درازدستی کوتاه آستینان

به مناسبتی برای ایراد سخنرانی به مجلسی دعوت شدم که بیشتر شرکت‌کنندگان در آن، اهل فضل و وعظ و جماعتی نیز صاحب منصب و جایگاه اجتماعی بودند. از قضا دقایقی زودتر از زمان تعریف‌شده به سالن رسیدم و به ناگزیر می‌بایست تا به اتمام رسیدن سخنرانی صاحب نامی از جملة مشاهیر که پیش‌تر از من پشت میز و میکروفن قرار گرفته بود، صبر می‌کردم.

سخنران محترم، برای حسن ختام مجلس، از حضّار درخواست کرد که بیش از پیش، «نهج‌البلاغه» و کلام امیرالمؤمنین(ع) را تبلیغ و همگان را برای مطالعة آن آثار تشویق نموده و در این‌باره اهتمام بورزند.

نوبت به بنده که رسید، خلاف رأی آن شخص محترم، حضّار را از این عمل، منع و دعوت به پرهیز از گفت‌وگو از ساحت نظری و عملی دو شخص عالی‌مقام از سلسلة امامت حقّه، یعنی حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حضرت مهدی صاحب الزّمان، ارواحنا له فداء، کردم و پیش از آنکه حاضران لب به اعتراض بگشایند، در توضیح این پیشنهادم عرض کردم:

صفحة اوّل و آخر کتاب امامت و ولایت حقّه، بسته شده به نام عالی دو حجّت بالغة خداوند متعال؛ اوّل حضرت یعسوب الدّین امیرالمؤمنین علی(ع) و آخر، حضرت خاتم الاوصیاء مهدی صاحب الزّمان(عج) است.

مگر جز این است که امر دین، آن هنگام در کمال خود ظاهر شد که ولایت و امامت حضرت امیر(ع) اعلام و در روز غدیر، خطبه به نام ایشان خوانده شد؟ و از زبان آن امام همام نیز همة آنچه که در نظر و عمل، لازمة اکمال دین و عمل به احکام دین بود، بیان شد؟ پیراسته از هرگونه مماشات و مصلحت‌اندیشی و تعارف و مگر جز این است که جملة فرمایشات و خاستگاه آن امام والا مقام اوّل، به صورت

تفصیلی، در نظر و عمل در عصر آخرین حجّت و وصیّ، یعنی حضرت امام مهدی(عج) در صحنة حیات فردی و اجتماعی خلق عالم به ظهور عینی و عملی می‌انجامد؟

سنگ محکی بی‌نظیر که هر کجی و ناراستی را به عینه می‌نمایاند.

بسته شدن امر اکمال دین و اتمام نعمت، به امر خطیر امامت و ولایت امام علی(ع) نشان داد که طیّ هزاران سال از عصر حضرت آدم تا خاتم(ع)، همة آنچه بر انبیاء و رسل نازل و مأمور به انجام اوامر و نواهی‌اش بودند، تنها نیمی از سیب خوش‌بوی دین‌داری و دین‌مداری بود و ضرورتاً با اعلام امر خطیر امامت و ولایت حضرت امیر(ع) و فراهم آمدن شرایط برای مبسوط الید شدن آن امام در اعمال ولایت و اجرای فرامین و احکام، نیمة دوم نمودار شده و همة معنی آیة مبارکة «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي‏»1 بر خلق عالم مکشوف شد.

به عبارت دیگر، نیمة نخست سیب دین‌داری و دین‌مداری، شریعت کامل و کتاب کامل بود که در عصر رسول الله(ص) آشکار شد و نیمة دوم، اعمال شریعت و اجرای فرامین و نواحی کامل بود که تنها به شرط نصب امامت خاصّة حضرت ولیّ الله و مبسوط الید بودن ایشان برای اجرای شریعت و اعمال ولایت در جمیع جهات، از مناسبات فردی و جمعی امّت مسلمان، مجال ظهور عینی و خارجی می‌یافت.

هیهات! که این معنا هیچگاه تحقّق نیافت و تنها در سیره، سنّت و قول و فعل حضرات معصومان(ع) نظام‌نامه و مرام‌نامة کلّی و جزئی آن ظاهر شد و تحقّق تامّ آن بر زمین ماند تا آنکه حضرت خاتم الاوصیاء، مهدی صاحب‌الزّمان(عج) از پس پردة غیبت برآمده و مجری مبسوط‌الید آن‌همه شود. از این‌رو بود که عرض کردم:

ظهور تامّ و تمام دین کامل در نظر و عمل فردی و اجمالی، در شخص شخیص حضرت علیّ بن ابی‌طالب(ع) تحقّق یافت و ظهور تامّ و تمام دین کامل در نظر و عمل فردی و جمعی و البتّه تفصیل‌یافته با ظهور موفور السّرور حضرت عالی جناب، امام مهدی(عج) تحقّق می‌یابد.

