عملکرد کشورهایی مثل «روسیه» در حوزة بیوتروریسم، به دلیل برخورداری از یک سیاست بسته، به درستی مشخّص نمی‌باشد؛ امّا رویکرد پیشگیری از انتشار و گسترش بیماری‌های عفونی در زمان ریاست روسیه بر گروه «جی8» در سال 2006م.، نشانگر توجّه سیاست‌مداران و مدیران این کشور در برابر تسلیحات بیولوژیک می‌باشد.
در حقیقت، «وزارت بهداشت عمومی» مسئولیت عمدة امنیت زیستی روسیه را بر عهده دارد و فعّالیت‌های انیستیتوهای رسیدگی‌کننده به پاتوژن‌های خطرناک انسانی را کنترل می‌کند. «آژانس فدرال زیست‌شناسی پزشکی و خدمات اپیدمیولوژیکی، بهداشتی»، مسئول کنترل بهداشت، پایش، پیشگیری از بیماری‌های عفونی و پاسخ در بحران ناشی از عوامل بیولوژیکی است. «وازرت کشاورزی» نیز به پاتوژن‌های خطرناک حیوانی و گیاهی رسیدگی می‌کند. «وزارت بحران» هم مسئول توسعه و اجرای سیاست دولتی در عرصة دفاع داخلی و حفاظت از مردم در قبال وضعیت‌های فوق‌العادّه است. بر اساس مصوّبة شمارة 303 دولت، بیست و هفت نهاد که مهم‌ترین آنها «وزارت امور داخلی»، «وزارت دفاع»، «وزارت صنایع و انرژی» و «سرویس امنیت فدرال» است، در این موضوع همکاری دارند.
دیگر کشورها نیز یا برخورد مشابه با برخی از سیاست‌های بیان شده دارند یا از مبنا با تهدید بیوتروریسم مخالفند یا حتّی آن را سیاست
فریب در حرکت و سناریونویسی برخی کشورها و سازمان‌های اطّلاعاتی برای رسیدن به منافع خود می‌دانند.
یکی از عمده‌ترین فعّالیت‌های مشترک کشورهای غربی و آمریکا در بررسی عملکردها و آمادگی برنامه‌های تدوین شده و به چالش کشیدن مدیریت مقابله با بیوتروریسم، تهدید و امنیت زیستی، آمادگی در برابر بیماری‌ها با انتشار جهانی، از جمله آنفولانزا (نوع غیرانسانی) است. بر همین اساس، مسئولیت مقابله با تهدیدهای بیولوژیک یا بیوتروریسم در بین بخش‌های مختلف حکومت، تقسیم می‌گردد. این تقسیم‌بندی وابستگی کامل به قوانین کشوری، توانمندی‌ها، مدیریت و تخصیص منابع، تجارب موجود و چگونگی پذیرش تهدید از سوی سیاست‌گذاران و مدیران اصلی جامعه دارد.
مانورهای اروپایی
«مانور نگهبان جدید» از سوی «آژانس حفاظت بهداشت بریتانیا»، در روزهای نوزدهم و بیستم اکتبر2005م. اجرا شد. این مانور، نخستین مانور اروپایی از دو مانور اجرا شده است که به وسیلة مدیریت کلّ حمایت از مصرف‌کننده و حفاظت بهداشتی، جهت ارزیابی توانایی و ظرفیت دولت‌های عضو، دولت‌های عرصة اقتصادی اروپایی و «سوئیس»، با دخالت «کمیسیون اروپا»، «کنترل بیماری‌های عفونی اروپا»، «یروپل» و «سازمان بهداشت جهانی»، در پاسخ به بحران‌های بهداشت جهانی برگزار گردید.
«مانور نیوواچ من» برای ارزیابی ارتباطات، پاسخ‌ها و اعمال متقابل در طیّ انتشار عمدی آبله و نیز به عنوان تکمیل طرح‌های مناسب پیشامد احتمالی از سوی دول عضو، برگزار شد.
امور مهمّی که در طیّ مانور شناسایی شد، موارد زیر هستند:
ـ اجراکنندگان، به طور کامل از لحاظ مسائل بین‌المللی و ملّی دچار مشکل بودند و تمایل در تمرکز بر پاسخ‌های ملّی، پیش از رسیدگی به امور بین‌الملل وجود داشت؛
ـ نمونه‌های زیادی از مشکلات جدّی ارتباطی، در امور فنّی و شیوة کار موجود بود؛
ـ سیستم‌های پاسخ و هشدار و هشدار سریع عوامل شیمیایی و بیولوژیکی، در طیّ مانور، مورد استفاده قرار گرفت که مجالی برای ارزیابی کارآمدی آنها نیز بود. سیستم پاسخ و هشدار به عنوان ابزار پشتیبانی از تصمیم (اتّخاذ شده) در طیّ مانور به کار گرفته شد؛ یعنی هدفی که برای آن طرّاحی نشده بود. این سیستم باید در راستای هدفی به‌کار رود که برایش طرّاحی شده است. نتایج زیر از این مانور به دست آمده است:
ـ باید نقش و مسئولیت کمیسیون اروپا و مرکز بیماری‌های عفونی اروپا از سوی دولت‌های عضو، بهتر پذیرفته شود؛
ـ به اکثر درخواست‌های متوسط در سطح ملّی، بدون ارجاع به (یا مشاوره با) دیگران پاسخ داده شود؛
ـ گسترش و بهبود توانایی کمیسیون اروپا در پاسخ هماهنگ به بحران‌ها، بسیار مطلوب خواهد بود؛
عقیدة کلّی پس از مانور نیوواچ این بود که ارتباطات، ابزار حیاتی جهت هماهنگی مؤثّر در سرتاسر اروپا، در طیّ بحران، به جهت ارتقای راندمان، بهبود یابند.
تجربه‌های حاصل از مانور، منجر به ایجاد «سیستم اطّلاعات بیماری‌ها و فوریت بهداشتی» شد که بعدها در مانور «سرزمین مشترک» مورد استفاده قرار گرفت.
مانور «کامان گرند» نیز از سوی «آژانس حفاظت بهداشت بریتانیا»، ظرف دو روز، یعنی 23و 24 نوامبر 2005م. با هدف ارزیابی توانایی و ظرفیت دولت‌های عضو، دولت‌های عرصة اقتصادی اروپا و «سوئیس» برای پاسخ به آنفولانزای پاندمیک، اجرا شد. مانور، اهداف مشابه مانور نیوواچ را تعقیب می‌کرد.
مسائل عمده‌ای که در طیّ مانور شناسایی شد، موارد زیر بود:
ـ دوباره در مراحل ابتدایی مانور، تمرکز تعداد زیادی از شرکت‌کنندگان بر مسائل ملّی، بیشتر از امور بین‌الملل بود؛
ـ در عین حال که به ابعاد بین‌المللی طرح‌های پاسخ ملّی توجّه می‌شود، کمیسیون باید توسعة بیشتر طرح عمومی را لحاظ کند؛
ـ لازم است مسئولیت‌ها و نقش سازمان بهداشت جهانی، کمیسیون اروپا و مرکز بیماری‌های عفونی اروپا در طیّ پاسخ بحران، از سوی دولت‌های عضو اتّحادیة اروپا، بهتر پذیرفته شود؛
ـ از مرکز سیستم‌های پاسخ و هشدار، دوباره به عنوان ابزار پشتیبانی تصمیم اتّخاذ شده استفاده شود. همچنین این مانور نشان داد که سیستم اطّلاعات بیماری‌ها و فوریت‌های پزشکی به تقویت بیشتری نیاز دارد؛
ـ دولت‌های شرکت‌کننده به مراکز کنترلی مجهّز به سیستم‌های سودمند در ارتباط با دیگر دولت‌ها، کمیسیون اروپا، آژانس‌های همکار و نیز سازمان‌های بین‌المللی، به ویژه سازمان بهداشت جهانی نیاز دارند؛
ـ همکاری می‌بایست در عرصة ارائة موضوع‌های متوسط مشترک و هماهنگ، تقویت شود؛
ـ به مذاکرة بیشتری جهت روشن ساختن تأثیر بسته شدن مرزها، به ویژه در جابه‌جایی داروها و واکسن‌ها نیاز است؛
ـ در حدود یک ماه بعد از مانور اوّل و در طیّ مانور، دولت‌های عضو تا اندازه‌ای تمایل قابل ملاحظه‌ای به تقسیم واکسن‌ها و موادّ ضدّویروسی برای بهبود وضعیت مقابله دارند که بازتابی از تمایل شرکت‌کنندگان برای اقدام سریع می‌باشد. این مطلب سبب جریان آسان‌تر مانور «کامان‌گرند» شد و وضعیت دستاوردهای علمی را برای اجراکنندگان بهبود بخشید.
عقیدة کلّی ناشی از مانور کامان‌گرند نیز این بود که ارتباطات، ابزار حیاتی در هماهنگ‌سازی مؤثّر کلّ اروپا می‌باشد.
سؤال اینجاست که در کشورهای اروپایی که تهدید جدّی وجود ندارد، ایجاد هماهنگی یا برگزاری مانور و تمرین‌های متعدّد و طرّاحی سیستم اعلام و گزارش‌دهی و جمع‌آوری اطّلاعات برای چه شکل گرفته است؟