خسروآقایاری
داستانی از پهلوانی و جوانمردی حاج صادق قمی و حاج عبدالحسین فیلی
قسمت اوّل
تازه آفتاب داشت غروب می‌کرد. منتظر بودم داداش محمّدم برود زورخانه تا من هم از خانه بزنم بیرون و با بچّه‌های محل دنبالشان برویم زورخانه. داداش محمّدم دو، سه سالی می‌شد می‌رفت زورخانه. او هفت، هشت سال از من بزرگتر بود. زورخانة «سرپل امیربهادر» به خانة ما نزدیک‌تر بود و داداشم با دوستانش هر روز می‌رفتند آنجا ورزش می‌کردند. هرچه از محمّد خواهش می‌کردم که من را همراه خودش ببرد زورخانه، می‌گفت:
- نمی‌شود، زورخانه بچّه‌ها را راه نمی‌دهند.
آن وقت می‌گفتم:
- خودم می‌روم. زورخانه شما هم نمی‌آیم. می‌روم «بازارچه کل عبدالله»، زورخانة اصغر فرّاش. تازه او پهلوان است. مثل شماها الکی نیست.
آن وقت آقام می‌خندید و می‌گفت:
- پسرم راست می‌گوید. اصلاً خودم می‌برمش پیش مشت اصغر سفارشش راهم می‌کنم. به او می‌گویم مشتی! خودم هرچه خواستی به تو می‌دهم فقط به این پسر من کار یاد بده، بشود یک پهلوانی که مثل و مانندش در «ایران» نباشد. حالا تو هی برو زورخانه و بچّة من را نبر. کاری می‌کنم که عبدالحسین از تو هم بهتر بشود.
آقام که این‌طوری می‌گفت، یک خورده آرام می‌شدم. برای داداش محمّدم قیافه می‌گرفتم.
امّا راستش همة فکر و ذکرم زورخانة سرپل بود. از وقتی که محمّد می‌رفت زورخانة سرپل، من هم هر روز با بچّه‌ها می‌رفتم، پشت در زورخانه؛ هرچه به مرشد التماس می‌کردیم، راهمان نمی‌داد، می‌گفت:
- حالا زود است باباجان! صبر کنید، دو، سه سال دیگر، راهتان می‌دهم. آن‌وقت بیایید تو. قول می‌دهم به همه‌تان خودم ورزش یاد بدهم. حالا بروید، اینجا نایستید. پهلوان‌ها می‌آیند، بد می‌شود.
٭٭٭
صدای در حیاط که بلند شد، داداش محمّدم کتش را برداشت و از آقام و مادرم خداحافظی کرد و راه افتاد. می‌دانستم که دوستانش آمدند دنبالش. داداش محمّد که از در خانه می‌رفت بیرون، من هم پشت سرش می‌آمدم بیرون. بچّه‌ها در میدان‌گاهی سرکوچه، منتظربودند. تا داداشم اینها بخواهند درشکه بگیرند و سوار بشوند، ما با پای پیاده خودمان را می‌رساندیم به زورخانه.
می‌دانستم مرشد عبّاس هر روز، زودتر از همه به زورخانه می‌آید. از پلّه‌ها رفتم پایین. در زورخانه را باز کردم، پایم را گذاشتم روی پلّة داخل و با صدای بلند گفتم:
- رخصت! سلام علیکم مرشد.
دستم را رساندم به زمین و بوسیدم و به پیشانی گذاشتم.
مرشد که با خنده نگاهم می‌کرد، گفت:
- سلام علیکم آقا عبدالحسین! شما دیگر مشتری هرروز ما شدی. خب، خدا از تو راضی باشد، بالأخره احوال ما را می‌پرسی.
گفتم:
- حاج مرشد! تو را به خدا اجازه بدهید من بیایم اینجا ورزش کنم. امروز به آقاجانم گفتم، از ایشان اجاره هم گرفتم. خودشان گفتند: اگر لازم باشد، خودم می‌آیم با مرشد حرف می‌زنم.
مرشد عبّاس با خنده گفت:
- می‌دانم آقاجان! خبر دارم. داداش محمّدت هم گفت. او هم ازمن خواهش کرد. گفت: بگذار عبدالحسین بیاید اینجا ورزش بکند، بچّة باهوش و زرنگی است. به محمّد آقا هم گفتم، دست من تنها که نیست، باید پهلوان اجازه بدهد. او هم راضی نمی‌شود، می‌گوید این قانون از قدیم و ندیم مانده. پهلوان‌ها این سنّت را گذاشتند تا جوان، پانزده سالش نشده و تا ریش درنیاورده، اجازه ندارد بیاید زورخانه. ما هم نباید بر خلاف این قانون عمل کنیم. حالا شما برو، امروز اینجا
جشن هست. قرار است پهلوان صادق قمی بیاید. به تو قول می‌دهم تا یک سال دیگر، خودم کارها را رو به راه کنم.
با تعجّب پرسیدم:
- پهلوان صادق دیگر کیست؟ اسمش را نشنیده‌ام.
مرشد سرش را تکان داد وگفت:
- پهلوان صادق قمی، خیلی پهلوان بزرگی است. او کسی است که پهلوان اکبر خراسانی، نتوانست شکستش بدهد. در این دوره زمانه، پهلوانی به کاردانی او نداریم.
بازهم ناامید آمدم بیرون.
با بچّه‌ها نشسته بودیم روی سکوی جلوی خانة حاج نصرالله، صاحب زورخانه و حرف می‌زدیم که یک کالسکه آمد روی پل ایستاد.
حاج نصرالله که پیاده شد، یک پیرمرد قدکوتاه هم پشت سر او پیاده شد و چند نفر دیگر هم بعد از او آمدند پایین. وقتی که می‌خواستند وارد زورخانه بشوند، خیلی به آن پیرمرد احترام گذاشتند. پهلوان اسدالله حاج محراب که دوست داداشم بود و پهلوان زورخانه بود و از همه هم پیش کسوت‌تر، تا سر و صدای تعارف اینها را شنید، از زورخانه آمد بیرون.
منقل آتش کوچکی در دستش بود و مرتّب اسفند روی آتش می‌ریخت.
تا چشمش به پیرمرد افتاد، با خوشحالی گفت:
- صفای قدم پهلوان، خوش آمدید. بر خاتم انبیاء محمّد صلوات.
همه صلوات فرستادند و پهلوان را با عزّت و احترام بردند در زورخانه. چند تا از بچّه‌هایی که همراهم بودند، پرسیدند:
- این پیرمرد که بود؟
گفتم:
- این، پهلوان صادق قمی است.
محمود، پسر همسایه‌مان گفت:
- یعنی این پیرمرد با این هیکل کوچک، پهلوان است؟ اینکه فوتش کنید، می‌خورد زمین.
در همین صحبت‌ها بودیم که یکی گفت:
- بیایید این پشت یک درخت توت هست که چسبیده به دیوار زورخانه است. از درخت می‌رویم بالا و می‌رویم روی پشت بام زورخانه. آن‌وقت می‌توانیم جام زورخانه را حسّابی تماشا کنیم، ببینیم این پهلوان صادق چه کار می‌کند و چطور پهلوانی است!
همگی دویدیم به طرف پشت زورخانه. یکی، یکی از درخت بالا رفتیم. بالای بوم که رسیدم، خودم را رساندم دم جام پشت‌بام. زورخانه‌ها آن موقع، بالای گود، یک گنبد داشت که به آن می‌گفتند جام.
با بچّه‌ها دور جام نشسته بودیم و از بالا قشنگ ورزش را تماشا می‌کردیم. به بچّه‌ها گفتم: فقط اگر جلوی خودتان را نگه دارید و حرف نزنید، بهترین جا را برای تماشا پیدا کردیم. دیگر لازم نیست به مرشد التماس کنیم که داخل زورخانه راهمان بدهد. راحت می‌آییم این بالا و تماشا می‌کنیم.
آن شب پهلوان صادق میان‌دار بود. لخت که شد، دیدم با اینکه قدّش خیلی کوتاه است و خودش خیلی لاغر و استخوانی‌ست، امّا خیلی ورزیده است. همة تن و بدنش عضله بود.
پهلوان صادق، به هیچ‌کس تعارف نکرد. خودش شنا رفت و خم‌گیری کرد و میل گرفت و بعد هم خودش پا زد. با آن پیری، آن‌قدر قشنگ پا می‌زد و فر می‌خورد که همه انگشت به دهان مانده بودند. بعد همه چرخیدند و پهلوان دعاکرد و ورزش تمام شد. بعد از دعا گفت:
- حاج مرشد! یک مدّت پیش، یک روز این پهلوان اسدالله به من گفت: پهلوان بیا یک کار ثواب بکن. پرسیدم: چه ثوابی؟ گفت: همة ما بالأخره یک روزی از این دنیا می‌رویم. شما همة پهلوان‌های بزرگ ایران را دیده‌اید. از یزدی بزرگ گرفته تا اکبر خراسانی و ابوالقاسم همایونی و که و که! میدانی اینها چطور کشتی می‌گرفتند. چطور ورزش می‌کردند، چطور شاگرد و نوچه تربیت می‌کردند. همة آنهایی که از دنیا رفتند، علم و هنر پهلوانی‌شان را با خودشان بردند زیرخاک. تو هم بعد از صد و بیست سال از دنیا بروی، آخرین نفری؛ دیگر کسی نیست که این همه فن و بند و بدل را بلد باشد. گفتم: خوب منظورت چیست؟
گفت: این دوره و زمانه، کسی چیزی به کسی یاد نمی‌دهد. چه بسا، خیلی‌ها که ادّعا دارند، خودشان هم چیزی بلد نیستند. اگر این‌طوری پیش برویم، بعد از مدّتی این ورزش که میراث پدران ماست، از بین می‌رود. شما بیا برای رضای خدا، برای اینکه اسم و رسم پهلوان‌های ایران زنده بماند، به این جوان‌ها چیز یاد بده. یک کلاس برایشان بگذار و هرچه که میدانی به آنها یاد بده.
خوب که فکر کردم، دیدم بد نمی‌گوید. من هم یک پایم لب گوراست. حالا دیگر برای چه باید به کسی فن یاد ندهم؟ دیگر پهلوانی هم به درد من نمی‌خورد! این است که قرار هست شب‌ها بیایم این زورخانه، بعد از ورزش برای رضای خدا آنچه را که می‌دانم به این جوان‌ها یاد بدهم. من هرچه می‌دانم می‌گویم. دیگر هرکس یاد گرفت، گرفته. یاد هم نگرفت، به عهدة خودش.
مرشد گفت: برای سلامتی این پهلوان که افتخار مردم ایران است، صلوات بفرستید.
همه صلوات فرستادند. پهلوان که داشت تعریف می‌کرد، قرار است فن به نوچه‌ها یاد بدهد، حسابی ذوق‌زده شده بودم. باخودم گفتم باید چشم‌هایم را باز کنم و خوب یاد بگیرم.
پهلوان گفت:
-خوب اوّل باید ببینیم چی بلد هستید و چقدر پهلوانید. هرکدامتان که از خودتان مطمئن هستید، بیایید جلو.
اسدالله حاج محراب، داداش محمّدم را نشان داد و گفت:
- پهلوان! اجازه بدهید این محمّدآقا سرپلی بیاید جلو که از همه قوی‌تر و سنگین وزن‌تر است و هم بیشتر بلد است.
پهلوان صادق با تکان دادن سرش موافقت کرد.
داداش محمّدم رفت جلو. آن وقت‌ها، محمّد بیشتر از صد و سی کیلو وزنش بود. خیلی هم قوی و گردن کلفت بود.
به محض اینکه سرشاخ شدند و دست داداش محمّدم رسید به پشت گردن پهلوان صادق، آن‌چنان تو، شاخ را بست به محمّد که با آن یال و کوپالش پرت شد کنار گود و بی‌حال افتاد زمین. داداش محمّدم که زمین خورد، بقیّه حساب کار آمد دست‌شان و فهمیدند که با این پیرمرد نمی‌شود طرف شد.
بعد از آن، همه جلوی پهلوان صادق لنگ انداختند و یقین کردند که یک پهلوان واقعی است. اسدالله حاج محراب که یک گوشه‌ای ایستاده بود و یواشکی می‌خندید، رو کرد به پهلوان صادق و گفت:
- پهلوان! دیگر کافی است. من برای این گفتم با این محمّد آقا سرپلی یک دست و پنجه‌ای نرم بکنید که این جوان‌ها بفهمند که پهلوان پیر و جوان ندارد. پهلوانی و قدرتمندی به چاقی و لاغری نیست. آخر بعضی‌ها فکر می‌کنند هرکس درشت هیکل‌تر است، پس قوی‌تر و پهلوان‌تراست. خواستم این نوچه‌ها و نوخواسته‌ها بفهمند، کسی مثل پهلوان صادق اگر هفتاد سالش هم بشود، بازهم پهلوان است. استادی است که مثل و مانندش نیست. بهتر است که به‌جای حرف‌های بیخودی از این استاد بی‌نظیر، استفاده کنند و چیز یاد بگیرند.
خوب به حرف‌های پهلوان اسدالله گوش می‌کردم، دیدم راست می‌گوید. تصمیم گرفتم خوب چشم‌هایم را باز کنم و از همین بالا هرچه پهلوان صادق به نوچه‌های زورخانه یاد می‌دهد، من هم یاد بگیرم.
آن روز پهلوان صادق، به نوچه‌ها یاد داد که اوّلین قانون در کشتی، درست ایستادن است:
- باید یاد بگیرید، چطور روی پاهایتان حرکت کنید، چطوری گارد بگیرید و از بدنتان استفاده کنید. چقدر باید عرض پاهایتان را باز کنید.
آن روز پهلوان صادق، چیزهایی را به نوچه‌های زورخانه سرپل امیربهادر یاد داد که تا آن وقت هیچ‌کس نشنیده و ندیده بود. حتّی پهلوان، به نوچه‌ها می‌گفت که اگه حواستان به پاهای حریف باشد و موقع کشتی گرفتن خوب به پاهای حریفتان نگاه کنید، از روی حرکت پاهایش می‌توانید بفهمید که قصد دارد چه فنّی را اجرا کند.
پهلوان صادق می‌گفت و همه می‌شنیدند. من هم که بالای پشت‌بام نشسته بودم و از جام زورخانه نگاه می‌کردم، با دقّت همه چیز را به خاطر می‌سپردم. از آن روز به بعد، هفته‌ای سه شب پهلوان صادق قمی می‌آمد زورخانة سرپل امیربهادر و مثل یک معلّم هرشب بخشی از فن‌های کشتی پهلوانی را به نوچه‌های زورخانه یاد می‌داد.
هر شب که نوبت آمدن پهلوان صادق بود، من نیم ساعت زودتر می‌رفتم روی پشت‌بام زورخانه و کنار جام منتظر می‌نشستم. بچّه‌های دیگر، بعد از یکی دو جلسه حوصله‌شان سررفت و دیگر نیامدند. آنها تصمیم گرفتند که بروند بازی کنند، یا اینکه حدّاقل خودشان ورزش کنند.
حسین، پسر مشت تقی، خادم مسجد محلّه‌مان که عشق مرشدی داشت، با ناراحتی گفت:
- آخر عبدالحسین، یعنی چه که پیله کردی اینجا نشستی، زل زدی به آن پایین. مگر پهلوان صادق چه دارد یاد نوچه‌های زورخانه می‌دهد؟
با دلخوری گفتم:
- من می‌خواهم اینجا بنشینم و تماشا کنم.
حسین گفت:
سه روز دیگر هفته را هم می‌رفتم قاطی بچّه‌ها و با آنها ورزش می‌کردم. آخرسر هم کشتی می‌گرفتیم و من هرچه را که از پهلوان صادق یاد گرفته بودم، روی بچّه‌ها تمرین می‌کردم. دیگر بین بچّه‌های هم سنّ و سال خودم و حتّی بزرگترها، کسی حریف من نبود. به راحتی همه‌شان را زمین می‌زدم.
یک روز دم غروب که روی پشت بام منتظر بودم، پهلوان صادق زودتر از همیشه آمد. آن روز لخت نشد. بعد از ورزش، همان‌طور که زیر سردم مرشد نشسته بود، برای نوچه‌ها حرف می‌زد.
همه حوله‌هایشان را روی شونه‌هایشان انداخته بودند و دور گود نشسته بودند و به حرف‌های پهلوان گوش می‌دادند. پهلوان گفت:
- امروز می‌خواهم حرف‌های مهمّی را به شما بگویم. خوب گوش کنید که این حرف‌ها را بعد از این، از هیچ‌کس نمی‌شنوید و در هیچ کتابی، نمی‌خوانید.
همه با دقّت گوش می‌دادند. زورخانه غرق سکوت بود. فقط طنین حرف‌های پهلوان صادق بود که در فضای زورخانه می‌پیچید:
- پهلوان پیش از هر چیزی باید به فکر بدنش باشد. باید بدنش را آماده نگه دارد. باید خوب بدنش را بسازد و خوب هم حفظش بکند. اینکه همه‌تان شنیدید پهلوان‌های قدیم، تا سنّ پیری کشتی می‌گرفتند و مثل یه جوان، قوی و نیرومند بودند، به خاطر این بود که برای ساختن بدنشان برنامه داشتند. یک کسی مثل پهلوان اکبر خراسانی، تا سنّ 68 سالگی، هنوز کشتی می‌گرفت و همة حریفانش را شکست می‌داد. پهلوان حسین قمی، در سنّ نزدیک به هشتاد سالگی وقتی که با پهلوان کرمانشاهی کشتی گرفت، فتح بسم‌الله، پهلوان کرمانشاهی را با آن هیکل و یال و کوپال سر دست بلند کرد و شروع کرد به چرخیدن. در همین روزگار نزدیک به ما، پهلوان اصغر نجّار، آن‌قدر پیر شده بود که همة عضلاتش آب شده بود و یک مشت پوست و استخوان بیشتر نبود؛ امّا وقتی پهلوان حاج محمّد صادق بلورفروش از او کشتی خواست، قبول کرد و به راحتی پهلوان جوان را شکست داد. این حرف‌ها قصّه نیست، حقیقت دارد. اگر کسی با برنامه به فکر حفظ بدن و قدرتش باشد، تا دورة کهنسالی هم نیرومند می‌ماند. برای همین شاعر گفته است:
به پیری توانی جوانی کنی
منظّم اگر زندگانی کنی
آنها برای زندگیشان برنامه و نظم داشتند. به اندازه غذا می‌خوردند، به اندازه می‌خوابیدند و استراحت می‌کردند، به اندازه و با برنامه هم ورزش می‌کردند. بعضی‌ها به غلط فکر می‌کنند که پهلوانی یعنی زور زیاد. در صورتی‌که این‌طور نیست. بعد هم باز فکر می‌کنند، اگر غذای زیادی بخورند و پرخوری کنند، زورشان زیاد می‌شود. در صورتی‌که خوراک زیاد، آدم را مریض و جسم را فرسوده می‌کند.
پهلوان اکبر خراسانی وقتی که با پهلوان یزدی بزرگ کشتی گرفت، هیچ‌کس باور نمی‌کرد که اکبر هرگز بتواند یزدی را شکست بدهد، برای اینکه یزدی بزرگ صد و هشتاد وسه کیلو، وزن بدنش بود و قدرت بدنی بی‌نظیری داشت، امّا پهلوان اکبر، وزن بدنش هفتاد و پنج کیلو بیشتر نبود.
اگر پهلوان اکبر یک آدم پرخور بود که بی‌جهت وزن بدنش را زیاد می‌کرد، هرگز قدرتش به اندازة یزدی نمی‌شد. فقط به خاطر چاقی و وزن اضافه، بدنش تنبل و خنگ می‌شد و به راحتی شکست می‌خورد.
پهلوان اکبری که من دیدم و از نزدیک با او آشنا بودم، همیشه غذا به اندازه می‌خورد. شب‌ها غذای مختصری می‌خورد. هرماه، دو یا سه روز آخر ماه، خوراکش را به شدّت کم می‌کرد و دو روز، پی‌در‌پی روغن کرچک می‌خورد و خوراکش را آن‌قدر کم می‌کرد که به اندازة یک بچّة کوچک می‌شد. با این ترتیب و با امکانات آن روز، سعی می‌کرد که دستگاه گوارش و سوخت و ساز بدنش را طبیعی کند، تا سالم بماند.
اکبر خراسانی در کشتی اوّل از یزدی بزرگ شکست خورد. وقتی که به «مشهد» برگشت، استادش به او گفت: توهرگز نمی‌توانی قدرتت را به اندازة یزدی کنی، امّا تو هم چیزی داری که یزدی هرگز نمی‌تواند با آن مقابله کند. تو چالاکی و سرعتی داری که هرگز یزدی با آن وزن زیاد نمی‌تواند خودش را مثل تو چالاک کند. برای همین باید سعی کنی تا آنجا که می‌توانی به سرعت و چالاکی خودت اضافه کنی.
پهلوان اکبر به راهنمایی استادش، دو سال رفت اطراف «قوچان» و «چشمه گیلاس» تا کشتی کُردی و فنون لنگ‌کاری را یاد بگیرد و با راهنمایی استادش، بدن‌سازی عجیبی را انجام داد که تا آن وقت، سابقه نداشت. در این مدّت پهلوان اکبر فقط با بچّه‌های نوجوان بازی می‌کرد. بازی‌های میدانی که دویدن و پرش در آنها زیاد بود، مثل چوب‌بازی و گانیه و لی لی کردن و کمربازی. بعد از آن، هر روز صبح به صحرا می‌رفت و هرروز چند فرسنگ می‌دوید. بعد از مدّتی، پهلوان اکبر سنگ‌های سنگین زیر بغل می‌گرفت و می‌دوید و آرام آرام سنگ‌ها را سنگین‌تر می‌کرد. در اثر پریدن از جوی‌های بلند و پرش ارتفاع، به قدری چالاک شده بود که به حالت نشسته و پاکلاغی از روی سراسب می‌پرید. اکبر خراسانی در اثر ورزش‌های میدانی و دویدن و پریدن‌های مختلف، به قدری چالاک شده بود که هرگز کسی به پای او نرسید. چیز عجیبی که من خودم از پهلوان اکبر دیدم، این بود که اگر روبه‌رو، دو متر می‌پرید، به همان‌قدر هم به عقب می‌پرید و این در طول تاریخ سابقه نداشت.
همین چالاکی باعث شد که پهلوان اکبر بتواند یزدی بزرگ را که صد و هشتاد و سه کیلو وزن و دو متر و بیست و پنج سانتی‌متر قد داشت، شکست بدهد. هیچ‌کس باور نمی‌کرد، همه حیرت کرده بودند. پهلوان یزدی کسی بود که وقتی به «تهران» آمد، سنگین‌ترین میل‌های ورزشی و سنگ‌های ورزش زورخانه‌ها برایش مثل اسباب‌بازی بچّه‌ها بود. برای همین قرارشد، اسباب مخصوص ورزش او را از یزد به تهران بیاورند.
وقتی قافلة شترهایی که اسباب ورزشی پهلوان یزدی را می‌آورد به تهران رسید، همة مردم به تماشا آمدند. برای اینکه هر لنگه میل او بار شتری بود که به زور آن را حمل می‌کرد. وقتی پهلوان‌های تهران آن میل‌های سنگین را دیدند که دو مرد قوی هیکل به زور می‌توانستند آنها را جابه‌جا کنند، باورشان نمی‌شد که کسی بتواند با این اسباب‌ها ورزش کند و تا مدّت‌ها پهلوان‌ها به تماشای ورزش یزدی می‌آمدند. آن‌وقت یزدی با این قدرت عجیب که رستم دستان را به یاد می‌آورد از اکبر خراسانی شکست خورد. اکبر بعد از یزدی بزرگ، پهلوان پایتخت شد و سی و پنج سال با پهلوان‌های نیرومندی که هر روز از گوشه و کنار این کشور می‌آمدند، مبارزه کرد و همة آنها را شکست داد.
تا اینجای قصّه، نتیجه این می‌شود که ما دو جور برنامه در ورزش پهلوانی داریم؛ یکی برنامة پهلوان یزدی و نوچه‌های اوست که می‌خواهند فقط با قدرت زیاد، با زور حریف‌هایشان را شکست بدهند. این جور پهلوان‌ها همیشه پیروز نبودند و نیستند. برنامة دوم، شیوة پهلوان اکبر خراسانی است که با ساختن بدن و چالاکی، پهلوانی می‌کنند و سعی می‌کنند که همیشه آماده باشند. این گروه به زور خیلی اهمّیت نمی‌دهند و فقط با یاد گرفتن فنون کشتی و بدل آنها، پهلوانی می‌کنند.
پهلوان صادق نفسی تازه کرد، کمی سکوت کرد و به‌صورت شاگردهایش نگاه کرد و وقتی دید که همة آنها با علاقه گوش می‌دهند، ادامه داد:
- یک راه سومی هم وجود دارد که نظر و برنامة من است؛ من راه پهلوان اکبر را تکمیل کردم.
همان جوری که می‌بینید، من هم قدّم کوتاه است، هم اندامم ریزه است ولاغر. البتّه من سعی کردم که بدنم را تا آنجایی که می‌شود، ورزیده کنم؛ امّا من که دیگر بدنم از این بزرگتر و قوی‌تر نمی‌شود، چطور باید با پهلوان‌هایی که بیش از صد و بیست، صد و سی کیلو وزن دارند و قدرتشان هم چند برابر من است، مبارزه کنم؟ حتماً جواب می‌دهید، با فن، با بدل‌کاری؛ ولی خب، آنها هم که الکی پهلوان نشدند. آنها هم هرچه فنّ و بند و بدل هست، یاد می‌گیرند. پس چارة کار چیست؟
من در این پنجاه سالی که آمدم تهران و با پهلوان‌های بزرگ سرشاخ شدم، با این هیکل کوچک و ریزه با پهلوان اکبر خراسانی، با پهلوان یزدی، با علی میرزای همدانی و با خیلی‌ها کشتی گرفتم. چطور توانستم جلوی آنها مقاومت کنم؟
بگذارید یک خاطره‌ای را برایتان تعریف کنم. یک سالی تابستان، ناصرالدّین شاه قاجار برای استراحت و هواخوری رفته بود به جنگل‌های «مازندران». نزدیکی‌های «کلاردشت» اردوگاه زده بودند و همة بزرگان و اشراف همراه پادشاه بودند. چند نفر از پهلوان‌های بزرگ هم همراه اردوی شاه بودند. بعد از چند، روز قرار شد برای تفریح و سرگرمی پادشاه، مسابقة کشتی پهلوانی برگزار شود. همان‌وقت حاکم مازندران، خدمت شاه عرض می‌کند که ما در روستاهای اطراف اینجا در بین جنگل‌های انبوه کلاردشت، پهلوان تنومند و غول‌پیکری داریم که کسی نمی‌تواند حریف او بشود. شاه دستور داد پهلوان کلاردشتی را حاضر کردند. وقتی هیکل تنومند پهلوان مازندرانی را دیدند، همه جا خوردند. تا آن روز، کسی پهلوانی با آن هیکل ندیده بود.
روز اوّل، پهلوان مازندرانی که به شیوة پهلوان‌های جنگل کشتی می‌گرفت و از مشت و لگد زدن هم استفاده می‌برد، دست و پای پهلوان شاه را شکست و او را به سختی شکست داد.
هر روز مسابقة کشتی برگزار می‌شد و شاه قاجار که خیلی به پهلوان‌های خودش تعصّب داشت و از شکست آنها عصبانی می‌شد، امیدوار بود که یکی از اینها بتواند پهلوان جنگلی را شکست بدهد، امّا بعد از چند روز، همة پهلوان‌های شاه با سر و دست و پای شکسته مغلوب شدند.
شاه که خیلی عصبانی بود، برای وزیر دربار پیغام داده بود که یک پهلوانی را بفرستید که بتواند این غول بی‌شاخ و دم را زمین بزند و آبروی پهلوان‌های شاه را حفظ کند.
خبر شکست خوردن پهلوان‌های اردوی شاهی که به تهران رسید، همه تعجّب کردند. حاجب‌الدّوله به دنبال من فرستاد و گفت:
- می‌توانی بروی کلاردشت و این پهلوان جنگلی را ادب کنی وآبروی ما را بخری؟
گفتم:
- مطمئن باشید که حتماً شکستش می‌دهم.
حاجب‌الدّوله گفت:
- می‌گویند این پهلوان خیلی خطرناک است. در کشتی، مشت و لگد می‌ا‌ندازد و سر و دست و پای حریفش را خرد می‌کند.
گفتم:
- نگران نباشید، راه مبارزه با این پهلوان را فقط من می‌دانم.
ادامه دارد...
منبع: خسرو آقایاری، «رخصت مرشد 3» (تهران)، تهران، نیستان، چاپ اوّل، 1395، صص 311-356، با تلخیص.