شاه‌بیت دفتر دین‌داری و دین‌مداری آن دو امام، عدالت در معنی و مفعهوم نهادن هر چیزی به جای خود، در مقابل ظلم جور و اجرای عدالت است که می‌بایست از جمیع جهات، در جمیع ساحات از حیات فردی و اجتماعی و مناسبات مربوط به آن ظاهر شود؛ به همان گونه که در امام عدل و امام عادل، نمود عینی و خارجی یافته است.

امام عدل، منبع و مشرب عدالت و معنی‌دهنده به آن است و امام عادل، مجری و عمل کننده به عدالت؛ به گونه‌ای که مثل و مانندی برایش بعد از خداوند متعال، وجود ندارد.

با این رویکرد به موضوع بود که به جمیع صاحبان مناصب و مقامات که هر یک دانسته و ندانسته شعبه‌ای و سهمی از امر ولایت و امامت کلّی را تصرّف کرده‌اند، پیشنهاد کردم برای حفظ عِرض و آبروی خود، از گفت‌وگو دربارة دو مثل اعلای عدالت‌ورزی (نظری و عملی) امام علی(ع) و امام مهدی(عج) لب فرو بندند، در غیر این صورت، چنان‌که بندگان خداوند مجال درک مقامات و شئون امام عدل بیابند و درباره‌اش کسب معرفت کنند، برای صاحبان ادّعا، چاره‌ای جز خلع جامة امارت و صدارت نمی‌ماند.

از همة امامان معصوم(ع) به نحو کلّی، با عنوان حجج الهی و از مولای متّقیان به نحو خاص، با عنوان میزان الاعمال یاد شده و گذار از پل صراط برای هیچ‌کس میسور نیست؛ مگر آنکه برات از حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) در دست داشته باشد؛ چنان‌که رسول خدا(ص) فرمودند:

«از امّت پيامبر، به جز علي(ع) کسي وارد بهشت نمي شود؛ مگر اينکه به جواز علي(ع) باشد. پس اگر خواهان جواز سلامت عبور کردن بر صراط هستيد؛ در حالي که پس از آن، وارد بهشت شويد و در نعمت باشيد، پس بعد از دوست داشتن پيامبر اکرم(ص) موالي او را دوست بداريد و اگر محمّد(ص) را تعظيم نموديد، نزد خدا منزلتي داريد. پس شيعيان محمّد و علي را دوست بداريد...»2

در احادیث دیگری، رسول اکرم(ص)، از حضرت علی(ع) و اوصیای پس از ایشان، به مثابه حائلان میان بهشت و دوزخ یاد کرده و فرموده‌اند:

«وارد بهشت نمی‌شود؛ مگر کسی که ایشان را بشناسد و آنان نیز وی را بشناسند.»3

در معنی و مفهوم اطاعت از اوامر و نواهی و ولایت‌پذیری ایشان، به عبارتی عمل ریز و درشت همة خلق عالم بر کرانة صراط، به سنگ محک مظهر تامّ و اتمّ عدالت و راستی علیّ بن ابی‌طالب(ع) می‌خورد تا شاید جواز عبور از صراط را بیابد که از موی باریک‌تر و از شمشیر تیزتر است؛ در منتها الیه دقّت و ریزبینی در سنجش اعمال.

چه گمان برده‌اند برخی از صاحبان مناصب از قیامت و میزان و صراط، که چنین با گشاددستی، دار و ندار این امّت مظلوم را به یغما برده و خود را در تصرّف ریز و درشت آن‌همه، مبسوط الید می‌شناسند و در کمال وقاحت، از امام عدل و عدالتِ بی‌منتهای او سخن به زبان می‌آورند؟ جز آنکه از پوشش دین‌داری، رشته‌ای برای برآمدن بر بام خانه‌ها بافته و مایملک مردم را به یغما می‌برند. به قول جناب حافظ شیرازی:

به زیر دلق مرقّع کمندها دارند

درازدستی این کوته آستیان بین

«لا یُعبَرُ الصِّراطَ إلّا مَن کانَ بِیَدِهِ بَراتٌ مِن یَدِ علیّ بن ابی‌طالب...؛4

هیچ عبورکننده‌ای از صراط نمی‌توان یافت؛ مگراینکه در دست او براتی و جواز عبوری از دست علیّ بن ابی‌طالب باشد.»

کاش لب از سخن گفتن دربارة آن شهید راه عدالت، امام علی(ع) و شاهد همارة ظلم و بیداد، امام مهدی(عج) فرو می‌بستند تا باور و دین مردم از دستبرد شیطان در امان بماند.

دیوار باورها و ایمان خلق روزگار آنگاه فرو می‌ریزد که جماعتی به نام خدا، اموال آنان را به یغما برند...هیهات!

سردبیر

پی‌نوشت‌ها: