آقازادگی

صفحات چاپی ۴۴ تا ۴۶

مطالعه در کتاب‌خوان

جعفرتکبیری

گام اوّل برای پایان تراژدی آقازاده‌ها

از اوایل روی کار آمدن دولت سازندگی در سال 68، شاهد ظهور طبقه‌ای خاص در کشور بودیم؛ ‌‌طبقه‌ای که با توجّه به نفوذ در بدنة قدرت، توانسته‌اند شریک ثروت طبقة اشراف نیز شوند؛ دو عنصری که تکمیل‌کنندة دست‌نیافتگی این طبقة محدود اجتماع می‌شود.

آقازادگی نوین اگرچه سابقه‌ای 20 ساله در «ایران» دارد، امّا می‌توان ریشة این پدیده را در قرن‌های گذشته جست‌وجو کرد. ریشه‌ای که هیچگاه و هیچ جریانی برای خشکاندن آن، اقدام مؤثّری انجام نداد و شاید همین نفوذ این قشر دست‌نیافتنی در بدنة سیستم قدرت و حکومت بود که قدرت مبارزة تمامی جریانات عدالت‌خواه را از آنها سلب می‌کرد؛ امّا برای روشن شدن هرچه بیشتر موضوع و شکافتن آنچه که آقازاده‌ها را از دسترس عدالت خارج می‌کند، نیاز به پاسخ‌گویی به یک سؤال است.

به راستی آقازاده‌ها چه کسانی هستند؟

با جست‌وجوی واژة آقازاده در «فرهنگ لغت دهخدا»، به این نتیجه می‌رسیم که آقازاده، فرزند مردی بزرگ است. در حقیقت می‌توان این ترجمه را این‌گونه تفسیر کرد که آقازاده‌ها قشری متشکّل از فرزندان و خانوادة دولت‌مردان قدیم و جدید هستند که به سبب قرابت و خویشاوندی با مسئولان، در فعّالیت‌های تجاری و بازرگانی و سیاسی حضور دارند و سهم‌خواهی آنان به سبب این قرابت بسیار است؛ البتّه الزاماً نیازی نیست که فرد برای آقازادگی، حتماً به عنوان اقوام درجه یک مدیران و مقامات ارشد محسوب شود؛ بلکه داشتن یک رابطة نزدیک با این مدیران و مقامات که منجر به متمایز شدن فرد در امور از سایر اجتماع شود نیز، می‌تواند افراد را در دایرة آقازادگی قرار دهد. دایرة بستة آقازادگی و متمایز بودن آقازاده‌ها در بهره‌گیری از قدرت خاص، باعث شده است که آنها در یک دایرة بسته

صفحهٔ ۴۵

قرار بگیرند و در موارد بسیار نادر، فردی را به درون این دایرة نزدیک به قدرت راه دهند. ‌از این‌رو، برای اینکه این دایره همچنان بسته باقی بماند و بهره‌گیری زیاد از رانت‌های قدرت سبب به خطر افتادن موقعیت آنها نشوند، تلاش بسیار زیادی برای ایجاد ازدواج‌های آقازادگی انجام می‌دهند.

دامنة فعّالیت آقازاده‌ها کجاست؟

با نگاهی به جامعة اطراف خودمان، می‌توانیم ردّپایی از آقازاده‌ها کشف کنیم؛ ردّپایی که قطعاً به فعّالیت‌های اقتصادی و کسب درآمدهای آن‌چنانی ختم می‌شود. ‌‌از این‌رو، دامنة فعّالیت آنها می‌تواند در فرهنگ و هنر، ورزش و موضوعات اجتماعی باشد؛ منوط به آنکه در آخر این حرکت‌ها سود کلانی نهفته باشد؛ ‌‌امّا ورود آقازاده‌ها به عرصة سیاست چگونه قابل توجیه است؟ شاید مستدل‌ترین پاسخ برای توجیه دلیل ورود آقازاده‌ها به این عرصه، حفظ منافع اقتصادی خود و در کنار آن، احیای منافع از دست رفته باشد. از سوی دیگر، آقازاده‌ها با بهره‌گیری از این تاکتیک تلاش می‌کنند که فعّالیت‌های اقتصادی خود را که در بسیاری از موارد که آلوده نیز هست، در پوشش فعّالیت‌های سیاسی پنهان کنند. همچنین از این طریق و با نزدیک شدن به ارکان قدرت و لابی‌های صورت‌گرفته با آنها، خواهند توانست چراغ سبزی برای ادامة فعّالیت‌های اقتصادی خود مشاهده کنند. نگاهی به نقش برخی آقازاده‌ها در انتخابات ریاست ‌جمهوری سال 88 و همچنین فعّالیت‌های گستردة آنها در آشوب‌های پس از انتخابات، مؤیّد همین مطلب است.

آزمون آقازاده‌ها برای قوّة قضائیه

در تمام این سال‌ها، موضوع آقازاده‌ها اگرچه مسئله‌ای بود که در تمامی سطوح جامعه از درون تاکسی‌ها و اتوبوس‌های شهری گرفته تا کلاس‌های دانشگاه را به خود اختصاص داده بود، امّا در طول این سال‌ها، کمترین عزم برای رسیدگی به این موضوع و سدّی آهنین در مقابل اجرای قانون علیه آنها در قوّة قضائیه وجود داشت؛ امّا ایفای نقش تعدادی از این آقازاده‌ها در بروز ناآرامی‌های پس از انتخابات، باعث شد که پس از سال‌ها، این سدّ آهنین در قبال خواست عمومی، مبنی بر رسیدگی به وضعیت آقازاده‌ها شکسته شود و قوّة قضائیه با صدور حکم جلب یکی از آنها، پروژة پایان تراژدی آقازاده‌ها را شروع کند. این موضوع در حالی صورت می‌گیرد که مقام معظّم رهبری بارها در دیدارهای خود با مسئولان قوّة قضائیه بر برقراری عدالت تأکید نموده است. ایشان دیداری با مسئولان قضایی فرمود:

بنده عرض عمده‌ام در این دیدارهای سالیانه‌ای که با شما مسئولان محترم قوّة قضائیه دارم و در دیدارهای دیگری که محدودتر است با بعضی دیگر از بخش‌های قوّة قضائیه، همیشه همین است: ما باید نگاه کنیم ببینیم خروجی کار ما عدالت است یا نه. ‌اگر عدالت شد، ‌آن‌وقت پیش خدا و پیش نفس خودمان و پیش خلق هم سرافراز خواهیم بود.

ایشان سخت‌ترین جای کار در برقراری عدالت را برخورد با اقویا و زورمداران می‌داند و لذا در همین دیدار می‌فرماید:

سخت‌ترین قسمت عدل هم عبارت است از آنجایی که طرف مقابل عدل، اقویا هستند؛ زیر بار نمی‌روند، زور می‌گویند، متوقّعند. اینجا بایستی ایستادگی کرد. ‌‌هنر قاضی این است، استقلال قاضی این است که در یک چنین مواقعی، ‌فقط و فقط خدا را و مُرّ قانون را در نظر بگیرد. در همة قضایا - قضایای فردی، قضایای اجتماعی- اگر قانون ملاک عمل باشد، عدالت تأمین می‌شود.

بدون شک آنچه که باعث خواهد شد اعتماد و اطمینان و امید مردم به دستگاه عدالت‌محور کشور بیش از پیش جلب شده و ابهاماتشان در مورد عملکرد این دستگاه رفع شود، برخورد بدون اغماض و صریح این قوّه با افراد خاص، نظیر آقازاده‌ها است. در نهایت، باید گفت که به رغم تلاش مسئولان قوّة قضائیه، به خصوص در طول ماه‌های گذشته در اجرای دقیق قانون، به ویژه پرونده‌های سیاسیون دخیل در بروز وقایع پس از انتخابات و پروندة مفاسد اقتصادی، باید دید که این مبارزه چگونه به سرانجام خواهد رسید؟ آیا قوّة قضائیه از این آزمون سربلند بیرون خواهد آمد؟

http://www.Javann.ir/385542

صفحهٔ ۴۶