ژنرال های جنگ نرم(10):

آمیتای اتزیونی

آمیتای اتزیونی یهودی الاصل، متولّد 4 ژانوية 1929م. است. او مدرک دکترای خود را در رشتة جامعه‌شناسی از «دانشگاه کالیفرنیا»1 گرفته و دارای سوابق علمی و اجرایی زیر است:

- مؤسّس شبكة حامي كمونيست‌ها؛2

- استاد روابط بين‌الملل دانشگاه «جرج واشینگتن»؛3

- محقّق مهمان در «مؤسّسة بروكينگز»؛4

- رئيس انجمن جامعه‌شناسي «آمريكا» (1995-1994م.)؛5

- استاد «مدرسة اقتصاد هاروارد» (1989-1987م.)؛6

- استاد سابق جامعه‌شناسي «دانشگاه كلمبيا».7

شغل دولتی او مشاور ارشد کاخ سفید (1980-1979) بوده است.

آميتاي اتزيوني كه استاد روابط بين‌الملل دانشگاه جرج واشینگتن است، به عنوان بنيان‌گذار و رئيس مؤسّسة مطالعات سياست‌هاي انجمن‌هاي كمونيستي نيز فعّاليت مي‌كند.8

در سال 1950م. وي به عضويت مؤسسه آكادميك تخصّصي كه مارتين بابر بنيان‌گذار آن بود، درآمد و سه سال پيش از پايان دورة متوسّطه و به قصد پيوستن به «گروه پالماخ» (گروه كماندوهاي زبدة هاگانا)، اين دوره را نيمه‌تمام رها كرد.

به ‌رغم شهرت اتزيوني به علّت نظريّه‌ها و فعّاليت‌هايش در حوزة جامعه‌شناسي و سياست داخلي، پس از حوادث 11 سپتامبر، او به طور آزاردهنده‌اي از راه‌حل‌هاي نظامي براي رفع مشكلات سياست‌هاي خارجي «ايالات متّحده»، به ‌ويژه مسائل مرتبط با امنيت «اسرائيل» طرفداري مي‌كند؛ به عنوان مثال از ديدگاه‌هاي نظامي اتزيوني، مي‌توان به مقالة او در سال2010م. در مجلة «میلیتاری ریویو»9 اشاره کرد. او در اين مقاله با عنوان «آيا مي‌توان جلوي ايران هسته‌اي را گرفت؟»10 ادّعا كرده است: از آنجا كه «ايران» هسته‌اي در مقابل حملات هسته‌اي مصون خواهد بود، ايالات متّحده بايد با بمباران اين كشور، برنامة هسته‌اي‌اش را متوقّف كند.

او معتقد است همانند آنچه آمريكا در جنگ جهاني دوم، با «آلمان» و «ژاپن» كرد، اين بمباران نيز بايد تمامي زيرساخت‌هاي شهري، از قبيل پل‌ها، ايستگاه‌هاي راه‌آهن و ساير تجهيزات باارزش را نابود كند و اين تنها راه جلوگيري از دست‌يابي ايران به سلاح هسته‌اي است.11

اتزيوني گفت: چون در اين حملات، اهداف غيرهسته‌اي نيز مورد حمله قرار مي‌گيرند، احتمال دارد مردم ايران آسيب ببينند؛ امّا اينكه اقلّيتي چيزي از دست بدهند، چندان مهم نيست.

او همچنين پيشنهاد كرده است كه براي كاهش تلفات انساني، حملات در شب و با هشدار به موقع12 انجام شوند.13

اتزيوني در گفت‌وگو با روزنامة صهيونيستي «هاآرتص»14 اين ادّعا را رد كرد كه در صورت حمله به اين كشور، ايران چنين اقدامي را يك جنگ تمام‌عيار تلقّي خواهد كرد.15 او در مقالة ميليتاري ريويو،16 دربارة اين ادّعا كه چنين حمله‌اي مي‌تواند شرايط نظامي آمريكا در «عراق» و «افغانستان» و موضوع نفت را پيچيده‌تر كند، گفته است: اگر ايالات متّحده نتواند از پس چنين مشكلي برآيد، بايد ادّعايش مبني بر ابرقدرت بودن را پس بگيرد.17

ويليام بيمن،18 استاد دانشگاه «مينسوتا»، دربارة اين مقاله، به مارشا كوهن19 گفته است: [اتزيوني] در اين مقاله، از پاره‌اي فرض تئوريك كه اثبات نشده‌اند يا كاملاً اشتباه هستند، نتايجي جدّي گرفته است كه بر هيچ پايه‌اي، حتّي مفاهيم موجّه جامعه‌شناسي نيز استوار نيست.

بيمن20 افزوده است:

[اتزيوني] ابتدا فرض مي‌كند كه ايران در حال ساخت سلاح است، سپس با خونسردي نتايج غيرقابل توجيهي مي‌گيرد؛ مثلاً اينكه اگر ايران به سلاح هسته‌اي دست پيدا كند، «برزيل» نيز راه اين كشور را پيش خواهد گرفت... يا اينكه داشتن سلاح هسته‌اي ايران بدين معني خواهد بود كه «حزب‌االله» و «حماس»، خشن‌تر عمل خواهند كرد. با وجود اين، ايدة وي كه در صورت بمباران غيرهسته‌اي ايران، برنامة هسته‌اي اين كشور متوقّف خواهد شد، ايده‌اي احمقانه است. آيا او فكر مي‌كند كه ايران آرام خواهد نشست و اجازه خواهد داد كه به آن حمله كنند؟21

كمي بعد از چاپ اين مقاله، اتزيوني مقاله‌اي را با عنوان «غل و زنجير سربازان را باز كنيد»22 در «نيو ريپابليك»23 چاپ كرد كه در آن، از اقدامات دولت آمريكا براي متقاعد كردن افغان‌ها و معرّفي طالبان به عنوان مسئول واقعي تلفات انساني، انتقاد كرده بود. او در حالي‌كه استدلال مي‌كند بهترين راه براي جلوگيري از تلفات انساني، شركت نكردن در جنگ‌هايي، نظير جنگ «افغانستان» است، تأكيد دارد که شورشيان را به عنوان عامل اين تلفات در افغانستان و ساير مناطق «خاورميانه» معرّفي كند.24 او می‌نویسد:

منشأ مشكلات پيچيدة ما در روش‌هاي درگير شدنمان، به شيوة مبارزه كردن ما مربوط نيست؛ بلكه از شيوة مبارزة دشمنانمان نشئت مي‌گيرد:

شورشيان قوانين جنگ را ناديده مي‌گيرند و در حالي‌كه توقّع دارند با كمك همين قوانين حمايت شوند... شورشيان و تروريستان در مناطق مختلف دنيا دريافته‌اند تخطّي از اين قوانين، منافع مهمّي به‌ دنبال خواهد داشت. آنها از مناطق مسكوني به سربازان شليك مي‌كنند، مهمّاتشان را در مساجد نگهداري و از آمبولانس‌ها براي انتقال بمب استفاده مي‌كنند. چيزي كه در همة اين روش‌ها مشابه است، استفاده از انسان‌ها به عنوان سپر دفاعي است. حماس، حزب‌االله و شورشيان عراق و افغانستان، از جمله مواردي هستند كه از اين شيوة جنگيدن استفاده مي‌كنند. علاوه بر اين، گزارش جديدی نشان مي‌دهد كه طالبان با يادگيري اين شيوه‌هاي جديد مبارزه، براي شلّيك به گروه‌هاي ما، اقدام به استفاده از خانه‌هاي مردم غيرنظامي كرده است.25

پيوند استوار با ليكود

نوشته‌هاي اتزيوني پس از حوادث 11 سپتامبر بيشتر بر روي سياست‌هاي خارجي متمركز شدند26 و نزديكي ديدگاه‌هايش با ديدگاه‌هاي تندروانه در حوزة امنيت اسرائيل كاملاً مشهود بوده است.27

بسياري از ديدگاه‌هاي اتزيوني، با گرايش‌های نومحافظه‌كاران و حزب دست راستي ليكود اسرائيل، هم‌جهت است. در اوايل دهة 2000م.، او چند مقاله در مجلّة «ويكلي استاندارد» كه ويليام كريستول بنيان‌گذار آن است و به نوعي سخنگوي نومحافظه‌كاران به شمار مي‌رود، چاپ كرد. از بين عناوين مقاله‌هاي او در ويكلي استاندارد، مي‌توان به نكات مثبت جنگ عليه تروريسم دولت بوش و گزارش ناقص دربارة خشونت مسلمانان در جهان، اشاره كرد.28

در يكي از اين مقالات، اتزيوني با انتقاد از مورّخان جديدي،29 همچون آوي شليم30 و بني موريس31 (كه ديدگاه‌هاي سنّتي صهيونيست‌ها در زمينة ايجاد دولت اسرائيل را به چالش كشيده‌اند)، آنها را به ابداع چارچوب تفسيري كاملاً غلط و گمراه‌كننده متّهم كرده است.32

اتزيوني در مقاله‌اي در روزنامة «كريستين ساينس مانيتور»،33 در سال 2003م.، از تصميم اسرائيل مبني بر ساخت ديوار بتوني حائل در اطراف مرزهاي تعيين‌شدة يك‌جانبه و در مناطق يهودي‌نشين «كرانة باختري» كه شهرك‌هاي يهودي‌نشين را از شهرهاي فلسطيني جدا مي‌كند، حمايت كرد. بسياري از منابع آمريكايي و اروپايي عنوان «ديوار»34 را به اين مرز داده‌اند؛ امّا اتزيوني همانند بيشتر اسرائيلي‌ها لفظ «حصار»35 را به آن داده است. او با معرّفی ديوار حائل به عنوان تمهيدي امنيتي كه امكان مي‌دهد تب‌ها فروكش كند و خشونت‌ها از بين بروند، سعي دارد به مخالفان اين اطمينان را بدهد. او نوشته است: اين ديوار ممكن است پس از امضاي پيمان صلح، از ميان برداشته شود. ادّعايي كه در آن به طور عمدي يا سهوي، اين واقعيت در نظر گرفته نشده است كه در حال حاضر، در هر دو سوي ديوار، شهرك‌سازي اسرائيلي‌ها در حال انجام بوده است.36

وي اخيراً در مقاله‌اي در مجلّة «جامعه»،37 سياست‌هاي دولت اوباما را در حمايت نكردن از اين انديشه كه حمله به اسرائيل، به منزلة حمله به آمريكا است، مورد انتقاد قرار داد. او همچنين از لابي اسرائيلي‌ها به علّت ضعف در تحت فشار قرار دادن اوباما براي حمايت از اسرائيل در مقابل حملة ايران، انتقاد كرد.38

تكامل ديدگاه‌ها در حوزة سياست‌هاي خارجي

در سال 2004م.، اتزيوني در كتابش با عنوان «از امپراتوري تا جامع؛ شيوه‌اي نوين براي روابط بین‌الملل»،39 به نحوي بنيادين مسائل بين‌المللي را زير سؤال برده است. اين كتاب با هدف معرفي يك ساختار جهاني جديد40 كه كمتر به قدرت وابسته باشد و بيشتر بر روي ارزش‌هاي مشترك تمركز كند، تهيه شده است.

با وجود اين، سه سال بعد، ديدگاه‌هاي او سخت‌تر شده‌اند. او در سال 2007م.، در كتاب خود، با عنوان «امنيت در گام اوّل: به سوي سياست‌هاي خارجي قوي‌تر و اخلاقي‌تر»41 با استفاده از لفظ قوي، استدلال كرده بود كه برقراري امنيت جهاني، بايستي پايه و اساس روابط خارجي ايالات متّحده و مداخلاتش در اين حوزه، تلقّي شود. اين كتاب كه بازتاب‌دهندة گفتمان نسل اوّل محافظه‌كاراني، نظير ايروينگ كريستول42 است، پيشنهاد مي‌كند كه حتّي اگر بعضي حكومت‌هاي غير ليبرالي اصول دمكراتيك را نقض كنند، باز هم بايد با آنها همكاري كرد تا از ميزان خشونت كاسته شود.43

به نظر مي‌رسد اين استدلال، ديدگاه‌هاي اتزيوني را دربارة نحوة رويارويي با طالبان در افغانستان، روشن مي‌كند. او در مقاله‌اش در مجلّة «نيو ريپابليك» در جولاي 2010م. با عنوان «آزاد كردن نيروها»44 نوشته است: ما بايد به اصل اساسي جنگ مطلق توجّه كنيم: مادامي كه همة روش‌هاي ديگر شكست نخورده‌اند، نبايد جنگ را شروع كرد. اين اصل همچنين پيشنهاد مي‌كند كه با وجود انتخاب‌هاي ديگر، بايست به جنگ‌هاي جاري نيز خاتمه داد. بنابراين به جاي درخواست از افرادمان براي جنگيدن تحت قوانيني كه تصوّر باطلمان مبني بر محبوب شدن را تحقّق بخشد، بايستي پيشنهاد دهيم كه نيروهايمان همراه با موافقت طالبان مبني بر پناه دادن به تروريست‌ها و متّحدانشان، عقب‌نشيني كنند. همچنين بايد كاملاً روشن كنيم كه بمب‌افكن‌ها و نيروهاي ويژه‌مان آماده خواهند بود تا تخطّي‌كنندگان از اين قوانين را مجازات كنند. ( نظريّة مشابهي توسط جوزف بايدن نيز حمايت شده است)، اگر طالبان با اين پيشنهاد موافقت كند، به معني پايان جنگ و البتّه تلفات انساني خواهد بود و اگر اين اتّفاق نيفتاد، آنگاه مي‌توانيم بجنگيم.

با وجود این، در اين حالت، به ‌رغم اينكه تمام تلاشمان را براي كاهش تلفات انساني خواهيم كرد، بايد بر همگان روشن كنيم كه گروه‌هايمان، توسط قوانين سفت و سخت تحت فشار قرار نخواهند گرفت.

هرچند اتزيوني عنوان كرده است كه «روسيه» و «پاكستان» به علّت عدم توانايي در حفاظت مناسب از موادّ هسته‌اي، بزرگترين تهديد براي امنيت جهاني به شمار مي‌روند، امّا در سال‌هاي اخير، توجّه او بيشتر به ايران معطوف بوده است.

در ماه‌هاي پس از حوادث 11 سپتامبر، او با اصلاح‌طلبان سياسي در ايران ديدار كرد. پس از سفرش عنوان كرد كمي شك دارد كه اگر آمريكا به جاي قرنطينه كردن ايران، نظير «عراق»، اين كشور را همانند «چين» به خدمت گيرد، در شرايط بهتري قرار خواهد گرفت. از اين‌رو پيشنهاد داد به آرامي، ايران را مشاركت دهيد.45و46

با وجود این، چند ماه بعد، اتزيوني خواستار تغيير رژيم در «تهران» شد و ادّعا كرد: ممكن است ايران تهديد بزرگتري از عراق باشد و در عين حال، اشاره كرد ايران در بين كشورهاي خاورميانه بيشترين ظرفيت را براي تبديل به كشوري آزاد داشته است.47

تأليفات

اتزيوني ده‌ها كتاب نوشته و صدها مقاله در روزنامه‌ها، مجلّه‌ها و ژورنال‌هاي پژوهشي به چاپ رسانده است؛48 از جمله:

- «جامعة يك‌رنگ»،49

- «محدویت‌های تنهایی»،50

- «قانون طلايی»51 كه جايزة كتاب «مركز سيمون ويرنتال» را در سال 1977م. از آن خود كرد؛

- «روح جامعه»،52

- «ابعاد اخلاقي: به سوي اقتصادي جديد».53

كتاب‌هاي جديدتر او عبارتند از:

- «حافظ برادران ما»،

- «يك تاريخچه و يك پيام»،54

- «امپراتوري تا جامعه: شيوه‌اي نوين براي روابط بين‌الملل»،

- «چگونه ميهن‌پرستي يك عمل ميهن‌دوستانه است؟ آزادي در مقابل امنيت در عصر تروريسم»،55

- «امنيت در گام اوّل؛ به سوي سياست‌هاي خارجي قوي‌تر و اخلاقي‌تر».

پی‌نوشت‌ها: