خسرو آقایاری
داستانی از پهلوانی و جوانمردی حاج صادق قمی و حاج عبدالحسین فیلی
بالأخره با دستور حاجب‌الدّوله، یک قاطر از طویلة دربار گرفتم و به طرف «کلاردشت» راه افتادم. از همین‌جا تنکة ورزش را زیر لباسم پوشیدم که به محض رسیدن آماده باشم. بدون استراحت حرکت کردم و فردای آن روز، خودم را به کلاردشت رساندم. شاه که پیش‌تر هم کشتی‌های مرا دیده بود، گفت: صادق! همة دوستانت شکست خوردند و آبروی ما را بردند. اگر تو هم شکست بخوری، دستور می‌دهم چوب و فلکت کنند.
گفتم: قربان! خاطرجمع باشید، آبروداری می‌کنم.
قبل از کشتی، مرد مازندرانی که هیکل کوچک مرا دیده بود، می‌خندید و مسخره می‌کرد. حاضر نبود با من کشتی بگیرد. می‌گفت: می‌ترسم زیر دست و پای من له بشود.
امّا بعد از نیم ساعت مبارزه، خوب که از نفس انداختمش. سر دست بلندش کردم و انداختمش توی آب. شاه به خاطر قدردانی، یک اسب زیبای عربی، با صد تومان پول به من هدیه داد.
بعد از اینکه پهلوان صادق خاطره‌اش را گفت، یکی از نوچه‌ها پرسید: پهلوان! اینکه با حرکت و مقاومت خودت، پهلوان سنگین‌وزن جنگلی را خسته کردی و از نفس انداختی، درست؛ امّا تو با این بدن کوچک، چطوری آن مرد سنگین‌وزن را از زمین بلند کردی؟
پهلوان صادق با خنده گفت: من هم می‌خواهم همین را به شما یاد بدهم. می‌خواهم بگویم این کارها همه‌اش با زور پیش نمی‌رود. خیلی‌هایش راه دارد. استاد کسی است که این راه‌ها را بداند.
بعد پهلوان گفت: دیدید وقتی که می‌خواهیم یک تخته سنگ سنگین را جابه‌جا کنیم و زورمان نمی‌رسد، با یک میلة آهنی مثل دیلم که زیر سنگ می‌گذاریم و یک سنگ کوچک مناسب هم پشت دیلم می‌گذاریم، به راحتی با یک دست هم می‌توانیم آن تخته سنگ را جابه‌جا کنیم؟ حواستان هست، هرچه دیلم بلندتر باشد و سنگ تکیه گاهی که پشت دیلم می‌گذاریم، جایش مناسب‌تر باشد، تخته سنگ راحت‌تر جابجا می‌شود؟ کشتی گرفتن هم همین‌طوراست. باید یاد بگیرید که چطور می‌شود اهرم کاری کرد. دیدید وقتی که قصّاب می‌خواهد گوسفندی را خرد کند، اگر کارد تیزش را بگذارد وسط استخوان، هرچه فشار بیاورد نمی‌تواند استخوان را بشکند؟ آن‌وقت می‌آید کاردش را می‌گذارد روی بند مفصل و راحت می‌برد.
موقع وزن کردن بارهای سنگین دیدید، چطوری با قپان و سنگ قپان، مثلاً با پنج کیلو سنگ قپان، صد کیلو بار را بلند و وزن می‌کنیم؟
کشتی هم همین‌طوراست. اگر هوش و حواست جمع باشد، به جای زور زدن الکی، اگر یاد بگیری چطوری اهرم کاری بکنی، به راحتی حریفت را مغلوب می‌کنی. اگر یاد بگیری چطوری از قدرت حریفت استفاده بکنی، آن وقت به راحتی می‌توانی او را زمین بزنی.
بعد از این حرف‌ها آن‌وقت، پهلوان صادق یاد می‌داد چطوری می‌توانیم اهرم کاری بکنیم و به راحتی حریف‌هایمان را شکست بدهیم.
آن روز پهلوان کوچک‌اندام، حرف‌های عجیب و غریبی زد وکارهای عجیب‌تری را به
شاگردهایش یاد داد. من با دقّت نگاه می‌کردم و به خاطرم می‌سپردم.
وقتی آن روز پهلوان صادق گفت: به نظر من باید کشتی را از کودکی به بچّه‌ها یاد داد و بچّه‌ها همان‌طور که بازی می‌کنند، باید کشتی را یاد بگیرند، خیلی ذوق کردم. پهلوان صادق می‌گفت: بهترین پهلوان‌ها و عالی‌ترین کشتی‌گیرهای ما از بین همین بچّه‌هایی که در کوچه و خیابان کشتی می‌گیرند، بیرون می‌آیند. امّا از این حرفش خیلی تعجّب کردم.
او می‌گفت برای بدن‌سازی و آماده کردن بدن، من اعتقاد دارم که به جای ورزش کردن باید بازی کرد. با بازی، با دویدن و با پریدن، با لی لی و گانیه و بقیّة بازی‌هایی که بچّه‌ها می‌کنند، خیلی بهتر می‌شود چالاکی بدن را حفظ کرد.
وقتی شنیدم پهلوان صادق می‌گوید من فقط با بازی کردن شصت سال بدنم را آماده نگه داشتم و بهترین کشتی‌ها را گرفتم، خیلی خوشحال شدم. از آن روز به بعد، خیلی جدّی با بچّه‌ها بازی می‌کردم و کشتی می‌گرفتم. دو سال بود که هفته‌ای چند روز بالای پشت بام به حرف‌های پهلوان صادق گوش می‌دادم و با دقّت، کارهای او را یاد می‌گرفتم. دیگر برای خودم یک پا کشتی‌گیر شده بودم.
تازه پا گذاشته بودم در پانزده سال. دیگر طاقتم طاق شده بود و صبر و حوصله نداشتم. عاشق زورخانه و کشتی بودم. یک راست رفتم داخل زورخانه.
وارد که شدم، دستم را رساندم روی زمین و آوردم بالا و بوسیدم و به چشم گذاشتم و گفتم: یاعلی مدد! سلام علیکم حاج مرشد!
مرشد جوابم را داد. تعارف کرد. روی سکّو نشستم. مشت مالچی زورخانه، مش احمد را صدا زد و گفت: یک چایی خوش‌رنگ برای عبدالحسین بیاور.
مشغول خوردن چایی شدم. داشتم توی ذهنم مرور می‌کردم که از کجا شروع کنم و چه بگویم که مرشد داد زد: مش احمد! یک لنگ تر و تمیز بیاور برای عبدالحسین. می‌خواهم ببینم توی این مدّت چه کار کرده است.
باورم نمی‌شد. خدایا! درست می‌شنوم؟ خواب نمی‌بینم؟ دیگر تمام شد. مرشد اجازه داد لخت بشوم. از هولم چای را داغ هورت کشیدم و تا ته خوردم. مش احمد یه لنگ تمیز گذاشت جلوی من. پا شدم. لخت شدم، لنگ را پیچیدم دورم و لباس‌هایم را درآوردم. لنگ را گره زدم. گره دوم، مرشد دستم را گرفت، دو تا گوشة لنگ را گرفت و گره محکم بست روی گرة اوّل و گفت: بسم الله الرّحمن الرّحیم. لاحَولَ ولا قُوَّةَ إلّا باللِه العلیِّ العَظیم، حَسبُنا الله و نِعمَ الوَکیل، نِعمَ المَولا وَ نِعمَ النَّصیر.
بعد رو کرد به من و گفت: پسرجان! سنّت ورزش پهلوانیه که موقع لخت شدن نوچه، مرشد یا کهنه‌سوار این حرف‌ها را به او بزند و با او شرط ببندد. حالا خوب گوش‌هایت را باز کن. بشنو و به این سفارش‌ها عمل کن. حالا که تصمیم گرفتی که قدم در راه جوانمردان و فتیان بذاری، بدان که راه پهلوانی راه فتوّت و جوانمردی است. اوّل شرط طریقت جوانمردی، طهارت است! طهارت جسم و طهارت روح. طهارت جسم آن است که هرگز بدون وضو و در حال جنابت، بدون غسل از خانه خارج نشوی و در زورخانه پا نگذاری. فهمیدی؟
گفتم: بله!
دوباره مرشد گفت: امّا طهارت روح بر سه شرط است: اوّل اینکه چشم‌پاک و نظرپاک باشی و به نامحرم چشم ندوزی؛ دوم اینکه صاحب دل پاک باشی و خیال بد و نیّت ناپاک در حقّ کسی نکنی و سوم اینکه دست‌پاک باشی و به مال کسی دست طمع دراز نکنی.
باز مرشد با تأکید پرسید: جوان فهمیدی؟
گفتم: بله!
مرشد ادامه داد: دیگر اینکه سر حلقة اهل فتوّت و پهلوانان عالم، مولا امیرالمؤمنین علی(ع) است. اهل فتوّت به مولا علی(ع) اقتدا می‌کنند و از او آموخته‌اند که باید یار و یاور مستمندان و ضعیفان و خصم ستمگران باشند. آن کسی که پهلوان و صاحب بازوان نیرومند می‌شود، برای این است که دست نیازمندان را بگیرد و بار از دوش مردم ناتوان بردارد. تعهّد می‌کنی یاور مردم ضعیف باشی و از آنان در برابر زورگویان حمایت کنی؟
گفتم: بله. تعهّد می‌کنم.
مرشد گفت: لنگی که پهلوانان در زورخانه به دور خود می‌پیچند و لخت می‌شوند، معنا دارد. برهنه شدن در زورخانه، مثل محرم شدن در کعبه است. پهلوانان در زورخانه احرام می‌پوشند، همان‌طور که حاجیان در «بیت الله» مُحرِم می‌شوند. معنی این برهنگی این است که طمع از مال و اسباب دنیا برداشته‌ایم و به آن توجّهی نداریم. گره‌ای که به لنگ می‌زنند، به‌جای گره‌ای است که به بند فتوّت می‌بندند. حواست را جمع کن. دارم بند فتوّت را به کمرت می‌بندم. هرگز این بند را به حرام و ناپاکی باز نکن!
بعد هم ادامه داد که: با بزرگان و پهلوانان و پیشکسوتان، با ادب و احترام برخورد کن! هر وقت هم خواستی داخل گود بشوی، روبه‌روی مرشد می‌ایستی و رخصت می‌گیری و وارد گود می‌شوی و زمین ادب را می‌بوسی و همان روبه‌روی مرشد می‌ایستی. روبه‌روی مرشد جای نوچه‌های مبتدی است و هرچه که از سال ورزش و تجربة آنها می‌گذرد، با اجازة مرشد یا پهلوان میان‌دار، بالاتر می‌آیند. زیر سردم جای پیشکسوت‌ها و سادات است. هر وقت موقع چرخیدن شد، اوّل همه می‌آیی وسط گود، از مرشد و از میان‌دار رخصت می‌گیری و می‌چرخی. این آداب را یاد بگیر و فراموش نکن! اگر بعد از یک ورزشکار از خودت قدیمی‌تر بچرخی، یعنی که رو دست او بچرخی، به او بی‌حرمتی کردی. هر وقت که کسوتت بالاتر رفت، سال ورزشت بیشتر شد، مرشد به تو می‌گوید که کی باید بچرخی. گوش به زنگ دستور مرشد باش. داخل گود هم برای هر حرکتی باید با میان‌دار هماهنگ باشی.
مرشد همة نصیحت‌هایش را کرد و آداب را به من یاد داد و گفت حالا تا یک مدّتی باید بالای گود ورزش کنی. وقتی که دیدم ورزش را یاد گرفتی، خودم به تو می‌گویم که بیایی توی گود.
هنوز یک ماه بیشتر نگذشته بود که یک شب مرشد به من گفت: عبدالحسین! از پهلوان اسدالله اجازه گرفتم بری داخل گود. دیگر از امشب می‌توانی بروی توی گود و با پهلوان‌ها ورزش کنی.
آن شب از خوشحالی در پوست خودم نمی‌گنجیدم. ورزش که شروع شد، از مرشد رخصت گرفتم و رفتم توی گود و همراه با پهلوان و بقیّة نوچه‌ها ورزش کردم. بعد از ورزش هم، پهلوان اسدالله من را با یک نوچة دیگر کشتی انداخت. خوب باهاش مبارزه کردم. دست آخر خوردم زمین؛ ولی خوب کشتی گرفتم.
پهلوان اسدالله دستی زد به شانه‌ام و گفت: آفرین! خیلی خوب بودی. حواست را جمع کن. خوب به کشتی‌ها نگاه کن تا فن یاد بگیری.
چند سال زیر دست اسدالله حاج محراب کار کردم. اسدالله پهلوان بزرگی بود؛ هم آدم زرنگ و باهوشی بود، هم خوب حرف می‌زد و جلوی منطق او همه تسلیم می‌شدند و هم خوب نوچه تربیت می‌کرد. عاشق کشتی بود، برای همین تا می‌توانست نوچه تربیت می‌کرد. می‌گفت: نوچه که می‌خواهد کشتی‌گیر و پهلوان بشود، باید کشتی بگیرد. نباید از زمین خوردن بترسد. باید این‌قدر زمین بخورد تا پهلوان بشود و علم کشتی را یاد بگیرد.
یک چیزی هم آن موقع می‌گفت که من نمی‌فهمیدم. خیلی سال بعد فهمیدم چه می‌گوید. پهلوان اسدالله می‌گفت اصل، پهلوانی نیست؛ اصل، کشتی است؛ اصل، سنّت پهلوانی است که باید حفظ بشود. پهلوان هرکس می‌خواهد باشد، حرمتش به جای خود واجب؛ ولی نباید پهلوان را بت کرد، طرفش را گرفت و از او جانب‌داری کرد که مبادا زمین بخورد. خیلی وقت‌ها اگر احتمال بدهند که یک نوچة بی‌نام و نشانی ممکن است یک پهلوان بزرگی را شکست بدهد، اجازه نمی‌دهند با او
کشتی بگیرد، همة راه‌ها را به روی دیگران می‌بندند که مبادا کسی او را زمین بزند و حرمت پهلوان بریزد؛ امّا من می‌گویم باید بت پهلوان را شکست. حرمت، متعلّق به خود سنّت پهلوانی است که باید حفظ بشود؛ نه پهلوان! برای اینکه این سنّت حفظ بشود، باید نوچه‌های جدید تربیت کرد. باید آنها را با پهلوان‌های بزرگ کشتی انداخت تا شکستشان بدهند، زمینشان بزنند تا اینکه این سنّت رواج پیدا کند و این آئین پابرجا بماند.
پهلوان برای من هم همین کار را کرد. خیلی عجیب بود. روزی که مردم «تهران» شنیدند پهلوان اسدالله حاج محراب مرا با پهلوان اصغر بازارچه رو در رو کرده است، همه از شدّت تعجّب، کم مانده بود شاخ دربیاورند. آخر اصغر بازارچه را خود اسدالله حاج محراب تربیت کرده بود. برایش خیلی زحمت کشیده بود، بزرگش کرده بود. برای اینکه اصغر بازارچه را به تخت پهلوانی بنشاند، با خیلی‌ها درگیر شده بود. حالا برای چه داشت با دست خودش بت اصغر را می‌شکاند، مردم نمی‌فهمیدند، اسدالله چر این کار را می‌کند؟! ماجرا از این قرار بود که بعد از مدّتی پهلوان اسدالله خوب به من اطمینان پیدا کرد. بعد از اینکه من حسابی ورزیده شدم و اکثر نوچه‌های خوب تهران را شکست دادم، یک شب پهلوان اسدالله به من گفت: عبدالحسین! منتظر باش می‌خواهم برایت یک کارهایی بکنم. خوب خودت را بساز و آماده باش.
تا اینکه یک روز صبح جمعه من و چند نفر دیگر از نوچه‌های خوب زورخانه را جمع کرد و گفت: آماده بشوید! تصمیم گرفتم امروز برویم زورخانة بازارچة کل عبّاسعلی. می‌رویم پیش پهلوان اصغر؛ هم ورزش کنیم، هم یک کشتی خوبی برای شماها راه بیندازیم.
رفتیم زورخانة زیر بازارچه. وارد که شدیم، مرشد به ضرب و زنگ زد و فریاد خوش آمدید، خوش آمدید، از هر طرف بلند شد.
اصغر بازارچه تا استاد خودش را دید، آمد جلو و روبوسی کردند و خیلی پهلوان اسدالله را تحویل گرفت و به او احترام گذاشت.
با تعارف اصغر، همگی لخت شدیم و رفتیم توی گود. آن روز ورزش با میان‌داری پهلوان اصغر بازارچه انجام شد. بعد از ورزش، پهلوان اصغر رو کرد به اسدالله حاج محراب و گفت: پهلوان! بفرمایید چیکار کنیم؟
پهلوان اسدالله هم گفت: مشتی! امروز برای کشتی آمدیم خدمت شما. راستش این جوان‌ها، مدّتی هست ورزش می‌کنند، کشتی می‌گیرند. می‌خواهم برای اینها یک کاری بکنم. برای همین آوردمشان اینجا که کلاس شما را هم ببینند، با شما هم یک دست و پنجه‌ای نرم کنند. اگر شایستگی داشتند، یک کاری برایشان بکنیم، یک امتیازی، تشویقی.
اصغر اخم‌هایش را برد توی هم و با ناراحتی گفت: مثلاً کی؟ کدامشان را می‌گویی؟
پهلوان اسدالله دستش را گذاشت روی شانة من و گفت: مثلاً این بچّه!
پهلوان اصغر نگاهی به من کرد، پوزخندی زد و گفت: مشتی! اینکه تنبانش را نمی‌تواند بالا بکشد. یعنی چه؟ یک مشت بچّه را جمع کردی آوردی اینجا که با من کشتی بگیرند؟
هیچ‌کس انتظارش را نداشت. اسدالله برگشت گفت: مگر تو که هستی که نباید کسی با تو کشتی بگیرد؟ یادت رفته چند سال پیش، همین کار را برای تو کردم؟ آن روز هم تو یک جوان گمنام بودی که بردمت زورخانة نوروزخان. آن وقت هم همه دربارة تو همین حرف را به من می‌زدند. همان کاری که برای تو کردم، باید امروز برای اینها بکنم. اگر راست می‌گویی، با آنها کشتی بگیر و بزنشان زمین.
اصغر حسابی عصبانی شده بود. اصلاً از کوره در رفته بود. آمد وسط و به من گفت: بچّه! بیا جلو ببینم!
رفتم جلو. پهلوان اسدالله همه را فرستاد بالا و دست من را و دست اصغر بازارچه را توی دست هم گذاشت. تا کشتی شروع شد، اصغر تاخت آورد و گوشة گود مرا گیر انداخت. پهلوان اصغر دو برابر من و خیلی ورزیده بود. جلوی اصغر من مثل جوجه‌ای بودم. اوّلش حسابی خودم را باخته بودم. یک خورده‌ای که مسابقه طول کشید و جلوی اصغر مقاومت کردم، روحیه‌ام بهتر شد. پهلوان اصغر دستش را برده بود داخل پیش قبض شلوار و محکم گرفته بود؛ از ترس اینکه مبادا توشاخ بکند. من هم پیش قبضش را گرفته بودم و زورآزمایی می‌کردیم.
گوشة گود دو تا دستش را کرد توی عوج بند و گت من را کشید. مثل اینکه دو تا بال کبوتر را بگیری توی دستت نگه داری، چطوری حیوان توی دستت اسیر می‌شود و هیچ‌کاری نمی‌تواند بکند؟ همان‌طور بین بازوان قدرتمند پهلوان اصغر گیر افتاده بودم. یک دفعه پای چپم را از وسط پاهای پهلوان اصغر عبور دادم و گذاشتم لب
گود و با پا تکانش دادم و اصغر افتاد بالای گود و تمام. پهلوان اسدالله با خوشحالی گفت برای سلامتی این جوان که تازه دارد راه می‌افتد و می‌خواهد پهلوان‌های بزرگ را زمین بزند، یک صلوات بفرستید.
جمعیت صلوات فرستادند.
اصغر مبهوت مانده بود. هیچ چیز نمی‌توانست بگوید.
بعد از این کشتی در تهران اسم در کردم و همه مرا شناختند. دیگر مرا به عنوان کشتی‌گیر فنّی و خوب می‌شناختند.
امّا اصغر، پهلوان بزرگی بود. درست است که آن روز از دست من افتاد؛ ولی این شاید یک اتّفاق بود. پهلوان اصغر هم خیلی کاردان و هم قدرتمند بود. استاد کشتی بود. هرچه باشد، او هم تربیت‌شدة اسدالله حاج محراب بود. اسدالله توی زرنگی و تیزهوشی لنگه نداشت.
به ما یاد می‌داد و می‌گفت همه پهلوانند. هرکسی به اندازة خودش قدرت دارد. فنّ و بند و علم کشتی را هم، همه بلدند. باید ببینی چطوری می‌توانی حریفت را فریب بدهی. باید گولش بزنی تا بتوانی فن را روی او اجرا بکنی؛ وگرنه هر فنّی که بزنی، او هم بدل می‌کند. خیلی وقت‌ها باید کاری بکنی که حریفت عصبانی بشود و خونش به جوش بیاید. باید راه کشتی را پیدا کنی.
اسدالله حاج محراب تکّه‌هایی را به شاگردانش یاد می‌داد، چیزهایی را به آنها می‌گفت که هیچ‌کس بلد نبود. از این تجربه‌های اسدالله من خیلی استفاده کردم.
بعد از سربازی بود که یک کامیون خریدم. گفتم با ماشین کار می‌کنم و نون بازوی خودم را می‌خورم. از «کردستان» بار زدم، بیست خروار نمک برای «رشت». باید می‌آمدم «قزوین» و می‌رفتم رشت. رسیدم به «گردنة اسدآباد همدان». جادّه یخ زده بود. برف سنگینی باریده بود. بالای گردنه ماشین سر خورد. زدم به کوه. رادیاتور شکست و له شد. ماشین از کار افتاد. شب ماندم کنار جادّه. توی سرما و یخبندان اسدآباد. از ترس اینکه مبادا یخ بزنم، بدنم آسیب ببیند و قدرتم کم شود، از شب تا صبح تک و تنها کیسه‌های نمک را کول می‌گرفتم از ماشین خالی می‌کردم و دوباره بار می‌کردم، تا صبح شد، تا کمک برسد و مکانیک پیدا کنم.
تا اینکه وسایل بیاورند و ماشین را درست کنیم و دوباره راهش بیندازم، یک ماه طول کشید. یک ماه در بیابان بودم. کامیون را که راه انداختم، می‌خواستم بیایم قزوین. حسن مینویی پهلوان «قم» بود. مرا دید. زودتر رسیده بود قزوین و رفته بود زورخانه گفته بود، عبدالحسین دارد می‌آید.
بعد از یک ماه از بیابان نجات پیدا کردم و آمدم شهر. رسیدم به قزوین، با لباس کهنه و چکمه و پوستین پاره پاره. دستی به سر و صورتم کشیدم. ماشین را کنار میدان پارک کردم. صدای ضرب به گوشم رسید. از شدّت اشتیاق رفتم داخل زورخانه. زورخانة نایب صدر جلوی شهربانی بود. از پلّه‌ها رفتم پایین و وارد شدم. دیدم قیامتی است. این‌قدر آدم نشسته که قابل محاسبه نیست.
رفتم تو. کسی به من محل نگذاشت. کمی نشستم. دیدم هیچ‌کس توجّهی به من نمی‌کند. مشت‌مالچی که آمد رد بشود، دستش را گرفتم و گفتم: آخر یک لنگ هم به من بده. می‌خواهم لخت شوم.
مشت‌مالچی رو به مرشد کرد و گفت: جناب مرشد! ایشان می‌خواهند لخت بشوند. اجازه می‌دهید؟
مرشد من را نمی‌شناخت. رو کرد به میان‌دار و پرسید: اجازه می‌دهید این آقا لخت بشود؟
میان‌دار مرد درشت هیکلی بود. به او می‌گفتند غلام خرکچی. بی‌تفاوت گفت: لخت بشود!
مشت‌مالچی یک لنگ آورد، داد به من. لخت شدم و لباس‌هایم را به چوب رختی آویزان کردم. چیزی به خاطرم رسید، لنگم را گره نزدم. مچاله کردم و همین‌طور رفتم توی گود.
پهلوان اکبر قزوینی، بالا نشسته بود. من او را می‌شناختم، چند بار آمده بود بازارچه کل عبّاسعلی؛ امّا او مرا نشناخت. مش غلام میان‌دار بود. ایستاد وسط و ورزش سنگین و خوبی کرد. ورزش که تمام شد، پهلوان اکبر گفت: آقایان! هرکس کشتی می‌خواهد، بماند. هرکس نمی‌خواهد، برود بالا.
همه رفتند بالا. من ماندم. پهلوان اکبر با تعجّب نگاهی به من کرد و گفت: شما کشتی می‌خواهی؟
گفتم: اگر اجازه بدهید، بله!
گفت: با کی می‌خواهی کشتی بگیری؟
یک علی حاج عمو نامی بود، خیلی پهلوان خوبی بود. او را نشان دادم. گفتم: با ایشان!
گفت: نفهمیدم. با ایشان می‌خواهی کشتی بگیری؟
گفتم: بله!
مش غلام عصبانی آمد جلو و گفت: اوّل یک سر با من بگیر. بعد با او بگیر.
من هم خودم را زدم به بی‌خیالی. گفتم: باشد!
یک زیرپیراهن تنم بود. این‌قدر توی ماشین خوابیده بودم، همه‌اش روغنی شده بود. گفت: این را دربیار.
من بدنم ورزیده بود. نمی‌خواستم تنم را ببینند.گفتم: نه. این باید تنم باشد!
مش غلام فکر کرده بود، من یک خرده ساده هستم. گفت: تو که لنگت را هم بلد نیستی ببندی. هنوز از گرد راه نرسیده، می‌خواهی کشتی بگیری؟
گفتم: عیبی ندارد. حالا یک خرده کشتی می‌گیریم.
پهلوان اکبر آمد، لنگ مرا گره زد و مرتّبش کرد. گفت: حالا برو جلو دست بده، کشتی بگیر.
مش غلام آمد جلو. همچین که دست دادیم، دست انداختم زیر دو تا کتفش. یک تکان دادم، انداختمش به چرخ. روی هوا بلند شده بود، دور خودم می‌چرخواندمش و می‌خندیدم. او هم آن‌قدر که قدش بلند بود، پاهایش می‌خورد دور گود. پهلوان اکبر دید، الآن می‌اندازمش زمین و داغان می‌شود. گفت: ولش کن. بس است دیگر!
رهایش کردم و سوا شدیم.
پهلوان اکبر گفت: خب. حالا با کی می‌خواهی کشتی بگیری؟
باز علی حاج عمو را نشان دادم و گفتم: با ایشان!
علی حاج عمو، پهلوان خیلی خوبی بود. تهران دیده بودمش. محمّد نعلبند را زده بود زمین.
حاج عمو آمد جلو و دست که دادیم، من آمدم عقب. ایستادم و خندیدم. پهلوان اکبر گفت: پس چرا این‌جوری می‌کنی؟
با خنده گفتم: پس چه کار کنم؟
حسابی باورشان شده بود که من هیچ چیز بلد نیستم و آدم ساده‌ای هستم.
گفت: برو عقب. بیا جلو دستت را این‌طوری کن. باهاش کشتی بگیر.
گفتم: چشم!
آمدم جلو و دوباره دست ندادم. رفتم عقب و باز هم خندیدم. حاج عمو ناراحت شده بود. با دلخوری گفت: من را مسخره می‌کنی؟
گفتم: من کشتی بلد نیستم.
گفت: این‌جوری کن.
حسابی لج حاج عمو را در آورده بودم و عصبانی کرده بودمش. همین‌طور که ایستاده بودم، آمد از من زیر بگیرد. من پایم را گذاشتم جلوی پایش، با سر خورد به سینة گود و افتاد زمین. من هم رفتم، پشتم را زدم به زمین.
یک نگاهی کردند. یک‌دفعه عدّه‌ای از جا دررفتند و سر و صدایشان بلند شد، گفتند: اِه تو همه را گذاشتی سرکار! تو کشتی‌گیری. چرا موش و گربه بازی درمی‌آوری؟
یک دفعه دیدم صد نفر، همه عصبانی از اینکه پهلوان شهرشان این‌طوری راحت خورده زمین، حمله کردند طرف من. زورخانه ریخت به هم. نزدیک بود درگیری بشود. نایب صدر، صاحب زورخانه آمد پایین. قرآن را برداشت. آمد طرف من، گفت: توکه هستی؟ بگو. الآن است که جنگ راه بیفتد. بگو که هستی؟
گفتم: من عبدالحسینم.
پرسید: تو داداش محمّد سرپلی هستی؟
گفتم: بله!
گفت: پس چرا زودتر نگفتی؟ آمدند به ما گفتند، تو داری می‌آیی قزوین. ما برای تو گلریزان کردیم. اینها همه به خاطر تو جمع شدند اینجا.
گفتم: من از کجا می‌دانستم؟! چند ماه هست توی بیابان آواره‌ام. تازه آمدم شهر!
رو کرد به جمعیت و گفت: آقایان! ساکت باشید! ایشان عبدالحسین، داداش محمّد سرپلی هستند.
خلاصه یک عدّه‌ای آمدند، ماچ و بوسه و آشتی‌کنان راه انداختیم.
آمدیم بیرون. قرار گذاشتیم فردا شب برویم زورخانه دوباره کشتی بگیریم.
از زورخانه که آمدم بیرون، سوار ماشین شدم و آمدم تهران و دیگر هم قزوین نرفتم.
تهران که برگشتم، ماشین را فروختم. با خودم گفتم دیگر بیابان نمی‌روم. رفتم «زورخانة منیریه» را از مشت اکبر اجاره کردم. هنوز مدّتی نگذشته بود. یک روز تنها توی زورخانه نشسته بودم، مرشد هم نبود. یک دفعه دیدم عبّاس روغن‌گیر از قزوین آمد. گفتم: داداش عبّاس! سلام. خوش آمدی!
گفت: من داداش عبّاس نیستم. آمدم با تو کشتی بگیرم.
عبّاس از پهلوان‌های خوب قزوین بود. آمده بود کار مرا تلافی بکند.
گفتم: تنهایی که نمی‌شود کشتی بگیریم. باید لااقل یک نفر شاهد باشد که اگه مرا زمین زدی، شهادت بدهد.
پا شدم رفتم قهوه‌خانه، آقا رضا کسمایی را صدا زدم. گفتم: بیا پهلوان عبّاس از قزوین آمده. می‌خواهد کار مرا توی قزوین تلافی بکند. تو بیا کشتی ما را ببین و شاهد باش.
آقا رضا کسمایی از کشتی‌گیرهای قدیم و خوب بود. آمد نشست. من و عبّاس پیچیدیم به هم. عبّاس خیلی قدرتمند بود. آن‌قدر زور داشت که آجر را از دیوار می‌کشید بیرون. با من که کشتی می‌گرفت، انگشت‌هایش می‌خواستند فرو بروند توی شکمم؛ امّا او هم نتوانست کاری از پیش ببرد، خورد زمین و ناامید برگشت قزوین.
مدّتی بود که یکی از پهلوان‌های «تبریز» اعلان کشتی داده و همه را به کشتی دعوت کرده بود. قرار شد این کشتی در «زورخانة آینه» در حضور پهلوان حاج سیّد حسن رزّاز برگزار بشود.
من با حاج محمّد داداشم و چند نفر دیگر آمدیم زورخانة آینه. خیلی‌ها بودند؛ کاظم طبق‌کش بود، مصطفی زاغی بود؛ امّا پهلوان تبریز نیامد.
بعد از ورزش، حاج سیّد حسن به داداشم گفت: حاج محمّد! چند تا کشتی بگیر تا ما تماشا کنیم.
محمّد رفت به پهلوان گفت: آقا! این داداش من را با هرکس می‌خواهی، کشتی بینداز.
مصطفی زاغی، یکی از نوچه‌های آقا سیّدحسن بود. قرار شد من و مصطفی کشتی بگیریم. هنوز کشتی شروع نشده بود، حمله کرد. یک پای من را گرفت. من، لی لی کردم. آقا گفت: ول کنید!
ناراحت شده بود. به مصطفی گفت: این چه جور کشتی گرفتن است؟ درست کشتی بگیر.
دوباره آمدیم وسط و دست دادیم. تا کشتی شروع شد، ازش زیر گرفتم، بلندش کردم آوردمش بالا، روی شانه‌ام. آقا گفت: به این می‌گویند زیرگیری!
خیلی خوشش آمد و تشویقم کرد.
بعد مدّتی رفته بودم «مشهد»، زیارت. حاجی خان، رفیقم هم همراهم بود. بالأخره یک روز رفتیم زورخانه.
خیلی‌ها بودند؛ امّا هیچ‌کس به ما محل نگذاشت. لخت شدم رفتم توی گود. حاجی گلکار بود، فخّار وسخی و مینویی بودند، مصطفی زاغی هم بود. بعد از ورزش حسن مینویی، برای کشتی تعارف کرد. دستش را دور می‌چرخاند می‌گفت: شما، شما، شما!
به من که رسید، گفتم: از این امام هشتم گذشته، فقط آمدم که کشتی بگیرم. هرکس آماده است، یاعلی!
حسن مینویی یک نگاهی کرد و هیچ چیز نگفت. مصطفی زاغی، آمد جلو و گفت: ما دوتا مال یک شهریم. یک بار، یک زخم به ما زدی، ما هم باید تلافی کنیم. باید یک دفعة دیگر با هم کشتی بگیریم!
باز هم گرفتیم و این دفعه هم شکست خورد.
این کشتی، سیصد و شصت فن دارد. این فنون هم همه‌اش، مال گود زورخانه است. هر فنّی هم مال یک پهلوانی است! مثلاً سگک و کلاته مال پهلوان علی است، مخالف این مال پهلوان اکبر خراسانی است. بین پهلوان‌ها هم هیچ‌کس، مثل پهلوان صادق قمی و پهلوان محمّد عبدل یزدی، همة اینها را بلد نبوده است. ققط این دو نفر بودند که همة اینها را بلد بودند. من بیشتر این فن‌ها را از نگاه‌کردن به کشتی پهلوان صادق و دیگران یاد گرفتم.
گمان نمی‌کنم در دنیا کسی به اندازة من فنون کشتی را بداند. همه را هم مدیون زحمتی هستم که پهلون‌های قدیم کشیده‌اند.