاس به رهبری اسحاق برتس رسماً اعلام شد و حزب جدیدی از فرقه یمنی‌های یهود شرقی به این حزب پیوست.2

امّا به جریان افتادن کارهای حزب، به لحاظ سازمانی از طریق مجلس اعلا، موسوم به «مجلس حکمای تورات» که ریاست آن را خاخام عجیب و غریب عبادیا یوسف از سال 1984م. تا حال حاضر به عهده داشته است، انجام گرفت. (ما در آینده، پژوهشی مستقل به عبادیا یوسف اختصاص خواهیم داد).

و امّا ما حامیان حزب شاس را در میان متدیّنان شرقی که در مدارس دینی شرقی آموزش دیده و نیز در میان کسانی که در مدارس دینی غربی «لیتوانی» تحصیل کرده‌اند، می‌یابیم و بدین‌سان شاس حزب آگودات اسرائیل را از رأی شرقی‌ها محروم کرد و همچنین در میان کسانی که به حزب شاس رأی می‌دهند، گروه‌هایی از توبه‌کنندگان یا کسانی که به دین بازگشته‌اند از فرزندان گروه‌های شرقی که به رهبری عبری یا آن‌گونه که از آن تعبیر می‌کنند، توراتی که بر گام‌های عبادیا یوسف حرکت می‌کند، به علاوه جمعیت گسترده‌ای از فرزندان گروه‌های شرقی سنّتی وجود دارند.

جنبة ایدئولوژیکی حزب

تکیه‌گاه ایدئولوژیکی این حزب، افکار دینی ارتدوکسی حریدی است و بستر برنامه‌های سیاسی و اجتماعی و انتخاباتی آن را تشکیل می‌دهد.

در سطح داخلی، حزب شاس به لحاظ سیاسی اجتماعی بر نیاز به بازگشت به اصول توراتی تأکید می‌کند و از همین‌روست که مشاهده می‌کنیم، همواره خواهان تحمیل قوانین مذهبی متعدّد و سخت‌گیرانه بر مردم در زمینة غذاهای حلال و پایان دادن به مظاهر فساد در جامعه، همراه با ضرورت حرمت روز شنبه می‌باشد. به همة اینها باید درخواست لغو قانون استخدام دختران در ارتش و مهم‌تر از همة این موارد، درخواست افزایش بودجه‌های مالی از حکومت برای پایه‌گذاری تعالیم دینی خاصّ خود یا همان حزب شاس را اضافه نماییم. بنابراین همان‌طور که اشاره کردیم هر فرقه‌ای برنامه‌های تعلیمی خاصّ خود را دارا بوده و بر همین اساس این حزب خواهان ضرورت تعدیل قانون یهودی متناسب با دیدگاه ارتدوکسی همراه با عدم مصالحه با وضع موجود می‌باشد.

باید گفت که حزب شاس در کشت بذرهای عمیق خود در جامعه موفّق شد و این مهم، از طریق تأسیس یک شبکة فعّال در سال 1985م. انجام شد. این شبکه از طریق ارتباط با حامیان حزب از طریق حدود 400 شاخة گسترش یافته در سرتاسر اسرائیل به حیات خود ادامه می‌دهد. این شاخه‌ها وظیفة ارائه خدمات اجتماعی و تربیتی و دینی را از طریق صدها خاخام به عهده دارند. این خاخام‌ها که افراد سنّتی را به فعّالیت وامی‌دارند، قبل از ظهور حزب شاس برای منافع لیکود تبلیغ می‌کردند.

متقاعد کردن خانواده‌ها به توبه و بازگشت به دین

لازم به اشاره است که باشگاه‌های حزب شاس برای مبارزه با فقر و جرایم و اباحی‌گری و بیکاری و بیماری‌های روانی فعّالیت می‌کنند و بودجة این اقدامات از طریق دولت و حکومت‌های محلّی تأمین می‌شود. حزب شاس یک ادامة طبیعی برای جنبش‌های اعتراضی تلقی می‌شود که یهودیان شرقی3 به سبب رنجی که از اذیّت و آزار در تمام

جنبه‌های زندگی می‌برند، آن را ایجاد کردند.

امّا در موارد مربوط به امور خارجی، حزب شاس از مواضع سیاسی آشکار و ثابتی برخوردار نیست و مواضع این حزب بر اساس منافع مالی تغییر پیدا می‌کند و با وجود اینکه این حزب مدّعی است سرزمین اسرائیل، بر اساس «تورات»، تابع مردم اسرائیل است، با این حال مخالف عقب‌نشینی از کرانة غربی و «غزّه» است و تشویق به اسکان یهودیان در این مناطق می‌کند و این در حالی است که رهبر حزب، برتس، در هنگام تأسیس این حزب، با پیروی از نصّ توراتیِ هر کس روحی از مردم اسرائیل را نجات دهد، مانند آن است که همة جهان را نجات دهد، از عقب‌نشینی از کرانة غربی و «غزّه» حمایت می‌کرد. به همة اینها باید حمایت و تأیید برتس از مذاکره با «سازمان آزادی‌بخش» در سال 1984م. و وفای به آن در سال 1989م. با تأیید برنامه‌های حزب برای برقراری صلح عملی را اضافه کرد.4

و به طور اجمال باید گفت که این حزب برقراری صلح حقیقی و استقرار نهادهای مجاز بر اساس تصمیم خاخام‌های بزرگ را در گرو عقب‌نشینی از سرزمین‌ها می‌داند.

گروه یهود توراتی (یهدوت هیتورات)

این گروه دینی در شام انتخابات سال 1992م. در نتیجة ادغام حزبی آگودات اسرائیل و «هیتورات» یا «علم التوارت» پدیدار شد.

حزب دیفل هیتورات

این حزب بر اثر انشقاق از حزب آگودات اسرائیل در سال 1988م. بر اثر تلاش‌های خاخام ایعاز مناحیم شاخ، رئیس یشیغات بوینیاج از «بنی براک» و رهبر روحانی اعلای فرقه‌های لیتوانی پدیدار شد تا نمایندة اکثریت گروه‌های لیتوانی حریدیم باشد و این امر بعد از اعلام هواداری حدّاکثری شاخ از رهبری آگودای حسیدی به سبب رابطة او با فرقة «حسیدی حباد» رخ داد؛ فرقه‌ای که در تردید بودند اعلام کنند زعیم دینی آنان معلّم خاخام مناحیم مندل شینور سومر اهل «لوباویک»، همان مسیح منتظر است.5

با وجود دشمنی‌های موجود میان لیتوانی‌ها و حسیدیم یا حسیدی‌ها، حزب لیتوانی توانست حمایت برخی از حسیدی‌ها، به ویژه کسانی‌که تعلیمات خود را در مدارس لیتوانی دیده بودند، به دست آورد. همچنین این حزب از حمایت تعدادی از یهودیان شرقی بعد از ارسال نامة تأییدیه از سوی خاخام عبادیا یوسف برخوردار شد.

این حزب از یک شورای روحانی (مجلس حکمای تورات) برخوردار است که آن را برپا نگه می‌دارد و از شاخ با یک رئیس و یازده عضو تشکیل شده است. تمامی این افراد از مدارس دینی نزدیک به شاخ بوده و این حزب کنفرانس پایه‌گذاری خود را در سال 1990م. با حضور هزار عضو و رئیس این حزب خاخام آبراهام رایتس، در «تل آویو» تشکیل داد؛ امّا شخص دوم حزب موشه جفنب است.

وجه تشابه

این حزب به لحاظ دیدگاه فکری از تشابه با حزب شاس برخوردار بود و بنابراین هدف اصلی آن تحکیم فکر دینی و نقش دین در اجتماع است و بر اساس این هدف، این حزب در سطح سیاسی این تأمین را داده است که سرزمین اسرائیل حقّ مردم اسرائیل بوده و برای جلوگیری

از خون‌ریزی و توقّف عرضة اسلحه در منطقه، موافق برقراری صلح با اعراب است.

امّا در سطح اجتماعی و اقتصادی این حزب منادی عدالت اجتماعی و ساختار اقتصادی بر حسب روح تورات و سوق دادن حریدیم به سوی اهتمام به آموزه‌های توراتی و سرمایه‌گذاری برای یک شبکة آموزشی، به ویژه برای یهودیان لیتوانی و قانونی کردن گردن‌نهادن به شریعت و دادگاه‌های خاخامی و جلوگیری از فساد و کارهای رذیلانه‌ای که سکولارها آن را نشر می‌دهند و تصدّی سازمان‌های تبشیری مسیحی و ممانعت از اجرای کاوش‌های باستان‌شناسی و کالبد شکافی است.

امّا در مورد نظریات این حزب در مورد سرزمین‌های اشغال شدة عربی فلسطینی باید گفت که رهبر این حزب در مقاله‌ای که بعد از انتخابات 1988م. منتشر کرد، تا سرحدّ موافقت برای بازگرداندن صرفاً مناطق اشغال شده و برپایی یک حکومت فسلطینی خلع سلاح شده پیش رفته و بر موضع خود تأکید و اظهار می‌دارد که از افراد صمیمی در این رابطه است؛ البتّه اگر این تعبیر در افکار سیاسی او درست باشد و این موضوعی است که در شکل عمومی آن با مواضع حریدی موافق بوده و سخن او، در مورد بازگرداندن برخی از اراضی، برای حفاظت از جان یهودیانی است که ارزشش در نزد او از زمین بالاتر است.

و در سال 1992م. در شام انتخابات و بعد از به دست آوردن دو کرسی، این حزب، در چارچوب یک گروه دینی حریدی، موسوم به «یهدوت هیتورات». پرچم تورات، به حزب آگودات اسرائیل بازگشت و منادی دعوت به یگانگی جهان حریدی اشکنازی در رویارویی و رقابتی قدرتمند در برابر حزب شاس حریدی سفاردی از یک‌سو و آمادگی برای نرخ تنزیل که از 1% به 5/1% افزایش یافته بود، از جهت دیگر بود و آنچه به موفّقیت این ادغام کمک کرد. بیماری خاخام شینتو رسون و مشغولیت پیروان او به مریضی او و غافل شدن از سیاست بود.6

پی‌نوشت‌ها: