ظهور منجی از دیدگاه ادیان

واحد پژوهش موعود

59. آیا ایمان به ظهور منجیّ، نزد ادیان و ملل دیگر نیز وجود دارد؟

ایمان به ظهور منجیّ بشریت از وضع موجود و اقامة عدل و داد، فطری بشر است و بنابراین این عقیده، در هر ملّت و دینی وجود دارد.

محمّد امین زین‌العابدین می‌گوید:

شکّی نیست که اعتقاد به اصلاح جامعه از وضعیت موجود، از ابتدای تاریخ بشر در ذهن مردم وجود داشته است و از عقاید اختصاصی دین اسلام نیست؛ زیرا در بین ادیان آسمانی قبل از ظهور اسلام مشاهده می‌کنیم که همگی خبر از وقوع این حقیقت داده‌اند و حتّی صفات مصلح و راه‌کارهای اصلاحی او را نیز بیان کرده‌اند؛ گرچه نام او را مهدی و دعوت اصلاحی او را به نام مهدویّت نگذاشته‌اند... این عقیده و فکر حتّی به ادیان دیگر، از قبیل زرتشتی و برهمنی و... نیز سرایت کرده است... .1

در بین ادیان آسمانی و آئین‌های شبه دینی و ملّت‌ها، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. یهودیان به بازگشت عزیر یا منحاس بن عازر بن هارون اعتقاد دارند؛

2. مسیحیان با ایمان به بازگشت عیسی(ع)؛

3. زرتشتیان با ایمان به بازگشت بهرام شاه؛

4. هندوها با ایمان به بازگشت فیشنوا؛

5. مجوسیان با ایمان به بازگشت أوشیدر؛

6. بودایی‌ها نیز در انتظار ظهور بودا هستند و... .

60. از چه زمانی خطوط کلّی برای روز موعود جهانی ترسیم شده است؟

ترسیم خطوط کلّی برای روز موعود، به شروع خلقت باز می‌گردد؛ زیرا این روز، هدف و غرض اساسی برای خلقت است. برای توضیح این مطلب به نکاتی چند اشاره می‌کنیم:

1. برای برپایی حکومت عدل جهانی، دو شرط اساسی وجود دارد: یکی شناخت کامل عدل به معنای وسیعش و دیگر آمادگی برای فداکاری در راه پیاده کردن عدالت در سطح جهان، بعد از علم و شناخت عدل. بشر این دو شرط اساسی را از ابتدای خلقت نداشته است؛ بلکه انبیاء متکفّل این دو امر مهم شده و درصدد تربیت بشر برای رسیدن به آن دو بوده‌اند. اگرچه انبیاء در شرط اوّل به موفّقیت رسیده و عدل را به معنای وسیع و همه‌جانبه‌اش برای مردم تبیین نموده‌اند، ولی در طول تاریخ خود نتوانستند شرط دوم را به طور کامل محقّق سازند و این نه به جهت قصور در انجام وظیفة آنان بوده، بلکه به دلیل کوتاهی و تقصیر از جانب مردم بوده است؛

2. انبیاء در طول تاریخ بعثت خود، مردم را به هدف و غرض اساسی از خلقت

بشر که همان رسیدن به حکومت عدل توحیدی است گوشزد می‌کرده‌اند. خداوند متعال می‌فرماید:

«وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُون؛‏2

در زبور، بعد از ذکر [تورات] نوشتیم: بندگان شایسته‌ام وارث [حکومت] زمین خواهند شد.»

و نیز می‌فرماید:

«وَ نُریدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثین‏؛3

ما می‌خواهیم بر مستضعفان زمین منّت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم.»

و نیز می‌فرماید:

«هُوَ الَّذی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی‏ وَ دینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُون‏؛4

او کسی است که رسول خود را با هدایت و دین حقّ فرستاد تا او را بر همة ادیان غالب سازد هر چند مشرکان کراهت داشته باشند.»؛

3. برای هیچیک از انبیاء، شرایط اساسی و عمومی برای هدایت کلّ بشر و تشکیل حکومت عدل توحیدی در سطح جهان فراهم نشد؛ زیرا دو شرط اساسی برای تشکیل چنین حکومتی فراهم نگشت:

الف) انبیاء گرچه مفهوم عدل کامل و معنای وسیع آن را برای مردم تفهیم نمودند، ولی بشر به آن درجه از فهم و شعور نرسیده است تا به حقیقت آن در سطح گسترده‌اش پی برده باشد. بنابراین هدف انبیای قبل از حضرت موسی(ع)، ترسیخ و تثبیت عقیدة مردم بوده و تکالیف شرعی زیادی نداشته‌اند تا اینکه از زمان حضرت موسی(ع) تا عصر بعثت رسول اکرم(ص)،خصوصاً در شریعت اسلام، شرایع به صورت تفصیل تبیین شده است؛

ب) تاکنون هیچ امّتی به حدّی نرسیده است که بتواند در راه پیاده شدن حکومت عدل توحیدی جهانی فداکاری تام و تمام داشته باشد. حضرت نوح(ع) 950 سال قوم خود را به حقّ و حقیقت دعوت کرد؛ ولیش به جز افراد اندکی به او ایمان نیاوردند. قوم حضرت ابراهیم(ع) به جای پذیرش دعوتش، او را در آتش انداختند. قوم حضرت موسی(ع) درخواست او را برای مقابله با حاکمان ظالم «فلسطین» رد کرده و گفتند:

«فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّکَ فَقاتِلا إِنَّا هاهُنا قاعِدُون‏؛5

تو و خدایت بروید و با آنان بجنگید. ما اینجا نشسته‌ایم.»

حواریون حضرت عیسی(ع) در قدرت خداوند شک نمودند و به ایشان خطاب کرده، گفتند:

«یا عیسَی ابْنَ مَرْیَمَ هَلْ یَسْتَطیعُ رَبُّکَ أَنْ یُنَزِّلَ عَلَیْنا مائِدَةً مِنَ السَّماء؛6

ای عیسی بن مریم! آیا پروردگارت قدرت دارد که برای ما سفره‌ای غذا از آسمان نازل کند؟»

نتیجه: گرچه خطوطی کلّی و اساسی روز موعود، از ابتدای خلقت ترسیم شده، ولی هنوز شرایط تحقّق و پیاده شدن آن فراهم نگشته است.

61. منجیّ در آئین هندو کیست؟

بشارت به ظهور منجیّ در کتاب‌های مقدّس «هندوها» نیز به چشم می‌خورد. در کتاب «ماللهند» از کتاب‌های مقدّس هندوها آمده است:

در اواخر دورةچهارم، اهل زمین به فساد کشیده شده و اکثر آنها کافر می‌شوند. آنان معصیت‌های بزرگ انجام داده و حاکمان آنها افراد پست خواهند بود. مردم در آن روز به گرگ‌ها شبیهند که همدیگر را می‌درند و غارت می‌کنند. کاهنان و مردان دین فاسد می‌شوند،حقّ با دزدان می‌شود و افراد با تقوا و زاهد را تحقیر می‌کنند. در آن زمان،«برهمن کلا»، یعنی مردی شجاع و دین‌دار ظهور می‌کند و زمین را با شمشیر برّنده‌اش از مفسدان و پلیدی‌ها پاک کرده و افراد پاک و طاهر را حفظ خواهد نمود.7

در کتاب «شاکمونی» آمده است:

حکومت و دولت جهانی به دست مردی از ذریّة سیّد خلایق عالمیان،«کشن» بزرگ ختم خواهد شد. او کسی است که بر کوه‌های شرق و غرب عالم حکومت خواهند کرد... و تمام ادیان الهی یک دین خواهد شد. او که اسمش قائم و عارف بالله است، دین خدا را احیا خواهد نمود.8

و در کتاب «وشن جوک» از کتاب‌های هندوها آمده است:

و در آخرالزّمان زمین به دست مردی خواهد افتاد که خداوند متعال را دوست دارد و او از خواصّ بندگان خداست. نام او«فرخنده و خجسته» است.9

و در کتاب «باسک» از کتاب‌های هندوها آمده است:

دورة آخرالزّمان به حکومت حاکم عادلی ختم خواهد شد که رهبر ملائکه و جنّ و انس است. حق با اوست. او بر دریا و خشکی و کوه‌ها سیطره پیدا می‌کند و از آنچه در آسمان‌ها و زمین است، خبر می‌دهد و کسی بزرگتر از او متولّد نشده است.10

در کتاب «أوپانیشاد» آمده است:

این مظهر (ویشنو) در آخرالزّمان ظهور می‌کند؛ در حالی که بر اسبی سفید سوار و به دست او شمشیری برهنه است و به مانند ستارة دنباله‌دار می‌درخشد و همة افراد پست

را به هلاکت می‌رساند و زندگی نوینی را بر پا کرده و طهارت و پاکی را بر می‌گرداند.11

62. منجیّ در آئین بودا کیست؟

مؤسّس آئین بودا شخصی است به نام سدهار تاجوتوما، معروف به بودا. او کسی بود که در «نپال» متولّد شد و بودایی‌ها او را فرزند خدا می‌دانند و معتقدند که در آخرالزّمان ظهور کرده، بشریت را از وضع موجود و گرفتاری‌ها نجات خواهد داد.

آنان می‌گویند: بودا با کامل کردن وظیفة خود با جسدش به آسمان رفته و بار دیگر به زمین باز می‌گردد تا صلح و برکت را به مردم باز گرداند.

بودایی‌ها دو مذهب بزرگ دارند: یکی مذهب شمالی که در حقّ بودا تا به حدّی غلو کرده است که او را خدای خود می‌دانند و دیگری مذهب جنوبی که غلوّشان در حقّ بودا کمتر است و عمدتاً در منطقة «آسیای شرقی» ساکنند.

63. موعود از دیدگاه زرتشتیان کیست؟

در کتاب معروف زرتشتیان به نام «زند» بعد از آنکه سخن از مقابله و مبارزة ابدی بین ایزدان و اهریمنان به میان می‌آورد، می‌گوید:

در این هنگام، فتح و پیروزی و نصرت از ناحیة ایزدان واقع می‌شود و بعد از نصرت و یاری ایزدان و نابودی نسل اهریمنان، عالم به سعادت اصلی خود می‌رسد و فرزندان آدم بر کرسی سعادت و برکت خواهند نشست.12

جاماسب در کتاب «جاماسب‌نامه» از زرتشت نقل کرده است که فرمودند:

مردی از سرزمین تازیان از ذرّیة هاشم خروج خواهد کرد. او مردی بزرگ سر، با جسمی عظیم، ساقی طولانی، بر دین جدّش و با لشکری فراوان رو به«ایران» خواهد نمود. زمین را آباد کرده و آن را پر از عدل و داد خواهد نمود.13

در همان کتاب بعد از بشارت به نبوّت رسول اکرم(ص) می‌گوید:

و از ذریّة دختر آن پیامبر که به (خورشید عالم و شاه زمان) معروف است، مردی به خلافت خواهد رسید که در دنیا، حکم یزدان حکم خواهد نمود. او آخرین خلیفة آن پیامبر در وسط عالم، یعنی «مکّه» است و دولتش تا روز قیامت دوام خواهد داشت...14

در کتاب «زند» بهمن یسن، شرح کتاب «اوستا»، کلام جاماسب را از قول استادش زرتشت این‌چنین نقل می‌کند:

قبل از ظهور سوشیانس خلف وعده، دروغ، بی‌دینی و بی‌بند و باری در عالم گسترش می‌یابد. مردم از خداوند دور شده و ظلم و فساد عالم را فرا می‌گیرد. این امور، احوال عالم را دگرگون کرده و زمینه را برای ظهور منجیّ جهانی فراهم می‌آورد و علائمی که هنگام ظهور اتّفاق می‌افتد، عبارت است از حادثة عجیب و غریبی که در آسمان ظاهر می‌شود که دلالت بر آمدن«خردشهر ایزد» دارد. ملائکه از طرف مشرق و مغرب، به اذن او فرستاده می‌شوند تا خبرها و اعلان‌ها را به عالم برسانند... .15

همچنین در کتاب «زند» بهمن یسن می‌خوانیم:

... و بعد از آن، سوشیانس عالم را پاک خواهد نمود. آنگاه قیامت برپا خواهد شد.16

در همان کتاب، در تفسیر کلمة سوشیانس آمده است:

سسوشیانس آخرین کسی است که می‌آید و زرتشت را در عالم نجات خواهد داد.17

پی‌نوشت‌ها: